เรื่องความบาดหมางกัน เป็นต้น เล่ม ๕

ภิกษุประมือกันในโรงฉัน

{๒๔๑} [๔๕๖] ก็โดยสมัยนั้นแล ภิกษุทั้งหลายเกิดความบาดหมาง เกิดการทะเลาะ ถึงการวิวาทกัน แสดงกายกรรม วจีกรรมอันไม่สมควรต่อกันและกัน ทำการประมือกันในโรงฉัน ในละแวกบ้าน ชาวบ้านพากันเพ่งโทษ ติเตียน โพนทะนาว่า “ไฉนพระสมณะเชื้อสายพระศากยบุตรทั้งหลายจึงได้เกิดความบาดหมาง เกิดการทะเลาะ ถึงการวิวาทกัน แสดงกายกรรม วจีกรรมอันไม่สมควรต่อกันและกัน ทำการประมือกันในโรงฉัน ในละแวกบ้านเล่า” ภิกษุทั้งหลายได้ยินชาวบ้านเหล่านั้นเพ่งโทษ ติเตียน โพนทะนาอยู่ บรรดาภิกษุผู้มักน้อย ... ต่างพากันเพ่งโทษ ติเตียน โพนทะนาว่า “ไฉนภิกษุทั้งหลายจึงได้เกิดความบาดหมาง ... ทำการประมือกันในโรงฉัน ในละแวกบ้านเล่า” แล้วได้กราบทูลเรื่องนั้นแด่พระผู้มีพระภาคเจ้า

ทรงตำหนิห้ามปราม

พระผู้มีพระภาคเจ้าทรงสอบถามภิกษุทั้งหลายว่า “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ทราบมาว่าภิกษุทั้งหลายเกิดความบาดหมาง ... ทำการประมือกันในโรงฉันในละแวกบ้าน จริงหรือ”

ภิกษุทั้งหลายทูลรับว่า “จริง พระพุทธเจ้าข้า”

พระผู้มีพระภาคพุทธเจ้าทรงตำหนิ ... ครั้นแล้วทรงทำธรรมีกถารับสั่งกะภิกษุทั้งหลายว่า

“ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เมื่อสงฆ์แตกกันแล้ว แต่ยังทำกิจที่ไม่เป็นธรรมอยู่ เมื่อถ้อยคำไม่ชวนให้ชื่นชมต่อกันเป็นไปอยู่ พวกเธอพึงนั่งบนอาสนะโดยนึกในใจว่า ‘ด้วยเหตุเพียงเท่านี้ พวกเราจักไม่แสดงกายกรรม วจีกรรมอันไม่สมควรต่อกันและกัน จักไม่ทำการประมือกัน’ ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เมื่อสงฆ์แตกกันแล้ว แต่ยังทำกิจที่เป็นธรรมอยู่ เมื่อถ้อยคำอัน

ชวนให้ชื่นชมต่อกันยังเป็นไปอยู่ พวกเธอพึงนั่งในแถวมีอาสนะอันหนึ่งคั่นในระหว่าง”

ภิกษุด่าว่ากันในท่ามกลางสงฆ์

{๒๔๒} [๔๕๗] สมัยต่อมา ภิกษุทั้งหลายเกิดความบาดหมาง เกิดการทะเลาะ ถึงการวิวาทกัน พูดจาทิ่มแทงกันอยู่ในท่ามกลางสงฆ์ ภิกษุเหล่านั้นไม่อาจระงับอธิกรณ์นั้นได้

ครั้งนั้น มีภิกษุรูปหนึ่งเข้าไปเฝ้าพระผู้มีพระภาคเจ้าถึงที่ประทับ ครั้นแล้วได้ถวายบังคมพระผู้มีพระภาคเจ้า แล้วได้ยืนอยู่ ณ ที่สมควรข้างหนึ่ง ยืนแล้วได้กราบทูลพระผู้มีพระภาคเจ้าดังนี้ว่า “พระพุทธเจ้าข้า ภิกษุทั้งหลายในโฆสิตารามนี้เกิดความบาดหมาง เกิดการทะเลาะ ถึงการวิวาทกัน พูดจาทิ่มแทงกันอยู่ในท่ามกลางสงฆ์ ภิกษุเหล่านั้นไม่อาจระงับอธิกรณ์นั้นได้ ข้าพระองค์ขอประทานพระวโรกาส ขอพระผู้มีพระภาคเจ้าทรงโปรดอาศัยความอนุเคราะห์เสด็จเข้าไปหาภิกษุเหล่านั้นด้วยเถิด พระพุทธเจ้าข้า”พระผู้มีพระภาคเจ้าทรงรับอาราธนาโดยดุษณีภาพ ต่อมา ได้เสด็จเข้าไปหาภิกษุเหล่านั้นถึงที่อยู่ ครั้นแล้วประทับนั่งเหนือพุทธอาสน์ที่เขาจัดถวาย ประทับนั่งแล้วได้ตรัสแก่ภิกษุเหล่านั้นดังนี้ว่า

“อย่าเลย ภิกษุทั้งหลาย พวกเธออย่าบาดหมาง อย่าทะเลาะ อย่าแก่งแย่ง อย่าวิวาทกันเลย”

เมื่อพระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสอย่างนี้แล้ว ภิกษุอธรรมวาทีรูปหนึ่งได้กราบทูลพระผู้มีพระภาคเจ้าว่า “ขอพระผู้มีพระภาคเจ้าผู้เป็นเจ้าของแห่ง

ธรรมจงทรงพระกรุณารอก่อน ขอพระผู้มีพระภาคเจ้าจงทรงมีความขวนขวายน้อย ประกอบสุขวิหารธรรมในปัจจุบันอยู่เถิด พวกข้าพระองค์จักปรากฏด้วยความบาดหมาง ด้วยการทะเลาะ ด้วยการแก่งแย่ง ด้วยการวิวาทกันนั้น พระพุทธเจ้าข้า”

พระผู้มีพระภาคเจ้าได้ตรัสแก่ภิกษุเหล่านั้นเป็นคำรบ ๒ ว่า “อย่าเลย ภิกษุทั้งหลาย พวกเธอย่าบาดหมาง อย่าทะเลาะ อย่าแก่งแย่ง อย่าวิวาทกันเลย”

ภิกษุอธรรมวาทีรูปนั้นก็ได้กราบทูลพระผู้มีพระภาคเจ้าเป็นคำรบ ๒ ว่า “ขอพระผู้มีพระภาคเจ้าผู้เป็นเจ้าของแห่งธรรมจงทรงพระกรุณารอก่อน ขอพระผู้มีพระภาคเจ้าจงทรงมีความขวนขวายน้อย ประกอบสุขวิหารธรรมในปัจจุบันอยู่เถิด พวกข้าพระองค์จักปรากฏด้วยความบาดหมาง ด้วยการทะเลาะ ด้วยการแก่งแย่ง ด้วยการวิวาทกันนั้น พระพุทธเจ้าข้า”

๒. เรื่องทีฆาวุกุมาร

{๒๔๓} [๔๕๘] ครั้งนั้นแล พระผู้มีพระภาคเจ้ารับสั่งกะภิกษุทั้งหลายว่า “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เรื่องเคยมีมาแล้ว พระเจ้ากาสีพระนามว่าพรหมทัตในพระนครพาราณสี ทรงเป็นกษัตริย์มั่งคั่ง มีพระราชทรัพย์มาก มีพระราชสมบัติมาก มีรี้พลมาก มีพระราชพาหนะมาก มีพระราชอาณาจักรใหญ่ มีคลังศัสตราวุธยุทธภัณฑ์และคลังธัญญาหารบริบูรณ์ ส่วนพระเจ้าโกศลพระนามว่าทีฆีติ ทรงเป็นกษัตริย์ขัดสน มีพระราชทรัพย์น้อย มีพระราชสมบัติน้อย มีรี้พลน้อย มีพระราชพาหนะน้อย มีราชอาณาจักรเล็ก มีคลังศัสตราวุธยุทธภัณฑ์และคลังธัญญาหารไม่สู้จะบริบูรณ์ครั้งนั้น พระเจ้าพรหมทัตกาสิกราชเสด็จกรีธาจาตุรงคเสนาไปโจมตีพระเจ้าทีฆีติโกศลราช พระเจ้าทีฆีติโกศลราชได้ทรงสดับข่าวว่าพระเจ้า