๗. สัพพสูตร เล่ม ๒๕

พระบาลีสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย อิติวุตตกะ

“ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย พวกเธอละอกุศลธรรมอย่างหนึ่งเสียได้ เราขอรับรองว่าพวกเธอจะได้เป็นอนาคามีแน่นอน อกุศลธรรมอย่างหนึ่งนั้นคือ อะไร คือ พวกเธอละอกุศลธรรมอย่างหนึ่งคือมานะ (ความถือตัว) เสียได้ เราขอรับรองว่าพวกเธอจะได้เป็นอนาคามีแน่นอน”ในพระสูตรนั้น พระผู้มีพระภาคเจ้าได้ตรัสเนื้อความนี้ไว้แล้ว จึงตรัสพระคาถาประพันธ์อย่างนี้ว่า

ผู้ที่เห็นแจ้งรู้เท่าทันมานะซึ่งเป็นเหตุให้เหล่าสัตว์

ผู้ถือตัวต้องถึงทุคติ ย่อมละมานะนั้นได้ เมื่อละได้แล้ว

ย่อมไม่หวนกลับมายังโลกนี้อีกตลอดกาล

พระผู้มีพระภาคเจ้าได้ตรัสเนื้อความดังกล่าวนี้ไว้แล้ว เพราะเหตุนั้น ข้าพเจ้าจึงได้สดับมาแล้วอย่างนี้

๗. สัพพปริญญาสูตร

ว่าด้วยการเแจ้งเห็นจริงในธรรมทั้งปวงจึงพ้นทุกข์

{๑๘๕} [๗] ความจริง พระสูตรนี้พระผู้มีพระภาคเจ้าผู้ทรงเป็นพระอรหันต์ ได้ตรัสไว้แล้ว เพราะเหตุนั้น ข้าพเจ้าจึงได้สดับมาแล้วว่า

“ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย โยคาวจร เมื่อยังไม่รู้แจ้งเห็นจริงในธรรมที่ควร รู้เห็นทั้งปวง ยังไม่กำหนดรู้ธรรมที่ควรกำหนดรู้ทั้งสิ้น ยังยินดีพอใจในธรรมทั้งสองนั้น ยังละกิเลสวัฏไม่ได้ ก็ย่อมไม่สามารถที่จะสิ้นทุกข์ได้

๑. ปฐมวรรค ๘. มานปริญญาสูตร

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ส่วนโยคาวจรผู้รู้แจ้งเห็นจริงในธรรมที่ควรรู้เห็น ทั้งปวงกำหนดรู้ธรรมที่ควรกำหนดได้รู้ทั้งสิ้น ปราศจากความยินดีพอใจใน ธรรมทั้งสองนั้น ละกิเลสวัฏเสียได้แล้ว ย่อมสามารถที่จะสิ้นทุกข์ได้”

ในพระสูตรนั้น พระผู้มีพระภาคเจ้าได้ตรัสเนื้อความนี้ไว้แล้ว จึงตรัสพระคาถาประพันธ์ดังนื้ว่า

ผู้แจ้งธรรมที่เป็นไปในไตรภูมิทุกอย่าง ไม่ยินดี

พอใจธรรมที่เป็นไปในไตรภูมินั้น กำหนดรู้ธรรมที่

เป็นไปในไตรภูมินั้นได้แล้ว ย่อมก้าวพันทุกข์ทั้งปวงได้

พระผู้มีพระภาคเจ้าได้ตรัสเนื้อความดังกล่าวนี้ไว้แล้ว เพราะเหตุนั้น ข้าพเจ้าจึงได้สดับมาแล้วอย่างนี้

๘. มานปริญญาสูตร

ว่าด้วยการกำหนดรู้มานะแล้วละได้จึงพ้นทุกข์

{๑๘๖} [๘] ความจริง พระสูตรนี้ พระผู้มีพระภาคเจ้าผู้ทรงเป็นพระอรหันต์ ได้ตรัสไว้แล้ว เพราะเหตุนั้น ข้าพเจ้าจึงได้สดับมาแล้วว่า

“ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย โยคาวจรผู้ยังไม่รู้แจ้งเห็นจริงถึงมานะ ยังไม่กำหนดรู้มานะได้ ยังมีความยินดีพอใจในมานะนั้น ยังไม่ละมานะได้ ก็ย่อมไม่สามารถที่จะสิ้นทุกข์ได้ ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ส่วนโยคาวจรผู้รู้แจ้งเห็นจริงถึงมานะ กำหนดรู้มานะ ปราศจากความยินดีพอใจในมานะนั้นละมานะได้แล้ว ย่อมสามารถที่จะสิ้นทุกข์ได้”