๖. มานสูตร เล่ม ๒๕

๑. ปฐมวรรค ๖. มานสูตร

๕. มักขสูตร

ว่าด้วยการละความลบหลู่ได้เป็นพระอนาคามี

{๑๘๓} [๕] ความจริง พระสูตรนี้พระผู้มีพระภาคเจ้าผู้ทรงเป็นพระอรหันต์ ได้ตรัสไว้แล้ว เพราะเหตุนั้น ข้าพเจ้าจึงได้สดับมาแล้วว่า“ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย พวกเธอละอกุศลธรรมอย่างหนึ่งเสียได้ เราขอรับรองว่าพวกเธอจะได้เป็นอนาคามีแน่นอน อกุศลธรรมอย่างหนึ่งนั้นคือ อะไร คือ พวกเธอละอกุศลธรรมอย่างหนึ่งคือมักขะ (ความลบหลู่คุณท่าน) เสียได้ เราขอรับรองว่าพวกเธอจะได้เป็นอานาคามีแน่นอน”ในพระสูตรนั้น พระผู้มีพระภาคเจ้าได้ตรัสเนี้อความนี้ไว้แล้วจึง ตรัสพระคาถาประพันธ์ดังนี้ว่า

ผู้ที่เห็นแจ้งรู้เท่าทันมักขะซึ่งเป็นเหตุให้เหล่าสัตว์

ผู้ลบหลู่ต้องถึงทุคติ ย่อมละมักขะนั้นได้ เมื่อละได้แล้ว

ย่อมไม่หวนกสับมายังโลกนี้อีกตลอดกาล

พระผู้มีพระภาคเจ้าได้ตรัสเนื้อความดังกล่าวนี้ไว้แล้ว เพราะเหตุนั้น ข้าพเจ้าจึงได้สดับมาแล้วอย่างนี้

๖. มานสูตร

ว่าด้วยการละความถือตัวได้เป็นพระอนาคามี

{๑๘๔} [๖] ความจริง พระสูตรนี้พระผู้มีพระภาคเจ้าผู้ทรงเป็นพระอรหันต์ ได้ตรัสไว้แล้ว เพราะเหตุนั้น ข้าพเจ้าจึงได้สดับมาแล้วว่า

พระบาลีสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย อิติวุตตกะ

“ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย พวกเธอละอกุศลธรรมอย่างหนึ่งเสียได้ เราขอรับรองว่าพวกเธอจะได้เป็นอนาคามีแน่นอน อกุศลธรรมอย่างหนึ่งนั้นคือ อะไร คือ พวกเธอละอกุศลธรรมอย่างหนึ่งคือมานะ (ความถือตัว) เสียได้ เราขอรับรองว่าพวกเธอจะได้เป็นอนาคามีแน่นอน”ในพระสูตรนั้น พระผู้มีพระภาคเจ้าได้ตรัสเนื้อความนี้ไว้แล้ว จึงตรัสพระคาถาประพันธ์อย่างนี้ว่า

ผู้ที่เห็นแจ้งรู้เท่าทันมานะซึ่งเป็นเหตุให้เหล่าสัตว์

ผู้ถือตัวต้องถึงทุคติ ย่อมละมานะนั้นได้ เมื่อละได้แล้ว

ย่อมไม่หวนกลับมายังโลกนี้อีกตลอดกาล

พระผู้มีพระภาคเจ้าได้ตรัสเนื้อความดังกล่าวนี้ไว้แล้ว เพราะเหตุนั้น ข้าพเจ้าจึงได้สดับมาแล้วอย่างนี้

๗. สัพพปริญญาสูตร

ว่าด้วยการเแจ้งเห็นจริงในธรรมทั้งปวงจึงพ้นทุกข์

{๑๘๕} [๗] ความจริง พระสูตรนี้พระผู้มีพระภาคเจ้าผู้ทรงเป็นพระอรหันต์ ได้ตรัสไว้แล้ว เพราะเหตุนั้น ข้าพเจ้าจึงได้สดับมาแล้วว่า

“ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย โยคาวจร เมื่อยังไม่รู้แจ้งเห็นจริงในธรรมที่ควร รู้เห็นทั้งปวง ยังไม่กำหนดรู้ธรรมที่ควรกำหนดรู้ทั้งสิ้น ยังยินดีพอใจในธรรมทั้งสองนั้น ยังละกิเลสวัฏไม่ได้ ก็ย่อมไม่สามารถที่จะสิ้นทุกข์ได้