พระวินัยปิฎก มหาวรรค · มหาขันธกะ
เรื่องห้ามอุปสมบทอุภโตพยัญชนก เล่ม ๔
ชั้นตัวบทพุทธพจน์ข้อ ๑๓๒ (ฉบับหลวง)ลำดับ ๔๗/๕๒ ในมหาขันธกะมี ๔ ฉบับคลังนี้ตอบแบบ “อ่านตัวบท · ไม่ตีความ” — ระบบแสดงตัวบทตามฉบับที่มี และไม่สรุป ไม่ตีความ ไม่ให้คะแนนความน่าเชื่อถือ
พระวินัยปิฎก มหาวรรค มหาขันธกะ เรื่องห้ามอุปสมบทอุภโตพยัญชนก (ฉบับหลวง เล่ม ๔ · ฉบับมหาจุฬาฯ เล่ม ๔ · ฉบับมหามกุฏฯ เล่ม ๖ · ฉบับเฉลิมพระเกียรติ เล่ม ๔)
ไทย (เฉลิมพระเกียรติ ๒๕๔๙) เล่ม ๔ หน้า ๒๑๔–๒๑๔
๕๔. อุภโตพยัญชนกวัตถุ
ว่าด้วยเรื่องทรงห้ามอุปสมบทให้อุภโตพยัญชนก
{๑๓๒} [๑๑๖] ก็โดยสมัยนั้นแล อุภโตพยัญชนกคนหนึ่งได้บวชในสำนักภิกษุ เธอเสพเมถุนธรรมในสตรีทั้งหลายด้วยปุริสนิมิต ของตนบ้าง ให้บุรุษอื่นเสพเมถุนธรรมในอิตถีนิมิต ของตนบ้างภิกษุทั้งหลายจึงกราบทูลเรื่องนั้นแด่พระผู้มีพระภาคเจ้า พระผู้มีพระภาคเจ้ารับสั่งกะภิกษุทั้งหลายว่า
“ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย อนุปสัมบันคืออุภโตพยัญชนก ภิกษุไม่พึงให้อุปสมบท ที่อุปสมบทแล้ว ต้องให้สึกเสีย” (๑๑)
๕๕. อนุปัชฌายกาทิวัตถุ
เรื่องทรงห้ามอุปสมบทให้กุลบุตรผู้ไม่มีอุปัชฌาย์เป็นต้น
บุคคลที่ไม่ควรอุปสมบทให้ ๒๑ ประเภท
{๑๓๓} [๑๑๗] ก็โดยสมัยนั้นแล ภิกษุทั้งหลายอุปสมบทให้กุลบุตรผู้ไม่มีพระอุปัชฌาย์ ภิกษุทั้งหลายจึงกราบทูลเรื่องนั้นแด่พระผู้มีพระภาคเจ้า พระผู้มีพระภาคเจ้ารับสั่งกะภิกษุทั้งหลายว่า“ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย กุลบุตรผู้ไม่มีอุปัชฌาย์ ภิกษุไม่พึงให้อุปสมบท รูปใดให้อุปสมบท ต้องอาบัติทุกกฏ” (๑๒)
- ๑อุภโตพยัญชนก หมายถึงคนปรากฏสองเพศในร่างเดียวแต่ต่างระยะเวลากัน คือ บางช่วงก็ เป็นหญิง บางช่วงก็เป็นชาย ทั้งนี้เพราะอำนาจอกุศลวิบาก (นัย วิ.อ. ๓/๙๒)
- ๒ปุริสนิมิต คือเครื่องหมายเพศชาย ได้แก่ องคชาตหรืออวัยวะเพศชาย
- ๓อิตถีนิมิต คือเครื่องหมายเพศหญิง ได้แก่ องค์กำเนิดหรืออวัยวะเพศหญิง
จบ เรื่องห้ามอุปสมบทอุภโตพยัญชนก