อุปสัมบันด่าอุปสัมบัน เล่ม ๒

ของท่านไม่มี ท่านพึงหวังได้แต่ทุคติ คำด่าที่เกี่ยวด้วย ย อักษร ภ อักษร หรือที่เกี่ยวด้วยอวัยวะเพศของชายและหญิง นี้ชื่อว่าคำด่าที่หยาบ

ที่ชื่อว่า คำด่าที่ละเอียด ได้แก่ คำด่าว่า ‘ท่านเป็นบัณฑิต เป็นคนฉลาด เป็นนักปราชญ์ เป็นพหูสูต เป็นธรรมกถึก ทุคติของท่านไม่มี ท่านพึงหวังได้แต่สุคติ’ นี้ชื่อว่าคำด่าที่ละเอียด

อุปสัมบันด่าอุปสัมบัน

๑. พูดกดกระทบชาติ

{๑๙๗} [๑๖] อุปสัมบันมุ่งจะด่า มุ่งจะข่มอุปสัมบัน มุ่งจะทำให้เก้อเขิน พูดกะอุปสัมบันที่มีชาติกำเนิดต่ำ ด้วยกล่าวกระทบชาติกำเนิดต่ำ คือ พูดกะอุปสัมบันที่มีชาติคนจัณฑาล ชาติคนจักสาน ชาตินายพราน ชาติคนช่างรถ ชาติคนเทขยะว่า ‘ท่านเป็นชาติคนจัณฑาล ท่านเป็นชาติคนจักสาน ท่านเป็นชาตินายพราน ท่านเป็นชาติช่างรถ ท่านเป็นชาติคน เทขยะ’ ดังนี้เป็นต้น ต้องอาบัติปาจิตตีย์ทุก ๆ คำพูด

พูดกดให้เลวกระทบชาติ

{๑๙๘} อุปสัมบันมุ่งจะด่า มุ่งจะข่มอุปสัมบัน มุ่งจะทำให้เก้อเขิน พูดกะอุปสัมบันที่มีชาติกำเนิดสูง ด้วยกล่าวกระทบชาติกำเนิดต่ำ คือ พูดกะอุปสัมบันชาติกษัตริย์ ชาติพราหมณ์ว่า ‘ท่านเป็นชาติคนจัณฑาล ท่านเป็นชาติคนจักสาน ท่านเป็นชาตินายพราน ท่านเป็นชาติช่างรถ ท่านเป็นชาติคนเทขยะ’ ดังนี้เป็นต้น ต้องอาบัติปาจิตตีย์ทุก ๆ คำพูด

พูดประชดกระทบชาติ

{๑๙๙} อุปสัมบันมุ่งจะด่า มุ่งจะข่มอุปสัมบัน มุ่งจะทำให้เก้อเขิน พูดกะอุปสัมบันที่มีชาติกำเนิดต่ำ ด้วยกล่าวกระทบชาติกำเนิดสูง คือ พูดกะอุปสัมบันชาติคนจัณฑาล ชาติคนจักสาน ชาตินายพราน ชาติคนช่างรถ ชาติคนเทขยะว่า ‘ท่านเป็นชาติกษัตริย์ ท่านเป็นชาติพราหมณ์’ ดังนี้ เป็นต้น ต้องอาบัติปาจิตตีย์ทุก ๆ คำพูด

พูดยกยอกระทบชาติ

{๒๐๐} อุปสัมบันมุ่งจะด่า มุ่งจะข่มอุปสัมบัน มุ่งจะทำให้เก้อเขิน พูดกะอุปสัมบันที่มีชาติกำเนิดสูง ด้วยกล่าวกระทบชาติกำเนิดสูง คือ พูดกะอุปสัมบันชาติกษัตริย์ ชาติพราหมณ์ว่า ‘ท่านเป็นชาติกษัตริย์ ท่านเป็นชาติพราหมณ์’ ดังนี้เป็นต้น ต้องอาบัติปาจิตตีย์ทุก ๆ คำพูด

๒. พูดกดกระทบชื่อ

{๒๐๑} [๑๗] อุปสัมบันมุ่งจะด่า มุ่งจะข่มอุปสัมบัน มุ่งจะทำให้เก้อเขิน พูดกะอุปสัมบันที่มีชื่อไม่เพราะ ด้วยกล่าวกระทบชื่อไม่เพราะ คือ พูดกะอุปสัมบันชื่ออวกัณณกะ ชื่อชวกัณณกะ ชื่อธนิฏฐกะ ชื่อสวิฏฐกะ ชื่อ กุลวัฑฒกะว่า ‘ท่านอวกัณณกะ ท่านชวกัณณกะ ท่านธนิฏฐกะ ท่าน สวิฏฐกะ ท่านกุลวัฑฒกะ’ ดังนี้เป็นต้น ต้องอาบัติปาจิตตีย์ทุก ๆ คำพูด

พูดกดให้เลวกระทบชื่อ

{๒๐๒} อุปสัมบันมุ่งจะด่า มุ่งจะข่มอุปสัมบัน มุ่งจะทำให้เก้อเขิน พูดกะอุปสัมบันที่มีชื่อเพราะ ด้วยกล่าวกระทบชื่อเพราะ คือ พูดกะอุปสัมบันชื่อพุทธรักขิต ชื่อธัมมรักขิต ชื่อสังฆรักขิตว่า ‘ท่านอวกัณณกะ ท่านชวกัณณกะ ท่านธนิฏฐกะ ท่านสวิฏฐกะ ท่านกุลวัฑฒกะ’ ดังนี้เป็นต้น ต้องอาบัติปาจิตตีย์ทุก ๆ คำพูด

พูดประชดกระทบชื่อ

{๒๐๓} อุปสัมบันมุ่งจะด่า มุ่งจะข่มอุปสัมบัน มุ่งจะทำให้เก้อเขิน พูดกะอุปสัมบันที่มีชื่อไม่เพราะ ด้วยกล่าวกระทบชื่อไม่เพราะ คือ พูดกะอุปสัมบัน ชื่ออวกัณณกะ ชื่อชวกัณณกะ ชื่อธนิฏฐกะ ชื่อสวิฏฐกะ ชื่อกุลวัฑฒกะว่า ‘ท่านพุทธรักขิต ท่านธัมมรักขิต ท่านสังฆรักขิต’ ดังนี้เป็นต้น ต้องอาบัติปาจิตตีย์ทุก ๆ คำพูด

พูดยกยอกระทบชื่อ

{๒๐๔} อุปสัมบันมุ่งจะด่า มุ่งจะข่มอุปสัมบัน มุ่งจะทำให้เก้อเขิน พูดกะอุปสัมบันที่มีชื่อเพราะ ด้วยกล่าวกระทบชื่อเพราะคือ พูดกะอุปสัมบัน ชื่อพุทธรักขิต ชื่อธัมมรักขิต ชื่อสังฆรักขิตว่า ‘ท่านพุทธรักขิต ท่านธัมมรักขิต ท่านสังฆรักขิต’ ดังนี้เป็นต้น ต้องอาบัติปาจิตตีย์ทุก ๆ คำพูด

๓. พูดกดกระทบตระกูล

{๒๐๕} [๑๘] อุปสัมบันมุ่งจะด่า มุ่งจะข่มอุปสัมบัน มุ่งจะทำให้เก้อเขิน พูดกะอุปสัมบันที่มีวงศ์ตระกูลชั้นต่ำ ด้วยกล่าวกระทบวงศ์ตระกูลชั้นต่ำ คือ พูดกะอุปสัมบันโกสิยโคตร ภารทวาชโคตรว่า ‘ท่านโกสิยโคตร ท่าน ภารทวาชโคตร’ ดังนี้เป็นต้น ต้องอาบัติปาจิตตีย์ทุก ๆ คำพูด

พูดกดให้เลวกระทบตระกูล

{๒๐๖} อุปสัมบันมุ่งจะด่า มุ่งจะข่มอุปสัมบัน มุ่งจะทำให้เก้อเขิน พูดกะอุปสัมบันที่มีวงศ์ตระกูลชั้นสูง ด้วยกล่าวกระทบวงศ์ตระกูลชั้นต่ำ คือ พูดกะอุปสัมบันโคตมโคตร โมคคัลลานโคตร กัจจายนโคตร วาเสฏฐโคตร ว่า ‘ท่านโกสิยโคตร ท่านภารทวาชโคตร’ ดังนี้เป็นต้น ต้องอาบัติปาจิตตีย์ ทุก ๆ คำพูด

พูดประชดกระทบตระกูล

{๒๐๗} อุปสัมบันมุ่งจะด่า มุ่งจะข่มอุปสัมบัน มุ่งจะทำให้เก้อเขิน พูดกะอุปสัมบันที่มีวงศ์ตระกูลชั้นต่ำ ด้วยกล่าวกระทบวงศ์ตระกูลชั้นสูง คือ พูดกะอุปสัมบันโกสิยโคตร ภารทวาชโคตรว่า ‘ท่านโคตมโคตร ท่านโมคคัลลานโคตร ท่านกัจจายนโคตร ท่านวาเสฏฐโคตร’ ดังนี้เป็นต้น ต้อง อาบัติปาจิตตีย์ทุก ๆ คำพูด

พูดยกยอกระทบตระกูล

{๒๐๘} อุปสัมบันมุ่งจะด่า มุ่งจะข่มอุปสัมบัน มุ่งจะทำให้เก้อเขิน พูดกะอุปสัมบันที่มีวงศ์ตระกูลชั้นสูง ด้วยกล่าวกระทบวงศ์ตระกูลชั้นสูง คือ พูดกะอุปสัมบันโคตมโคตร โมคคัลลานโคตร กัจจายนโคตร วาเสฏฐโคตร ว่า ‘ท่านโคตมโคตร ท่านโมคคัลลานโคตร ท่านกัจจายนโคตร ท่าน วาเสฏฐโคตร’ ดังนี้เป็นต้น ต้องอาบัติปาจิตตีย์ทุก ๆ คำพูด

๔. พูดกดกระทบการงาน

{๒๐๙} [๑๙] อุปสัมบันมุ่งจะด่า มุ่งจะข่มอุปสัมบัน มุ่งจะทำให้เก้อเขิน พูดกะอุปสัมบันที่มีการงานชั้นตํ่า ด้วยกล่าวกระทบการงานชั้นต่ำ คือ พูดกะอุปสัมบันผู้เป็นช่างไม้ เป็นคนเทขยะว่า ‘ท่านเป็นช่างไม้ ท่านเป็นคนเทขยะ’ ดังนี้เป็นต้น ต้องอาบัติปาจิตตีย์ทุก ๆ คำพูด

พูดกดให้เลวกระทบการงาน

{๒๑๐} อุปสัมบันมุ่งจะด่า มุ่งจะข่มอุปสัมบัน มุ่งจะทำให้เก้อเขิน พูดกะอุปสัมบันที่มีการงานชั้นสูง ด้วยกล่าวกระทบการงานชั้นต่ำ คือ พูดกะอุปสัมบันผู้เป็นชาวนา เป็นพ่อค้า เป็นคนเลี้ยงโคว่า ‘ท่านเป็นช่างไม้ ท่านเป็นคนเทขยะ’ ดังนี้เป็นต้น ต้องอาบัติปาจิตตีย์ทุก ๆ คำพูด

พูดประชดกระทบการงาน

{๒๑๑} อุปสัมบันมุ่งจะด่า มุ่งจะข่มอุปสัมบัน มุ่งจะทำให้เก้อเขิน พูดกะอุปสัมบันที่มีการงานชั้นต่ำ ด้วยกล่าวกระทบการงานชั้นสูง คือ พูดกะอุปสัมบันผู้เป็นช่างไม้ เป็นคนเทขยะว่า ‘ท่านเป็นชาวนา ท่านเป็นพ่อค้า ท่านเป็นคนเลี้ยงโค’ ดังนี้เป็นต้น ต้องอาบัติปาจิตตีย์ทุก ๆ คำพูด

พูดยกยอกระทบการงาน

{๒๑๒} อุปสัมบันมุ่งจะด่า มุ่งจะข่มอุปสัมบัน มุ่งจะทำให้เก้อเขิน พูดกะอุปสัมบันที่มีการงานชั้นสูง ด้วยกล่าวกระทบการงานชั้นสูง คือ พูดกะอุปสัมบันผู้เป็นชาวนา เป็นพ่อค้า เป็นคนเลี้ยงโคว่า ‘ท่านเป็นชาวนา ท่านเป็นพ่อค้า ท่านเป็นคนเลี้ยงโค’ ดังนี้เป็นต้น ต้องอาบัติปาจิตตีย์ ทุก ๆ คำพูด

๕. พูดกดกระทบศิลปะ

{๒๑๓} [๒๐] อุปสัมบันมุ่งจะด่า มุ่งจะข่มอุปสัมบัน มุ่งจะทำให้เก้อเขิน พูดกะอุปสัมบันที่มีศิลปะชั้นต่ำ ด้วยกล่าวกระทบศิลปะชั้นต่ำ คือ พูดกะอุปสัมบันผู้เป็นช่างจักสาน เป็นช่างหม้อ เป็นช่างหูก เป็นช่างหนัง เป็นช่างกัลบกว่า ‘ท่านเป็นช่างจักสาน ท่านเป็นช่างหม้อ ท่านเป็นช่างหูก ท่านเป็นช่างหนัง ท่านเป็นช่างกัลบก’ ดังนี้เป็นต้น ต้องอาบัติปาจิตตีย์ ทุก ๆ คำพูด

พูดกดให้เลวกระทบศิลปะ

{๒๑๔} อุปสัมบันมุ่งจะด่า มุ่งจะข่มอุปสัมบัน มุ่งจะทำให้เก้อเขิน พูดกะอุปสัมบันที่มีศิลปะชั้นสูง ด้วยกล่าวกระทบศิลปะชั้นต่ำ คือ พูดกะอุปสัมบัน ผู้เป็นช่างนับ เป็นช่างคำนวณ เป็นช่างเขียนว่า ‘ท่านเป็นช่างจักสาน

ท่านเป็นช่างหม้อ ท่านเป็นช่างหูก ท่านเป็นช่างหนัง ท่านเป็นช่างกัลบก’ ดังนี้เป็นต้น ต้องอาบัติปาจิตตีย์ทุก ๆ คำพูด

พูดประชดกระทบศิลปะ

{๒๑๕} อุปสัมบันมุ่งจะด่า มุ่งจะข่มอุปสัมบัน มุ่งจะทำให้เก้อเขิน พูดกะอุปสัมบันที่มีศิลปะชั้นต่ำ ด้วยกล่าวกระทบศิลปะชั้นสูงคือ พูดกะอุปสัมบันผู้เป็นช่างจักสาน เป็นช่างหม้อ เป็นช่างหูก เป็นช่างหนัง เป็นช่างกัลบกว่า ‘ท่านเป็นช่างนับ ท่านเป็นช่างคำนวณ ท่านเป็นช่างเขียน’ ดังนี้เป็นต้น ต้องอาบัติปาจิตตีย์ทุก ๆ คำพูด

พูดยกยอกระทบศิลปะ

{๒๑๖} อุปสัมบันมุ่งจะด่า มุ่งจะข่มอุปสัมบัน มุ่งจะทำให้เก้อเขิน พูดกะอุปสัมบันที่มีศิลปะชั้นสูง ด้วยกล่าวกระทบศิลปะชั้นสูง คือ พูดกะอุปสัมบันผู้เป็นช่างนับ เป็นช่างคำนวณ เป็นช่างเขียนว่า ‘ท่านเป็น ช่างนับ ท่านเป็นช่างคำนวณ ท่านเป็นช่างเขียน’ ดังนี้เป็นต้น ต้องอาบัติ ปาจิตตีย์ทุก ๆ คำพูด

๖. พูดกดกระทบโรค

{๒๑๗} [๒๑] อุปสัมบันมุ่งจะด่า มุ่งจะข่มอุปสัมบัน มุ่งจะทำให้เก้อเขิน พูดกะอุปสัมบันที่มีโรคเบา ด้วยกล่าวกระทบโรคเบา คือ พูดกะอุปสัมบันผู้เป็นโรคเรื้อน เป็นโรคฝี เป็นโรคกลาก เป็นโรคมองคร่อ เป็นโรคลมบ้าหมู ว่า ‘ท่านเป็นโรคเรื้อน ท่านเป็นโรคฝี ท่านเป็นโรคกลาก ท่านเป็นโรคมองคร่อ ท่านเป็นโรคลมบ้าหมู’ ดังนี้เป็นต้น ต้องอาบัติปาจิตตีย์ทุก ๆ คำพูด

พูดกดให้เลวกระทบโรค

{๒๑๘} อุปสัมบันมุ่งจะด่า มุ่งจะข่มอุปสัมบัน มุ่งจะทำให้เก้อเขิน พูดกะอุปสัมบันที่มีโรคหนัก ด้วยกล่าวกระทบโรคเบา คือ พูดกะอุปสัมบันผู้เป็นโรคเบาหวานว่า ‘ท่านเป็นโรคเรื้อน ท่านเป็นโรคฝี ท่านเป็นโรคกลาก ท่านเป็นโรคมองคร่อ ท่านเป็นโรคลมบ้าหมู’ ดังนี้เป็นต้น ต้องอาบัติปาจิตตีย์ทุก ๆ คำพูด

พูดประชดกระทบโรค

{๒๑๙} อุปสัมบันมุ่งจะด่า มุ่งจะข่มอุปสัมบัน มุ่งจะทำให้เก้อเขิน พูดกะอุปสัมบันที่มีโรคเบา ด้วยกล่าวกระทบโรคหนัก คือ พูดกะอุปสัมบันผู้เป็นโรคเรื้อน เป็นโรคฝี เป็นโรคกลาก เป็นโรคมองคร่อ เป็นโรคลมบ้าหมูว่า ‘ท่านเป็นโรคเบาหวาน’ ดังนี้เป็นต้น ต้องอาบัติปาจิตตีย์ทุก ๆ คำพูด

พูดยกยอกระทบโรค

{๒๒๐} อุปสัมบันมุ่งจะด่า มุ่งจะข่มอุปสัมบัน มุ่งจะทำให้เก้อเขิน พูดกะอุปสัมบันมีโรคหนัก ด้วยกล่าวกระทบโรคหนัก คือ พูดกะอุปสัมบันผู้ เป็นโรคเบาหวานว่า ‘ท่านเป็นโรคเบาหวาน’ ดังนี้เป็นต้น ต้องอาบัติปาจิตตีย์ทุก ๆ คำพูด

๗. พูดกดกระทบรูปร่าง

{๒๒๑} [๒๒] อุปสัมบันมุ่งจะด่า มุ่งจะข่มอุปสัมบัน มุ่งจะทำให้เก้อเขิน พูดกะอุปสัมบันที่มีรูปร่างไม่ดี ด้วยกล่าวกระทบรูปร่างไม่ดี คือ พูดกะอุปสัมบันผู้สูงเกินไป ผู้ต่ำเกินไป ผู้ดำเกินไป ผู้ขาวเกินไปว่า ‘ท่านเป็นคนสูงเกินไป ท่านเป็นคนต่ำเกินไป ท่านเป็นคนดำเกินไป ท่านเป็นคนขาวเกินไป’ ดังนี้เป็นต้น ต้องอาบัติปาจิตตีย์ทุก ๆ คำพูด

พูกกดให้เลวกระทบรูปร่าง

{๒๒๒} อุปสัมบันมุ่งจะด่า มุ่งจะข่มอุปสัมบัน มุ่งจะทำให้เก้อเขิน พูดกะอุปสัมบันที่มีรูปร่างดี ด้วยกล่าวกระทบรูปร่างไม่ดี คือ พูดกะอุปสัมบัน ผู้ไม่สูงนัก ผู้ไม่ตํ่านัก ผู้ไม่ดำนัก ผู้ไม่ขาวนักว่า ‘ท่านเป็นคนสูงเกินไป ท่านเป็นคนต่ำเกินไป ท่านเป็นคนดำเกินไป ท่านเป็นคนขาวเกินไป’ ดังนี้ เป็นต้น ต้องอาบัติปาจิตตีย์ทุก ๆ คำพูด

พูดประชดกระทบรูปร่าง

{๒๒๓} อุปสัมบันมุ่งจะด่า มุ่งจะข่มอุปสัมบัน มุ่งจะทำให้เก้อเขิน พูดกะอุปสัมบันที่มีรูปร่างไม่ดี ด้วยกล่าวกระทบรูปร่างดี คือ พูดกะอุปสัมบัน ผู้สูงเกินไป ผู้ตํ่าเกินไป ผู้ดำเกินไป ผู้ขาวเกินไปว่า ‘ท่านเป็นคนไม่สูงเกินไป ท่านเป็นคนไม่ต่ำเกินไป ท่านเป็นคนไม่ดำเกินไป ท่านเป็นคนไม่ขาวเกินไป’ ดังนี้เป็นต้น ต้องอาบัติปาจิตตีย์ทุก ๆ คำพูด

พูดยกยอกระทบรูปร่าง

{๒๒๔} อุปสัมบันมุ่งจะด่า มุ่งจะข่มอุปสัมบัน มุ่งจะทำให้เก้อเขิน พูดกะอุปสัมบันที่มีรูปร่างดี ด้วยกล่าวกระทบรูปร่างดี คือ พูดกะอุปสัมบันผู้ไม่สูง เกินไป ผู้ไม่ต่ำเกินไป ผู้ไม่ดำเกินไป ผู้ไม่ขาวเกินไปว่า ‘ท่านเป็นคนไม่ สูงเกินไป ท่านเป็นคนไม่ต่ำเกินไป ท่านเป็นคนไม่ดำเกินไป ท่านเป็นคนไม่ขาวเกินไป’ ดังนี้เป็นต้น ต้องอาบัติปาจิตตีย์ทุก ๆ คำพูด

๘. พูดกดกระทบกิเลส

{๒๒๕} [๒๓] อุปสัมบันมุ่งจะด่า มุ่งจะข่มอุปสัมบัน มุ่งจะทำให้เก้อเขิน พูดกะอุปสัมบันที่มีกิเลสหยาบ ด้วยกล่าวกระทบกิเลสหยาบ คือ พูดกะอุปสัมบันผู้ถูกราคะกลุ้มรุม ผู้ถูกโทสะยํ่ายี ผู้ถูกโมหะครอบงำว่า ‘ท่านถูกราคะกลุ้มรุม ท่านถูกโทสะย่ำยี ท่านถูกโมหะครอบงำ’ ดังนี้เป็นต้น ต้องอาบัติปาจิตตีย์ทุก ๆ ดำพูด

พูดกดให้เลวกระทบกิเลส

{๒๒๖} อุปสัมบันมุ่งจะด่า มุ่งจะข่มอุปสัมบัน มุ่งจะทำให้เก้อเขิน พูดกะอุปสัมบันที่มีกิเสสละเอียด ด้วยกล่าวกระทบกิเลสหยาบ คือ พูดกะอุปสัมบันผู้ปราศจากราคะ ผู้ปราศจากโทสะ ผู้ปราศจากโมหะว่า ‘ท่านถูกราคะกลุ้มรุม ท่านถูกโทสะย่ำยี ท่านถูกโมหะครอบงำ’ ดังนี้เป็นต้น ต้องอาบัติปาจิตตีย์ทุก ๆ คำพูด

พูดประชดกระทบกิเลส

{๒๒๗} อุปสัมบันมุ่งจะด่า มุ่งจะข่มอุปสัมบัน มุ่งจะทำให้เก้อเขิน พูดกะอุปสัมบันที่มีกิเลสหยาบ ด้วยกล่าวกระทบกิเลสละเอียด คือ พูดกะอุปสัมบันผู้ถูกราคะกลุ้มรุม ผู้ถูกโทสะย่ำยี ผู้ถูกโมหะครอบงำว่า ‘ท่านปราศจากราคะ ท่านปราศจากโทสะ ท่านปราศจากโมหะ’ ดังนี้เป็นต้น ต้องอาบัติปาจิตตีย์ทุก ๆ คำพูด

พูดยกยอกระทบกิเลส

{๒๒๘} อุปสัมบันมุ่งจะด่า มุ่งจะข่มอุปสัมบัน มุ่งจะทำให้เก้อเขิน พูดกะอุปสัมบันที่มีกิเลสละเอียด ด้วยกล่าวกระทบกิเลสละเอียด คือ พูดกะอุปสัมบันผู้ปราศจากราคะ ผู้ปราศจากโทสะ ผู้ปราศจากโมหะว่า ‘ท่านปราศจากราคะ ท่านปราศจากโทสะ ท่านปราศจากโมหะ’ ดังนี้เป็นต้น ต้องอาบัติปาจิตตีย์ทุก ๆ คำพูด

๙. พูดกดกระทบอาบัติ

{๒๒๙} [๒๔] อุปสัมบันมุ่งจะด่า มุ่งจะข่มอุปสัมบัน มุ่งจะทำให้เก้อเขิน พูดกะอุปสัมบันผู้ต้องอาบัติทราม ด้วยกล่าวกระทบอาบัติทราม คือ พูดกะอุปสัมบันผู้ต้องอาบัติปาราชิก ผู้ต้องอาบัติสังฆาทิเสส ผู้ต้องอาบัติถุลลัจจัย ผู้ต้องอาบัติปาจิตตีย์ ผู้ต้องอาบัติปาฏิเทสนียะ ผู้ต้องอาบัติทุกกฏ ผู้ต้อง

อาบัติทุพภาสิตว่า ‘ท่านต้องอาบัติปาราชิก ท่านต้องอาบัติสังฆาทิเสส ท่านต้องอาบัติถุลลัจจัย ท่านต้องอาบัติปาจิตตีย์ ท่านต้องอาบัติปาฏิเทสนียะ ท่านต้องอาบัติทุกกฏ ท่านต้องอาบัติทุพภาสิต’ ดังนี้ ต้องอาบัติปาจิตตีย์ ทุก ๆ คำพูด

พูดกดให้เลวกระทบอาบัติ

{๒๓๐} อุปสัมบันมุ่งจะด่า มุ่งจะข่มอุปสัมบัน มุ่งจะทำให้เก้อเขิน พูดกะอุปสัมบันผู้มีธรรมอุกฤษฏ์ ด้วยกล่าวกระทบอาบัติทราม คือ พูดกะอุปสัมบันผู้เป็นโสดาบันว่า ‘ท่านต้องอาบัติปาราชิก ท่านต้องอาบัติ สังฆาทิเสส ท่านต้องอาบัติถุลลัจจัย ท่านต้องอาบัติปาจิตตีย์ ท่านต้องอาบัติปาฏิเทสนียะ ท่านต้องอาบัติทุกกฏ ท่านต้องอาบัติทุพภาสิต’ ดังนี้ ต้องอาบัติปาจิตตีย์ทุก ๆ คำพูด

พูดประชดกระทบอาบัติ

{๒๓๑} อุปสัมบันมุ่งจะด่า มุ่งจะข่มอุปสัมบัน มุ่งจะทำให้เก้อเขิน พูดกะอุปสัมบันผู้ต้องอาบัติทราม ด้วยกล่าวกระทบธรรมอุกฤษฏ์ คือ พูดกะอุปสัมบันผู้ต้องอาบัติปาราชิก ผู้ต้องอาบัติสังฆาทิเสส ผู้ต้องอาบัติถุลลัจจัย ผู้ต้องอาบัติปาจิตตีย์ ผู้ต้องอาบัติปาฏิเทสนียะ ผู้ต้องอาบัติทุกกฏ ผู้ต้องอาบัติทุพภาสิตว่า ‘ท่านเป็นโสดาบัน’ ดังนี้เป็นต้น ต้องอาบัติปาจิตตีย์ ทุก ๆ คำพูด

พูดยกยอกระทบอาบัติ

{๒๓๒} อุปสัมบันมุ่งจะด่า มุ่งจะข่มอุปสัมบัน มุ่งจะทำให้เก้อเขิน พูดกะอุปสัมบันผู้มีธรรมอุกฤษฏ์ ด้วยกล่าวกระทบธรรมอุกฤษฏ์ คือ พูดกะอุปสัมบันผู้เป็นโสดาบันว่า ‘ท่านเป็นโสดาบัน’ ดังนี้เป็นต้น ต้องอาบัติ ปาจิตตีย์ทุก ๆ คำพูด

๑๐. พูดกดกระทบคำด่า

{๒๓๓} [๒๕] อุปสัมบันมุ่งจะด่า มุ่งจะข่มอุปสัมบัน มุ่งจะทำให้เก้อเขิน พูดกะอุปสัมบันผู้มีความประพฤติหยาบ ด้วยกล่าวกระทบคำด่าหยาบ คือ พูดกะอุปสัมบันผู้มีความประพฤติดังอูฐ มีความประพฤติดังแพะ มีความประพฤติดังโค มีความประพฤติดังลา ความประพฤติดังสัตว์ดิรัจฉาน มีความประพฤติดังสัตว์นรกว่า ‘ท่านเป็นอูฐ ท่านเป็นแพะ ท่านเป็นโค ท่านเป็นลา ท่านเป็นสัตว์ดิรัจฉาน ท่านเป็นสัตว์นรก สุคติของท่านไม่มี ท่านพึงหวังได้แค่ทุคติ’ ดังนี้เป็นต้น ต้องอาบัติปาจิตตีย์ทุก ๆ คำพูด

พูดกดให้เลวกระทบคำด่า

{๒๓๔} อุปสัมบันมุ่งจะด่า มุ่งจะข่มอุปสัมบัน มุ่งจะทำให้เก้อเขิน พูดกะอุปสัมบันผู้มีความประพฤติละเอียด ด้วยกล่าวกระทบคำด่าหยาบ คือ พูดกะอุปสัมบันผู้เป็นบัณฑิต เป็นคนฉลาด เป็นนักปราชญ์ เป็นพหูสูต เป็นธรรมกถึกว่า ‘ท่านเป็นอูฐ ท่านเป็นแพะ ท่านเป็นโค ท่านเป็นลา ท่านเป็นสัตว์ดิรัจฉาน ท่านเป็นสัตว์นรก สุคติของท่านไม่มี ท่านพึงหวังได้แต่ทุคติ’ ดังนี้เป็นต้น ต้องอาบัติปาจิตตีย์ทุก ๆ คำพูด

พูดประชดกระทบคำด่า

{๒๓๕} อุปสัมบันมุ่งจะด่า มุ่งจะข่มอุปสัมบัน มุ่งจะทำให้เก้อเขิน พูดกะอุปสัมบันผู้มีความประพฤติหยาบ ด้วยกล่าวกระทบคำด่าละเอียด คือ พูดกะอุปสัมบันผู้มีความประพฤติดังอูฐ มีความประพฤติดังแพะ มีความประพฤติดังโค มีความประพฤติดังลา มีความประพฤติดังสัตว์ดิรัจฉาน มีความประพฤติดังสัตว์นรกว่า ‘ท่านเป็นบัณฑิต ท่านเป็นคนฉลาด ท่านเป็นนักปราชญ์ ท่านเป็นพหูสูต ท่านเป็นธรรมกถึก ทุคติของท่านไม่มี ท่านพึงหวังได้แต่สุคติ’ ดังนี้เป็นต้น ต้องอาบัติปาจิตตีย์ทุก ๆ คำพูด

พูดยกยอกระทบคำด่า

{๒๓๖} อุปสัมบันมุ่งจะด่า มุ่งจะข่มอุปสัมบัน มุ่งจะทำให้เก้อเขิน พูดกะอุปสัมบันผู้มีความประพฤติละเอียด ด้วยกล่าวกระทบคำด่าละเอียด คือ พูดกะอุปสัมบันผู้เป็นบัณฑิต เป็นคนฉลาด เป็นนักปราชญ์ เป็นพหูสูต เป็นธรรมกถึกว่า ‘ท่านเป็นบัณฑิต ท่านเป็นคนฉลาด ท่านเป็นนักปราชญ์ ท่านเป็นพหูสูต ท่านเป็นธรรมกถึก ทุคติของท่านไม่มี ท่านพึงหวังได้แต่ สุคติ’ ดังนี้เป็นต้น ต้องอาบัติปาจิตตีย์ทุก ๆ คำพูด

๑. พูดเปรยกระทบชาติตํ่า - ชาติสูง

{๒๓๗} [๒๖] อุปสัมบันมุ่งจะด่า มุ่งจะข่มอุปสัมบัน มุ่งจะทำให้เก้อเขิน พูดเปรยอย่างนี้ คือ กล่าวว่า ‘มีภิกษุในพระธรรมวินัยนี้บางพวกเป็นชาติ คนจัณฑาล บางพวกเป็นชาติคนจักสาน บางพวกเป็นชาตินายพราน บางพวกเป็นชาติคนช่างรถ บางพวกเป็นชาติคนเทขยะ’ ดังนี้เป็นต้น ต้องอาบัติทุกกฏทุก ๆ คำพูด{๒๓๘} อุปสัมบันมุ่งจะด่า มุ่งจะข่มอุปสัมบัน มุ่งจะทำให้เก้อเขิน พูดเปรยอย่างนี้ คือ กล่าวว่า ‘มีภิกษุในพระธรรมวินัยนี้บางพวกเป็นชาติกษัตริย์ บางพวกเป็นชาติพราหมณ์’ ดังนี้เป็นต้น ต้องอาบัติทุกกฏทุก ๆ คำพูด

๒. พูดเปรยกระทบชื่อไม่เพราะ - ชื่อเพราะ

{๒๓๙} [๒๗] อุปสัมบันมุ่งจะด่า มุ่งจะข่มอุปสัมบัน มุ่งจะทำให้เก้อเขิน พูดเปรยอย่างนี้ คือ กล่าวว่า ‘มีภิกษุในพระธรรมวินัยนี้บางพวกชื่ออวกัณณกะ บางพวกชื่อชวกัณณกะ บางพวกชื่อธนิฏฐกะ บางพวกชื่อสวิฏฐกะ บางพวกชื่อกุลวัฑฒกะ’ ดังนี้เป็นต้น ต้องอาบัติทุกกฏทุก ๆ คำพูด

... ‘มีภิกษุในพระธรรมวินัยนี้บางพวกชื่อพุทธรักขิต บางพวกชื่อธัมมรักขิต บางพวกชื่อสังฆรักขิต’ ดังนี้เป็นต้น ต้องอาบัติทุกกฏทุก ๆ คำพูด

๓. พูดเปรยกระทบวงศ์ตระกูลตํ่า - ตระกูลสูง

... ‘มีภิกษุในพระธรรมวินัยนี้บางพวกเป็นโกสิยโคตร บางพวกเป็นภารทวาชโคตร’ ดังนี้เป็นต้น ต้องอาบัติทุกกฏทุก ๆ คำพูด

... ‘มีภิกษุในพระธรรมวินัยนี้บางพวกเป็นโคตมโคตร บางพวกเป็นโมคคัลลานโคตร บางพวกเป็นกัจจายนโคตร บางพวกเป็นวาเสฏฐโคตร’ ดังนี้เป็นต้น ต้องอาบัติทุกกฏทุก ๆ คำพูด

๔. พูดเปรยกระทบการงานชั้นต่ำ - ชั้นสูง

... ‘มีภิกษุในพระธรรมวินัยนี้บางพวกทำงานช่างไม้ บางพวกทำงาน เทขยะ’ ดังนี้เป็นต้น ต้องอาบัติทุกกฏทุก ๆ คำพูด

... ‘มีภิกษุในพระธรรมวินัยนี้บางพวกเป็นชาวนา บางพวกเป็นพ่อค้า บางพวกเป็นคนเลี้ยงโค’ ดังนี้เป็นต้น ต้องอาบัติทุกกฏทุก ๆ คำพูด

๕. พูดเปรยกระทบศิลปะชั้นตํ่า - ชั้นสูง

... ‘มีภิกษุในพระธรรมวินัยนี้บางพวกเป็นช่างจักสาน บางพวกเป็นช่างหม้อ บางพวกเป็นช่างหูก บางพวกเป็นช่างหนัง บางพวกเป็นช่าง กัลบก’ ดังนี้เป็นต้น ต้องอาบัติทุกกฏทุก ๆ คำพูด... ‘มีภิกษุในพระธรรมวินัยนี้บางพวกเป็นช่างนับ บางพวกเป็นช่างคำนวณ บางพวกเป็นช่างเขียน’ ดังนี้เป็นต้น ต้องอาบัติทุกกฏทุก ๆ คำพูด

๖. พูดเปรยกระทบโรคเบา - โรคหนัก

... ‘มีภิกษุในพระธรรมวินัยนี้บางพวกเป็นโรคเรื้อน บางพวกเป็นโรคฝี บางพวกเป็นโรคกลาก บางพวกเป็นโรคมองคร่อ บางพวกเป็นโรคลมบ้าหมู’ ดังนี้เป็นต้น ต้องอาบัติทุกกฏทุก ๆ คำพูด... ‘มีภิกษุในพระธรรมวินัยนี้บางพวกเป็นโรคเบาหวาน’ ดังนี้เป็นต้น ต้องอาบัติทุกกฏทุก ๆ คำพูด

๗. พูดเปรยกระทบรูปร่างไม่ดี - รูปร่างดี

... ‘มีภิกษุในพระธรรมวินัยนี้บางพวกสูงเกินไป บางพวกต่ำเกินไป บางพวกดำเกินไป บางพวกขาวเกินไป’ ดังนี้เป็นต้น ต้องอาบัติทุกกฏ ทุก ๆ คำพูด

...’มีภิกษุในพระธรรมวินัยนี้บางพวกไม่สูงนัก บางพวกไม่ต่ำนัก บางพวกไม่ดำนัก บางพวกไม่ขาวนัก’ ดังนี้เป็นต้น ต้องอาบัติทุกกฏทุก ๆ คำพูด

๘. พูดเปรยกระทบกิเลสหยาบ - ละเอียด

... ‘มีภิกษุในพระธรรมวินัยนี้บางพวกถูกราคะกลุ้มรุม บางพวกถูก โทสะย่ำยี บางพวกถูกโมหะครอบงำ’ ดังนี้เป็นต้น ต้องอาบัติทุกกฏทุก ๆ คำพูด

... ‘มีภิกษุในพระธรรมวินัยนี้บางพวกปราศจากราคะ บางพวกปราศ จากโทสะ บางพวกปราศจากโมหะ’ ดังนี้เป็นต้น ต้องอาบัติทุกกฏทุก ๆ คำพูด

๙. พูดเปรยกระทบอาบัติทราม - อุกฤษฏ์

... ‘มีภิกษุในพระธรรมวินัยนี้บางพวกต้องอาบัติปาราชิก บางพวกต้องอาบัติสังฆาทิเสส บางพวกต้องอาบัติถุลลัจจัย บางพวกต้องอาบัติ ปาจิตตีย์ บางพวกต้องอาบัติปาฏิเทสนียะ บางพวกต้องอาบัติทุกกฏ บางพวกต้องอาบัติทุพภาสิต’ ดังนี้เป็นต้น ต้องอาบัติทุกกฏทุก ๆ คำพูด... ‘มีภิกษุในพระธรรมวินัยนี้บางพวกเป็นโสดาบัน’ ดังนี้เป็นต้น ต้องอาบัติทุกกฏทุก ๆ คำพูด

๑๐. พูดเปรยกระทบคำด่าหยาบ - ละเอียด

... ‘มีภิกษุในพระธรรมวินัยนี้บางพวกมีความประพฤติดังอูฐ บางพวกมีความประพฤติดังแพะ บางพวกมีความประพฤติดังโค บางพวกมีความ ประพฤติดังลา บางพวกมีความประพฤติดังสัตว์ดิรัจฉาน บางพวกมีความ ประพฤติดังสัตว์นรก สุคติของภิกษุเหล่านั้นไม่มี ภิกษุเหล่านั้นพึงหวังได้ แต่ทุคติ’ ดังนี้เป็นต้น ต้องอาบัติทุกกฏทุก ๆ คำพูด{๒๔๐} [๒๘] อุปสัมบันมุ่งจะด่า มุ่งจะข่มอุปสัมบัน มุ่งจะทำให้เก้อเขิน พูดเปรยอย่างนี้ คือ กล่าวว่า ‘มีภิกษุในพระธรรมวินัยนี้บางพวกเป็นบัณฑิต บางพวกเป็นคนฉลาด บางพวกเป็นนักปราชญ์ บางพวกเป็นพหูสูต บางพวกเป็นธรรมกถึก ทุคติของภิกษุเหล่านั้นไม่มี ภิกษุเหล่านั้นพึงหวังได้แต่สุคติ’ ดังนี้เป็นต้น ต้องอาบัติทุกกฏทุก ๆ คำพูด

๑. พูดเปรยกระทบชาติตํ่า - ชาติสูง

{๒๔๑} [๒๙] อุปสัมบันมุ่งจะด่า มุ่งจะข่มอุปสัมบัน มุ่งจะทำให้เก้อเขิน พูดเปรยอย่างนี้ คือ กล่าวว่า ‘ภิกษุพวกไหนกันแน่เป็นชาติคนจัณฑาล เป็นชาติคนจักสาน เป็นชาตินายพราน เป็นชาติคนช่างรถ เป็นชาติคนเทขยะ’ ดังนี้เป็นต้น ต้องอาบัติทุกกฏทุก ๆ คำพูด... ‘ภิกษุพวกไหนกันแน่ เป็นชาติกษัตริย์ เป็นชาติพราหมณ์’ ดังนี้เป็นต้น ต้องอาบัติทุกกฏทุก ๆ คำพูด

๒. พูดเปรยกระทบชื่อไม่เพราะ - ชื่อเพราะ

... ‘ภิกษุพวกไหนกันแน่ชื่ออวกัณณกะ ชื่อชวกัณณกะ ชื่อธนิฏฐกะ ชื่อสวิฏฐกะ ชื่อกุลวัฑฒกะ’ ดังนี้เป็นต้น ต้องอาบัติทุกกฏทุก ๆ คำพูด

... ‘ภิกษุพวกไหนกันแน่ชื่อพุทธรักขิต ชื่อธัมมรักขิต ชื่อสังฆรักขิต’ ดังนี้เป็นต้น ต้องอาบัติทุกกฏทุก ๆ คำพูด

๓. พูดเปรยกระทบวงศ์ตระกูลตํ่า - ตระกูลสูง

... ‘ภิกษุพวกไหนกันแน่เป็นโกสิยโคตร เป็นภารทวาชโคตร’ ดังนี้ เป็นต้น ต้องอาบัติทุกกฏทุก ๆ คำพูด

... ‘ภิกษุพวกไหนกันแน่เป็นโคตมโคตร เป็นโมคคัลลานโคตร เป็นกัจจายนโคตร เป็นวาเสฏฐโคตร’ ดังนี้เป็นต้น ต้องอาบัติทุกกฏทุก ๆ คำพูด

๔. พูดเปรยกระทบการงานชั้นตํ่า - ชั้นสูง

... ‘ภิกษุพวกไหนกันแน่เป็นช่างไม้ เป็นคนเทขยะ’ ดังนี้เป็นต้น ต้องอาบัติทุกกฏทุก ๆ คำพูด

... ‘ภิกษุพวกไหนกันแน่เป็นชาวนา เป็นพ่อค้า เป็นคนเลี้ยงโค’ ดังนี้เป็นต้น ต้องอาบัติทุกกฏทุก ๆ คำพูด

๕. พูดเปรยกระทบศิลปะชั้นตํ่า - ชั้นสูง

... ‘ภิกษุพวกไหนกันแน่เป็นช่างจักสาน เป็นช่างหม้อ เป็นช่างหูก เป็นช่างหนัง เป็นช่างกัลบก’ ดังนี้เป็นต้น ต้องอาบัติทุกกฏทุก ๆ คำพูด... ‘ภิกษุพวกไหนกันแน่เป็นช่างนับ เป็นช่างคำนวณ เป็นช่างเขียน’ ดังนี้เป็นต้น ต้องอาบัติทุกกฏทุก ๆ คำพูด

๖. พูดเปรยกระทบโรคเบา - โรคหนัก

... ‘ภิกษุพวกไหนกันแน่เป็นโรคเรื้อน เป็นโรคฝี เป็นโรคกลาก เป็นโรคมองคร่อ เป็นโรคลมบ้าหมู’ ดังนี้เป็นต้น ต้องอาบัติทุกกฏทุก ๆ คำพูด

... ‘ภิกษุพวกไหนกันแน่เป็นโรคเบาหวาน’ ดังนี้เป็นต้น ต้องอาบัติ ทุกกฏทุก ๆ คำพูด

๗. พูดเปรยกระทบรูปร่างไม่ดี - รูปร่างดี

... ‘ภิกษุพวกไหนกันแน่เป็นคนสูงเกินไป เป็นคนต่ำเกินไป เป็นคนดำ เกินไป เป็นคนขาวเกินไป’ ดังนี้เป็นต้น ต้องอาบัติทุกกฏทุก ๆ คำพูด... ‘ภิกษุพวกไหนกันแน่เป็นคนไม่สูงนัก เป็นคนไม่ตํ่านัก เป็นคน ไม่ดำนัก เป็นคนไม่ขาวนัก’ ดังนี้เป็นต้น ต้องอาบัติทุกกฏทุก ๆ คำพูด

๘. พูดเปรยกระทบกิเลสหยาบ - ละเอียด

... ‘ภิกษุพวกไหนกันแน่ถูกราคะกลุ้มรุม ถูกโทสะย่ำยี ถูกโมหะ ครอบงำ’ ดังนี้เป็นต้น ต้องอาบัติทุกกฏทุก ๆ คำพูด... ‘ภิกษุพวกไหนกันแน่ปราศจากราคะ ปราศจากโทสะ ปราศจาก โมหะ’ ดังนี้เป็นต้น ต้องอาบัติทุกกฏทุก ๆ คำพูด

๙. พูดเปรยกระทบอาบัติทราม - อุกฤษฏ์

... ‘ภิกษุพวกไหนกันแน่ต้องอาบัติปาราชิก ต้องอาบัติสังฆาทิเสส ต้องอาบัติถุลลัจจัย ต้องอาบัติปาจิตตีย์ ต้องอาบัติปาฏิเทสนียะ ต้องอาบัติทุกกฏ ต้องอาบัติทุพภาสิต’ ดังนี้ ต้องอาบัติทุกกฏทุก ๆ คำพูด... ‘ภิกษุพวกไหนกันแน่เป็นโสดาบัน’ ดังนี้เป็น ต้นต้องอาบัติทุกกฏทุก ๆ คำพูด

๑๐. พูดเปรยกระทบคำด่าหยาบ - ละเอียด

... ‘ภิกษุพวกไหนกันแน่ประพฤติดังอูฐ ประพฤติดังแพะ ประพฤติดังโค ประพฤติดังลา ประพฤติดังสัตว์ดิรัจฉาน ประพฤติดังสัตว์นรก

สุคติของภิกษุพวกนั้นไม่มี ภิกษุพวกนั้นพึงหวังได้แต่ทุคติ’ ดังนี้เป็นต้น ต้องอาบัติทุกกฏทุก ๆ คำพูด

... ‘ภิกษุพวกไหนกันแน่เป็นบัณฑิต เป็นคนฉลาด เป็นนักปราชญ์ เป็นพหูสูต เป็นธรรมกถึก ทุคติของภิกษุพวกนั้นไม่มี ภิกษุพวกนั้นพึงหวัง ได้แต่สุคติ’ ดังนี้เป็นต้น ต้องอาบัติทุกกฏทุก ๆ คำพูด

๑. พูดเปรยกระทบชาติตํ่า - ชาติสูง

{๒๔๒} [๓๐] อุปสัมบันมุ่งจะด่า มุ่งจะข่มอุปสัมบัน มุ่งจะทำให้เก้อเขิน พูดเปรยอย่างนี้ คือ กล่าวว่า ‘พวกเราไม่ใช่ชาติคนจัณฑาล ไม่ใช่ชาติ คนจักสาน ไม่ใช่ชาตินายพราน ไม่ใช่ชาติช่างรถ ไม่ใช่ชาติคนเทขยะ’ ดังนี้เป็นต้น ต้องอาบัติทุกกฏทุก ๆ คำพูด... ‘พวกเราไม่ใช่ชาติกษัตริย์ ไม่ใช่ชาติพราหมณ์’ ดังนี้เป็นต้น ต้องอาบัติทุกกฏทุก ๆ คำพูด

๒. พูดเปรยกระทบชื่อไม่เพราะ - ชื่อเพราะ

... ‘พวกเราไม่ใช่ชื่ออวกัณณกะ ไม่ใช่ชื่อชวกัณณกะ ไม่ใช่ชื่อธนิฏฐกะ ไม่ใช่ชื่อสวิฏฐกะ ไม่ใช่ชื่อกุลวัฑฒกะ’ ดังนี้เป็นต้น ต้องอาบัติทุกกฏทุก ๆ คำพูด

... ‘พวกเราไม่ใช่ชื่อพุทธรักขิต ไม่ใช่ชื่อธัมมรักขิต ไม่ใช่ชื่อสังฆรักขิต’ ดังนี้เป็นต้น ต้องอาบัติทุกกฏทุก ๆ คำพูด

๓. พูดเปรยกระทบวงศ์ตระกูลตํ่า - ตระกูลสูง

... ‘พวกเราไม่ใช่โกสิยโคตร ไม่ใช่ภารทวาชโคตร’ ดังนี้เป็นต้น ต้องอาบัติทุกกฏทุก ๆ คำพูด

... ‘พวกเราไม่ใช่โคตมโคตร ไม่ใช่โมคคัลลานโคตร ไม่ใช่กัจจายนโคตร ไม่ใช่วาเสฏฐโคตร’ ดังนี้เป็นต้น ต้องอาบัติทุกกฏทุก ๆ คำพูด

๔. พูดเปรยกระทบการงานชั้นตํ่า - ชั้นสูง

... ‘พวกเราไม่ใช่ช่างไม้ ไม่ใช่คนเทขยะ’ ดังนี้เป็นต้น ต้องอาบัติทุกกฏทุก ๆ คำพูด

... ‘พวกเราไม่ใช่ชาวนา ไม่ใช่พ่อค้า ไม่ใช่คนเลี้ยงโค’ ดังนี้เป็นต้น ต้องอาบัติทุกกฏทุก ๆ คำพูด

๕. พูดเปรยกระทบศิลปะชั้นตํ่า - ชั้นสูง

... ‘พวกเราไม่ใช่ช่างจักสาน ไม่ใช่ช่างหม้อ ไม่ใช่ช่างหูก ไม่ใช่ช่างหนัง ไม่ใช่ช่างกัลบก’ ดังนี้เป็นต้น ต้องอาบัติทุกกฏทุก ๆ คำพูด... ‘พวกเราไม่ใช่ช่างนับ ไม่ใช่ช่างคำนวณ ไม่ใช่ช่างเขียน’ ดังนี้ เป็นต้น ต้องอาบัติทุกกฏทุก ๆ คำพูด

๖. พูดเปรยกระทบโรคเบา - โรคหนัก

... ‘พวกเราไม่ใช่เป็นโรคเรื้อน ไม่ใช่เป็นโรคฝี ไม่ใช่เป็นโรคกลาก ไม่ใช่เป็นโรคมองคร่อ ไม่ใช่เป็นโรคลมบ้าหมู’ ดังนี้เป็นต้น ต้องอาบัติ ทุกกฏทุก ๆ คำพูด...’พวกเราไม่ใช่เป็นโรคเบาหวาน’ ดังนี้เป็นต้น ต้องอาบัติทุกกฏ ทุก ๆ คำพูด

๗. พูดเปรยกระทบรูปร่างไม่ดี - รูปร่างดี

... ‘พวกเราไม่ใช่สูงเกินไป ไม่ใช่ต่ำเกินไป ไม่ใช่ดำเกินไป ไม่ใช่ขาว เกินไป’ ดังนี้เป็นต้น ต้องอาบัติทุกกฏทุก ๆ คำพูด

... ‘พวกเราไม่ใช่ไม่สูงนัก ไม่ใช่ไม่ต่ำนัก ไม่ใช่ไม่ดำนัก ไม่ใช่ไม่ ขาวนัก’ ดังนี้เป็นต้น ต้องอาบัติทุกกฏทุก ๆ คำพูด

๘. พูดเปรยกระทบกิเลสหยาบ - ละเอียด

... ‘พวกเราไม่ใช่ถูกราคะกลุ้มรุม ไม่ใช่ถูกโทสะย่ำยี ไม่ใช่ถูกโมหะ ครอบงำ’ ดังนี้เป็นต้น ต้องอาบัติทุกกฏทุก ๆ คำพูด

... ‘พวกเราไม่ใช่ปราศจากราคะ ไม่ใช่ปราศจากโทสะ ไม่ใช่ปราศ จากโมหะ’ ดังนี้เป็นต้น ต้องอาบัติทุกกฏทุก ๆ คำพูด

๙. พูดเปรยกระทบการต้องทราม - การต้องอุกฤษฏ์

... ‘พวกเราไม่ใช่เป็นผู้ต้องอาบัติปาราชิก ไม่ใช่เป็นผู้ต้องอาบัติ สังฆาทิเสส ไม่ใช่เป็นผู้ต้องอาบัติถุลลัจจัย ไม่ใช่เป็นผู้ต้องอาบัติปาจิตตีย์ ไม่ใช่เป็นผู้ต้องอาบัติปาฏิเทสนียะ ไม่ใช่เป็นผู้ต้องอาบัติทุกกฏ ไม่ใช่เป็นผู้ต้องอาบัติทุพภาสิต’ ดังนี้ ต้องอาบัติทุกกฏทุก ๆ คำพูด ... ‘พวกเราไม่ใช่เป็นโสดาบัน’ ดังนี้เป็นต้น ต้องอาบัติทุกกฏทุก ๆ คำพูด

๑๐. พูดเปรยกระทบคำด่าหยาบ - ละเอียด

... ‘พวกเราไม่ใช่มีความประพฤติดังอูฐ ไม่ใช่มีความประพฤติดัง แพะ ไม่ใช่มีความประพฤติดังโค ไม่ใช่มีความประพฤติดังลา ไม่ใช่มี ความประพฤติดังสัตว์ดิรัจฉาน ไม่ใช่มีความประพฤติดังสัตว์นรก สุคติ ของพวกเราไม่มี พวกเราพึงหวังได้แต่ทุคติ’ ดังนี้เป็นต้น ต้องอาบัติทุกกฏ ทุก ๆ คำพูด... ‘พวกเราไม่ใช่บัณฑิต ไม่ใช่คนฉลาด ไม่ใช่นักปราชญ์ ไม่ใช่ พหูสูต ไม่ใช่ธรรมกถึก ทุคติของพวกเราไม่มี พวกเราพึงหวังได้แต่สุคติ’ ดังนี้เป็นต้น ต้องอาบัติทุกกฏทุก ๆ คำพูด

อุปสัมบันด่าอนุปสัมบัน

๑. พูดกดกระทบชาติ

{๒๔๓} [๓๑] อุปสัมบันมุ่งจะด่า มุ่งจะข่มอนุปสัมบัน มุ่งจะทำให้เก้อเขิน พูดกะอนุปสัมบันที่มีชาติกำเนิดต่ำ ด้วยกล่าวกระทบชาติกำเนิดตํ่า คือ พูดกะอนุปสัมบันที่มีชาติคนจัณฑาล ชาติคนจักสาน ชาตินายพราน ชาติคนช่างรถ ชาติคนเทขยะว่า ‘ท่านเป็นชาติคนจัณฑาล ... ท่านเป็นชาติ คนเทขยะ’ ดังนี้เป็นต้น ต้องอาบัติทุกกฏทุก ๆ คำพูด

พูดกดให้เลวกระทบชาติ

{๒๔๔} อุปสัมบันมุ่งจะด่า ... พูดกะอนุปสัมบันที่มีชาติกำเนิดสูง ด้วยกล่าวกระทบชาติกำเนิดต่ำ คือ พูดกะอนุปสัมบันชาติกษัตริย์ ชาติพราหมณ์ว่า ‘ท่านเป็นชาติคนจัณฑาล ... ท่านเป็นชาติคนเทขยะ’ ดังนี้เป็นต้น ต้อง อาบัติทุกกฏทุก ๆ คำพูด

พูดประชดกระทบชาติ

{๒๔๕} อุปสัมบันมุ่งจะด่า ... พูดกะอนุปสัมบันที่มีชาติกำเนิดต่ำ ด้วยกล่าว กระทบชาติกำเนิดสูง คือ พูดกะอนุปสมบัน<*>ชาติคนจัณฑาล ชาติคนจักสาน ... ชาติคนเทขยะว่า ‘ท่านเป็นชาติกษัตริย์ ท่านเป็นชาติพราหมณ์’ ดังนี้ เป็นต้น ต้องอาบัติทุกกฏทุก ๆ คำพูด

พูดยกยอกระทบชาติ

อุปสัมบันมุ่งจะด่า ... พูดกะอนุปสัมบันที่มีชาติกำเนิดสูง ด้วยกล่าว กระทบชาติกำเนิดสูง คือ พูดกะอนุปสัมบันชาติกษัตริย์ ชาติพราหมณ์ว่า ‘ท่านเป็นชาติกษัตริย์ ท่านเป็นชาติพราหมณ์’ ดังนี้เป็นต้น ต้องอาบัติ ทุกกฏทุก ๆ คำพูด