องค์ ๕ แห่งภิกษุผู้ให้อุปสมบท ๑๖ หมวด เล่ม ๔

๓. อาจารย์ถึงมรณภาพ

๔. อาจารย์ไปเข้ารีตเดียรถีย์

๕. อาจารย์สั่งให้ระงับ หรือ

๖. ไปเข้าร่วมกับอุปัชฌาย์

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย นิสสัยระงับจากอาจารย์มี ๖ อย่างนี้แล

๒๓. อุปสัมปาเทตัพพปัญจกะ

ว่าด้วยคุณสมบัติของผู้ควรให้อุปสมบท ๕ ประการ ๑๖ หมวด

กัณหปักษ์ ๑

{๙๘} [๘๔] ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ภิกษุผู้ประกอบด้วยคุณสมบัติ ๕ ประการ ไม่พึงให้อุปสมบท ไม่พึงให้นิสสัย ไม่พึงให้สามเณรอุปัฏฐาก คือ

๑. ไม่ประกอบด้วยกองศีลอันเป็นของพระอเสขะ

๒. ไม่ประกอบด้วยกองสมาธิอันเป็นของพระอเสขะ

๓. ไม่ประกอบด้วยกองปัญญาอันเป็นของพระอเสขะ

๔. ไม่ประกอบด้วยกองวิมุตติอันเป็นของพระอเสขะ

๕. ไม่ประกอบด้วยกองวิมุตติญาณทัสสนะอันเป็นของพระอเสขะ

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ภิกษุผู้ประกอบด้วยคุณสมบัติ ๕ ประการนี้แล ไม่พึงให้อุปสมบท ไม่พึงให้นิสสัย ไม่พึงให้สามเณรอุปัฏฐาก (๑)ศุกรปักษ์ ๑

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ภิกษุผู้ประกอบด้วยคุณสมบัติ ๕ ประการ พึงให้อุปสมบท พึงให้นิสสัย พึงให้สามเณรอุปัฏฐาก คือ

๑. ประกอบด้วยกองศีลอันเป็นของพระอเสขะ

๒. ประกอบด้วยกองสมาธิอันเป็นของพระอเสขะ

๓. ประกอบด้วยกองปัญญาอันเป็นของพระอเสขะ

๔. ประกอบด้วยกองวิมุตติอันเป็นของพระอเสขะ

๕. ประกอบด้วยกองวิมุตติญาณทัสสนะอันเป็นของพระอเสขะ

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ภิกษุผู้ประกอบด้วยคุณสมบัติ ๕ ประการนี้แล พึงให้อุปสมบท พึงให้นิสสัย พึงให้สามเณรอุปัฏฐาก (๒)

กัณหปักษ์ ๒

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ภิกษุผู้ประกอบด้วยคุณสมบัติ ๕ ประการแม้อื่นอีก ไม่พึงให้อุปสมบท ไม่พึงให้นิสสัย ไม่พึงให้สามเณรอุปัฏฐาก คือ๑. ตนเองไม่ประกอบด้วยกองศีลอันเป็นของพระอเสขะและไม่ชักชวนผู้อื่นในกองศีลอันเป็นของพระอเสขะ๒. ตนเองไม่ประกอบด้วยกองสมาธิอันเป็นของพระอเสขะและไม่ชักชวนผู้อื่นในกองสมาธิอันเป็นของพระอเสขะ๓. ตนเองไม่ประกอบด้วยกองปัญญาอันเป็นของพระอเสขะและไม่ชักชวนผู้อื่นในกองปัญญาอันเป็นของพระอเสขะ๔. ตนเองไม่ประกอบด้วยกองวิมุตติอันเป็นของพระอเสขะและไม่ชักชวนผู้อื่นในกองวิมุตติอันเป็นของพระอเสขะ๕. ตนเองไม่ประกอบด้วยกองวิมุตติญาณทัสสนะอันเป็นของพระอเสขะและไม่ชักชวนผู้อื่นในกองวิมุตติญาณทัสสนะอันเป็นของพระอเสขะดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ภิกษุผู้ประกอบด้วยคุณสมบัติ ๕ ประการนี้แล ไม่พึงให้อุปสมบท ไม่พึงให้นิสสัย ไม่พึงให้สามเณรอุปัฏฐาก (๓)

ศุกรปักษ์ ๒

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ภิกษุผู้ประกอบด้วยคุณสมบัติ ๕ ประการ พึงให้อุปสมบท พึงให้นิสสัย พึงให้สามเณรอุปัฏฐาก คือ๑. ตนเองประกอบด้วยกองศีลอันเป็นของพระอเสขะและชักชวนผู้อื่นในกองศีลอันเป็นของพระอเสขะ๒. ตนเองประกอบด้วยกองสมาธิอันเป็นของพระอเสขะและชักชวนผู้อื่นในกองสมาธิอันเป็นของพระอเสขะ๓. ตนเองประกอบด้วยกองปัญญาอันเป็นของพระอเสขะและชักชวนผู้อื่นในกองปัญญาอันเป็นของพระอเสขะ๔. ตนเองประกอบด้วยกองวิมุตติอันเป็นของพระอเสขะและชักชวนผู้อื่นในกองวิมุตติอันเป็นของพระอเสขะ๕. ตนเองประกอบด้วยกองวิมุตติญาณทัสสนะอันเป็นของพระอเสขะและชักชวนผู้อื่นในกองวิมุตติญาณทัสสนะอันเป็นของพระอเสขะดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ภิกษุผู้ประกอบด้วยคุณสมบัติ ๕ ประการนี้แล พึงให้อุปสมบท พึงให้นิสสัย พึงให้สามเณรอุปัฏฐาก (๔)

กัณหปักษ์ ๓

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ภิกษุผู้ประกอบด้วยคุณสมบัติ ๕ ประการแม้อื่นอีก ไม่พึงให้อุปสมบท ไม่พึงให้นิสสัย ไม่พึงให้สามเณรอุปัฏฐาก คือ

๑. เป็นผู้ไม่มีศรัทธา

๒. เป็นผู้ไม่มีหิริ

๓. เป็นผู้ไม่มีโอตตัปปะ

๔. เป็นผู้เกียจคร้าน

๕. เป็นผู้มีสติหลงลืม

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ภิกษุผู้ประกอบด้วยคุณสมบัติ ๕ ประการนี้แล ไม่พึงให้อุปสมบท ไม่พึงให้นิสสัย ไม่พึงให้สามเณรอุปัฏฐาก (๕)

ศุกรปักษ์ ๓

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ภิกษุผู้ประกอบด้วยคุณสมบัติ ๕ ประการ พึงให้อุปสมบท พึงให้นิสสัย พึงให้สามเณรอุปัฏฐาก คือ

๑. เป็นผู้มีศรัทธา

๒. เป็นผู้มีหิริ

๓. เป็นผู้มีโอตตัปปะ

๔. เป็นผู้ปรารภความเพียร

๕. เป็นผู้มีสติตั้งมั่น

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ภิกษุผู้ประกอบด้วยคุณสมบัติ ๕ ประการนี้แล พึงให้อุปสมบท พึงให้นิสสัย พึงให้สามเณรอุปัฏฐาก (๖)

กัณหปักษ์ ๔

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ภิกษุผู้ประกอบด้วยคุณสมบัติ ๕ ประการแม้อื่นอีก ไม่พึงให้อุปสมบท ไม่พึงให้นิสสัย ไม่พึงให้สามเณรอุปัฏฐาก คือ

๑. เป็นผู้วิบัติด้วยศีลในอธิศีล

๒. เป็นผู้วิบัติด้วยอาจาระในอัชฌาจาร

๓. เป็นผู้วิบัติด้วยทิฏฐิในทิฏฐิยิ่ง

๔. เป็นผู้ได้ยินได้ฟังน้อย

๕. เป็นผู้ด้อยปัญญา

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ภิกษุผู้ประกอบด้วยคุณสมบัติ ๕ ประการนี้แล ไม่พึงให้อุปสมบท ไม่พึงให้นิสสัย ไม่พึงให้สามเณรอุปัฏฐาก (๗)

ศุกรปักษ์ ๔

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ภิกษุผู้ประกอบด้วยคุณสมบัติ ๕ ประการ พึงให้อุปสมบท พึงให้นิสสัย พึงให้สามเณรอุปัฏฐาก คือ

๑. เป็นผู้ไม่วิบัติด้วยศีลในอธิศีล

๒. เป็นผู้ไม่วิบัติด้วยอาจาระในอัชฌาจาร

๓. เป็นผู้ไม่วิบัติด้วยทิฏฐิในทิฏฐิยิ่ง

๔. เป็นผู้ได้ยินได้ฟังมาก

๕. เป็นผู้มีปัญญา

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ภิกษุผู้ประกอบด้วยคุณสมบัติ ๕ ประการนี้แล พึงให้อุปสมบท พึงให้นิสสัย พึงให้สามเณรอุปัฏฐาก (๘)

กัณหปักษ์ ๕

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ภิกษุผู้ประกอบด้วยองค์ ๕ ประการแม้อื่นอีก ไม่พึงให้อุปสมบท ไม่พึงให้นิสสัย ไม่พึงให้สามเณรอุปัฏฐาก คือ๑. ไม่สามารถจะพยาบาลเองหรือให้ผู้อื่นพยาบาลอันเตวาสิกหรือสัทธิวิหาริกผู้อาพาธ

๒. ไม่สามารถจะระงับเองหรือหาผู้อื่นให้ช่วยระงับความกระสัน

๓. ไม่สามารถจะบรรเทาเองหรือหาผู้อื่นให้ช่วยบรรเทาความเบื่อหน่าย อันเกิดขึ้นแล้วโดยธรรม

๔. ไม่รู้จักอาบัติ

๕. ไม่รู้จักวิธีออกจากอาบัติ

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ภิกษุผู้ประกอบด้วยคุณสมบัติ ๕ ประการนี้แล ไม่พึงให้อุปสมบท ไม่พึงให้นิสสัย ไม่พึงให้สามเณรอุปัฏฐาก (๙)

ศุกรปักษ์ ๕

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ภิกษุผู้ประกอบด้วยคุณสมบัติ ๕ ประการ พึงให้อุปสมบท พึงให้นิสสัย พึงให้สามเณรอุปัฏฐาก คือ๑. สามารถจะพยาบาลเองหรือให้ผู้อื่นพยาบาลอันเตวาสิกหรือสัทธิวิหาริกผู้อาพาธ

๒. สามารถจะระงับเองหรือหาผู้อื่นให้ช่วยระงับความกระสัน

๓. สามารถจะบรรเทาเองหรือหาผู้อื่นให้ช่วยบรรเทาความเบื่อหน่าย อันเกิดขึ้นแล้วโดยธรรม

๔. รู้จักอาบัติ

๕. รู้จักวิธีออกจากอาบัติ

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ภิกษุผู้ประกอบด้วยคุณสมบัติ ๕ ประการนี้แล พึงให้อุปสมบท พึงให้นิสสัย พึงให้สามเณรอุปัฏฐาก (๑๐)

กัณหปักษ์ ๖

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ภิกษุผู้ประกอบด้วยคุณสมบัติ ๕ ประการแม้อื่นอีก ไม่พึงให้อุปสมบท ไม่พึงให้นิสสัย ไม่พึงให้สามเณรอุปัฏฐาก คือ

๑. ไม่สามารถจะฝึกปรือสัทธิวิหาริกหรืออันเตวาสิกในสิกขาอันเป็นอภิสมาจาร

๒. ไม่สามารถจะแนะนำในสิกขาอันเป็นส่วนเบื้องต้นแห่งพรหมจรรย์

๓. ไม่สามารถจะแนะนำในธรรมอันยิ่ง ขึ้นไป

๔. ไม่สามารถจะแนะนำในวินัยอันยิ่ง ขึ้นไป

๕. ไม่สามารถจะเปลื้องความเห็นผิดอันเกิดขึ้นแล้วโดยธรรม

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ภิกษุผู้ประกอบด้วยองค์ ๕ ประการนี้แล ไม่พึงให้อุปสมบท ไม่พึงให้นิสสัย ไม่พึงให้สามเณรอุปัฏฐาก (๑๑)

ศุกรปักษ์ ๖

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ภิกษุผู้ประกอบด้วยองค์ ๕ ประการ พึงให้อุปสมบท พึงให้นิสสัย พึงให้สามเณรอุปัฏฐาก คือ๑. สามารถจะฝึกปรืออันเตวาสิกหรือสัทธิวิหาริกในสิกขาอันเป็นอภิสมาจาร

๒. สามารถจะแนะนำในสิกขาอันเป็นส่วนเบื้องต้นแห่งพรหมจรรย์

๓. สามารถจะแนะนำในธรรมอันยิ่งขึ้นไป

๔. สามารถจะแนะนำในวินัยอันยิ่งขึ้นไป

๕. สามารถจะเปลื้องความเห็นผิดอันเกิดขึ้นแล้วโดยธรรม

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ภิกษุผู้ประกอบด้วยองค์ ๕ ประการนี้แล พึงให้อุปสมบท พึงให้นิสสัย พึงให้สามเณรอุปัฏฐาก (๑๒)

กัณหปักษ์ ๗

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ภิกษุผู้ประกอบด้วยองค์ ๕ ประการแม้อื่นอีก ไม่พึงให้อุปสมบท ไม่พึงให้นิสสัย ไม่พึงให้สามเณรอุปัฏฐาก คือ

๑. ไม่รู้จักอาบัติ

๒. ไม่รู้จักอนาบัติ

๓. ไม่รู้จักอาบัติเบา

๔. ไม่รู้จักอาบัติหนัก

๕. จำปาติโมกข์ทั้งสองไม่ได้ดีโดยพิสดาร จำแนกไม่ได้ดี ไม่คล่องแคล่วดี วินิจฉัยไม่เรียบร้อยโดยสุตตะ โดยอนุพยัญชนะดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ภิกษุผู้ประกอบด้วยคุณสมบัติ ๕ ประการนี้แล ไม่พึงให้อุปสมบท ไม่พึงให้นิสสัย ไม่พึงให้สามเณรอุปัฏฐาก (๑๓)

ศุกรปักษ์ ๗

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ภิกษุผู้ประกอบด้วยคุณสมบัติ ๕ ประการ พึงให้อุปสมบท พึงให้นิสสัย พึงให้สามเณรอุปัฏฐาก คือ

๑. รู้จักอาบัติ

๒. รู้จักอนาบัติ

๓. รู้จักอาบัติเบา

๔. รู้จักอาบัติหนัก

๕. จำปาติโมกข์ทั้งสองได้ดีโดยพิสดาร จำแนกได้ดี คล่องแคล่วดี วินิจฉัยเรียบร้อย โดยสุตตะ โดยอนุพยัญชนะดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ภิกษุผู้ประกอบด้วยคุณสมบัติ ๕ ประการนี้แล พึงให้อุปสมบท พึงให้นิสสัย พึงให้สามเณรอุปัฏฐาก (๑๔)

กัณหปักษ์ ๘

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ภิกษุผู้ประกอบด้วยคุณสมบัติ ๕ ประการแม้อื่นอีก ไม่พึงให้อุปสมบท ไม่พึงให้นิสสัย ไม่พึงให้สามเณรอุปัฏฐาก คือ

๑. ไม่รู้จักอาบัติ

๒. ไม่รู้จักอนาบัติ

๓. ไม่รู้จักอาบัติเบา

๔. ไม่รู้จักอาบัติหนัก

๕. มีพรรษาต่ำกว่า ๑๐

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ภิกษุผู้ประกอบด้วยคุณสมบัติ ๕ ประการนี้แล ไม่พึงให้อุปสมบท ไม่พึงให้นิสสัย ไม่พึงให้สามเณรอุปัฏฐาก (๑๕)

ศุกรปักษ์ ๘

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ภิกษุผู้ประกอบด้วยคุณสมบัติ ๕ ประการ พึงให้อุปสมบท พึงให้นิสสัย พึงให้สามเณรอุปัฏฐาก คือ

๑. รู้จักอาบัติ

๒. รู้จักอนาบัติ

๓. รู้จักอาบัติเบา

๔. รู้จักอาบัติหนัก

๕. มีพรรษาได้ ๑๐ หรือมีพรรษาเกิน ๑๐

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ภิกษุผู้ประกอบด้วยคุณสมบัติ ๕ ประการนี้แล พึงให้อุปสมบท พึงให้นิสสัย พึงให้สามเณรอุปัฏฐาก (๑๖)

จบ คุณสมบัติของผู้ควรให้อุปสมบท ๕ ประการ ๑๖ หมวด

๒๔. อุปสัมปาเทตัพพฉักกะ

ว่าด้วยคุณสมบัติของผู้ควรให้อุปสมบท ๖ ประการ ๑๔ หมวด

กัณหปักษ์ ๑

{๙๙} [๘๕] ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ภิกษุผู้ประกอบด้วยคุณสมบัติ ๖ ประการ ไม่พึงให้อุปสมบท ไม่พึงให้นิสสัย ไม่พึงให้สามเณรอุปัฏฐาก คือ

๑. ไม่ประกอบด้วยกองศีลอันเป็นของพระอเสขะ

๒. ไม่ประกอบด้วยกองสมาธิอันเป็นของพระอเสขะ

๓. ไม่ประกอบด้วยกองปัญญาอันเป็นของพระอเสขะ

๔. ไม่ประกอบด้วยกองวิมุตติอันเป็นของพระอเสขะ

๕. ไม่ประกอบด้วยกองวิมุตติญาณทัสสนะอันเป็นของพระอเสขะ

๖. มีพรรษาต่ำกว่า ๑๐

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ภิกษุผู้ประกอบด้วยคุณสมบัติ ๖ ประการนี้แล ไม่พึงให้อุปสมบท ไม่พึงให้นิสสัย ไม่พึงให้สามเณรอุปัฏฐาก (๑)

ศุกรปักษ์ ๑

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ภิกษุผู้ประกอบด้วยคุณสมบัติ ๖ ประการ พึงให้อุปสมบท พึงให้นิสสัย พึงให้สามเณรอุปัฏฐาก คือ

๑. ประกอบด้วยกองศีลอันเป็นของพระอเสขะ

๒. ประกอบด้วยกองสมาธิอันเป็นของพระอเสขะ

๓. ประกอบด้วยกองปัญญาอันเป็นของพระอเสขะ

๔. ประกอบด้วยกองวิมุตติอันเป็นของพระอเสขะ

๕. ประกอบด้วยกองวิมุตติญาณทัสสนะอันเป็นของพระอเสขะ

๖. มีพรรษาได้ ๑๐ หรือมีพรรษาเกิน ๑๐

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ภิกษุผู้ประกอบด้วยคุณสมบัติ ๖ ประการนี้แล พึงให้อุปสมบท พึงให้นิสสัย พึงให้สามเณรอุปัฏฐาก (๒)

กัณหปักษ์ ๒

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ภิกษุผู้ประกอบด้วยคุณสมบัติ ๖ ประการแม้อื่นอีก ไม่พึงให้อุปสมบท ไม่พึงให้นิสสัย ไม่พึงให้สามเณรอุปัฏฐาก คือ๑. ตนเองไม่ประกอบด้วยกองศีลอันเป็นของพระอเสขะและไม่ชักชวนผู้อื่นในกองศีลอันเป็นของพระอเสขะ๒. ตนเองไม่ประกอบด้วยกองสมาธิอันเป็นของพระอเสขะและไม่ชักชวนผู้อื่นในกองสมาธิอันเป็นของพระอเสขะ๓. ตนเองไม่ประกอบด้วยกองปัญญาอันเป็นของพระอเสขะและไม่ชักชวนผู้อื่นในกองปัญญาอันเป็นของพระอเสขะ๔. ตนเองไม่ประกอบด้วยกองวิมุตติอันเป็นของพระอเสขะและไม่ชักชวนผู้อื่นในกองวิมุตติอันเป็นของพระอเสขะ๕. ตนเองไม่ประกอบด้วยกองวิมุตติญาณทัสสนะอันเป็นของพระอเสขะและไม่ชักชวนผู้อื่นในกองวิมุตติญาณทัสสนะอันเป็นของพระอเสขะ

๖. มีพรรษาตํ่ากว่า ๑๐

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ภิกษุผู้ประกอบด้วยคุณสมบัติ ๖ ประการนี้แล ไม่พึงให้อุปสมบท ไม่พึงให้นิสสัย ไม่พึงให้สามเณรอุปัฏฐาก (๓)

ศุกรปักษ์ ๒

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ภิกษุผู้ประกอบด้วยคุณสมบัติ ๖ ประการ พึงให้อุปสมบท พึงให้นิสสัย พึงให้สามเณรอุปัฏฐาก คือ๑. ตนเองประกอบด้วยกองศีลอันเป็นของพระอเสขะและชักชวนผู้อื่นในกองศีลอันเป็นของพระอเสขะ๒. ตนเองประกอบด้วยกองสมาธิอันเป็นของพระอเสขะและชักชวนผู้อื่นในกองสมาธิอันเป็นของพระอเสขะ๓. ตนเองประกอบด้วยกองปัญญาอันเป็นของพระอเสขะและชักชวนผู้อื่นในกองปัญญาอันเป็นของพระอเสขะ๔. ตนเองประกอบด้วยกองวิมุตติอันเป็นของพระอเสขะและชักชวนผู้อื่นในกองวิมุตติอันเป็นของพระอเสขะ๕. ตนเองประกอบด้วยกองวิมุตติญาณทัสสนะอันเป็นของพระอเสขะและชักชวนผู้อื่นในกองวิมุตติญาณทัสสนะอันเป็นของพระอเสขะ

๖. มีพรรษาได้ ๑๐ หรือมีพรรษาเกิน ๑๐

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ภิกษุผู้ประกอบด้วยคุณสมบัติ ๖ ประการนี้แล พึงให้อุปสมบท พึงให้นิสสัย พึงให้สามเณรอุปัฏฐาก (๔)

กัณหปักษ์ ๓

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ภิกษุผู้ประกอบด้วยคุณสมบัติ ๖ ประการแม้อื่นอีก ไม่พึงให้อุปสมบท ไม่พึงให้นิสสัย ไม่พึงให้สามเณรอุปัฏฐาก คือ

๑. เป็นผู้ไม่มีศรัทธา

๒. เป็นผู้ไม่มีหิริ

๓. เป็นผู้ไม่มีโอตตัปปะ

๔. เป็นผู้เกียจคร้าน

๕. เป็นผู้มีสติหลงลืม

๖. เป็นผู้มีพรรษาต่ำกว่า ๑๐

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ภิกษุผู้ประกอบด้วยคุณสมบัติ ๖ ประการนี้แล ไม่พึงให้อุปสมบท ไม่พึงให้นิสสัย ไม่พึงให้สามเณรอุปัฏฐาก (๕)

ศุกรปักษ์ ๓

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ภิกษุผู้ประกอบด้วยคุณสมบัติ ๖ ประการ พึงให้อุปสมบท พึงให้นิสสัย พึงให้สามเณรอุปัฏฐาก คือ

๑. เป็นผู้มีศรัทธา

๒. เป็นผู้มีหิริ

๓. เป็นผู้มีโอตตัปปะ

๔. เป็นผู้ปรารภความเพียร

๕. เป็นผู้มีสติตั้งมั่น

๖. เป็นผู้มีพรรษาได้ ๑๐ หรือมีพรรษาเกิน ๑๐

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ภิกษุผู้ประกอบด้วยคุณสมบัติ ๖ ประการนี้แล พึงให้อุปสมบท พึงให้นิสสัย พึงให้สามเณรอุปัฏฐาก (๖)

กัณหปักษ์ ๔

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ภิกษุผู้ประกอบด้วยคุณสมบัติ ๖ ประการแม้อื่นอีก ไม่พึงให้อุปสมบท ไม่พึงให้นิสสัย ไม่พึงให้สามเณรอุปัฏฐาก คือ

๑. เป็นผู้วิบัติด้วยศีลในอธิศีล

๒. เป็นผู้วิบัติด้วยอาจาระในอัชฌาจาร

๓. เป็นผู้วิบัติด้วยทิฏฐิในทิฏฐิยิ่ง

๔. เป็นผู้ได้ยินได้ฟังน้อย

๕. เป็นผู้ด้อยปัญญา

๖. เป็นผู้มีพรรษาตํ่ากว่า ๑๐

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ภิกษุผู้ประกอบด้วยคุณสมบัติ ๖ ประการนี้แล ไม่พึงให้อุปสมบท ไม่พึงให้นิสสัย ไม่พึงให้สามเณรอุปัฏฐาก (๗)

ศุกรปักษ์ ๔

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ภิกษุผู้ประกอบด้วยคุณสมบัติ ๖ ประการ พึงให้อุปสมบท พึงให้นิสสัย พึงให้สามเณรอุปัฏฐาก คือ

๑. เป็นผู้ไม่วิบัติด้วยศีลในอธิศีล

๒. เป็นผู้ไม่วิบัติด้วยอาจาระในอัชฌาจาร

๓. เป็นผู้ไม่วิบัติด้วยทิฏฐิในทิฏฐิยิ่ง

๔. เป็นผู้ได้ยินได้ฟังมาก

๕. เป็นผู้มีปัญญา

๖. เป็นผู้มีพรรษาได้ ๑๐ หรือมีพรรษาเกิน ๑๐

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ภิกษุผู้ประกอบด้วยคุณสมบัติ ๖ ประการนี้แล พึงให้อุปสมบท พึงให้นิสสัย พึงให้สามเณรอุปัฏฐาก (๘)

กัณหปักษ์ ๕

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ภิกษุผู้ประกอบด้วยคุณสมบัติ ๖ ประการแม้อื่นอีก ไม่พึงให้อุปสมบท ไม่พึงให้นิสสัย ไม่พึงให้สามเณรอุปัฏฐาก คือ๑. ไม่สามารถจะพยาบาลเองหรือให้ผู้อื่นพยาบาลอันเตวาสิกหรือสัทธิวิหาริกผู้อาพาธ

๒. ไม่สามารถจะระงับเองหรือหาผู้อื่นให้ช่วยระงับความกระสัน

๓. ไม่สามารถจะบรรเทาเองหรือหาผู้อื่นให้ช่วยบรรเทาความเบื่อหน่าย อันเกิดขึ้นแล้วโดยธรรมได้

๔. ไม่รู้จักอาบัติ

๕. ไม่รู้จักวิธีออกจากอาบัติ

๖. มีพรรษาต่ำกว่า ๑๐

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ภิกษุผู้ประกอบด้วยคุณสมบัติ ๖ ประการนี้แล ไม่พึงให้อุปสมบท ไม่พึงให้นิสสัย ไม่พึงให้สามเณรอุปัฏฐาก (๙)

ศุกรปักษ์ ๕

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ภิกษุผู้ประกอบด้วยคุณสมบัติ ๖ ประการ พึงให้อุปสมบท พึงให้นิสสัย พึงให้สามเณรอุปัฏฐาก คือ๑. สามารถพยาบาลเองหรือหาผู้อื่นให้ช่วยพยาบาลอันเตวาสิกหรือสัทธิวิหาริกผู้อาพาธได้

๒. สามารถระงับเองหรือหาผู้อื่นให้ช่วยระงับความกระสัน

๓. สามารถบรรเทาเองหรือหาผู้อื่นให้ช่วยบรรเทาความเบื่อหน่ายอันเกิดขึ้นแล้วโดยธรรม

๔. รู้จักอาบัติ

๕. รู้จักวิธีออกจากอาบัติ

๖. มีพรรษาได้ ๑๐ หรือมีพรรษาเกิน ๑๐

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ภิกษุผู้ประกอบด้วยคุณสมบัติ ๖ ประการนี้แล พึงให้อุปสมบท พึงให้นิสสัย พึงให้สามเณรอุปัฏฐาก (๑๐)

กัณหปักษ์ ๖

ดูก่อนภิกษุทั้งหลายภิกษุผู้ประกอบด้วยคุณสมบัติ ๖ ประการแม้อื่นอีก ไม่พึงให้อุปสมบท ไม่พึงให้นิสสัย ไม่พึงให้สามเณรอุปัฏฐาก คือ

๑. ไม่สามารถฝึกปรืออันเตวาสิกหรือสิทธิวิหาริกในสิกขาอันเป็นอภิสมาจาร

๒. ไม่สามารถแนะนำในสิกขาอันเป็นส่วนเบื้องต้นแห่งพรหมจรรย์

๓. ไม่สามารถแนะนำในธรรมอันยิ่งขึ้นไป

๔. ไม่สามารถแนะนำในวินัยอันยิ่งขึ้นไป

๕. ไม่สามารถเปลื้องความเห็นผิดอันเกิดขึ้นแล้วโดยธรรม

๖. มีพรรษาต่ำกว่า ๑๐

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ภิกษุผู้ประกอบด้วยคุณสมบัติ ๖ ประการนี้แล ไม่พึงให้อุปสมบท ไม่พึงให้นิสสัย ไม่พึงให้สามเณรอุปัฏฐาก (๑๑)

ศุกรปักษ์ ๖

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ภิกษุผู้ประกอบด้วยคุณสมบัติ ๖ ประการ พึงให้อุปสมบท พึงให้นิสสัย พึงให้สามเณรอุปัฏฐาก คือ๑. สามารถฝึกปรืออันเตวาสิกหรือสัทธิวิหาริกในสิกขาอันเป็นอภิสมาจาร

๒. สามารถแนะนำในสิกขาอันเป็นส่วนเบื้องต้นแห่งพรหมจรรย์

๓. สามารถแนะนำในธรรมอันยิ่งขึ้นไป

๔. สามารถแนะนำในวินัยอันยิ่งขึ้นไป

๕. สามารถเปลื้องความเห็นผิดอันเกิดขึ้นแล้วโดยธรรม

๖. มีพรรษาได้ ๑๐ หรือมีพรรษาเกิน ๑๐

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ภิกษุผู้ประกอบด้วยคุณสมบัติ ๖ ประการนี้แล พึงให้อุปสมบท พึงให้นิสสัย พึงให้สามเณรอุปัฏฐาก (๑๒)

กัณหปักษ์ ๗

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ภิกษุผู้ประกอบด้วยคุณสมบัติ ๖ ประการแม้อื่นอีก ไม่พึงให้อุปสมบท ไม่พึงให้นิสสัย ไม่พึงให้สามเณรอุปัฏฐาก คือ

๑. ไม่รู้จักอาบัติ

๒. ไม่รู้จักอนาบัติ

๓. ไม่รู้จักอาบัติเบา

๔. ไม่รู้จักอาบัติหนัก

๕. จำปาติโมกข์ทั้งสองไม่ได้ดีโดยพิสดาร จำแนกไม่ได้ดี ไม่คล่องแคล่วดี วินิจฉัยไม่เรียบร้อยโดยสุตตะ โดยอนุพยัญชนะ

๖. มีพรรษาต่ำกว่า ๑๐

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ภิกษุผู้ประกอบด้วยคุณสมบัติ ๖ ประการนี้แล ไม่พึงให้อุปสมบท ไม่พึงให้นิสสัย ไม่พึงให้สามเณรอุปัฏฐาก (๑๓)

ศุกรปักษ์ ๗

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ภิกษุผู้ประกอบด้วยคุณสมบัติ ๖ ประการ พึงให้อุปสมบท พึงให้นิสสัย พึงให้สามเณรอุปัฏฐาก คือ

๑. รู้จักอาบัติ

๒. รู้จักอนาบัติ

๓. รู้จักอาบัติเบา

๔. รู้จักอาบัติหนัก

๕. จำปาติโมกข์ทั้งสองได้ดีโดยพิสดาร จำแนกได้ดี คล่องแคล่วดี วินิจฉัยเรียบร้อยโดยสุตตะ โดยอนุพยัญชนะ

๖. มีพรรษาได้ ๑๐ หรือพรรษาเกิน ๑๐

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ภิกษุผู้ประกอบด้วยคุณสมบัติ ๖ ประการนี้แล พึงให้อุปสมบท พึงให้นิสสัย พึงให้สามเณรอุปัฏฐาก (๑๔)

จบ คุณสมบัติของผู้ควรให้อุปสมบท ๖ ประการ ๑๔ หมวด

๒๕. อัญญติตถิยปุพพกถา

ว่าด้วยเรื่องภิกษุผู้เคยเป็นอัญเดียรถีย์

ติตถิยปริวาส

{๑๐๐} [๘๖] ก็โดยสมัยนั้นแล ภิกษุผู้เคยเป็นอัญเดียรถีย์ถูกอุปัชฌาย์ว่ากล่าวอยู่โดยชอบธรรม ได้ยกวาทะของอุปัชฌาย์เสียแล้วไปเข้าลัทธิเดียรถีย์นั้นดังเดิม เธอกลับมาขออุปสมบทต่อภิกษุทั้งหลายอีก ภิกษุทั้งหลายจึง กราบทูลเรื่องนั้นแด่พระผู้มีพระภาคเจ้า พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสว่า“ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ภิกษุที่เคยเป็นอัญเดียรถีย์ถูกอุปัชฌาย์ว่ากล่าวอยู่โดยชอบธรรม ได้ยกวาทะของอุปัชฌาย์เสียแล้วไปเข้าลัทธิเดียรถีย์นั้นดังเดิมกลับมาอีก ไม่พึงให้อุปสมบท แม้ผู้อื่นที่เคยเป็นอัญเดียรถีย์ต้องการบรรพชาอุปสมบทในพระธรรมวินัยนี้ พึงให้ปริวาส ๔ เดือนแก่เธอดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ก็แลสงฆ์พึงให้ติตถิยปริวาสอย่างนี้