๕. ปุตตสูตร เล่ม ๒๕

๓. ตติยวรรค ๕. ปุตตสูตร

เหล่าสัตว์ผู้เข้าถึงรูปภพและผู้ดำรงอยู่ในอรูปภพ

เมื่อยังไม่รู้แจ้งนิพพานก็จะต้องหวนกลับมาเกิดอีก

ส่วนเหล่าสัตว์ผู้กำหนดรู้รูปภพแล้ว ไม่ดำรงอยู่

ในอรูปภพ น้อมไปในพระนิพพาน ย่อมเป็นผู้ละ

มัจจุราชได้

พระสัมมาสัมพุทธเจ้าผู้ทรงหาอาสวะมิได้ ทรงได้

สัมผัสอมตธาตุที่หาอุปธิมิได้ด้วยนามกาย ทรงทำให้

แจ้งการสลัดทิ้งอุปธิได้แล้ว จึงทรงแสดงทางคือนิพพาน

ที่ไม่มีความโศก ปราศจากธุลี

พระผู้มีพระภาคเจ้าได้ตรัสเนื้อความแม้นี้ไว้แล้ว ข้าพเจ้าก็ได้สดับมา แล้วอย่างนี้

๕. ปุตตสูตร

ว่าด้วยบุตร ๓ ประเภท

{๒๕๒} [๗๔] ความจริง พระสูตรนี้พระผู้มีพระภาคเจ้าผู้ทรงเป็นพระอรหันต์ได้ตรัสไว้แล้ว เพราะเหตุนั้น ข้าพเจ้าจึงได้สดับมาแล้วว่า“ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย บุตร ๓ ประเภทนี้มีปรากฏอยู่ในโลก บุตร ๓ ประเภทคืออะไรบ้าง คือ

๑.อติชาติบุตร บุตรที่มีคุณสมบัติสูงกว่าบิดามารดา

๒.อนุชาตบุตร บุตรที่มีคุณสมบัติเสมอกับบิดามารดา

๓.อวชาตบุตร บุตรที่มีคุณสมบัติต่ำกว่าบิดามารดา

พระบาลีสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย อิติวุตตกะ

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ก็อติชาติบุตรมีลักษณะอย่างไร คือ บิดามารดาของบุตรในโลกนี้ไม่นับถือพระพุทธเจ้า พระธรรม พระสงฆ์ว่าเป็นสรณะไม่งดเว้นจากการฆ่าสัตว์ จากการลักทรัพย์ จากประพฤติผิดในกาม จากการพูดเท็จจากการดื่มนํ้าเมาคือสุราและเมรัยอันเป็นที่ตั้งแห่งความประมาทเป็นผู้ทุศีล มีบาปธรรมส่วนบุตรของบิดามารดาเหล่านั้นเป็นผู้นับถือพระพุทธเจ้า พระธรรม พระสงฆ์ว่าเป็นสรณะ งดเว้นจากการฆ่าสัตว์ จากการลักทรัพย์ จากการประพฤติผิดในกาม จากการพูดเท็จ จากการดื่มนํ้าเมาคือสุราและเมรัยอันเป็นที่ตั้งแห่งความประมาท เป็นผู้มีศีล มีกัลยาณธรรม ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย บุตรผู้มีลักษณะอย่างนี้แลจัดเป็นอภิชาตบุตรดูก่อนภิกษุทั้งหลาย

ก็อนุชาตบุตรมีลักษณะอย่างไร คือ บิดามารดาของบุตรในโลกนี้นับถือพระพุทธเจ้า พระธรรม พระสงฆ์ว่าเป็นสรณะ งดเว้นจากการฆ่าสัตว์ จากการลักทรัพย์ จากการประพฤติผิดในกาม จากการพูดเท็จจากการดื่มน้ำเมาคือสุราและเมรัยอันเป็นที่ตั้งแห่งความประมาทเป็นผู้มีศีล มีกัลยาณธรรม และบุตรของมารดาบิดาเหล่านั้นก็นับถือพระพุทธเจ้า พระธรรม พระสงฆ์ว่าเป็นสรณะ งดเว้นจากการฆ่าสัตว์ จากการ ลักทรัพย์ จากการประพฤติผิดในกาม จากการพูดเท็จ จากการดื่มนํ้าเมา คือสุราและเมรัยอันเป็นที่ตั้งแห่งความประมาท เป็นผู้มีศีล มีกัลยาณธรรม ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย บุตรผู้มีลักษณะอย่างนี้แลจัดเป็นอนุชาตบุตรดูก่อนภิกษุทั้งหลาย

ก็อวชาตบุตรมีลักษณะอย่างไร คือ บิดามารดาของบุตรในโลกนี้นับถือพระพุทธเจ้า พระธรรม พระสงฆ์ว่าเป็นสรณะ งดเว้นจากการฆ่าสัตว์ จากการลักทรัพย์ จากการประพฤติผิดในกาม จากการพูดเท็จ จากการดื่มนํ้าเมาคือสุราและเมรัยอันเป็นที่ตั้งแห่งความประมาท เป็นผู้มีศีล มีกัลยาณธรรม แต่บุตรของบิดามารดาเหล่านั้นไม่นับถือพระพุทธเจ้า พระธรรม พระสงฆ์ว่าเป็นสรณะ ไม่งดเว้นจากการฆ่าสัตว์ จากการลักทรัพย์ จากการประพฤติผิดในกาม จากการพูดเท็จ จากการดื่ม

๓. ตติยวรรค ๖. อวุฏฐิกสูตร

นํ้าเมาคือสุราและเมรัยอันเป็นที่ตั้งแห่งความประมาท เป็นผู้ทุศีล มีบาปธรรม ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย บุตรผู้มีลักษณะอย่างนี้แลจัดเป็นอวชาตบุตร

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย บุตร ๓ ประเภทนี้แลมีปรากฏอยู่ในโลก”

ในพระสูตรนั้น พระผู้มีพระภาคเจ้าได้ตรัสเนื้อความนี้ไว้แล้ว จึงตรัสพระคาถาประพันธ์ดังนี้ว่า

บัณฑิตทั้งหลายปรารถนาแต่อติชาต

บุตร และอนุชาตบุตร ไม่ปรารถนาอวชาตบุตรผู้บั่นทอนวงศ์ตระกูล

ส่วนบุตรทั้งหลายผู้เป็นอุบาสกชื่อว่าเป็นบุตรที่ดี

ในโลก พวกเขามีศรัทธา สมบูรณ์ด้วยศีล รู้ความ

ประสงค์ของผู้อื่น ปราศจากความตระหนี่ ย่อมรุ่งเรือง

ในหมู่ชนเหมือนดวงจันทร์ที่พ้นจากเมฆแล้วฉะนั้น

พระผู้มีพระภาคเจ้าได้ตรัสเนื้อความแม้นี้ไว้แล้ว ข้าพเจ้าก็ได้สดับมาแล้วอย่างนี้

๖. อวุฏฐิกสูตร

ว่าด้วยบุคคลเปรียบเหมือนฝน ๓ ประเภท

{๒๕๓} [๗๕] ความจริง พระสูตรนี้พระผู้มีพระภาคเจ้าผู้ทรงเป็นพระอรหันต์ได้ตรัสไว้แล้ว เพราะเหตุนั้น ข้าพเจ้าจึงได้สดับมาแล้วว่า“ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย บุคคล ๓ ประเภทนี้มีปรากฎอยู่ในโลก บุคคล ๓ ประเภทคืออะไรบ้าง คือ