๓. ติงสมัตตาสูตร เล่ม ๑๖

เสวยสุขเห็นปานนี้มาแล้วโดยกาลนานนี้’ ข้อนั้นเพราะเหตุไร เพราะว่า

สังสารวัฏนี้ไม่มีใครรู้ที่สุดเบื้องต้นเบื้องปลายได้ ... เพียงพอที่จะหลุดพ้นในสังขารทั้งปวงกัน” (๒)

๓. ติงสมัตตสูตร

ว่าด้วยภิกษุชาวเมืองปาวา ๓๐ รูป

{๔๔๕}[๑๓๖] พระผู้มีพระภาคเจ้าประทับอยู่ ณ พระวิหารเวฬุวันอันเป็นสถานที่พระราชทานเหยื่อแก่กระแต ใกล้พระนครราชคฤห์ ครั้งนั้นแล ภิกษุชาวเมืองปาวาประมาณ ๓๐ รูป ซึ่งทั้งหมดล้วนแต่เป็นผู้อยู่ป่าเป็นวัตร ถือเที่ยวบิณฑบาตเป็นวัตร ถือผ้าบังสุกุลเป็นวัตร ถือครองผ้าไตรจีวรเป็นวัตรแต่ทั้งหมดล้วนยังเป็นผู้มีสังโยชน์อยู่ได้เข้าไปเฝ้าพระผู้มีพระภาคเจ้าถึงที่ประทับครั้นแล้วได้ถวายบังคมพระผู้มีพระภาคเจ้าแล้วนั่ง ณ ที่สมควรข้างหนึ่ง

{๔๔๖}ครั้งนั้นแล พระผู้มีพระภาคเจ้าได้ทรงพระดำริว่า “ภิกษุชาวเมืองปา

วาประมาณ ๓๐ รูป ซึ่งทั้งหมดล้วนแต่เป็นผู้อยู่ป่าเป็นวัตร ถือเที่ยว

บิณฑบาตเป็นวัตร ถือผ้าบังสุกุลเป็นวัตร ถือครองผ้าไตรจีวรเป็นวัตร แต่ทั้งหมดล้วนยังเป็นผู้มีสังโยชน์อยู่ ถ้ากระไรหนอ เราพึงแสดงธรรมโดยประการที่ภิกษุเหล่านี้จะพึงมีจิตหลุดพ้นจากอาสวะเพราะไม่ถือมั่น ณ อาสนะนี้ทีเดียว” ลำดับนั้นแล พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสเรียกภิกษุทั้งหลายว่า “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย” ภิกษุเหล่านั้นทูลรับพระดำรัสของพระผู้มีพระภาคเจ้าแล้วพระผู้มีพระภาคเจ้าได้ตรัสดังนี้ว่า

{๔๔๗}“ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย สังสารวัฏนี้ไม่มีใครรู้ที่สุดเบื้องต้นเบื้องปลายได้เมื่อเหล่าสัตว์ผู้มีอวิชชาเป็นที่กางกั้น มีตัณหาเป็นเครื่องประกอบไว้ เวียนว่ายตายเกิดอยู่ ที่สุดเบื้องต้นย่อมไม่ปรากฏ เธอทั้งหลายจะสำคัญความข้อนั้นเป็นไฉน ระหว่างโลหิตที่หลั่งไหลออกของพวกเธอผู้เวียนว่ายตายเกิดอยู่

ซึ่งถูกตัดศีรษะมาโดยกาลนานอย่างนี้ กับนํ้าในมหาสมุทรทั้ง ๕ อย่างไหน

จะมีมากกว่ากัน”

ภิกษุทั้งหลายกราบทูลว่า “ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ ข้าพระองค์ทั้งหลายย่อมรู้ทั่วถึงธรรมตามที่พระผู้มีพระภาคเจ้าทรงแสดงแล้ว โลหิตที่หลั่งไหล

ออกของพวกข้าพระองค์ผู้เวียนว่ายตายเกิดอยู่ ซึ่งถูกตัดศีรษะมาโดยกาล

นานอย่างนี้แลมีมากกว่า ส่วนนํ้าในมหาสมุทรทั้ง ๔ ไม่มากเลย”

{๔๔๘}“สาธุ สาธุ ภิกษุทั้งหลาย ถูกแล้ว ภิกษุทั้งหลาย ที่เธอทั้งหลายรู้ทั่วถึงธรรมที่เราแสดงแล้วอย่างนี้ โลหิตที่หลั่งไหลออกของเธอทั้งหลายผู้เวียน

ว่ายตายเกิดอยู่ ซึ่งถูกตัดศีรษะมาโดยกาลนานนี้แลมีมากกว่า ส่วนนํ้าใน

มหาสมุทรทั้ง ๕ไม่มากเลย

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เมื่อเธอทั้งหลายเกิดเป็นโค ถูกตัดศีรษะมาตลอดกาลนาน โลหิตที่หลั่งไหลออกนั่นแลมีมากกว่า ส่วนนํ้าในมหาสมุทรทั้ง ๔ไม่มากเลย

เมื่อเธอทั้งหลายเกิดเป็นกระบือ ถูกตัดศีรษะมาตลอดกาลนาน โลหิตที่หลั่งไหลออกนั่นแลมีมากกว่า ...

เมื่อเธอทั้งหลายเกิดเป็นแกะ ... เกิดเป็นแพะ ... เกิดเป็นเนื้อ ... เกิดเป็นสุกร ... เกิดเป็นไก่ ... เมื่อเธอทั้งหลายถูกจับตัดศีรษะโดยข้อหาว่าเป็นโจรปล้นชาวบ้านมาตลอดกาลนาน โลหิตที่หลั่งไหลออกนั่นแลมากกว่า ... ถูกจับตัดศีรษะโดยข้อหาว่าเป็นโจรปล้นตามทาง ... ถูกจับตัดศีรษะโดยข้อหาว่า

เป็นโจรประพฤติผิดในภรรยาของผู้อื่นมาตลอดกาลนาน โลหิตที่หลั่งไหลนั่น

แลมีมากกว่า นํ้าในมหาสมุทรทั้ง ๔ ไม่มากเลย ข้อนั้นเพราะเหตุไร เพราะว่าสังสารวัฏนี้ไม่มีใครรู้ที่สุดเบื้องต้นเบื้องปลายได้ ... เพียงพอที่จะหลุดพ้นในสังขารทั้งปวงกัน”

{๔๔๙}พระผู้พระภาคเจ้าได้ตรัสดังนี้แล้ว ภิกษุเหล่านั้นพากันชื่นชมยินดีพระ

ภาษิตของพระผู้มีพระภาคเจ้า เมื่อพระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสไวยากรณภาษิต

นี้อยู่ จิตของภิกษุชาวเมืองปาวาประมาณ ๓๐ รูปได้พ้นจากอาสวะเพราะไม่ถือมั่นแล้ว (๓)

๔. มาตุสูตร

ว่าด้วยสัตว์โลกที่ไม่เคยเป็นมารดากัน หายาก

{๔๕๐}[๑๓๗] พระผู้มีพระภาคเจ้าประทับอยู่ที่พระนครสาวัตถี ...

ณ ที่นั้นแล พระผู้มีพระภาคเจ้าได้ตรัสดังนี้ว่า “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย

สังสารวัฏนี้ไม่มีใครรู้ที่สุดเบื้องต้นเบื้องปลายได้ ... สัตว์โลกที่ไม่เคยเป็นมารดากันมาโดยกาลนานนี้ มิใช่หาได้ง่ายเลย ข้อนั้นเพราะเหตุไร เพราะว่าสังสารวัฏนี้ไม่มีใครรู้ที่สุดเบื้องต้นเบื้องปลายได้ ... เพียงพอที่จะหลุดพ้นในสังขารทั้งปวงกัน” (๔)

๕. ปิตุสูตร

ว่าด้วยสัตว์โลกที่ไม่เคยเป็นบิดากันหายาก

{๔๕๑}[๑๓๘] พระผู้มีพระภาคเจ้าประทับอยู่ที่พระนครสาวัตถี ...

ณ ที่นั้นแล พระผู้มีพระภาคเจ้าได้ตรัสดังนี้ว่า “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย

สังสารวัฏนี้ไม่มีใครรู้ที่สุดเบื้องต้นเบื้องปลายได้ ... สัตว์โลกที่ไม่เคยเป็นบิดา

กันมาโดยกาลนานนี้ มิใช่หาได้ง่ายเลย ข้อนั้นเพราะเหตุไร เพราะว่า

สังสารวัฏนี้ไม่มีใครรู้ที่สุดเบื้องต้นเบื้องปลายได้ ... เพียงพอที่จะหลุดพ้น

ในสังขารทั้งปวงกัน” (๕)