arnon.worldเข้าสู่ระบบ

พระวินัยปิฎก มหาวิภังค์ · เตรสกัณฑ์

สิกขาบทที่ ๓ เรื่องพระอุทายี เล่ม ๑

ชั้นตัวบทพุทธพจน์ข้อ ๓๙๗–๔๑๓ (ฉบับหลวง)ลำดับ ๓/๑๔ ในเตรสกัณฑ์มี ๔ ฉบับคลังนี้ตอบแบบ “อ่านตัวบท · ไม่ตีความ” — ระบบแสดงตัวบทตามฉบับที่มี และไม่สรุป ไม่ตีความ ไม่ให้คะแนนความน่าเชื่อถือ

พระวินัยปิฎก มหาวิภังค์ เตรสกัณฑ์ สิกขาบทที่ ๓ เรื่องพระอุทายี (ฉบับหลวง เล่ม ๑ · ฉบับมหาจุฬาฯ เล่ม ๑ · ฉบับมหามกุฏฯ เล่ม ๓ · ฉบับเฉลิมพระเกียรติ เล่ม ๑)

ไทย (เฉลิมพระเกียรติ ๒๕๔๙) เล่ม ๑ หน้า ๖๔๘–๖๖๖

หน้า ๖๔๘

๓. ทุฏฐุลลวาจาสิกขาบท

ว่าด้วยการพูดเกี้ยวหญิง

เรื่องพระอุทายี

{๓๙๗} [๒๘๓] โดยสมัยนั้น พระผู้มีพระภาคพุทธเจ้าประทับอยู่ ณ พระวิหารเชตวัน อารามของอนาถบิณฑิกคฤหบดี ใกล้พระนครสาวัตถี ครั้งนั้น ท่านพระอุทายีอยู่ที่ในป่า หญิงหลายคนได้พากันไปยังอาราม มีความประสงค์จะชมวิหาร จึงเข้าไปหาท่านพระอุทายีจนถึงที่อยู่ ครั้นแล้วกราบเรียนท่านว่า “พวกดิฉันประสงค์จะชมวิหารของพระคุณเจ้า เจ้าค่ะ”

จึงท่านพระอุทายีเชิญหญิงเหล่านั้นให้ชมวิหารแล้วกล่าวชมบ้าง กล่าวติบ้าง ขอบ้าง อ้อนวอนบ้าง ถามบ้าง ย้อนถามบ้าง บอกบ้าง สอนบ้าง ด่าบ้าง พาดพิงถึงวัจมรรค (ทวารหนัก) ปัสสาวมรรค (ทวารเบา) ของหญิงเหล่านั้น หญิงเหล่านั้นพวกที่ขาดความเกรงกลัว ใจนักเลง ไม่มียางอาย บ้างก็ยิ้มพราย บ้างก็พูดยอ บ้างก็ซิกซี้ บ้างก็พูดหยอกเอินกับท่านพระอุทายี ส่วนผู้ที่มีความละอายใจก็เลี่ยงออกไปแล้วโพนทนากะภิกษุทั้งหลายว่า “ท่านเจ้าข้า คำนี้ไม่สมควร ไม่เหมาะ แม้สามีพูดอย่างนี้พวกดิฉันยังไม่ปรารถนาเลย พระคุณเจ้าอุทายีพูดอย่างนี้จะปรารถนาได้อย่างไร”บรรดาภิกษุผู้มักน้อย สันโดษ มีความละอาย มีความรังเกียจ ใคร่ต่อสิกขา ต่างพากันเพ่งโทษ ติเตียน โพนทะนาว่า “ไฉนท่านพระอุทายี จึงได้พูดเคาะมาตุคามด้วยวาจาอันชั่วหยาบเล่า” แล้วกราบทูลเรื่องนั้นแด่พระผู้มีพระภาคเจ้า

ทรงประชุมสงฆ์บัญญัติสิกขาบท

ลำดับนั้น พระผู้มีพระภาคเจ้ารับสั่งให้ประชุมภิกษุสงฆ์ในเพราะเหตุเป็นเค้ามูลนั้น ในเพราะเหตุแรกเกิดนั้น แล้วตรัสสอบถามท่านพระอุทายี

หน้า ๖๔๙

ว่า “ดูก่อนอุทายี ทราบมาว่าเธอพูดเคาะมาตุคามด้วยวาจาอันชั่วหยาบ จริงหรือ”

ท่านพระอุทายีทูลรับว่า “จริง พระพุทธเจ้าข้า”

พระผู้มีพระภาคพุทธเจ้าทรงตำหนิว่า “ดูก่อนโมฆบุรุษ การกระทำของเธอนั่นไม่เหมาะ ไม่สม ไม่ควร ไม่ใช่กิจของสมณะ ใช้ไม่ได้ ไม่ควรทำ ไฉนเธอจึงได้พูดเคาะมาตุคามด้วยวาจาอันชั่วหยาบเล่า

ดูก่อนโมฆบุรุษ เราแสดงธรรมไว้โดยอเนกปริยาย เพื่อคลายความกำหนัด ... โดยที่แท้ การกระทำของเธอนั่นเป็นไปเพื่อความไม่เลื่อมใสของ ปวงชนที่ยังไม่เลื่อมใสและเพื่อความกลายเป็นอื่นไปของคนบางพวกที่เลื่อมใสแล้ว”ครั้นพระผู้มีพระภาคเจ้าทรงตำหนิท่านพระอุทายีโดยอเนกปริยายดังนี้แล้ว ตรัสโทษแห่งความเป็นคนเลี้ยงยาก ... ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ก็แลพวกเธอพึงยกสิกขาบทนี้ขึ้นแสดงอย่างนี้ว่า

พระพุทธบัญญัติ

[๒๘๔] อนึ่ง ภิกษุใดถูกราคะครอบงำแล้ว มีจิตแปรปรวนแล้ว พูดเคาะมาตุคามด้วยวาจาชั่วหยาบ พาดพิงเมถุน เหมือนชายหนุ่มพูดเคาะหญิงสาว เป็นสังฆาทิเสส”

สิกขาบทวิภังค์

{๓๙๘} [๒๘๕] คำว่า อนึ่ง ... ใด ความว่า ภิกษุใด คือ ผู้เช่นใด มีการงานอย่างใด มีชาติอย่างใด มีชื่ออย่างใด มีโคตรอย่างใด มีปกติอย่างใด มีธรรมเครื่องอยู่อย่างใด มีอารมณ์อย่างใด เป็นเถระก็ตาม เป็นนวกะก็ตาม เป็นมัชฌิมะก็ตาม นี้พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสว่า ‘อนึ่ง ... ใด’

หน้า ๖๕๐

คำว่า ภิกษุ ความว่า ที่ชื่อว่าภิกษุ เพราะว่าเป็นผู้ขอ ชื่อว่าภิกษุ เพราะว่าประพฤติภิกขาจริยวัตร ชื่อว่าภิกษุ เพราะว่าทรงผืนผ้าที่ถูกทำลายแล้ว ชื่อว่าภิกษุ เพราะเรียกขานกัน ชื่อว่าภิกษุ เพราะตนปฏิญญา ชื่อว่าภิกษุ เพราะว่าเป็นเอหิภิกษุ ชื่อว่าภิกษุ เพราะว่าเป็นผู้อุปสมบทด้วยไตรสรณคมน์ ชื่อว่าภิกษุ เพราะว่าเป็นผู้เจริญ ชื่อว่าภิกษุ เพราะว่ามีสารธรรม ชื่อว่าภิกษุ เพราะว่าเป็นพระเสขะ ชื่อว่าภิกษุ เพราะว่าเป็นพระอเสขะ ชื่อว่าภิกษุ เพราะว่าเป็นผู้ที่สงฆ์พร้อมเพรียงกันอุปสมบทให้ด้วยญัตติจตุตถกรรมอันไม่กำเริบ ควรแก่ฐานะ บรรดาผู้ที่ชื่อว่าภิกษุเหล่านั้น ภิกษุผู้ที่สงฆ์พร้อมเพรียงกันอุปสมบทให้ด้วยญัตติจตุตถกรรมอันไม่กำเริบ ควรแก่ฐานะนี้ทรงประสงค์ว่า ‘ภิกษุ’ ในข้อความตอนนี้ที่ชื่อว่า ถูกราคะครอบงำแล้ว คือ มีความกำหนัด มีความเพ่งเล็ง มีจิตปฏิพัทธ์

คำว่า แปรปรวนแล้ว ความว่า จิตที่กำหนัดแล้วก็แปรปรวน จิตที่โกรธแล้วก็แปรปรวน จิตที่หลงแล้วก็แปรปรวน แต่ที่ว่า แปรปรวนแล้ว ในข้อความตอนนี้ ทรงประสงค์ถึงจิตที่กำหนัดแล้ว

ที่ชื่อว่า มาตุคาม ได้แก่ หญิงมนุษย์ ไม่ใช่นางยักษ์ ไมใช่หญิงเปรต ไม่ใช่สัตว์ดิรัจฉานตัวเมีย เป็นหญิงที่รู้เดียงสา สามารถรู้ถ้อยคำที่เป็นสุภาษิต ทุพภาษิต คำชั่วหยาบและคำสุภาพได้

วาจาที่ชื่อว่า ชั่วหยาบ ได้แก่ วาจาที่พาดพิงถึงวัจมรรค ปัสสาวมรรคและเมถุนธรรม

คำว่า พูดเคาะ คือ ตรัสหมายถึงการประพฤติล่วงเกิน

คำว่า เหมือนชายหนุ่มหญิงสาว ได้แก่ ชายรุ่นหนุ่มกับหญิงรุ่นสาว คือ หนุ่มกับสาว ชายผู้บริโภคกามกับหญิงผู้บริโภคกาม

คำว่า ด้วยวาจาพาดพิงเมถุน ได้แก่ ถ้อยคำที่พาดพิงถึงด้วยเถุนธรรม

หน้า ๖๕๑

คำว่า สังฆาทิเสส ความว่า สงฆ์เท่านั้นให้ปริวาส ชักเข้าหาอาบัติเดิม ให้มานัต เรียกเข้าหมู่เพื่ออาบัตินั้น ไม่ใช่คณะมากรูป ไม่ใช่บุคคลรูปเดียว เพราะเหตุนั้นจึงตรัสเรียกว่า สังฆาทิเสส คำว่า สังฆาทิเสส เป็นการขนานนาม คือ เป็นชื่อของหมวดอาบัตินั้นแล แม้เพราะเหตุนั้นจึงตรัสเรียกว่า สังฆาทิเสส

บทภาชนีย์

มาติกา

{๓๙๙} ภิกษุพูดชมบ้าง พูดติบ้าง พูดขอบ้าง พูดอ้อนวอนบ้าง ถามบ้าง ย้อนถามบ้าง บอกบ้าง สอนบ้าง ด่าบ้าง พาดพิงถึงทวารทั้งสอง

{๔๐๐} ที่ชื่อว่าพูดชม คือชม ยกย่อง สรรเสริญทวารทั้งสอง

ที่ชื่อว่า พูดติ คือ ด่า รุกราน ตำหนิทวารทั้งสอง

ที่ชื่อว่า พูดขอ คือ พูดว่า ‘โปรดให้แก่เรา โปรดยกให้แก่เรา ควรจะให้แก่เรา’ ดังนี้เป็นต้น

ที่ชื่อว่า พูดอ้อนวอน คือ พูดว่า ‘เมื่อไรมารดาของเธอจักเลื่อมใส เมื่อไรบิดาของเธอจักเลื่อมใส เมื่อไรเทวดาของเธอจักเลื่อมใส เมื่อไรเธอจักมีโอกาสดี เมื่อไรเธอจักมีเวลาดี เมื่อไรเธอจักมียามดี เมื่อไรเราจักได้เมถุนธรรมกับเธอ’ ดังนี้เป็นต้นที่ชื่อว่า ถาม คือ ถามว่า ‘เธอให้เมถุนธรรมแก่สามีอย่างไร ให้แก่ชู้อย่างไร’ ดังนี้เป็นต้น

ที่ชื่อว่า ย้อนถาม คือ สอบถามดูว่า ‘เขาว่า เธอให้เมถุนธรรมแก่สามีอย่างนี้หรือ ให้แก่ชู้อย่างนี้หรือ’ ดังนี้เป็นต้น

ที่ชื่อว่า บอก คือ ถูกเขาถามแล้วบอกว่า ‘เธอจงให้เมถุนอย่างนี้ เมื่อให้อย่างนี้จักเป็นที่รักใคร่และพอใจของสามี’ ดังนี้เป็นต้น

หน้า ๖๕๒

ที่ชื่อว่า สอน คือ เขาไม่ได้ถามบอกเองว่า ‘เธอจงให้เมถุนธรรมอย่างนี้ เมื่อให้อย่างนี้จักเป็นที่รักใคร่และพอใจของสามี’ ดังนี้เป็นต้น

ที่ชื่อว่า ด่า คือ ด่าว่า ‘เธอเป็นคนไม่มีเครื่องหมายเพศ เธอเป็นคนสักแต่ว่ามีเครื่องหมายเพศ เธอเป็นคนไม่มีประจำเดือน เธอเป็นคนมีประจำเดือนเสมอ เธอเป็นคนมีผ้าอนามัยเสมอ เธอเป็นคนช้ำรั่ว เธอเป็นคนมีเดือย เธอเป็นหญิงบัณเฑาะก์ เธอเป็นคนคล้ายผู้ชาย เธอเป็นคนผ่า เธอเป็นคนมีสองเพศ’ ดังนี้เป็นต้น

หญิง

{๔๐๑} [๒๘๖] เป็นหญิง ๑ ภิกษุมีความสำคัญว่าเป็นหญิงและมีความกำหนัด ๑ พูดชมก็ดี พูดติก็ดี ขอก็ดี อ้อนวอนก็ดี ถามก็ดี ย้อนถามก็ดี บอกก็ดี สอนก็ดี ด่าก็ดี พาดพิงถึงวัจมรรคปัสสาวมรรคของหญิง ๑ ต้องอาบัติสังฆาทิเสส

เป็นหญิง ๑ ภิกษุมีความสงสัยในความเป็นหญิง ... มีความสำคัญว่าเป็นบัณเฑาะก์ ... มีความสำคัญว่าเป็นชาย ... มีความสำคัญว่าเป็นสัตว์ดิรัจฉานและมีความกำหนัด ๑ พูดชมก็ดี พูดติก็ดี ขอก็ดี อ้อนวอนก็ดี ถามก็ดี ย้อนถามก็ดี บอกก็ดี สอนก็ดี ด่าก็ดี พาดพิงถึงวัจมรรคปัสสาวมรรคของหญิง ๑ ต้องอาบัติถุลลัจจัย

บัณเฑาะก์

เป็นบัณเฑาะก์ ๑ ภิกษุมีความสำคัญว่าเป็นบัณเฑาะก์และมีความกำหนัด ๑ พูดชมก็ดี พูดติก็ดี ขอก็ดี อ้อนวอนก็ดี ถามก็ดี ย้อนถามก็ดี

เชิงอรรถ (ไทย (เฉลิมพระเกียรติ ๒๕๔๙))
  1. ๑คนชํ้ารั่ว แปลจากบทบาลีว่า ปคฺฆรนฺตี หมายถึงคนที่มีอาการของโรคอย่างหนึ่งซึ่งเกิดจากความผิดปกติของกระเพาะปัสสาวะหรือท่อปัสสาวะ ทำให้ไม่สามารถกลั้นปัสสาวะได้เหมือนอย่างคนปกติ นํ้าปัสสาวะอาจไหลออกเป็นครั้งคราวหรือตลอดเวลาก็ได้ (ดู พจนานุกรม)
หน้า ๖๕๓

บอกก็ดี สอนก็ดี ด่าก็ดี พาดพิงถึงวัจมรรคปัสสาวมรรคของบัณเฑาะก์ ๑ ต้องอาบัติถุลลัจจัย

เป็นบัณเฑาะก์ ๑ ภิกษุมีความสงสัยในความเป็นบัณเฑาะก์ ... มีความสำคัญว่าเป็นชาย ... มีความสำคัญว่าเป็นสัตว์ดิรัจฉาน ... มีความสำคัญว่าเป็นหญิงและมีความกำหนัด ๑ พูดชมก็ดี ... พาดพิงถึงวัจมรรคปัสสาวมรรคของบัณเฑาะก์ ๑ ต้องอาบัติทุกกฏ

ชาย

เป็นชาย ๑ ภิกษุมีความสำคัญว่าเป็นชายและมีความกำหนัด ๑ พูดชมก็ดี พูดติก็ดี ขอก็ดี อ้อนวอนก็ดี ถามก็ดี ย้อนถามก็ดี บอกก็ดี สอนก็ดี ด่าก็ดี พาดพิงถึงวัจมรรคปัสสาวมรรคของชาย ๑ ต้องอาบัติทุกกฏเป็นชาย ๑ ภิกษุมีความสงสัยในความเป็นชาย ... มีความสำคัญว่าเป็นสัตว์ดิรัจฉาน ... มีความสำคัญว่าเป็นหญิง ... มีความสำคัญว่าเป็นบัณเฑาะก์และมีความกำหนัด ๑ พูดชมก็ดี ... พาดพิงถึงวัจมรรคปัสสาวมรรคของชาย ๑ ต้องอาบัติทุกกฏ

สัตว์ดิรัจฉาน

เป็นสัตว์ดิรัจฉาน ๑ ภิกษุมีความสำคัญว่าเป็นสัตว์ดิรัจฉานและมีความกำหนัด ๑ พูดชมก็ดี พูดติก็ดี ขอก็ดี อ้อนวอนก็ดี ถามก็ดี ย้อนถามก็ดี บอกก็ดี สอนก็ดี ด่าก็ดี พาดพิงถึงวัจมรรคปัสสาวมรรคของสัตว์ดิรัจฉาน ๑ ต้องอาบัติทุกกฏเป็นสัตว์ดิรัจฉาน ๑ ภิกษุมีความสงสัยในความเป็นสัตว์ดิรัจฉาน ... มีความสำคัญว่าเป็นหญิง ... มีความสำคัญว่าเป็นบัณเฑาะก์ ... มีความสำคัญว่าเป็นหญิงและมีความกำหนัด ๑ พูดชมก็ดี ... พาดพิงถึงวัจมรรคปัสสาวมรรคของสัตว์ดิรัจฉาน ๑ ต้องอาบัติทุกกฏ

หน้า ๖๕๔

หญิง ๒ คน

{๔๐๒} เป็นหญิงสองคน ๑ ภิกษุมีความสำคัญว่าเป็นหญิงทั้งสองคนและมีความกำหนัด ๑ พูดชมก็ดี พูดติก็ดี ขอก็ดี อ้อนวอนก็ดี ถามก็ดี ย้อนถามก็ดี บอกก็ดี สอนก็ดี ด่าก็ดี พาดพิงถึงวัจมรรคปัสสาวมรรคของหญิงทั้งสองคน ๑ ต้องอาบัติสังฆาทิเสส ๒ ตัวเป็นหญิงสองคน ๑ ภิกษุมีความสงสัยในความเป็นหญิงทั้งสองคน ... มีความสำคัญว่าเป็นบัณเฑาะก์ทั้งสองคน ... มีความสำคัญว่าเป็นชายทั้งสองคน ... มีความสำคัญว่าเป็นสัตว์ดิรัจฉานทั้งสองคนและมีความกำหนัด ๑ พูดชมก็ดี ... พาดพิงถึงวัจมรรคปัสสาวมรรคของหญิงทั้งสองคน ๑ ต้องอาบัติถุลลัจจัย ๒ ตัว

บัณเฑาะก์ ๒ คน

เป็นบัณเฑาะก์สองคน ๑ ภิกษุมีความสำคัญว่าเป็นบัณเฑาะก์ทั้งสองคนและมีความกำหนัด ๑ พูดชมก็ดี พูดติก็ดี ขอก็ดี อ้อนวอนก็ดี ถามก็ดี ย้อนถามก็ดี บอกก็ดี สอนก็ดี ด่าก็ดี พาดพิงถึงวัจมรรคปัสสาวมรรคของบัณเฑาะก์ทั้งสองคน ๑ ต้องอาบัติถุลลัจจัย ๒ ตัวเป็นบัณเฑาะก์สองคน ๑ ภิกษุมีความสงสัยในความเป็นบัณเฑาะก์ทั้งสองคน ... มีความสำคัญว่าเป็นชายทั้งสองคน ... มีความสำคัญว่าเป็นสัตว์ดิรัจฉานทั้งสองคน ... มีความสำคัญว่าเป็นหญิงทั้งสองคนและมีความกำหนัด ๑ พูดชมก็ดี ... พาดพิงถึงวัจมรรคปัสสาวมรรคของบัณเฑาะก์ทั้งสองคน ๑ ต้องอาบัติทุกกฏ ๒ ตัว

ชาย ๒ คน

เป็นชายสองคน ๑ ภิกษุมีความสำคัญว่าเป็นชายทั้งสองคนและมีความกำหนัด ๑ พูดชมก็ดี พูดติก็ดี ขอก็ดี อ้อนวอนก็ดี ถามก็ดี ย้อนถาม

หน้า ๖๕๕

ก็ดี บอกก็ดี สอนก็ดี ด่าก็ดี พาดพิงถึงวัจมรรคปัสสาวมรรคของชายทั้งสองคน ๑ ต้องอาบัติถุลลัจจัย ๒ ตัว

เป็นชายสองคน ๑ ภิกษุมีความสงสัยในความเป็นชายทั้งสองคน ... มีความสำคัญว่าเป็นสัตว์ดิรัจฉานทั้งสองคน ... มีความสำคัญว่าเป็นหญิงทั้งสองคน ... มีความสำคัญว่าเป็นบัณเฑาะก์ทั้งสองคนและมีความกำหนัด ๑ พูดชมก็ดี ... พาดพิงถึงวัจมรรคปัสสาวมรรคของชายทั้งสองคน ต้องอาบัติทุกกฏ ๒ ตัว

สัตว์ดิรัจฉาน ๒ ตัว

เป็นสัตว์ดิรัจฉานสองตัว ๑ ภิกษุมีความสำคัญว่าเป็นสัตว์ดิรัจฉานและมีความกำหนัด ๑ พูดชมก็ดี พูดติก็ดี ขอก็ดี อ้อนวอนก็ดี ถามก็ดี ย้อนถามก็ดี บอกก็ดี สอนก็ดี ด่าก็ดี พาดพิงถึงวัจมรรคปัสสาวมรรคของสัตว์ดิรัจฉานทั้งสองตัว ๑ ต้องอาบัติทุกกฏ ๒ ตัวเป็นสัตว์ดิรัจฉานสองตัว ๑ ภิกษุมีความสงสัยในสัตว์ดิรัจฉานทั้งสองตัว ... มีความสำคัญว่าเป็นหญิงทั้งสองตัว ... มีความสำคัญว่าเป็นบัณเฑาะก์ทั้งสองตัว ... มีความสำคัญว่าเป็นชายทั้งสองตัวและมีความกำหนัด ๑ พูดชมก็ดี ... พาดพิงถึงวัจมรรคปัสสาวมรรคของสัตว์ดิรัจฉานทั้งสองตัว ๑ ต้องอาบัติทุกกฏ ๒ ตัว

หญิงและบัณเฑาะก์

{๔๐๓} เป็นหญิงและเป็นบัณเฑาะก์ ๑ ภิกษุมีความสำคัญว่าเป็นหญิงทั้งสองคนและมีความกำหนัด ๑ พูดชมก็ดี พูดติก็ดี ขอก็ดี อ้อนวอนก็ดี ถามก็ดี ย้อนถามก็ดี บอกก็ดี สอนก็ดี ด่าก็ดี พาดพึงถึงวัจมรรคปัสสาวมรรคของหญิงและบัณเฑาะก์ทั้งสองคน ๑ ต้องอาบัติทุกกฏกับอาบัติสังฆาทิเสสเป็นหญิงและเป็นบัณเฑาะก์ ๑ ภิกษุมีความสงสัยทั้งสองคน ... ต้องอาบัติทุกกฏกับอาบัติถุลลัจจัย

หน้า ๖๕๖

เป็นหญิงและเป็นบัณเฑาะก์ ๑ ภิกษุมีความสำคัญว่าเป็นบัณเฑาะก์ทั้งสองคน ... ต้องอาบัติถุลลัจจัย ๒ ตัว

เป็นหญิงและเป็นบัณเฑาะก์ ๑ ภิกษุมีความสำคัญว่าเป็นชายทั้งสองคน ... ต้องอาบัติทุกกฏกับอาบัติถุลลัจจัย

เป็นหญิงและเป็นบัณเฑาะก์ ๑ ภิกษุมีความสำคัญว่าเป็นสัตว์ดิรัจฉานทั้งสองคน ... ต้องอาบัติทุกกฏกับอาบัติถุลลัจจัย

หญิงและชาย

เป็นหญิงและเป็นชาย ๑ ภิกษุมีความสำคัญว่าเป็นหญิงทั้งสองคนและมีความกำหนัด ๑ พูดชมก็ดี พูดติก็ดี ขอก็ดี อ้อนวอนก็ดี ถามก็ดี ย้อนถามก็ดี บอกก็ดี สอนก็ดี ด่าก็ดี พาดพึงถึงวัจมรรคปัสสาวมรรคของหญิงและชายทั้งสองคน ต้องอาบัติทุกกฏกับอาบัติสังฆาทิเสสเป็นหญิงและเป็นชาย ๑ ภิกษุมีความสงสัยทั้งสองคน ... ต้องอาบัติทุกกฏกับอาบัติถุลลัจจัย

เป็นหญิงและเป็นชาย ๑ ภิกษุมีความสำคัญว่าเป็นบัณเฑาะก์ทั้งสองคน ... ต้องอาบัติทุกกฏกับอาบัติถุลลัจจัย

เป็นหญิงและเป็นชาย ๑ ภิกษุมีความสำคัญว่าเป็นชายทั้งสองคน ... ต้องอาบัติทุกกฏกับอาบัติถุลลัจจัย

เป็นหญิงและเป็นชาย ๑ ภิกษุมีความสำคัญว่าเป็นสัตว์ดิรัจฉานทั้งสองคน ... ต้องอาบัติทุกกฏกับอาบัติถุลลัจจัย

หญิงและสัตว์ดิรัจฉาน

เป็นหญิงและเป็นสัตว์ดิรัจฉาน ๑ ภิกษุมีความสำคัญว่าเป็นหญิงทั้งสองและมีความกำหนัด ๑ พูดชมก็ดี พูดติก็ดี ขอก็ดี อ้อนวอนก็ดี ถามก็ดี ย้อนถามก็ดี บอกก็ดี สอนก็ดี ด่าก็ดี พาดพึงถึงวัจมรรคปัสสาวมรรคของหญิงและสัตว์ดิรัจฉานทั้งสอง ๑ ต้องอาบัติทุกกฏกับอาบัติสังฆาทิเสส

หน้า ๖๕๗

เป็นหญิงและเป็นสัตว์ดิรัจฉาน ๑ ภิกษุมีความสงสัยทั้งสอง ... ต้องอาบัติทุกกฏกับอาบัติถุลลัจจัย

เป็นหญิงและเป็นสัตว์ดิรัจฉาน ๑ ภิกษุมีความสำคัญว่าเป็นบัณเฑาะก์ทั้งสอง ... ต้องอาบัติทุกกฏกับอาบัติถุลลัจจัยเป็นหญิงและเป็นสัตว์ดิรัจฉาน ๑ ภิกษุมีความสำคัญว่าเป็นชายทั้งสอง ... ต้องอาบัติทุกกฏกับอาบัติถุลลัจจัยเป็นหญิงและเป็นสัตว์ดิรัจฉาน ๑ ภิกษุมีความสำคัญว่าเป็นสัตว์ดิรัจฉานทั้งสอง ... ต้องอาบัติทุกกฏกับอาบัติถุลลัจจัย

บัณเฑาะก์และชาย

เป็นบัณเฑาะก์และเป็นชาย ๑ ภิกษุมีความสำคัญว่าเป็นบัณเฑาะก์ทั้งสองคนและมีความกำหนัด ๑ พูดชมก็ดี พูดติก็ดี ขอก็ดี อ้อนวอนก็ดี ถามก็ดี ย้อนถามก็ดี บอกก็ดี สอนก็ดี ด่าก็ดี พาดพึงถึงวัจมรรคปัสสาวมรรคของบัณเฑาะก์และชายทั้งสองคน ๑ ต้องอาบัติทุกกฏกับอาบัติถุลลัจจัยเป็นบัณเฑาะก์และเป็นชาย ๑ ภิกษุมีความสงสัยทั้งสองคน ... ต้องอาบัติทุกกฏ ๒ ตัว

เป็นบัณเฑาะก์และเป็นชาย ๑ ภิกษุมีความสำคัญว่าเป็นชายทั้งสองคน ... ต้องอาบัติทุกกฏ ๒ ตัว

เป็นบัณเฑาะก์และเป็นชาย ๑ ภิกษุมีความสำคัญว่าเป็นสัตว์ดิรัจฉานทั้งสองคน ... ต้องอาบัติทุกกฏ ๒ ตัวเป็นบัณเฑาะก์และเป็นชาย ๑ ภิกษุมีความสำคัญว่าเป็นหญิงทั้งสองคน ... ต้องอาบัติทุกกฏ ๒ ตัว

บัณเฑาะก์และสัตว์ดิรัจฉาน

เป็นบัณเฑาะก์และสัตว์ดิรัจฉาน ๑ ภิกษุมีความสำคัญว่าเป็นบัณเฑาะก์ทั้งสองและมีความกำหนัด ๑ พูดชมก็ดี พูดติก็ดี ขอก็ดี อ้อนวอนก็ดี ถาม

หน้า ๖๕๘

ก็ดี ย้อนถามก็ดี บอกก็ดี สอนก็ดี ด่าก็ดี พาดพึงถึงวัจมรรคปัสสาวมรรคของบัณเฑาะก์และสัตว์ดิรัจฉานทั้งสอง ๑ ต้องอาบัติทุกกฏกับอาบัติถุลลัจจัยเป็นบัณเฑาะก์และสัตว์ดิรัจฉาน ๑ ภิกษุมีความสงสัยทั้งสอง ... ต้องอาบัติทุกกฏ ๒ ตัว

เป็นบัณเฑาะก์และสัตว์ดิรัจฉาน ๑ ภิกษุมีความสำคัญว่าเป็นชายทั้งสอง ... ต้องอาบัติทุกกฏ ๒ ตัว

เป็นบัณเฑาะก์และสัตว์ดิรัจฉาน ๑ ภิกษุมีความสำคัญว่าเป็นสัตว์ดิรัจฉานทั้งสอง ... ต้องอาบัติทุกกฏ ๒ ตัว

เป็นบัณเฑาะก์และสัตว์ดิรัจฉาน ๑ภิกษุมีความสำคัญว่าเป็นหญิงทั้งสอง ... ต้องอาบัติทุกกฏ ๒ ตัว

ชายและสัตว์ดิรัจฉาน

เป็นชายและเป็นสัตว์ดิรัจฉาน ๑ ภิกษุมีความสำคัญว่าเป็นชายทั้งสองและมีความกำหนัด ๑ พูดชมก็ดี พูดติก็ดี ขอก็ดี อ้อนวอนก็ดี ถามก็ดี ย้อนถามก็ดี บอกก็ดี สอนก็ดี ด่าก็ดี พาดพึงถึงวัจมรรคปัสสาวมรรคของชายและสัตว์ดิรัจฉานทั้งสอง ๑ ต้องอาบัติทุกกฏ ๒ ตัวเป็นชายและเป็นสัตว์ดิรัจฉาน ๑ ภิกษุมีความสงสัยทั้งสอง ... ต้องอาบัติทุกกฏ ๒ ตัว

เป็นชายและเป็นสัตว์ติรัจฉาน ๑ ภิกษุมีความสำคัญว่าเป็นสัตว์ดิรัจฉานทั้งสอง ... ต้องอาบัติทุกกฏ ๒ ตัว

เป็นชายและเป็นสัตว์ดิรัจฉาน ๑ ภิกษุมีความสำคัญว่าเป็นหญิงทั้งสอง ... ต้องอาบัติทุกกฏ ๒ ตัว

เป็นชายและเป็นสัตว์ดิรัจฉาน ๑ ภิกษุมีความสำคัญว่าเป็นบัณเฑาะก์ทั้งสอง ... ต้องอาบัติทุกกฏ ๒ ตัว

หน้า ๖๕๙

ใต้รากขวัญและเหนือเข่า

{๔๐๔} เป็นหญิง ๑ ภิกษุมีความสำคัญว่าเป็นหญิงและมีความกำหนัด ๑ พูดชมก็ดี พูดติก็ดี ขอก็ดี อ้อนวอนก็ดี ถามก็ดี ย้อนถามก็ดี บอกก็ดี สอนก็ดี ด่าก็ดี พาดพึงถึงอวัยวะส่วนบนใต้รากขวัญลงมา อวัยวะส่วนล่างเหนือเข่าขึ้นไป เว้นวัจมรรคปัสสาวมรรคของหญิง ๑ ต้องอาบัติถุลลัจจัยเป็นบัณเฑาะก์ ๑ ภิกษุมีความสำคัญว่าเป็นหญิง ... ต้องอาบัติทุกกฏ

เป็นชาย ๑ ภิกษุมีความสำคัญว่าเป็นหญิง ... ต้องอาบัติทุกกฏ

เป็นสัตว์ดิรัจฉาน ๑ ภิกษุมีความสำคัญว่าเป็นหญิง ... ต้องอาบัติทุกกฏ

เป็นหญิงสองคน ๑ ภิกษุมีความสำคัญว่าเป็นหญิงทั้งสองคน ... ต้องอาบัติถุลลัจจัย ๒ ตัว

เป็นหญิงและเป็นบัณเฑาะก์ ๑ ภิกษุมีความสำคัญว่าเป็นหญิงทั้งสองคนและมีความกำหนัด ๑ พูดชมก็ดี พูดติก็ดี ขอก็ดี อ้อนวอนก็ดี ถามก็ดี ย้อนถามก็ดี บอกก็ดี สอนก็ดี ด่าก็ดี พาดพึงถึงอวัยวะส่วนบนใต้รากขวัญลงมา อวัยวะส่วนล่างเหนือเข่าขึ้นไป เว้นวัจมรรคปัสสาวมรรคของหญิงและบัณเฑาะก์ทั้งสองคน ๑ ต้องอาบัติถุลลัจจัย

เหนือรากขวัญและใต้เข่า

{๔๐๕} เป็นหญิง ๑ ภิกษุมีความสำคัญว่าเป็นหญิงและมีความกำหนัด ๑ พูดชมก็ดี พูดติก็ดี ขอก็ดี อ้อนวอนก็ดี ถามก็ดี ย้อนถามก็ดี บอกก็ดี สอนก็ดี ด่าก็ดี พาดพึงถึงอวัยวะส่วนบนเหนือรากขวัญขึ้นไป อวัยวะส่วนล่างใต้เข่าลงมา เว้นวัจมรรคปัสสาวมรรคของหญิง ๑ ต้องอาบัติทุกกฏเป็นบัณเฑาะก์ ๑ ภิกษุมีความสำคัญว่าเป็นหญิง ... ต้องอาบัติทุกกฏ

เป็นชาย ๑ ภิกษุมีความสำคัญว่าเป็นหญิง ... ต้องอาบัติทุกกฏ

เป็นสัตว์ดิรัจฉาน ๑ ภิกษุมีความสำคัญว่าเป็นหญิง...ต้องอาบัติทุกกฏ

หน้า ๖๖๐

เป็นหญิงสองคน ๑ ภิกษุมีความสำคัญว่าเป็นหญิงทั้งสองคน ... ต้องอาบัติทุกกฏ ๒ ตัว

เป็นหญิงและเป็นบัณเฑาะก์ ๑ ภิกษุมีความสำคัญว่าเป็นหญิงและมีความกำหนัด ๑ พูดชมก็ดี พูดติก็ดี ขอก็ดี อ้อนวอนก็ดี ถามก็ดี ย้อนถามก็ดี บอกก็ดี สอนก็ดี ด่าก็ดี พาดพึงถึงอวัยวะส่วนบนเหนือรากขวัญขึ้นไป อวัยวะส่วนล่างใต้เข่าลงมา เว้นวัจมรรคปัสสาวมรรคของหญิงและบัณเฑาะก์ ทั้งสองคน ๑ ต้องอาบัติทุกกฏ ๒ ตัว

ของเนื่องด้วยกาย

เป็นหญิง ๑ ภิกษุมีความสำคัญว่าเป็นหญิงและมีความกำหนัด ๑ พูดชมก็ดี พูดติก็ดี ขอก็ดี อ้อนวอนก็ดี ถามก็ดี ย้อนถามก็ดี บอกก็ดี สอนก็ดี ด่าก็ดี พาดพึงถึงของที่เนื่องด้วยกายของหญิง ๑ ต้องอาบัติทุกกฏเป็นบัณเฑาะก์ ๑ ภิกษุมีความสำคัญว่าเป็นหญิง ... ต้องอาบัติทุกกฏ

เป็นชาย ๑ ภิกษุมีความสำคัญว่าเป็นหญิง ... ต้องอาบัติทุกกฏ

เป็นสัตว์ดิรัจฉาน ๑ ภิกษุมีความสำคัญว่าเป็นหญิง ... ต้องอาบัติทุกกฏ

เป็นหญิงสองคน ๑ ภิกษุมีความสำคัญว่าเป็นหญิง ... ต้องอาบัติทุกกฏ ๒ ตัว

เป็นหญิงและเป็นบัณเฑาะก์ ๑ ภิกษุมีความสำคัญว่าเป็นหญิงและมีความกำหนัด ๑ พูดชมก็ดี พูดติก็ดี ขอก็ดี อ้อนวอนก็ดี ถามก็ดี ย้อนถามก็ดี บอกก็ดี สอนก็ดี ด่าก็ดี พาดพึงถึงของที่เนื่องด้วยกายของหญิงและของบัณเฑาะก์ทั้งสองคน ๑ ต้องอาบัติทุกกฏ ๒ ตัว

อนาปัตติวาร

{๔๐๖} [๒๘๗] ภิกษุผู้มุ่งประโยชน์ ๑ ภิกษุผู้มุ่งธรรม ๑ ภิกษุผู้มุ่งสอน ๑ ภิกษุผู้วิกลจริต ๑ ภิกษุผู้เป็นต้นบัญญัติ ๑ ภิกษุเหล่านี้ไม่ต้องอาบัติแล

หน้า ๖๖๑

คาถารวมเรื่องวินีตวัตถุ

{๔๐๗} เรื่องผ้ากัมพลสีแดง เรื่องผ้ากัมพลขนแข็ง เรื่องผ้า

กัมพลขนยุ่ง เรื่องผ้ากัมพลขนหยาบ เรื่องผ้ากัมพลขนยาว

เรื่องนาหว่าน เรื่องมรรคาราบเรียบ เรื่องมีศรัทธา เรื่องให้

ทาน เรื่องทำงาน ๓ เรื่อง

วินีตวัตถุ

เรื่องผ้ากัมพลสีแดง

{๔๐๘} [๒๘๘] ก็โดยสมัยนั้นแล หญิงคนหนึ่งห่มผ้ากัมพลใหม่สีแดง ภิกษุรูปหนึ่งมีความกำหนัดพูดเคาะว่า “น้องหญิง เธอมีสีแดงนะ”นางไม่เข้าใจความหมาย จึงตอบว่า “ใช่เจ้าค่ะ ผ้ากัมพลใหม่สีแดงค่ะ”

ภิกษุรูปนั้นได้มีความกังวลใจว่า “เราต้องอาบัติสังฆาทิเสสแล้วกระมังหนอ” จึงกราบทูลเรื่องนั้นแด่พระผู้มีพระภาคเจ้าพระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสว่า “ดูก่อนภิกษุ เธอไม่ต้องอาบัติสังฆาทิเสสแต่ต้องอาบัติทุกกฏ” (๑)

เรื่องผ้ากัมพลขนแข็ง

ก็โดยสมัยนั้นแล หญิงคนหนึ่งห่มผ้ากัมพลขนแข็ง ภิกษุรูปหนึ่งมีความกำหนัดพูดเคาะว่า “น้องหญิง เธอมีขนแข็งนะ”นางไม่เข้าใจความหมายจึงตอบว่า “ใช่เจ้าค่ะ ผ้ากัมพลมีขนแข็งค่ะ”

ภิกษุรูปนั้นได้มีความกังวลใจว่า “เราต้องอาบัติสังฆาทิเสสแล้วกระมังหนอ” จึงกราบทูลเรื่องนั้นแด่พระผู้มีพระภาคเจ้า

เชิงอรรถ (ไทย (เฉลิมพระเกียรติ ๒๕๔๙))
  1. ๑ผ้ากัมพล ผ้าทอด้วยขนสัตว์ (พจนานุกรม)
  2. ๒พูดเคาะ คือพูดเย้าแหย่ เลียบเคียงพาดพิงถึงอวัยวะส่อไปทางลามกอนาจาร (นัย วิ.อ. ๒/๓๖)
หน้า ๖๖๒

พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสว่า “ดูก่อนภิกษุ เธอไม่ต้องอาบัติสังฆาทิเสส แต่ต้องอาบัติทุกกฏ” (๒)

เรื่องผ้ากัมพลขนยุ่ง

ก็โดยสมัยนั้นแล หญิงคนหนึ่งห่มผ้ากัมพลซักใหม่ ภิกษุรูปหนึ่งมีความกำหนัดพูดเคาะว่า “น้องหญิง เธอมีขนยุ่งนะ”นางไม่เข้าใจความหมายจึงตอบว่า “ใช่เจ้าค่ะ ผ้ากัมพลซักใหม่ค่ะ”

ภิกษุรูปนั้นได้มีความกังวลใจว่า “เราต้องอาบัติสังฆาทิเสสแล้วกระมังหนอ” จึงกราบทูลเรื่องนั้นแด่พระผู้มีพระภาคเจ้าพระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสว่า “ดูก่อนภิกษุ เธอไม่ต้องอาบัติสังฆาทิเสสแต่ต้องอาบัติทุกกฏ” (๓)

เรื่องผ้ากัมพลขนหยาบ

ก็โดยสมัยนั้นแล หญิงคนหนึ่งห่มผ้ากัมพลขนหยาบซักใหม่ ภิกษุรูปหนึ่งมีความกำหนัดพูดเคาะว่า “น้องหญิง เธอมีขนหยาบนะ”นางไม่เข้าใจความหมาย จึงตอบว่า “ใช่เจ้าค่ะ ผ้ากัมพลขนหยาบค่ะ”

ภิกษุรูปนั้นได้มีความกังวลใจว่า “เราต้องอาบัติสังฆาทิเสสแล้วกระมังหนอ” จึงกราบทูลเรื่องนั้นแด่พระผู้มีพระภาคเจ้าพระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสว่า “ดูก่อนภิกษุ เธอไม่ต้องอาบัติสังฆาทิเสสแต่ต้องอาบัติทุกกฏ” (๔)

เรื่องผ้ากัมพลขนยาว

{๔๐๙} ก็โดยสมัยนั้นแล หญิงคนหนึ่งห่มผ้าห่มมีขนยาว ภิกษุรูปหนึ่งมีความกำหนัดพูดเคาะว่า “น้องหญิง เธอมีขนยาว”

หน้า ๖๖๓

นางไม่เข้าใจความหมาย จึงตอบว่า “ใช่เจ้าค่ะ ผ้าห่มมีขนยาวค่ะ”

ภิกษุรูปนั้นได้มีความกังวลใจว่า “เราต้องอาบัติสังฆาทิเสสแล้วกระมังหนอ” จึงกราบทูลเรื่องนั้นแด่พระผู้มีพระภาคเจ้าพระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสว่า “ดูก่อนภิกษุ เธอไม่ต้องอาบัติสังฆาทิเสส แต่ต้องอาบัติทุกกฏ” (๕)

เรื่องนาหว่าน

{๔๑๐} [๒๘๙]ก็โดยสมัยนั้นแล หญิงผู้หนึ่งหว่านข้าวในนาแล้วกลับมา ภิกษุรูปหนึ่งมีความกำหนัดพูดเคาะว่า “น้องหญิง เธอหว่านนาเสร็จแล้วหรือ”นางไม่เข้าใจความหมาย จึงตอบว่า “ใช่เจ้าค่ะ แต่ยังไม่ได้ไถกลบ”

ภิกษุรูปนั้นได้มีความกังวลใจว่า “เราต้องอาบัติสังฆาทิเสสแล้วกระมังหนอ” จึงกราบทูลเรื่องนั้นแด่พระผู้มีพระภาคเจ้าพระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสว่า “ดูก่อนภิกษุ เธอไม่ต้องอาบัติสังฆาทิเสส แต่ต้องอาบัติทุกกฏ” (๖)

เรื่องมรรคาราบเรียบ

{๔๑๑} ก็โดยสมัยนั้นแล ภิกษุรูปหนึ่งพบนางปริพาชิกาเดินสวนทางมามีความกำหนัดพูดเคาะว่า “น้องหญิง มรรคาของเธอราบเรียบดีหรือ”นางไม่เข้าใจความหมาย จึงตอบว่า “เจ้าค่ะท่าน ท่านจักเดินไปได้”

ภิกษุรูปนั้นได้มีความกังวลใจว่า “เราต้องอาบัติสังฆาทิเสสแล้วกระมังหนอ” จึงกราบทูลเรื่องนั้นแด่พระผู้มีพระภาคเจ้าพระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสว่า “ดูก่อนภิกษุ เธอไม่ต้องอาบัติสังฆาทิเสส แต่ต้องอาบัติถุลลัจจัย” (๗)

หน้า ๖๖๔

เรื่องมีศรัทธา

{๔๑๒} ก็โดยสมัยนั้นแล ภิกษุรูปหนึ่งมีความกำหนัดพูดเคาะหญิงคนหนึ่งว่า “น้องหญิง เธอเป็นคนมีศรัทธามาก จะถวายของที่เธอให้สามีแก่พวกฉันบ้างไม่ได้หรือ”หญิงนั้นถามว่า “ของอะไรเจ้าข้า”

ภิกษุนั้นตอบว่า “เมถุนธรรมจ้ะ”

ภิกษุรูปนั้นได้มีความกังวลใจว่า “เราต้องอาบัติสังฆาทิเสสแล้วกระมังหนอ” จึงกราบทูลเรื่องนั้นแด่พระผู้มีพระภาคเจ้าพระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสว่า “ดูกอนภิกษุ เธอต้องอาบัติสังฆาทิเสสแล้ว” (๘)

เรื่องให้ทาน

ก็โดยสมัยนั้นแล ภิกษุรูปหนึ่งมีความกำหนัดพูดเคาะหญิงผู้หนึ่งว่า “น้องหญิง เธอเป็นคนมีศรัทธา ทำไมไม่ถวายทานที่เลิศแก่พวกฉันบ้าง”หญิงนั้นถามว่า “อะไรเจ้าขา ชื่อว่าทานที่เลิศ”

ภิกษุตอบว่า “เมถุนธรรมจ้ะ”

ภิกษุรูปนั้นได้มีความกังวลใจว่า “เราต้องอาบัติสังฆาทิเสสแล้วกระมังหนอ” จึงกราบทูลเรื่องนั้นแด่พระผู้มีพระภาคเจ้าพระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสว่า “ดูก่อนภิกษุ เธอต้องอาบัติสังฆาทิเสสแล้ว” (๙)

เรื่องทำงาน ๓ เรื่อง

{๔๑๓} ๑. ก็โดยสมัยนั้นแล หญิงคนหนึ่งกำลังทำงานอยู่ ภิกษุรูปหนึ่งมีความกำหนัดพูดเคาะว่า “น้องหญิง ยืนขึ้นสิ ฉันจักทำเอง” นางไม่เข้าใจ

หน้า ๖๖๕

ความหมาย ภิกษุรูปนั้นได้มีความกังวลใจว่า “เราต้องอาบัติสังฆาทิเสสแล้วกระมังหนอ” จึงกราบทูลเรื่องนั้นแด่พระผู้มีพระภาคเจ้า

พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสว่า “ดูก่อนภิกษุ เธอไม่ต้องอาบัติสังฆาทิเสส แต่ต้องอาบัติทุกกฏ” (๑๐)

๒. กัโดยสมัยนั้นแล หญิงคนหนึ่งกำลังทำงานอยู่ ภิกษุรูปหนึ่งมีความกำหนัดพูดเคาะว่า “น้องหญิง นั่งลงสิ ฉันจักทำเอง” นางไม่เข้าใจ ความหมาย ภิกษุรูปนั้นได้มีความกังวลใจว่า “เราต้องอาบัติสังฆาทิเสสแล้วกระมังหนอ” จึงกราบทูลเรื่องนั้นแด่พระผู้มีพระภาคเจ้าพระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสว่า “ดูก่อนภิกษุ เธอไม่ต้องอาบัติสังฆาทิเสส แต่ต้องอาบัติทุกกฏ”(๑๑)

๓. ก็โดยสมัยนั้นแล หญิงคนหนึ่งกำลังทำงานอยู่ ภิกษุรูปหนึ่งมีความกำหนัดพูดเคาะว่า “น้องหญิง นอนลงสิ ฉันจักทำเอง” นางไม่เข้าใจความหมาย ภิกษุรูปนั้นได้มีความกังวลใจว่า “เราต้องอาบัติสังฆาทิเสสแล้วกระมังหนอ” จึงกราบทูลเรื่องนั้นแด่พระผู้มีพระภาคเจ้าพระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสว่า “ดูก่อนภิกษุ เธอไม่ต้องอาบัติสังฆาทิเสส แต่ต้องอาบัติทุกกฏ” (๑๒)

จบ สังฆาทิเสสสิกขาบทที่ ๓

หน้า ๖๖๖

๔. อัตตกามปาริจริยสิกขาบท

ว่าด้วยการบำเรอความใคร่ของตน

เรื่องพระอุทายี

{๔๑๔} [๒๙๐] โดยสมัยนั้น พระผู้มีพระภาคพุทธเจ้าประทับอยู่ ณ พระวิหารเชตวัน อารามของอนาถบิณฑิกคฤหบดี ใกล้พระนครสาวัตถี ครั้งนั้น ท่านพระอุทายีเป็นพระกุลุปกะในพระนครสาวัตถี เข้าถึงตระกูลเป็นอันมาก ครั้งนั้น มีหญิงม่ายสามีตายคนหนึ่งรูปร่างงามน่าดูน่าชม ครั้งนั้นเป็นเวลาเช้า ท่านพระอุทายีครองอันตรวาสกแล้ว ถือบาตรและจีวรเดินไปทางเรือนของหญิงม่ายนั้น ครั้นแล้วนั่งเหนืออาสนะที่เขาจัดถวาย จึงหญิงม่ายนั้นเข้าไปหาท่านพระอุทายี กราบแล้วนั่ง ณ ที่สมควรข้างหนึ่ง ท่านพระอุทายีได้ชี้แจงหญิงม่ายนั้นให้เห็นแจ้ง ให้สมาทาน ให้อาจหาญ ให้ร่าเริงด้วยธรรมีกถา ครั้นแล้วหญิงม่ายนั้นได้กล่าวปวารณาท่านพระอุทายีว่า “ขอพระคุณเจ้าโปรดบอกเถิดเจ้าข้า ต้องการสิ่งใดซึ่งดิฉันสามารถจัดหาถวายพระคุณเจ้าได้ คือ จีวร บิณฑบาต เสนาสนะ คิลานปัจจัยเภสัช บริขาร”พระอุทายีร้องขอว่า “น้องหญิง ปัจจัยเหล่านั้นไม่เป็นของหาได้ยากสำหรับฉันเลย เธอจงถวายของที่หาได้ยากสำหรับฉันเถิด”

“ของอะไรเจ้าขา”

“เมถุนธรรมจ้ะ”

“พระคุณเจ้าต้องการหรือเจ้าคะ”

“ต้องการจ้ะ น้องหญิง”

หญิงม่ายนั้นกล่าวว่า “นิมนต์มาเถิด เจ้าค่ะ” แล้วเดินเข้าห้องสลัดผ้าออกแล้วนอนหงายบนเตียง

จบ สิกขาบทที่ ๓ เรื่องพระอุทายี