พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย อุทาน · มุจจลินทวรรค
๖. คัพภินีสูตร เล่ม ๒๕
ชั้นตัวบทพุทธพจน์ข้อ ๕๖–๕๗ (ฉบับหลวง)ลำดับ ๖/๑๐ ในมุจจลินทวรรคมี ๔ ฉบับคลังนี้ตอบแบบ “อ่านตัวบท · ไม่ตีความ” — ระบบแสดงตัวบทตามฉบับที่มี และไม่สรุป ไม่ตีความ ไม่ให้คะแนนความน่าเชื่อถือ
พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย อุทาน มุจจลินทวรรค คัพภินีสูตร (ฉบับหลวง เล่ม ๒๕ · ฉบับมหาจุฬาฯ เล่ม ๒๕ · ฉบับมหามกุฏฯ เล่ม ๔๔ · ฉบับเฉลิมพระเกียรติ เล่ม ๒๕)
ไทย (เฉลิมพระเกียรติ ๒๕๔๙) เล่ม ๒๕ หน้า ๑๗๔–๑๗๕
๒. มุจจลินทวรรค ๖. คัพภินีสูตร
๖. คัพภินีสูตร
ว่าด้วยความทุกข์ของหญิงมีครรภ์
{๕๖} [๑๖] ข้าพเจ้าได้สดับมาแล้วอย่างนี้
สมัยหนึ่ง พระผู้มีพระภาคเจ้าประทับอยู่ ณ พระวิหารเชตวัน อาราม ของอนาถบิณฑิกคฤหบดี ใกล้พระนครสาวัตถี ก็ครั้งนั้นแล ภรรยาสาวรุ่น ของปริพาชกคนหนึ่งมีครรภ์แก่ใกล้คลอด นางจึงกล่าวกะปริพาชกว่า “ท่านพราหมณ์ ท่านจงไปหานํ้ามันเตรียมไวัให้ฉันเวลาคลอด”เมื่อนางกล่าวอย่างนี้แล้ว ปริพาชกนั้นได้กล่าวกะนางว่า “แม่นางผู้เจริญ ฉันจะไปหานํ้ามันได้จากที่ไหน”
นางได้กล่าวเป็นครั้งที่ ๒ ว่า “ท่านพราหมณ์ ท่านจงไปหานํ้ามัน เตรียมไวัให้ฉันเวลาคลอด” เขาก็ยังกล่าวกับนางอยู่เช่นเดิม
นางได้กล่าวเป็นครั้งที่ ๓ ว่า “ท่านพราหมณ์ ท่านจงไปหานํ้ามัน เตรียมไว้ให้ฉันเวลาคลอด”
{๕๗} ครั้งนั้น เจ้าหน้าที่พระคลังได้นำเนยใสบ้าง นํ้ามันบ้างในท้องพระคลัง ของพระเจ้าปเสนทิโกศลมาถวายสมณะบ้าง ให้พราหมณ์บ้าง ให้ดื่มจนพอ แต่ไม่ให้นำกลับไป
ปริพาชกนั้นคิดว่า “ก็เจ้าหน้าที่พระคลังได้นำเนยใสบ้าง นํ้ามันบ้าง ในท้องพระคลังของพระเจ้าปเสนทิโกศลมาถวายสมณะบ้าง ให้พราหมณ์ บ้างให้ดื่มจนพอ แต่ไม่ให้นำกลับไป อย่ากระนั้นเลย เราควรจะไปยัง พระคลังของพระเจ้าปเสนทิโกศล ดื่มนํ้ามันให้อิ่มแปล้แล้วกลับบ้าน สำรอกออกมาเตรียมไว้ให้นางเวลาคลอด”
พระบาลีสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย อุทาน
ต่อจากนั้น ปริพาชกนั้นจึงไปยังพระคลังของพระเจ้าปเสนทิโกศล ดื่มนํ้ามันจนอิ่มแปล้แล้วกลับบ้าน ไม่สามารถจะก้มจะเงยได้เขาได้รับ ทุกขเวทนาแสนสาหัส ยืนหมุนไปหมุนมารอบ ๆครั้งนั้นเป็นเวลาเช้า พระผู้มีพระภาคเจ้าทรงครองอันตรวาสกแล้ว ทรงถือบาตรจีวรเสด็จเช้าไปบิณฑบาตในพระนครสาวัตถี ได้ทอดพระเนตร เห็นเขาได้รับทุกขเวทนาแสนสาหัส ยืนหมุนไปหมุนมารอบ ๆ อยู่อย่างนั้นลำดับนั้น พระผู้มีพระภาคเจ้าทรงทราบเนื้อความนั้นแล้ว จึงทรงเปล่งพระอุทานนี้ ในเวลานั้นว่า
คนที่ไม่มีกิเลสเป็นเหตุให้กังวลมีความสุขแท้ ก็คน ที่บรรลุวิชชาชื่อว่าผู้ไม่มีกิเลสเป็นเหตุให้กังวล จงดูคนผู้มีกิเลสเป็นเหตุให้กังวลเดือดร้อนอยู่ คนผู้มีจิตใจผูกพันต่อกันย่อมเดือดร้อนรํ่าไป
๗. เอกปุตตกสูตร
ว่าด้วยการขุดอามิสแห่งมัจจุราช
{๕๘} [๑๗] ข้าพเจ้าได้สดับมาแล้วอย่างนี้
สมัยหนึ่ง พระผู้มีพระภาคเจ้าประทับอยู่ ณ พระวิหารเชตวัน อาราม ของอนาถบิณฑิกคฤหบดี ใกล้พระนครสาวัตถี ก็ครั้งนั้นแล บุตรน้อยคนเดียวของอุบาสกคนหนึ่งกำลังน่ารักน่าเอ็นดูได้ตายไป
- ๑พระอุทานนี้ทรงเปล่งแสดงเนื้อความตามที่ทรงทราบว่า ความทุกข์นี้เกิดขึ้ี้นแก่คนมีกิเลสเป็นเหตุ ให้กังวลเพราะการบริโภคโดยไม่พิจารณาเป็นเหตุ (ขุ.อุ.อ. ๑๒๓)
- ๒คนที่บรรลุวิชชา (เวทคุโน) ในที่นี้หมายถึงผู้บรรลุอริยมรรคญาณ หรือบรรลุนิพพานด้วยอริยมรรคญาณนั้น ได้แก่ พระอรหันตขีณาสพ (ขุ.อุ.อ. ๑๒๓)
จบ ๖. คัพภินีสูตร