๔. โนเจทสูตร เล่ม ๑๖

สาวตฺถิยํ วิหรติ... ตตฺร โข ภควา... โน เจทํ ภิกฺขเว ปฐวีธาตุยา อสฺสาโท อภวิสฺส, นยิทํ สตฺตา ปฐวีธาตุยา สารชฺเชยฺยุํ. ยสฺมา จ โข ภิกฺขเว อตฺถิ ปฐวีธาตุยา อสฺสาโท, ตสฺมา สตฺตา ปฐวีธาตุยา สารชฺชนฺติ. โน เจทํ ภิกฺขเว ปฐวีธาตุยา อาทีนโว อภวิสฺส, นยิทํ สตฺตา ปฐวีธาตุยา นิพฺพินฺเทยฺยุํ. ยสฺมา จ โข ภิกฺขเว อตฺถิ ปฐวีธาตุยา อาทีนโว, ตสฺมา สตฺตา ปฐวีธาตุยา นิพฺพินฺทนฺติ. โน เจทํ ภิกฺขเว ปฐวีธาตุยา นิสฺสรณํ อภวิสฺส, นยิทํ สตฺตา ปฐวีธาตุยา นิสฺสเรยฺยุํ. ยสฺมา จ โข ภิกฺขเว อตฺถิ ปฐวีธาตุยา นิสฺสรณํ, ตสฺมา สตฺตา ปฐวีธาตุยา นิสฺสรนฺติ.

โน เจทํ ภิกฺขเว อาโปธาตุยา อสฺสาโท อภวิสฺส... โน เจทํ ภิกฺขเว เตโชธาตุยา... โน เจทํ ภิกฺขเว วาโยธาตุยา อสฺสาโท อภวิสฺส, นยิทํ สตฺตา วาโยธาตุยา สารชฺเชยฺยุํ. ยสฺมา จ โข ภิกฺขเว อตฺถิ วาโยธาตุยา อสฺสาโท, ตสฺมา สตฺตา วาโยธาตุยา สารชฺชนฺติ. โน เจทํ ภิกฺขเว วาโยธาตุยา อาทีนโว อภวิสฺส, นยิทํ สตฺตา วาโยธาตุยา นิพฺพินฺเทยฺยุํ. ยสฺมา จ โข ภิกฺขเว อตฺถิ วาโยธาตุยา อาทีนโว, ตสฺมา สตฺตา วาโยธาตุยา นิพฺพินฺทนฺติ. โน เจทํ ภิกฺขเว วาโยธาตุยา นิสฺสรณํ อภวิสฺส, นยิทํ สตฺตา วาโยธาตุยา นิสฺสเรยฺยุํ. ยสฺมา จ โข ภิกฺขเว อตฺถิ วาโยธาตุยา นิสฺสรณํ, ตสฺมา สตฺตา วาโยธาตุยา นิสฺสรนฺติ.

ยาวกีวญฺจิเม ภิกฺขเว สตฺตา อิมาสํ จตุนฺนํ ธาตูนํ อสฺสาทญฺจ อสฺสาทโต อาทีนวญฺจ อาทีนวโต นิสฺสรณญฺจ นิสฺสรณโต ยถาภูตํ น อพฺภญฺญํสุ, เนว ตาวิเม ภิกฺขเว สตฺตา สเทวกา โลกา สมารกา สพฺรหฺมกา (๑)สสฺสมณพฺราหฺมณิยา ปชาย สเทวมนุสฺสาย ๑ นิสฺสฏา วิสํยุตฺตา วิปฺปมุตฺตา วิมริยาทิกเตน เจตสา วิหรึสุ.

ยโต จ โข ภิกฺขเว สตฺตา อิมาสํ จตุนฺนํ ธาตูนํ อสฺสาทญฺจ อสฺสาทโต อาทีนวญฺจ อาทีนวโต นิสฺสรณญฺจ นิสฺสรณโต ยถาภูตํ อพฺภญฺญํสุ, อถ ขฺวิเม ภิกฺขเว สตฺตา สเทวกา โลกา สมารกา สพฺรหฺมกา ๑ สสฺสมณพฺราหฺมณิยา ปชาย สเทวมนุสฺสาย ๑ นิสฺสฏา วิสํยุตฺตา วิปฺปมุตฺตา วิมริยาทิกเตน เจตสา วิหรนฺตีติ. จตุตฺถํ.

พระผู้มีพระภาคประทับอยู่ ... เขตกรุงสาวัตถี ณ ที่นั้น พระผู้มี พระภาค...

“ภิกษุทั้งหลาย ถ้าคุณของปฐวีธาตุจักไม่ได้มี สัตว์ทั้งหลายไม่พึงยินดีในปฐวีธาตุ แต่เพราะคุณของปฐวีธาตุมีอยู่ ฉะนั้น สัตว์ทั้งหลายจึงยินดีในปฐวีธาตุ

ถ้าโทษของปฐวีธาตุจักไม่ได้มี สัตว์ทั้งหลายไม่พึงเบื่อหน่ายในปฐวีธาตุ แต่เพราะ โทษของปฐวีธาตุมีอยู่ ฉะนั้น สัตว์ทั้งหลายจึงเบื่อหน่ายในปฐวีธาตุ

ถ้าเครื่องสลัดออกจากปฐวีธาตุจักไม่ได้มี สัตว์ทั้งหลายไม่พึงสลัดตนออกจาก ปฐวีธาตุ แต่เพราะเครื่องสลัดออกจากปฐวีธาตุมีอยู่ ฉะนั้น สัตว์ทั้งหลายจึงสลัดตน ออกจากปฐวีธาตุ

ถ้าคุณของอาโปธาตุจักไม่ได้มี ...

ถ้าคุณของเตโชธาตุจักไม่ได้มี ...

ถ้าคุณของวาโยธาตุจักไม่ได้มี สัตว์ทั้งหลายก็ไม่พึงยินดีในวาโยธาตุ แต่เพราะ คุณของวาโยธาตุมีอยู่ ฉะนั้น สัตว์ทั้งหลายจึงยินดีในวาโยธาตุ

ถ้าโทษของวาโยธาตุจักไม่ได้มี สัตว์ทั้งหลายไม่พึงเบื่อหน่ายในวาโยธาตุ แต่เพราะ โทษของวาโยธาตุมีอยู่ ฉะนั้น สัตว์ทั้งหลายจึงเบื่อหน่ายในวาโยธาตุ

ถ้าเครื่องสลัดออกของวาโยธาตุจักไม่ได้มี สัตว์ทั้งหลายไม่พึงสลัดตนออกจาก วาโยธาตุ แต่เพราะเครื่องสลัดออกจากวาโยธาตุมีอยู่ ฉะนั้น สัตว์ทั้งหลายจึงสลัดตน ออกจากวาโยธาตุ

ภิกษุทั้งหลาย ตราบใดสัตว์เหล่านี้ยังไม่รู้คุณโดยความเป็นคุณ โทษโดยความ เป็นโทษ และเครื่องสลัดออกโดยความเป็นเครื่องสลัดออกจากธาตุ ๔ ประการนี้ ตามความเป็นจริง ตราบนั้นสัตว์เหล่านี้ยังสลัดตนออกไม่ได้ พรากตนออกไม่ได้ ยังไม่หลุดพ้นไปจากโลก พร้อมทั้งเทวโลก มารโลก พรหมโลก จากหมู่สัตว์พร้อมทั้ง สมณพราหมณ์ เทวดาและมนุษย์ มีใจเป็นอิสระอยู่ไม่ได้เมื่อใดสัตว์เหล่านี้รู้คุณโดยความเป็นคุณ โทษโดยความเป็นโทษ และเครื่อง สลัดออกโดยความเป็นเครื่องสลัดออกจากธาตุ ๔ ประการนี้ ตามความเป็นจริง เมื่อนั้นสัตว์เหล่านี้ย่อมสลัดตนออกได้ พรากตนออกได้ หลุดพ้นไปจากโลกพร้อมทั้ง เทวโลก มารโลก พรหมโลก จากหมู่สัตว์พร้อมทั้งสมณพราหมณ์ เทวดาและมนุษย์ มีใจเป็นอิสระอยู่ได้”

โนเจทังสูตรที่ ๔ จบ