๒. นิพพานสูตร ที่ ๒ เล่ม ๒๕

พระบาลีสุตตันตปิฎก อุททกนิกาย อุทาน

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย แม้ในอายตนะคือนิพพานนั้น

ก็มิได้กล่าวถึงการมา การไป การดำรงอยู่ การจุติ

และการอุบัติไว้ อายตนะคือนิพพานนั้นไม่มีที่ดำรงอยู่

่ไม่มีความเป็นไป ไม่มีอารมณ์เลย (นิพพาน) นี่แหละ

เป็นที่สุดแห่งทุกข์

๒. ทุติยนิพพานปฏิสังยุตตสูตร

ว่าด้วยเรื่องพระนิพพาน สูตรที่ ๒

{๑๕๙} [๗๒] ข้าพเจ้าได้สดับมาแล้วอย่างนี้

สมัยหนึ่ง พระผู้มีพระภาคเจ้าประทับอยู่ ณ พระวิหารเชตวัน อาราม ของอนาถบิณฑิกคฤหบดี ใกล้พระนครสาวัตถี ก็ครั้งนั้นแล พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสชี้แจงภิกษุทั้งหลายให้เห็นแจ้ง ให้สมาทาน ให้อาจหาญ ให้ร่าเริงด้วยธรรมีกถาว่าด้วยเรื่องพระนิพพาน และภิกษุเหล่านั้นก็กำหนดจดจำไวัในใจอย่างแม่นยำ น้อมนึกถึงธรรมีกถา ตั้งใจฟังธรรมกันลำดับนั้น พระผู้มีพระภาคเจ้าทรงทราบเนื้อความนั้นแล้ว จึงทรงเปล่งพระอุทานนี้ในเวลานั้นว่าสัจจะคือนิพพาน เป็นธรรมชาติที่เห็นได้ยาก ไม่มี

ตัณหาความดิ้นรน มิใช่จะเห็นกันได้ง่าย สำหรับผู้ที่ละ

ตัณหาได้แล้ว รู้แจ้งเห็นจริงอยู่ ย่อมไม่มีกิเลสเป็นเหตุ

ให้กังวล

๘. ปาฏลิคามิยวรรค ๓. ตติยนิพพานปฏิสังยุตตสูตร

๓. ตติยนิพพานปฏิสังยุตตสูตร

ว่าด้วยเรื่องพระนิพพาน สูตรที่ ๓

{๑๖๐} [๗๓] ข้าพเจ้าได้สดับมาแล้วอย่างนี้

สมัยหนึ่ง พระผู้มีพระภาคเจ้าประทับอยู่ ณ พระวิหารเชตวัน อารามของอนาถบณฑิกคฤหบดี ใกล้พระนครสาวัตถี ก็ครั้งนั้นแล พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสชี้แจงภิกษุทั้งหลายให้เห็นแจ้ง ให้สมาทาน ให้อาจหาญ ให้ร่าเริงด้วยธรรมีกถาว่าด้วยเรื่องพระนิพพาน และภิกษุเหล่านั้นก็กำหนด จดจำไว้ในใจอย่างแม่นยำ น้อมนึกถึงธรรมีกถา ตั้งใจฟังธรรมกันลำดับนั้น พระผู้มีพระภาคเจ้าทรงทราบเนื้อความนั้นแล้ว จึงทรงเปล่งพระอุทานนี้ในเวลานั้นว่า

มีอยู่จริง ภิกษุทั้งหลาย ธรรมชาติที่ไม่เกิดแล้ว

ไม่เป็นแล้วไม่ถูกปัจจัยสร้างแล้วไม่ถูกปัจจัยปรุงแต่งแล้ว

ถ้าธรรมชาติที่ไม่เกิดแล้ว ไม่เป็นแล้ว ไม่ถูกปัจจัย

สร้างแล้ว ไม่ถูกปัจจัยปรุงแต่งแล้ว จักไม่มีแล้วไซร้

การสลัดออกจากธรรมชาติที่เกิดแล้ว เป็นแล้ว ถูกปัจจัย

สร้างแล้ว ปรุงแต่งแล้ว ก็จะไม่พึงมีปรากฏอยู่ในโลกนี้

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ก็เพราะธรรมชาติที่ไปเกิดแล้ว

ไม่เป็นแล้ว ไม่ถูกปัจจัยสร้างแล้ว ไม่ถูกปัจจัยปรุงแต่ง

แล้วมีอยู่จริง การสลัดออกจากธรรมชาติที่เกิดแล้ว

เป็นแล้ว ถูกปัจจัยสร้างแล้ว ปรุงแต่งแล้ว จึงมีปรากฏอยู่

ในโลกนี้