๖. อวุฏฐิกสูตร เล่ม ๒๕

๓. ตติยวรรค ๖. อวุฏฐิกสูตร

นํ้าเมาคือสุราและเมรัยอันเป็นที่ตั้งแห่งความประมาท เป็นผู้ทุศีล มีบาปธรรม ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย บุตรผู้มีลักษณะอย่างนี้แลจัดเป็นอวชาตบุตร

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย บุตร ๓ ประเภทนี้แลมีปรากฏอยู่ในโลก”

ในพระสูตรนั้น พระผู้มีพระภาคเจ้าได้ตรัสเนื้อความนี้ไว้แล้ว จึงตรัสพระคาถาประพันธ์ดังนี้ว่า

บัณฑิตทั้งหลายปรารถนาแต่อติชาต

บุตร และอนุชาตบุตร ไม่ปรารถนาอวชาตบุตรผู้บั่นทอนวงศ์ตระกูล

ส่วนบุตรทั้งหลายผู้เป็นอุบาสกชื่อว่าเป็นบุตรที่ดี

ในโลก พวกเขามีศรัทธา สมบูรณ์ด้วยศีล รู้ความ

ประสงค์ของผู้อื่น ปราศจากความตระหนี่ ย่อมรุ่งเรือง

ในหมู่ชนเหมือนดวงจันทร์ที่พ้นจากเมฆแล้วฉะนั้น

พระผู้มีพระภาคเจ้าได้ตรัสเนื้อความแม้นี้ไว้แล้ว ข้าพเจ้าก็ได้สดับมาแล้วอย่างนี้

๖. อวุฏฐิกสูตร

ว่าด้วยบุคคลเปรียบเหมือนฝน ๓ ประเภท

{๒๕๓} [๗๕] ความจริง พระสูตรนี้พระผู้มีพระภาคเจ้าผู้ทรงเป็นพระอรหันต์ได้ตรัสไว้แล้ว เพราะเหตุนั้น ข้าพเจ้าจึงได้สดับมาแล้วว่า“ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย บุคคล ๓ ประเภทนี้มีปรากฎอยู่ในโลก บุคคล ๓ ประเภทคืออะไรบ้าง คือ

พระบาลีสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย อิติวุตตกะ

๑. บุคคลที่เปรียบเหมือนฝนไม่ตก

๒. บุคคลที่เปรียบเหมือนฝนตกในพื้นที่บางส่วน

๓. บุคคลที่เปรียบเหมือนฝนตกในพื้นที่ทั่วไป

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ก็บุคคลที่เปรียบเหมือนฝนไม่ตกคืออย่างไร คือบุคคลบางคนในโลกนี้ไม่ให้ข้าว นํ้า ผ้า ยานพาหนะ ดอกไม้ ของหอม เครื่องลูบไล้ ที่นอน ที่พัก เครื่องประทีปแก่สมณพราหมณ์ คนกำพร้า คนเดินทาง วณิพก และยาจกทุกหมู่เหล่า ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย บุคคลเช่นนี้แลจัดเป็นบุคคลที่เปรียบเหมือนฝนไม่ตกดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ก็บุคคลที่เปรียบเหมือนฝนตกในพื้นที่บางส่วนคืออย่างไร คือ บุคคลบางคนในโลกนี้ให้ข้าวน้ำ ผ้า ยานพาหนะ ดอกไม้ ของหอม เครื่องลูบไล้ ที่นอน ที่พัก เครื่องประทีปแก่สมณพราหมณ์ คนกำพร้า คนเดินทาง วณิพก และยาจกบางพวก ไม่ให้แก่บางพวก ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย บุคคลเช่นนั้นแลจัดเป็นบุคคลที่เปรียบเหมือนฝนตกในพื้นที่บางส่วนดูก่อนภิกษุทั้งหลายก็บุคคลที่เปรียบเหมือนฝนตกในพื้นที่ทั่วไปคืออย่างไร คือ บุคคลบางคนในโลกนี้ให้ข้าว น้ำ ผ้า ยานพาหนะ ดอกไม้ ของหอม เครื่องลูบไล้ ที่นอน ที่พัก เครื่องประทีปแก่สมณพราหมณ์ คน กำพร้า คนเดินทาง วณิพก และยาจกไม่เลือกหน้า ดูก่อนภิกษุทั้งหลายบุคคลเช่นนี้แลจัดเป็นบุคคลที่เปรียบเหมือนฝนตกในพื้นที่ทั่วไปดูก่อนภิกษุทั้งหลาย บุคคล ๓ ประเภทนี้แลมีปรากฏอยู่ในโลก”

ในพระสูตรนั้น พระผู้มีพระภาคเจ้าได้ตรัสเนื้อความนี้ไว้แล้ว จึงตรัสพระคาถาประพันธ์ดังนี้ว่า

๓. ตติยวรรค ๖. อวุฏฐิกสูตร

ผู้ได้พบสมณพราหมณ์ คนกำพร้า คนเดินทาง วณิพก

แล้วไม่แบ่งปันข้าว น้ำ และของบริโภคให้ นักปราชญ์

ทั้งหลายเรียกบุคคลใจแคบนั้นว่าเป็นผู้เปรียบเหมือนฝน

ไม่ตก

ผู้ไม่ให้ข้าวนํ้าเป็นต้นแก่คนบางพวก แต่ให้แก่คน

บางพวก นักปราชญ์ทั้งหลายเรียกบุคคลนั้นว่าเป็นผู

้เปรียบเหมือนฝนตกในพื้นที่บางส่วน

คนที่พูดให้ภิกษาง่าย อนุเคราะห์สงเคราะห์คนโดย

ทั่วหน้า ย่อมมีใจยินดีแจกจายสิ่งของ ชอบพูดชวนว่า

ให้ทานกันเถิด ให้ทานกันเถิด’

เปรียบเหมือนเมฆฝนร้องคำรามแล้วตกลงมา จน

น้ำไหลนองเต็มทั้งที่ลุ่มและที่ดอน ฉันใด

บุคคลบางคนในโลกนี้เป็นฉันนั้น

รวบรวมทรัพย์

ที่ตนหามาได้ด้วยความขยันหมั่นเพียรโดยชอบธรรม

เอามาเลี้ยงวณิพกมากหลายผู้มาถึงแล้วให้อิ่มหนาด้วย

ข้าวและน้ำโดยชอบ

พระผู้มีพระภาคเจ้าได้ตรัสเนื้อความแม้นี้ไว้แล้ว ข้าพเจ้าก็ได้สดับมาแล้วอย่างนี้พระผู้มีพระภาคเจ้าได้ตรัสเนื้อความแม้นี้ไว้แล้ว ข้าพเจ้าก็ได้สดับมาแล้วอย่างนี้

พระบาลีสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย อิติวุตตกะ

๗. สุขปัตถนาสูตร

ว่าด้วยผู้ปรารถนาสุข ๓ ประการพึงรักษาศีล

{๒๕๔} [๗๖] ความจริง พระสูตรนี้พระผู้มีพระภาคเจ้าผู้ทรงเป็นพระอรหันต์ได้ตรัสไว้แล้ว เพราะเหตุนั้น ข้าพเจ้าจึงได้สดับมาแล้วว่า“ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย บัณฑิตเมื่อปรารถนาความสุข ๓ ประการนี้พึงรักษาศีล ความสุข ๓ ประการคืออะไรบ้าง คือ

๑. เมื่อปรารถนาว่า ‘ขอให้ความสรรเสริญจงมาถึงเรา’ ก็พึงรักษาศีล

๒. เมื่อปรารถนาว่า ‘ขอให้ทรัพย์สมบัติจงเกิดขึ้นแก่เรา’ ก็พึงรักษาศีล

๓. เมื่อปรารถนาว่า ‘หลังจากตายไป ขอให้ได้เข้าถึงสุคติโลกสวรรค์’ ก็พึงรักษาศีลดูก่อนภิกษุทั้งหลาย บัณฑิตเมื่อปรารถนาความสุข ๓ ประการดังกล่าวมานี้พึงรักษาศีล”ในพระสูตรนั้นพระผู้มีพระภาคเจ้าได้ตรัสเนื้อความนี้ไว้แล้ว จึงตรัสพระคาถาประพันธ์ดังนี้ว่า

ผู้มีปัญญาเมื่อปรารถนาความสุข ๓ ประการ คือ

ความสรรเสริญ ๑ การได้ทรัพย์สมบัติ ๑ ตายไปได้

รื่นเริงในสวรรค์ ๑ ก็พึงรักษาศีล

ถ้าบุคคลแม้จะไม่ทำบาป แต่ก็ยังคบหาคนที่ทำบาป

อยู่ เขาก็ได้ชื่อว่าเป็นคนน่ารังเกียจในเพราะบาปนั้น ทั้ง

ความเสียชื่อเสียงของเขาย่อมงอกงาม