หน้าที่สวดปาติโมกข์ เล่ม ๔

๑๖. ว่าด้วยการอาราธนาผู้สวดปาติโมกข์เป็นต้น

ทรงอนุญาตเรื่องปาติโมกข์ให้เป็นหน้าที่ของผู้ฉลาด

{๑๗๕} [๑๕๕] ครั้งนั้นแล พระผู้มีพระภาคเจ้าประทับอยู่ ณ พระนครราชคฤห์ตามพระพุทธาภิรมย์ แล้วเสด็จจาริกไปโดยมรรคาอันจะไปเมืองโจทนาวัตถุ เสด็จจาริกไปโดยลำดับ ได้เสด็จถึงเมืองโจทนาวัตถุแล้ว

ก็โดยสมัยนั้นแล ในอาวาสแห่งหนึ่งมีภิกษุอยู่ด้วยกันมากรูป บรรดาภิกษุเหล่านั้น พระเถระเป็นผู้โง่เขลาไม่ฉลาด ท่านไม่รู้เรื่องอุโบสถหรือวิธีทำอุโบสถ ไม่รู้เรื่องปาติโมกข์หรือวิธีสวดปาติโมกข์ จึงภิกษุเหล่านั้นคิดกันว่า “พระผู้มีพระภาคเจ้าทรงบัญญัติไว้แล้วว่าปาติโมกข์เป็นหน้าที่ของพระเถระ ก็พระเถระของพวกเรารูปนี้เป็นผู้โง่เขลาไม่ฉลาด ไม่รู้เรื่องอุโบสถหรือวิธีทำอุโบสถ ไม่รู้เรื่องปาติโมกข์หรือวิธีสวดปาติโมกข์ พวกเราจะพึงปฏิบัติอย่างไรหนอ” แล้วกราบทูลเรื่องนั้นแด่พระผู้มีพระภาคเจ้า พระผู้มีพระภาคเจ้ารับสั่งกะภิกษุทั้งหลายว่า“ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ในอาวาสนั้น ภิกษุรูปใดเป็นผู้ฉลาดสามารถ เราอนุญาตปาติโมกข์ให้เป็นหน้าที่ของภิกษุรูปนั้น”

ทรงอนุญาตให้ส่งภิกษุนวกะไปศึกษาปาติโมกข์

{๑๗๖} ก็โดยสมัยนั้นแล ในอาวาสแห่งหนึ่ง ถึงวันอุโบสถ มีภิกษุอยู่ด้วยกันมากรูปซึ่งล้วนเป็นผู้โง่เขลาไม่ฉลาด พวกเธอไม่รู้เรื่องอุโบสถหรือวิธีทำอุโบสถ ไม่รู้เรื่องปาติโมกข์หรือวิธีสวดปาติโมกข์ พวกเธอจึงอาราธนาพระเถระว่า “ขอพระเถระจงสวดปาติโมกข์ขอรับ” ท่านตอบอย่างนี้ว่า “อาวุโสทั้งหลาย เราสวดปาติโมกข์ไม่ได้” ภิกษุทั้งหลายจึงอาราธนาพระเถระรูปที่ ๒ ว่า “ขอพระเถระจงสวดปาติโมกข์ขอรับ” แม้ท่านก็ตอบ

อย่างนี้ว่า “อาวุโสทั้งหลาย เราสวดปาติโมกข์ไม่ได้” ภิกษุทั้งหลายจึงอาราธนาพระเถระรูปที่ ๓ ว่า “ขอพระเถระจงสวดปาติโมกข์ขอรับ” แม้ท่านก็ตอบอย่างนี้ว่า “อาวุโสทั้งหลาย เราสวดปาติโมกข์ไม่ได้” ภิกษุเหล่านั้นได้อาราธนาโดยวิธีนี้แหละไปจนถึงพระสังฆนวกะว่า “ขอคุณจงสวดปาติโมกข์” แม้เธอก็ตอบอย่างนี้ว่า “ผมสวดปาติโมกข์ไม่ได้ ขอรับ” ภิกษุทั้งหลายจึงกราบทูลเรื่องนั้นแด่พระผู้มีพระภาคเจ้า พระผู้มีพระภาคเจ้ารับสั่งกะภิกษุทั้งหลายว่า

“ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ก็ในอาวาสแห่งหนึ่ง เมื่อถึงวันอุโบสถ ภิกษุในศาสนานี้อยู่ด้วยกันมากรูป ซึ่งล้วนเป็นผู้โง่เขลาไม่ฉลาด พวกเธอไม่รู้เรื่องอุโบสถหรือวิธีทำอุโบสถ ไม่รู้เรื่องปาติโมกข์หรือวิธีสวดปาติโมกข์ พวกเธอจึงอาราธนาพระเถระว่า ‘ขอพระเถระจงสวดปาติโมกข์ขอรับ’ ท่านตอบอย่างนี้ว่า ‘อาวุโสทั้งหลาย เราสวดปาติโมกข์ไม่ได้’ พวกเธอจึงอาราธนาพระเถระรูปที่ ๒ ว่า ‘ขอพระเถระจงสวดปาติโมกข์ขอรับ’ แม้ท่านก็ตอบอย่างนี้ว่า ‘อาวุโสทั้งหลาย เราสวดปาติโมกข์ไม่ได้’ พวกเธอจึงอาราธนาพระเถระรูปที่ ๓ ว่า ‘ขอพระเถระจงสวดปาติโมกข์ขอรับ’ แม้ท่านก็ตอบอย่างนี้ว่า ‘อาวุโสทั้งหลาย เราสวดปาติโมกข์ไม่ได้’ พวกเธอได้อาราธนาโดยวิธีนี้แหละไปจนถึงพระสังฆนวกะว่า ‘ขอคุณจงสวดปาติโมกข์’ แม้เธอรูปนั้นก็ตอบอย่างนี้ว่า ‘ผมสวดปาติโมกข์ไม่ได้ขอรับ’ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ภิกษุเหล่านั้นพึงส่งภิกษุรูปหนึ่งไปยังอาวาสใกล้เคียงซึ่งพอจะกลับมาทันในวันนั้นได้ด้วยสั่งว่า ‘อาวุโส เธอจงไปเรียนปาติโมกข์โดยย่อหรือโดยพิสดารมา”

ครั้งนั้น ภิกษุทั้งหลายได้มีความสงสัยว่าจะ“ส่งรูปไหนไป” จึงกราบทูลเรื่องนั้นแด่พระผู้มีพระภาคเจ้า พระผู้มีพระภาคเจ้ารับสั่งกะภิกษุทั้งหลายว่า

“ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เราอนุญาตให้ภิกษุผู้เถระบัญชาภิกษุผู้นวกะไป”

ภิกษุนวกะทั้งหลายผู้ถูกพระเถระบัญชาแล้วไม่ยอมไป ภิกษุทั้งหลายกราบทูลเรื่องนั้นแด่พระผู้มีพระภาคเจ้า พระผู้มีพระภาคเจ้ารับสั่งกะภิกษุทั้งหลายว่า

“ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ภิกษุผู้ไม่อาพาธถูกพระเถระบัญชาแล้ว จะไม่ยอมไปไม่ได้ รูปใดไม่ยอมไป ต้องอาบัติทุกกฏ”

๑๗. ว่าด้วยพุทธานุญาตให้เรียนปักขคณนา เป็นต้น

มูลเหตุที่ทรงอนุญาต

{๑๗๗} [๑๕๖] ครั้งนั้นแล พระผู้มีพระภาคเจ้าประทับอยู่ที่เมืองโจทนาวัตถุ ตามพระพุทธาภิรมย์แล้วเสด็จกลับมายังพระนครราชคฤห์อีก ก็โดยสมัย นั้นแล พวกชาวบ้านถามภิกษุทั้งหลายที่กำลังเที่ยวบิณฑบาตว่า “เป็นดิถีที่เท่าไรแห่งปักษ์ เจ้าข้า” ภิกษุทั้งหลายตอบอย่างนี้ว่า “อาวุโสทั้งหลาย พวกอาตมาไม่รู้หรอก” ชาวบ้านต่างพากันเพ่งโทษ ติเตียน โพนทะนาว่า “แม้เพียงนับปักษ์ พระสมณะเชื้อสายพระศากยบุตรเหล่านี้ก็ยังไม่รู้ ไฉนจะรู้คุณความดีอะไรอย่างอื่นเล่า”ภิกษุทั้งหลายกราบทูลเรื่องนั้นแด่พระผู้มีพระภาคเจ้า พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสอนุญาตแก่ภิกษุทั้งหลายว่า

“ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เราอนุญาตให้เรียนปักขคณนา”

ครั้งนั้น ภิกษุทั้งหลายได้มีความสงสัยว่า “ภิกษุรูปไหนหนอต้องเรียนปักขคณนา” จึงกราบทูลเรื่องนั้นแด่พระผู้มีพระภาคเจ้า พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสอนุญาตแก่ภิกษุทั้งหลายว่า

“ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เราอนุญาตให้ภิกษุทุก ๆ รูปเรียนปักขคณนากัน”

ทรงอนุญาตให้นับภิกษุ

[๑๕๗] ก็โดยสมัยนั้นแล ชาวบ้านถามภิกษุทั้งหลายที่กำลังเที่ยวบิณฑบาตว่า “ภิกษุมีจำนวนเท่าไร เจ้าข้า” ภิกษุทั้งหลายตอบอย่างนี้ว่า “อาวุโสทั้งหลาย พวกอาตมาไม่รู้หรอก” ชาวบ้านต่างพากันเพ่งโทษ ติเตียน โพนทะนาว่า “แม้พวกกันเองพระสมณะเชื้อสายพระศากยบุตรเหล่านี้ก็ยังไม่รู้ ไฉนจักรู้ความดีอะไรอย่างอื่นเล่า” ภิกษุทั้งหลายจึงกราบทูลเรื่องนั้นแด่พระผู้มีพระภาคเจ้า พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสอนุญาตแก่ภิกษุทั้งหลายว่า“ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เราอนุญาตให้นับภิกษุ”

ครั้งนั้น ภิกษุทั้งหลายได้มีความสงสัยว่า “จะต้องนับภิกษุเมื่อไร” จึงกราบทูลเรื่องนั้นแด่พระผู้มีพระภาคเจ้า พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสอนุญาตแก่ภิกษุทั้งหลายว่า

“ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เราอนุญาตให้นับภิกษุด้วยการเรียกชื่อหรือให้จับสลากในวันอุโบสถ”

ทรงอนุญาตให้บอกวันอุโบสถ

{๑๗๘} [๑๕๘] ก็โดยสมัยนั้นแล ภิกษุทั้งหลายไม่รู้ว่าวันนี้เป็นวันอุโบสถ จึงไปบิณฑบาตยังหมู่บ้านที่ไกล พวกเธอมาถึงเอาเมื่อกำลังสวดปาติโมกข์อยู่ก็มี มาถึงเอาเมื่อสวดจบแล้วก็มี ภิกษุทั้งหลายจึงกราบทูลเรื่องนั้นแด่พระผู้มีพระภาคเจ้า พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสอนุญาตแก่ภิกษุทั้งหลายว่า

“ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เราอนุญาตให้บอกว่าวันนี้เป็นวันอุโบสถ”

ครั้งนั้น ภิกษุทั้งหลายได้มีความสงสัยว่า “ภิกษุรูปไหนจะต้องบอก” จึงกราบทูลเรื่องนั้นแด่พระผู้มีพระภาคเจ้า พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสอนุญาตแก่ภิกษุทั้งหลายว่า“ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เราอนุญาตให้ภิกษุผู้เถระบอกแต่เช้าตรู่”

สมัยต่อมา พระเถระรูปหนึ่งนึกไม่ได้ตอนเช้าตรู่ ภิกษุทั้งหลายจึงกราบทูลเรื่องนั้นแด่พระผู้มีพระภาคเจ้า พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสอนุญาตแก่ภิกษุทั้งหลายว่า“ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เราอนุญาตให้บอกในเวลาฉันภัตตาหารก็ได้”

แม้ในเวลาฉันภัตตาหาร พระเถระนั้นก็ยังนึกไม่ได้ ภิกษุทั้งหลายจึงกราบทูลเรื่องนั้นแด่พระผู้มีพระภาคเจ้า พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสอนุญาตแก่ภิกษุทั้งหลายว่า“ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เราอนุญาตให้บอกในเวลาที่นึกได้”

๑๘. ว่าด้วยพุทธาณุญาตบุพพกรณ์

บุพพกรณ์และบุพพกิจ ในโรงอุโบสถ

{๑๗๙} [๑๕๙] ก็โดยสมัยนั้นแล โรงอุโบสถในอาวาสแห่งหนึ่งรกรุงรัง พวกภิกษุอาคันตุกะจึงพากันเพ่งโทษ ติเตียน โพนทะนาว่า “ไฉนภิกษุ

ทั้งหลายจึงได้ไม่กวาดโรงอุโบสถเล่า” ภิกษุทั้งหลายจึงกราบทูลเรื่องนั้นแด่พระผู้มีพระภาคเจ้า พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสอนุญาตแก่ภิกษุทั้งหลายว่า

“ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เราอนุญาตให้กวาดโรงอุโบสถ”

ครั้งนั้น ภิกษุทั้งหลายได้มีความสงสัยว่า “ภิกษุรูปไหนจะต้องกวาดโรงอุโบสถ” จึงกราบทูลเรื่องนั้นแด่พระผู้มีพระภาคเจ้า พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสอนุญาตแก่ภิกษุทั้งหลายว่า“ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เราอนุญาตให้ภิกษุผู้เถระบัญชาให้ภิกษุนวกะกวาด”

ภิกษุนวกะทั้งหลายผู้ถูกพระเถระบัญชาแล้วไม่ยอมกวาด ภิกษุทั้งหลายจึงกราบทูลเรื่องนั้นแด่พระผู้มีพระภาคเจ้า พระผู้มีพระภาคเจ้ารับสั่งกะภิกษุทั้งหลายว่า

“ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ภิกษุผู้ไม่อาพาธถูกพระเถระบัญชาแล้ว จะไม่กวาดไม่ได้ รูปใดไม่กวาด ต้องอาบัติทุกกฏ”

[๑๖๐] ก็โดยสมัยนั้นแล ในโรงอุโบสถ ไม่มีใครปูอาสนะไว้ ภิกษุทั้งหลายจึงนั่งกันที่พื้นดิน ทั้งตัวทั้งจีวรได้เปื้อนฝุ่นแล้ว ภิกษุทั้งหลายจึงกราบทูลเรื่องนั้นแด่พระผู้มีพระภาคเจ้า พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสอนุญาตแก่ภิกษุทั้งหลายว่า“ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เราอนุญาตให้ปูอาสนะในโรงอุโบสถ”

ครั้งนั้น ภิกษุทั้งหลายได้มีความสงสัยว่า“ภิกษุรูปไหนจะต้องปูอาสนะในโรงอุโบสถ” จึงกราบทูลเรื่องนั้นแด่พระผู้มีพระภาคเจ้า พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสอนุญาตแก่ภิกษุทั้งหลายว่า“ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เราอนุญาตให้ภิกษุผู้เถระบัญชาให้ภิกษุนวกะปู”

ภิกษุนวกะทั้งหลายผู้ถูกพระเถระบัญชาแล้วไม่ยอมปูอาสนะ ภิกษุ ทั้งหลายจึงกราบทูลเรื่องนั้นแด่พระผู้มีพระภาคเจ้า พระผู้มีพระภาคเจ้า รับสั่งกะภิกษุทั้งหลายว่า

“ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ภิกษุผู้ไม่อาพาธถูกพระเถระบัญชาแล้ว จะไม่ปูอาสนะไม่ได้ รูปใดไม่ปู ต้องอาบัติทุกกฏ”

[๑๖๑] ก็โดยสมัยนั้นแล ในโรงอุโบสถ ไม่ได้ตามประทีปไว้ในเวลาค่ำคืน ภิกษุทั้งหลายเหยียบกายกันบ้าง เหยียบจีวรกันบ้าง จึงกราบทูลเรื่องนั้นแด่พระผู้มีพระภาคเจ้า พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสอนุญาตแก่ภิกษุทั้งหลายว่า“ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เราอนุญาตให้ตามประทีปในโรงอุโบสถ”

ครั้งนั้น ภิกษุทั้งหลายได้มีความสงสัยว่า “ภิกษุรูปไหนจะต้องตามประทีปในโรงอุโบสถ” จึงกราบทูลเรื่องนั้นแด่พระผู้มีพระภาคเจ้า พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสอนุญาตแก่ภิกษุทั้งหลายว่า“ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เราอนุญาตให้ภิกษุผู้เถระบัญชาให้ภิกษุนวกะตามประทีป”

ภิกษุนวกะทั้งหลายผู้ถูกพระเถระบัญชาแล้วไม่ยอมตามประทีป ภิกษุทั้งหลายจึงกราบทูลเรื่องนั้นแด่พระผู้มีพระภาคเจ้า พระผู้มีพระภาคเจ้ารับสั่งกะภิกษุทั้งหลายว่า

“ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ภิกษุผู้ไม่อาพาธถูกพระเถระบัญชาแล้ว จะไม่ตามประทีปไม่ได้ รูปใดไม่ตามประทีป ต้องอาบัติทุกกฏ”

[๑๖๒] ก็โดยสมัยนั้นแล ในอาวาสแห่งหนึ่ง พวกภิกษุเจ้าถิ่นไม่ได้ตั้งน้ำฉันไว้ ไม่ได้ตั้งน้ำใช้ไว้ ภิกษุอาคันตุกะทั้งหลายจึงพากันเพ่งโทษ ติเตียน โพนทะนาว่า “ไฉนภิกษุผู้เป็นเจ้าถิ่นจึงได้ไม่ตั้งนํ้าฉันไว้ ไม่ตั้ง

นํ้าใช้ไว้เล่า” ภิกษุทั้งหลายจึงกราบทูลเรื่องนั้นแด่พระผู้มีพระภาคเจ้า พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสอนุญาตแก่ภิกษุทั้งหลายว่า

“ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เราอนุญาตให้ตั้งนํ้าฉันนํ้าใช้ไว้

ครั้งนั้น ภิกษุทั้งหลายได้มีความสงสัยว่า “ภิกษุรูปไหนจะต้องตั้งนํ้าฉัน นํ้าใช้ไว้” จึงกราบทูลเรื่องนั้นแด่พระผู้มีพระภาคเจ้า พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสอนุญาตแก่ภิกษุทั้งหลายว่า“ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เราอนุญาตให้ภิกษุผู้เถระบัญชาให้ภิกษุนวกะตั้ง”

ภิกษุนวกะทั้งหลายผู้ถูกพระเถระบัญชาแล้วไม่ยอมตั้ง ภิกษุทั้งหลายจึงกราบทูลเรื่องนั้นแด่พระผู้มีพระภาคเจ้า พระผู้มีพระภาคเจ้ารับสั่งกะภิกษุทั้งหลายว่า

“ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ภิกษุผู้ไม่อาพาธถูกพระเถระบัญชาแล้ว จะไม่ตั้งไม่ได้ รูปใดไม่ตั้ง ต้องอาบัติทุกกฏ”

๑๙. ว่าด้วยเรื่องภิกษุเดินทางไปสู่ทิศเป็นต้น

ทรงให้บอกลาพระอุปัชฌาย์อาจารย์ก่อนที่จะไปในทิศต่าง ๆ

{๑๘๐} [๑๖๓] ก็โดยสมัยนั้นแล ภิกษุหลายรูปด้วยกันยังโง่เขลาไม่ฉลาด เดินทางไปสู่ทิศ ไม่บอกลาพระอุปัชฌาย์อาจารย์ก่อน ภิกษุทั้งหลายจึงกราบทูลเรื่องนั้นแด่พระผู้มีพระภาคเจ้า พระผู้มีพระภาคเจ้ารับสั่งกะภิกษุทั้งหลายว่า“ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ก็ภิกษุในศาสนานี้หลายรูปด้วยกันยังโง่เขลา ไม่ฉลาดเดินทางไปสู่ทิศ ไม่บอกลาอุปัชฌาย์อาจารย์ก่อน พวกเธออันอุปัชฌาย์อาจารย์พึงถามว่า ‘เธอทั้งหลายจักไปไหน จักไปกับใคร’

ถ้าภิกษุผู้โง่เขลาไม่ฉลาดเหล่านั้นพูดอ้างถึงภิกษุเหล่าอื่นที่เป็นผู้โง่เขลา ไม่ฉลาดเหมือนกัน อุปัชฌาย์อาจารย์ไม่พึงอนุญาต ถ้าอนุญาต ต้องอาบัติทุกกฏ

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ถ้าภิกษุผู้โง่เขลาไม่ฉลาดซึ่งอุปัชฌาย์อาจารย์ไม่อนุญาตเหล่านั้นยังขืนไป ต้องอาบัติทุกกฏ

ทรงให้สงเคราะห์พระที่เป็นพหูสูต

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ก็ภิกษุในศาสนานี้อยู่ในอาวาสแห่งหนึ่งมากรูปด้วยกัน ล้วนเป็นผู้โง่เขลาไม่ฉลาด พวกเธอไม่รู้เรื่องอุโบสถหรือวิธีทำอุโบสถ ไม่รู้เรื่องปาติโมกข์หรือวิธีสวดปาติโมกข์ ภิกษุรูปอื่นมาที่อาวาสนั้น เธอเป็นพหูสูต ชำนาญในคัมภีร์ ทรงธรรม ทรงวินัย ทรงมาติกา เป็นบัณฑิต เฉียบแหลม มีปัญญา มีความละอาย มีความรังเกียจ ใคร่ต่อสิกขาดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ภิกษุนั้นอันภิกษุเหล่านั้นพึงสงเคราะห์ อนุเคราะห์ พึงปราศรัย พึงบำรุงด้วยจุรณ ดิน ไม้ชำระฟัน น้ำบ้วนปาก ถ้าไม่สงเคราะห์ อนุเคราะห์ ปราศรัย บำรุงด้วยจุรณ ดิน ไม้ชำระฟัน น้ำบ้วนปาก ต้องอาบัติทุกกฏ

ทรงให้ส่งภิกษุไปเรียนปาติโมกข์

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ก็ในอาวาสแห่งหนึ่ง เมื่อถึงวันอุโบสถ มีภิกษุในศาสนานี้อยู่ด้วยกันมากรูปซึ่งล้วนเป็นผู้โง่เขลาไม่ฉลาด พวกเธอไม่รู้เรื่องอุโบสถหรือวิธีทำอุโบสถ ไม่รู้เรื่องปาติโมกข์หรือวิธีสวดปาติโมกข์ ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ภิกษุเหล่านั้นพึงส่งภิกษุรูปหนึ่งไปยังอาวาสใกล้เคียง ซึ่งพอจะกลับมาทันในวันนั้นได้ด้วยสั่งว่า ‘ดูก่อนอาวุโสเธอจงไปเรียนปาติโมกข์โดยย่อหรือโดยพิสดารมา’ ถ้าได้ภิกษุเช่นนั้น การได้อย่างนี้ นั่นเป็นการดี

ถ้าไม่ได้ ภิกษุเหล่านั้นทุก ๆ รูปพึงพากันไปยังอาวาสที่มีภิกษุผู้รู้เรื่องอุโบสถหรือวิธีทำอุโบสถ รู้เรื่องปาติโมกข์หรือวิธีสวดปาติโมกข์ ถ้าไม่พากันไป ต้องอาบัติทุกกฏ

ทรงอนุญาตให้จำพรรษาในอาวาสที่มีผู้สวดปาติโมกข์ได้

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ก็ภิกษุในศาสนานี้อยู่จำพรรษาในอาวาสแห่งหนึ่งมากรูปด้วยกันซึ่งล้วนเป็นผู้โง่เขลาไม่ฉลาด พวกเธอไม่รู้เรื่องอุโบสถหรือวิธีทำอุโบสถ ไม่รู้เรื่องปาติโมกข์หรือวิธีสวดปาติโมกข์ ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ภิกษุเหล่านั้นพึงส่งภิกษุรูปหนึ่งไปยังอาวาสใกล้เคียงซึ่งพอจะกลับมาทันในวันนั้นได้ด้วยสั่งว่า ‘ดูก่อนอาวุโส เธอจงไปเรียนปาติโมกข์โดยย่อหรือโดยพิสดารมา’ ถ้าได้ภิกษุเช่นนั้น ได้อย่างนี้ นั่นเป็นการดี ถ้าไม่ได้ พึงส่งภิกษุรูปหนึ่งไปชั่วระยะกาล ๗ วันด้วยสั่งว่า ‘ดูก่อนอาวุโส เธอจงไปเรียนปาติโมกข์โดยย่อหรือโดยพิสดารมา’ ถ้าได้ภิกษุเช่นนั้น การได้อย่างนี้ นั่นเป็นการดีถ้าไม่ได้ ภิกษุเหล่านั้นไม่พึงอยู่จำพรรษาในอาวาสนั้น ถ้าขืนอยู่ ต้องอาบัติทุกกฏ”

๒๐. ว่าด้วยการให้มอบปาริสุทธิ

ทรงอนุญาตให้ภิกษุอาพาธมอบปาริสุทธิ

{๑๘๑} [๑๖๔] ครั้งนั้นแล พระผู้มีพระภาคเจ้ารับสั่งกะภิกษุทั้งหลายว่า “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย พวกเธอจงประชุมกัน สงฆ์จักทำอุโบสถ” เมื่อ