๗. อรหันตวรรค เล่ม ๒๕

พระบาลีสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย ธรรมบท

๗. อรหันตวรรค

หมวดว่าด้วยเรื่องพระอรหันต์

๑. เรื่องหมอชีวก

{๑๗} [๙๐] ผู้ที่มีการเดินทางไกลถึงแล้ว ปราศจากความโศก พ้น ได้แล้วในธรรมทั้งปวงละกิเลสเครื่องร้อยรัดได้ทั้งหมด แล้ว ย่อมไม่มีความเร่าร้อน

๒. เรื่องพระมหากัสสปเถระ

[๙๑] ท่านผู้มีสดิย่อมขวนขวายอยู่ (ในคุณที่ตนแทงตลอดแล้ว) ย่อมไม่ยินดีในที่อยู่ ท่านเหล่านั้นย่อมละอาลัยคือที่อยู่ เสียได้ เหมือนฝูงหงส์ละเปือกตมไปฉะนั้น

๗. อรหันตวรรค ๔. เรื่องพระอนุรุทธเถระ

๓. เรื่องพระเพลัฏฐสีสเถระ

[๙๒] ชนเหล่าใดไม่มีการสะสม กำหนดรู้โภชนะแล้ว มี สุญญตวิโมกข์และอนิมิตตวิโมกข์เป็นอารมณ์ คติของ ชนเหล่านั้นรู้ได้ยาก เหมือนทางไปของฝูงนกในอากาศ รู้ได้ยากฉะนั้น

๔. เรื่องพระอนุรทธเถระ

[๙๓] บุคคลใดสิ้นอาสวะแล้ว ไม่มีตัณหาและทิฏฐิอาศัย ในอาหาร มีสุญญตวิโมกข์และอนิมิตตวิโมกข์เป็นอารมณ์ ร่องรอยของบุคคลนั้นรู้ได้ยากเหมือนร่องรอยของ ฝูงนกในอากาศรู้ได้ยากฉะนั้น

พระบาลีสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย ธรรมบท

๕. เรืองพระมหากัจจายนเถระ

[๙๔] อินทรีย์ทั้งหลายของภิกษุใดถึงความสงบแล้ว เหมือน ม้าที่นายสารถีฝึกดีแล้ว ทั้งทวยเทพ ทั้งมนุษย์ทั้งหลาย ย่อมพอใจต่อภิกษุนั้นผู้ละมานะได้แล้ว ไม่มีอาสวะ ผู้คงที่

๖. เรื่องพระสารีบุตรเถระ

[๙๕] ภิกษุผู้สิ้นอาสวะแล้ว ผู้มีใจเสมอด้วยแผ่นดิน เปรียบ ดังเสาเขื่อน เป็นผู้คงที่ มีวัตรงดงาม ไม่มีกิเลส ดังเปีอกตมเหมือนห้วงน้ำที่ไม่มีเปือกตม ย่อมไม่ยินดี ยินร้าย การเวียนว่ายตายเกิดย่อมไม่มีแก่ภิกษุผู้คงที่นั้นอีก

๗. เรื่องพระติสสเถระชาวกรุงโกสัมพี

[๙๖] ภิกษุผู้หลุดพ้นแล้วเพราะรู้ชอบ ผู้สงบระงับแล้ว ผู้คงที่ นั้น ย่อมมีใจสงบแล้ว วาจาและการกระทำก็สงบแล้ว

๗. อรหันตวรรค ๑๐. เรื่องหญิงคนใดคนหนึ่ง

๘. เรื่องพระสารีบุตรเถระ

[๙๗] นรชนใดเป็นผู้ไม่เชื่อง่าย รู้นิพพานที่ปัจจัย ๔ (คือกรรม จิต อุตุ และอาหาร) ปรุงแต่งไม่ได้ ตัดที่ต่อ ได้ ขจัด โอกาสที่จะเกิดได้แล้ว คลายความหวังได้แล้ว นรชน นั้นแลเป็นบุรุษสูงสุด

๙. เรื่องพระเรวตเถระอยู่ในป่าไม้ตะเคียน

[๙๘] สถานที่ที่พระอรหันต์ทั้งหลายอยู่ จะเป็นหมู่บ้านหรือป่า ก็ตาม จะเป็นที่ลุ่มหรือที่ดอนก็ตาม ย่อมเป็นสถานที่น่า รื่นรมย์ทั้งนั้น

๑๑. เรื่องหญิงคนใดคนหนี่ง

[๙๙] ท่านผู้ปราศจากราคะทั้งหลายจักยินดีป่าที่น่ารื่นรมย์ที่คน เขาไม่ยินดีกัน เพราะท่านไม่ใช่ผู้แสวงหากาม

จบ อรหันตวรรคที่ ๗

พระบาลีสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย ธรรมบท

๘. สหัสสวรรค

หมวดว่าด้วยเรื่องหนึ่งในพัน

๑. เรื่องคนฆ่าโจรมีเคราแดง

{๑๘} [๑๐๐] หากวาจาแม้ตั้งพันคำ แต่ประกอบด้วยบททีไม่เป็น ประโยชน์เลย บทที่เป็นประโยชน์ซึ่งคนฟังแล้วสงบ ระงับได้แม้เพืยงบทเดียวยังประเสริฐกว่า

๒. เรื่องพระทารุจีริยเถระ

[๑๐๑] หากคาถาแม้ตั้งพันคาถา แต่ประกอบด้วยบทที่ไม่เป็น ประโยชน์เลย บทคาถาเพียงบทเดียวซึ่งคนฟังแล้วสงบ ระงับได้ยังประเสริฐกว่า

๓. เรื่องพระกุณฑลเกสีเถรี

[๑๐๒] ก็ผู้ใดพึงกล่าวคาถาตั้งร้อย แต่ประกอบด้วยบทที่ไม่เป็น ประโยชน์ บทธรรมเพียงบทเดียวซึ่งบุคคลฟังแล้วสงบ ระงับได้ประเสริฐกว่าการกล่าวคาถาตั้งร้อยของผู้นั้น