๑๒. สัมปันนสูตร เล่ม ๒๕

เป็นผู้ดำเนินไปสู่ทางผิด หมกมุ่นอยู่ในอารมณ์อันเป็นที่

ตั้งแห่งความลุ่มหลง ภิกษุเช่นนั้นเป็นผู้ไม่สมควรที่จะ

บรรลุสัมโพธิญาณอันสูงสุด

แต่ภิกษุใดเดินหรือยืนอยู่ก็ตาม นั่งหรือนอนอยู่ก็

ตาม ทำวิตกให้สงบได้ ยินดีในธรรมเป็นที่สงบวิตก ภิกษุ

เช่นนั้นเป็นผู้สมควรที่จะบรรลุสัมโพธิญาณอันสูงสูด

พระผู้มีพระภาคเจ้าได้ตรัสเนื้อความแม้นี้ไว้แล้ว ข้าพเจ้าก็ได้สดับมาแล้วอย่างนี้

๑๒. สัมปันนสีลสูตร

ว่าด้วยผู้มีศีลสมบูรณ์

{๒๙๒} [๑๑๑] ความจริง พระสูตรนี้พระผู้มีพระภาคเจ้าผู้ทรงเป็นพระอรหันต์ได้ตรัสไว้แล้ว เพราะเหตุนั้น ข้าพเจ้าจึงได้สดับมาแล้วว่า“ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เธอทั้งหลายจงเป็นผู้มีศีลสมบูรณ์ มีปาติโมกข์สมบูรณ์ จงเป็นผู้สำรวมในปาติโมกขสังวร สมบูรณ์ด้วยอาจาระและโคจรมีปกติเห็นภัยในโทษแม้เพียงเล็กน้อย สมาทานศึกษาอยู่ในสิกขาบททั้งหลาย เมื่อเธอทั้งหลายมีศีลสมบูรณ์ มีปาติโมกข์สมบูรณ์ สำรวมในปาติโมกขสังวร สมบูรณ์ด้วยอาจาระและโคจร มีปกติเห็นภัยในโทษแม้เพียงเล็กน้อย สมาทานศึกษาอยู่ในสิกขาบททั้งหลายอยู่ จะพึงมีกิจอะไรที่ควรทำให้ยิ่งไปกว่านี้เล่า

๑๒. สัมปันนสีลสูตร

ถ้าแม้ภิกษุเดินอยู่ อภิชฌา (ความเพ่งเล็งอยากได้ของเขา)หมดไปได้ พยาบาทหมดไปได้ ถีนมิทธะ (ความหดหู่และเคลิบเคลิ้ม)ก็หมดไปได้ อุทธัจจ กุกกุจจะ (ความฟุ้งซ่านและรำคาญ) ก็หมดไปได้ วิจิกิจฉา (ความลังเลสงสัย) ก็หมดไปได้ ความเพียรก็ปรารภไว้ไม่ย่อหย่อน สติก็มั่นคงไม่หลงลืม กาย ก็สงบไม่ระส่ำระสาย จิตก็มั่นคงมีอารมณ์เป็นหนึ่ง ภิกษุแม้เดินอยู่ แต่ เป็นอย่างนี้ เราก็เรียกว่า ‘ผู้มีความเพียร มีโอตตัปปะ มีความเพียรอัน ปรารภแล้วเป็นนิจนิรันดร์ มีจิตมุ่งพระนิพพาน’ถ้าแม้ภิกษุยืนอยู่... ถ้าแม้ภิกษุนั่งอยู่... ถ้าแม้ภิกษุนอนตื่นอยู่อภิชฌาหมดไปได้ พยาบาทหมดไปได้ ถีนมิทธะก็หมดไปได้ อุทธัจจกุกกุจจะก็ละได้ วิจิกิจฉาก็หมดไปได้ ความเพียรก็ปรารภไว้ไม่ย่อหย่อน สติก็มั่นคงไม่หลงลืม กายก็สงบไม่ระส่ำระสาย จิตก็มั่นคงมีอารมณ์เป็นหนึ่ง ภิกษุแม้นอนตื่นอยู่ แต่เป็นอย่างนี้ เราก็เรียกว่า ‘ผู้มีความเพียร มีโอตตัปปะ มีความเพียรอันปรารภแล้วเป็นนิจนิรันดร์ มีจิตมุ่งพระนิพพาน’ในพระสูตรนั้น พระผู้มีพระภาคเจ้าได้ตรัสเนื้อความนี้ไว้แล้ว จึงตรัสพระคาถาประพันธ์ดังนี้ว่า

ภิกษุพึงเดินสำรวม พึงยืนสำรวม พึงนั่งสำรวม

พึงนอนสำรวม พึงคู้เข้าสำรวม พึงเหยียดออกสำรวม

พึงเป็นผู้พิจารณาถึงความเกิดขึ้นและความเสื่อมไป

แห่งธรรมขันธ์ทั้งหลาย ทั่วภูมิเป็นที่อยู่ของสัตว์โลก

ทั้งเบื้องบน ท่ามกลาง และเบื้องตํ่า

ภิกษุผู้เป็นอยู่อย่างนั้น มีความเพียรพยายาม มีความ

ประพฤติสงบ ไม่ฟุ้งซ่าน ศึกษาปฏิปทาอันสมควรแก่

ความสงบใจ มีสติทุกเมื่ออยู่เช่นนั้น นักปราชญ์ทั้งหลาย

เรียกว่า ‘ผู้มีจิตมุ่งพระนิพพานต่อเนื่อง’

พระผู้มีพระภาคเจ้าได้ตรัสเนื้อความแม้นี้ไว้แล้ว ข้าพเจ้าก็ได้สดับมาแล้วอย่างนี้

๑๓. โลกสูตร

ว่าด้วยผู้รู้แจ้งโลก

{๒๙๓} [๑๑๒] ความจริง พระสูตรนี้พระผู้มีพระภาคเจ้าผู้ทรงเป็นพระอรหันต์ได้ตรัสไว้แล้ว เพราะเหตุนั้น ข้าพเจ้าจึงได้สดับมาแล้วว่า

“ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย โลกคือทุกข์ตถาคตได้ตรัสรู้แล้ว ตถาคตพรากออกจากโลกคือทุกข์ได้แล้ว เหตุเกิดแห่งโลกคือทุกข์ตถาคตได้ตรัสรู้แล้ว เหตุเกิดแห่งโลกคือทุกข์ตถาคตละได้แล้วความดับแห่งโลกคือทุกข์ตถาคตได้ตรัสรู้แล้ว ความดับแห่งโลกคือทุกข์ตถาคตได้ทำให้แจ้งแล้ว ปฏิปทาอันยังสัตว์ให้ถึงความดับแห่งโลกคือทุกข์ตถาคตได้ตรัสรู้แล้ว ปฏิปทาอันยังสัตว์ให้ถึงความดับแห่งโลกคือทุกข์ตถาคตได้ทำให้เจริญแล้ว