สงฆ์ทำตัสสปาปิยสิกากรรม เล่ม ๖

๖. ตัสสปาปิยสิกา

ว่าด้วยวิธีระงับอธิกรณ์ด้วยการลงโทษแก่ผู้ทำผิดจริง

เรื่องพระอุปวาฬะ

{๖๑๔}[๒๐๕] ก็โดยสมัยนั้นแล พระอุปวาฬะถูกซักถามถึงอาบัติในท่ามกลางสงฆ์อยู่ ปฏิเสธแล้วรับ รับแล้วปฏิเสธ ให้การกลับไปกลับมา กล่าวเท็จทั้งที่รู้อยู่ บรรดาภิกษุผู้มักน้อย ... ต่างพากันเพ่งโทษ ติเตียน โพนทะนาว่า “พระอุปวาฬะถูกซักถามถึงอาบัติในท่ามกลางสงฆ์อยู่ ไฉนจึงได้ปฏิเสธแล้วรับ รับแล้วปฏิเสธ ให้การกลับไปกลับมา กล่าวเท็จทั้งที่รู้อยู่เล่า” แล้วกราบทูลเรื่องนั้นแด่พระผู้มีพระภาคเจ้าพระผู้มีพระภาคเจ้าทรงสอบถามภิกษุทั้งหลายว่า “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ทราบมาว่าภิกษุอุปวาฬะถูกซักถามถึงอาบัติในท่ามกลางสงฆ์อยู่ ปฏิเสธแล้วรับ รับแล้วปฏิเสธ ให้การกลับไปกลับมา กล่าวเท็จทั้งที่รู้อยู่ จริงหรือ”

ภิกษุทั้งหลายกราบทูลว่า “จริง พระพุทธเจ้าข้า”

พระผู้มีพระภาคพุทธเจ้าทรงตำหนิ ... ครั้นแล้วทรงทำธรรมีกถารับสั่งกะภิกษุทั้งหลายว่า “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เพราะเหตุนั้นแล สงฆ์จงทำตัสสปาปิยสิกากรรมแก่ภิกษุอุปวาฬะ

ก็แลสงฆ์พึงทำอย่างนี้ คือ พึงโจทภิกษุอุปวาฬะก่อน ครั้นโจทแล้ว พึงให้เธอให้การ ครั้นให้เธอให้การแล้วพึงปรับอาบัติ ครั้นปรับแล้ว ภิกษุผู้ฉลาดสามารถพึงประกาศให้สงฆ์ทราบด้วยญัตติจตุตถกรรมวาจา ว่าดังนี้

กรรมวาจาลงตัสสปาปิยสิกากรรม

[๒๐๖] ‘ท่านเจ้าข้า ขอสงฆ์จงฟังข้าพเจ้า ภิกษุอุปวาฬะนี้ถูกซักถามถึงอาบัติในท่ามกลางสงฆ์อยู่ ปฏิเสธแล้วรับ รับแล้วปฏิเสธ ให้การกลับไปกลับมา กล่าวเท็จทั้งที่รู้อยู่ ถ้าความพร้อมพรั่งของสงฆ์ถึงที่แล้ว สงฆ์พึงทำตัสสปาปิยสิกากรรมแก่ภิกษุอุปวาฬะ นี่เป็นญัตติท่านเจ้าข้า ขอสงฆ์จงฟังข้าพเจ้า ภิกษุอุปวาฬะนี้ถูกซักถามถึงอาบัติในท่ามกลางสงฆ์อยู่ ปฏิเสธแล้วรับ รับแล้วปฏิเสธ ให้การกลับไปกลับมา กล่าวเท็จทั้งที่รู้อยู่ สงฆ์ทำตัสสปาปิยสิกากรรมแก่ภิกษุอุปวาฬะ การทำตัสสปาปิยสิกากรรมแก่ภิกษุอุปวาฬะชอบใจแก่ท่านผู้ใด ท่านผู้นั้นพึงนิ่ง ไม่ชอบใจแก่ท่านผู้ใด ท่านผู้นั้นพึงทักท้วงข้าพเจ้ากล่าวความนี้แม้ครั้งที่ ๒ ...

ข้าพเจ้ากล่าวความนี้แม้ครั้งที่ ๓ ...

ตัสสปาปิยสิกากรรมอันสงฆ์ทำแล้วแก่ภิกษุอุปวาฬะชอบใจแก่สงฆ์ เหตุนั้นจึงนิ่ง ข้าพเจ้าขอทรงความข้อนี้ไว้ด้วยอาการอย่างนี้’

ตัสสปาปิยสิกากรรมที่เป็นธรรม ๕ อย่าง

{๖๑๕}[๒๐๗] ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย การทำตัสสปาปิยสิกากรรมที่เป็นธรรม ๕ อย่างนี้ คือ

๑. ภิกษุผู้ถูกทำเป็นผู้ไม่สะอาด

๒. เป็นอลัชชี

๓. เป็นผู้ถูกโจท

๔. สงฆ์ทำตัสสปาปิยสิกากรรมแก่เธอ

๕. สงฆ์พร้อมเพรียงกันทำโดยธรรม

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย การทำตัสสปาปิยสิกากรรมที่เป็นธรรม ๕ อย่าง นี้แล

ลักษณะกรรมที่ไม่เป็นธรรม ๑๒ หมวด

หมวดที่ ๑

{๖๑๖}[๒๐๘] ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ตัสสปาปิยสิกากรรมที่ประกอบด้วย องค์ ๓ เป็นกรรมที่ไม่เป็นธรรม ไม่เป็นวินัย และระงับแล้วไม่ดี คือ ทำลับหลัง ๑ ไม่สอบถามก่อนทำ ๑ ไม่ทำตามปฏิญญา ๑ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ตัสสปาปิยสิกากรรมที่ประกอบด้วยองค์ ๓ นี้แล เป็นกรรมที่ไม่เป็นธรรม ไม่เป็นวินัย และระงับแล้วไม่ดี

หมวดที่ ๒

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ตัสสปาปิยสิกากรรมที่ประกอบด้วยองค์ ๓ แม้อื่นอีกเป็นกรรมที่ไม่เป็นธรรม ไม่เป็นวินัย และระงับแล้วไม่ดี คือ ทำเพราะไม่ต้องอาบัติ ๑ ทำเพราะอาบัติที่ไม่ใช่เทสนาคามินี ๑ ทำเพราะอาบัติที่แสดงแล้ว ๑ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ตัสสปาปิยสิกากรรม ...

หมวดที่ ๓

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ตัสสปาปิยสิกากรรมที่ประกอบด้วยองค์ ๓ แม้อื่นอีกเป็นกรรมที่ไม่เป็นธรรม ไม่เป็นวินัย และระงับแล้วไม่ดี คือ ไม่โจทก่อนทำ ๑ ไม่ให้จำเลยให้การก่อนทำ ๑ ไม่ปรับอาบัติก่อนทำ ๑ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ตัสสปาปิยสิกากรรม ...

หมวดที่ ๔

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ตัสสปาปิยสิกากรรมที่ประกอบด้วยองค์ ๓ แม้อื่นอีกเป็นกรรมที่ไม่เป็นธรรม ไม่เป็นวินัย และระงับแล้วไม่ดี คือ ทำลับหลัง ๑ ทำโดยไม่เป็นธรรม ๑ สงฆ์แยกกันทำ ๑