เรื่องตายเพราะอหิวาตกโรค เล่ม ๔

ภิกษุทั้งหลายทูลรับว่า “จริง พระพุทธเจ้าข้า”

พระผู้มีพระภาคพุทธเจ้าทรงตำหนิว่า “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย โมฆบุรุษเหล่านั้นรู้อยู่ ไฉนจึงได้ให้กุลบุตรผู้มีอายุต่ำกว่า ๒๐ ปีอุปสมบทเล่า เพราะกุลบุตรผู้มีอายุต่ำกว่า ๒๐ ปี เป็นผู้ไม่อดทนต่อเย็น ร้อน หิว กระหาย เป็นผู้มีปกติไม่ทนทานต่อสัมผัสแห่งเหลือบ ยุง ลม แดด สัตว์เลื้อยคลาน ต่อคำกล่าวที่เขากล่าวร้ายอันมาแล้วไม่ดี ต่อทุกขเวทนาทางกายที่เกิดขึ้นแล้ว อันกล้าแข็ง เผ็ดร้อน ไม่เป็นที่ยินดี ไม่เป็นที่พอใจ อันอาจผลาญชีวิตได้ ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย อันบุคคลผู้มีอายุครบ ๒๐ ปีเท่านั้นจึงจะเป็น ผู้อดทนต่อเย็น ร้อน หิว กระหาย เป็นผู้มีปกติทนทานต่อสัมผัสแห่ง เหลือบ ยุง ลม แดด สัตว์เลื้อยคลาน ต่อคำกล่าวที่เขากล่าวร้ายอันมาแล้วไม่ดี ต่อทุกขเวทนาทางกายที่เกิดขึ้นแล้ว อันกล้าแข็ง เผ็ดร้อน ไม่เป็นที่ยินดี ไม่เป็นที่พอใจ อันอาจผลาญชีวิตได้ การกระทำของโมฆบุรุษเหล่านั้นนั่นไม่เป็นไปเพื่อความเลื่อมใสของปวงชนที่ยังไม่เลื่อมใสหรือเพื่อความเลื่อมใสยิ่งขึ้นของปวงชนที่เลื่อมใสแล้ว ...

ครั้นทรงตำหนิแล้ว ทรงทำธรรมีกถารับสั่งกะภิกษุทั้งหลายว่า

“ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ภิกษุรู้อยู่ ไม่พึงให้บุคคลผู้มีอายุตํ่ากว่า ๒๐ ปี อุปสมบท รูปใดให้อุปสมบท ต้องปรับตามธรรม”

๓๗. อหิวาตกโรควัตถุ

ว่าด้วยเรื่องบวชเพราะอหิวาตกโรค

{๑๑๒} [๑๐๐] ก็โดยสมัยนั้นแล ตระกูลหนึ่งได้ตายลงเพราะอหิวาตกโรค ตระกูลนั้นเหลืออยู่แต่พ่อกับลูก คนทั้งสองนั้นบวชในสำนักภิกษุแล้วเที่ยว บิณฑบาตด้วยกัน ครั้นเมื่อเขาถวายภิกษาแก่ภิกษุผู้เป็นบิดา สามเณร

น้อยนั้นก็ได้วิ่งเข้าไปพูดว่า “พ่อจ๋า ขอจงให้แก่หนูบ้าง พ่อจ๋า ขอจงให้แก่หนูบ้าง”

ชาวบ้านจึงเพ่งโทษ ติเตียน โพนทะนาว่า “พระสมณะเชื้อสายพระศากยบุตรเหล่านี้มิใช่ผู้ประพฤติพรหมจรรย์ สามเณรน้อยแม้รูปนี้ ชะรอยจะเกิดแต่ภิกษุณี” ภิกษุทั้งหลายได้ยินชาวบ้านเหล่านั้นเพ่งโทษ ติเตียน โพนทะนาอยู่ จึงกราบทูลเรื่องนั้นแด่พระผู้มีพระภาคเจ้า

ทรงห้ามบวชเด็กชายอายุตํ่ากว่า ๑๕ ปี

พระผู้มีพระภาคเจ้ารับสั่งกะภิกษุทั้งหลายว่า

“ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เด็กชายมีอายุตํ่ากว่า ๑๕ ปี ภิกษุไม่พึงให้บวช รูปใดให้บวช ต้องอาบัติทุกกฏ”

ทรงอนุญาตให้บวชเด็กชายอายุตํ่ากว่า ๑๕ ปีที่สามารถไล่กาได้

{๑๑๓} ก็โดยสมัยนั้นแล ตระกูลอุปัฏฐากของท่านพระอานนท์ซึ่งมีศรัทธา เลื่อมใสได้ล้มตายกันไปเพราะอหิวาตกโรค เหลืออยู่แต่เด็กชายสองคน เด็กชายทั้งสองเห็นภิกษุทั้งหลาย จึงวิ่งเข้าไปหาด้วยกิริยาที่คุ้นเคยแต่ก่อนมา ภิกษุทั้งหลายไล่ไป เด็กชายทั้งสองนั้นเมื่อถูกภิกษุไล่ ก็ร้องไห้ จึงท่านพระอานนท์ได้มีความดำริว่า “พระผู้มีพระภาคเจ้าทรงบัญญัติไว้ว่าไม่ พึงให้เด็กชายมีอายุต่ำกว่า ๑๕ ปีบวช ก็เด็กชายทั้งสองคนนี้มีอายุต่ำกว่า ๑๕ ปี ด้วยวิธีอย่างไรหนอ เด็กชายทั้งสองคนนี้จึงจะไม่เสียคนไป” จึงท่านพระอานนท์กราบทูลเรื่องนี้แด่พระผู้มีพระภาคเจ้าพระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสถามว่า “ดูก่อนอานนท์ เด็กชายทั้งสองคน นั้นอาจจะไล่กาได้ไหม”

ท่านพระอานนท์ทูลว่า “อาจได้ พระพุทธเจ้าข้า”

ลำดับนั้น พระผู้มีพระภาคเจ้าทรงทำธรรมีกถาในเพราะเหตุเป็นเค้ามูลนั้น ในเพราะเหตุแรกเกิดนั้น แล้วรับสั่งกะภิกษุทั้งหลายว่า

“ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เราอนุญาตให้บวชเด็กชายมีอายุตํ่ากว่า ๑๕ ปี ผู้สามารถไล่กาได้”

๓๘. กัณฏกวัตถุ

ว่าด้วยเรื่องสามเณรกัณฏกะ

{๑๑๔} [๑๐๑] ก็โดยสมัยนั้นแล ท่านพระอุปนันทศากยบุตรมีสามเณรอยู่ ๒ รูป คือ สามเณรกัณฏกะ ๑ สามเณรมหกะ ๑ เธอทั้งสองประทุษร้ายกันและกัน ภิกษุทั้งหลายจึงเพ่งโทษ ติเตียน โพนทะนาว่า “ไฉนสามเณรทั้งสองจึงได้ประพฤติไม่เหมาะสมเห็นปานนั้นเล่า” แล้วกราบทูล เรื่องนั้นแด่พระผู้มีพระภาคเจ้า

ทรงห้ามมีสามเณร ๒ รูปอุปัฏฐาก

พระผู้มีพระภาคเจ้ารับสั่งกะภิกษุทั้งหลายว่า

“ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ภิกษุรูปเดียวไม่พึงให้สามเณร ๒ รูปอุปัฏฐาก รูปใดให้อุปัฏฐาก ต้องอาบัติทุกกฏ”

๓๙. อาหุนทริกวัตถุ

ว่าด้วยเรื่องทิศคับแคบ (อยู่ประจำที่นาน)

{๑๑๕} [๑๐๒] ก็โดยสมัยนั้นแล พระผู้มีพระภาคเจ้าประทับอยู่ในพระนคร ราชคฤห์นั้นแลตลอดฤดูฝน ฤดูหนาว ฤดูร้อน คนทั้งหลายพากันเพ่งโทษ ติเตียน โพนทะนาว่า “ทิศทั้งหลายคับแคบมืดมนแก่พระสมณะเชื้อสาย