นั่งขัดสมาธิ เล่ม ๗

{๖๐๓} สมัยนั้น ภิกษุณีทั้งหลายรังเกียจ ไม่ยินดีการอภิวาท การปลงผม การตัดเล็บ การรักษาแผลจากบุรุษทั้งหลาย ภิกษุทั้งหลายจึงกราบทูล เรื่องนั้นแด่พระผู้มีพระภาคเจ้า พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสว่า“ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เราอนุญาตให้ยินดีได้”

พระพุทธบัญญัติห้ามภิกษุณีนั่งคู้บัลลังก์

{๖๐๔} [๔๓๕] ก็โดยสมัยนั้นแล ภิกษุณีทั้งหลายนั่งคู้บัลลังก์ ยินดีสัมผัส ส้นเท้า ภิกษุทั้งหลายจึงกราบทูลเรื่องนั้นแด่พระผู้มีพระภาคเจ้า พระผู้มี พระภาคเจ้าตรัสว่า“ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ภิกษุณีไม่พึงนั่งคู้บัลลังก์ รูปใดนั่ง ต้องอาบัติ ทุกกฏ”

{๖๐๕} สมัยนั้น ภิกษุณีรูปหนึ่งอาพาธ นางเว้นคู้บัลลังก์เสียไม่สบาย ภิกษุ ทั้งหลายจึงกราบทูลเรื่องนั้นแด่พระผู้มีพระภาคเจ้า พระผู้มีพระภาคเจ้า ตรัสว่า“ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เราอนุญาตให้ภิกษุณีนั่งพับเพียบได้”

พระพุทธบัญญัติห้ามภิกษุณีถ่ายอุจจาระในวัจกุฎี

{๖๐๖} สมัยนั้น ภิกษุณีทั้งหลายถ่ายอุจจาระในวัจกุฎี พวกภิกษุณีฉัพพัคคีย์ ทำแท้งในวัจกุฎีนั้นเอง ภิกษุทั้งหลายจึงกราบทูลเรื่องนั้นแด่พระผู้มีพระ ภาคเจ้า พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสว่า“ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ภิกษุณีไม่พึงถ่ายอุจจาระในวัจกุฎี รูปใดถ่าย ต้องอาบัติทุกกฏ ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เราอนุญาตให้ถ่ายอุจจาระในที่ซึ่ง โล่งข้างล่าง มุงบังข้างบน”

พระพุทธบัญญัติเรื่องการอาบนํ้าของภิกษุณี

{๖๐๗} [๔๓๖] ก็โดยสมัยนั้นแล ภิกษุณีทั้งหลายอาบนํ้าด้วยจุรณ ชาวบ้าน พากันเพ่งโทษ ติเตียน โพนทะนาว่า ... เหมือนพวกสตรีคฤหัสถ์ผู้บริโภค กาม” ภิกษุทั้งหลายจึงกราบทูลเรื่องนั้นแด่พระผู้มีพระภาคเจ้า พระผู้มี พระภาคเจ้า ตรัสว่า“ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ภิกษุณีไม่พึงอาบนํ้าด้วยจุรณ รูปใดอาบ ต้อง อาบัติทุกกฏ ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เราอนุญาตรำ ดินเหนียว”

{๖๐๘} สมัยนั้น ภิกษุณีทั้งหลายอาบนํ้าด้วยดินเหนียวที่อบกลิ่น ชาวบ้าน พากันเพ่งโทษ ติเตียน โพนทะนาว่า ... เหมือนพวกสตรีคฤหัสถ์ผู้บริโภค กาม” ภิกษุทั้งหลายจึงกราบทูลเรื่องนั้นแด่พระผู้มีพระภาคเจ้า พระผู้มี พระภาคเจ้าตรัสว่า“ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ภิกษุณีไม่พึงอาบนํ้าด้วยดินเหนียวที่อบกลิ่น รูปใดอาบ ต้องอาบัติทุกกฏ ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เราอนุญาตดินเหนียว ธรรมดา”

{๖๐๙} สมัยนั้น ภิกษุณีทั้งหลายอาบนํ้าในเรือนไฟ ก่อความโกลาหลขึ้น ภิกษุ ทั้งหลายจึงกราบทูลเรื่องนั้นแด่พระผู้มีพระภาคเจ้า พระผู้มีพระภาคเจ้า ตรัสว่า

“ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ภิกษุณีไม่พึงอาบนํ้าในเรือนไฟ รูปใดอาบ ต้องอาบัติทุกกฏ”

{๖๑๐} สมัยนั้น ภิกษุณีทั้งหลายอาบนํ้าทวนกระแส ยินดีสัมผัสแห่งสายนํ้า ภิกษุทั้งหลายจึงกราบทูลเรื่องนั้นแด่พระผู้มีพระภาคเจ้า พระผู้มีพระภาคเจ้า ตรัสว่า

“ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ภิกษุณีไม่พึงอาบน้ำทวนกระแส รูปใดอาบ ต้องอาบัติทุกกฏ”

{๖๑๑} สมัยนั้น ภิกษุณีทั้งหลายอาบนํ้าในที่มิใช่ท่าอาบน้ำ พวกนักเลงจึง ลอบประทุษร้ายเอา ภิกษุทั้งหลายจึงกราบทูลเรื่องนั้นแด่พระผู้มีพระภาคเจ้า พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสว่า“ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ภิกษุณีไม่พึงอาบนํ้าในที่มิใช่ท่าอาบนํ้า รูปใด อาบ ต้องอาบัติทุกกฏ”

{๖๑๒} สมัยนั้น ภิกษุณีทั้งหลายอาบน้ำที่ท่านํ้าสำหรับผู้ชาย ชาวบ้าน พากันเพ่งโทษ ติเตียน โพนทะนาว่า ... เหมือนพวกสตรีคฤหัสถ์ผู้บริโภค กาม”ภิกษุทั้งหลายจึงกราบทูลเรื่องนั้นแด่พระผู้มีพระภาคเจ้า พระผู้มี พระภาคเจ้า ตรัสว่า“ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ภิกษุณีไม่พึงอาบนํ้าที่ท่านํ้าสำหรับผู้ชาย รูปใด อาบ ต้องอาบัติทุกกฏ ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เราอนุญาตให้อาบน้ำที่ท่านํ้า สำหรับผู้หญิง”

จบ ตติยภาณวาร

จบ ภิกขุนีขันธกะที่ ๑๐

ในขันธกะนี้ มี ๑๐๑ เรื่อง

หัวข้อประจำขันธกะ

{๖๑๓} เรื่องพระนางโคตมีทูลขอบวช พระตถาคตไม่ทรง อนุญาต เรื่องพระผู้มีพระภาคเจ้าผู้ฝึกเวไนยเสด็จจาก พระนครกบิลพัสดุไปพระนครเวสาลี

เรื่องพระนางโคตมีมีพระวรกายหมักหมมด้วยละอองได้ ชี้แจงแก่พระอานนท์ที่ซุ้มประตู เรื่องพระอานนท์ทูลขอ โดยนัยว่ามาตุคามเป็นภัพพบุคคล พระนางโคตมีเป็นพระ มาตุจฉา เป็นผู้เลี้ยงดู

เรื่องครุธรรม ๘ ที่ภิกษุณีพึงประพฤติตลอดชีวิต คือ ภิกษุณีบวชตั้งร้อยปีต้องกราบไหว้ภิกษุแม้บวชในวันนั้น ๑ ไม่พึงจำพรรษาในอาวาสที่ไม่มีภิกษุ ๑ หวังธรรม ๒ อย่าง ๑ ปวารณาในสงฆ์สองฝ่าย ๑ ต้องอาบัติหนัก ๑ พึงแสวงหา อุปสมบทเพื่อสิกขมานาผู้ศึกษาครบ ๒ ปีแล้ว ๑ ไม่ด่า ภิกษุ ๑ เปิดโอกาสให้ภิกษุว่ากล่าว ๑ เรื่องการรับครุธรรม ๘ ข้อนั้นเป็นอุปสัมปทาของพระนางโคตมีเรื่องพรหมจรรย์อันจะตั้งอยู่ถึง ๑,๐๐๐ ปี และตั้งอยู่ได้ เพียง ๕๐๐ ปี ความเสื่อมแห่งสัทธรรม เปรียบด้วยโจรลัก ทรัพย์ หนอนขยอก เพลี้ยทำลายพืช

อีกอย่างหนึ่ง ความตั้งมั่นแห่งสัทธรรมเปรียบด้วย กั้นทำนบ เรื่องให้อุปสมบทภิกษุณี เรื่องแม่เจ้าเป็น อนุปสัมบัน เรื่องอภิวาทตามลำดับผู้แก่

เรื่องไม่ทำอภิวาท เรื่องสิกขาบทที่ทั่วไปและไม่ทั่วไป จักกระทำอย่างไร เรื่องโอวาท เรื่องปาติโมกข์ เรื่องใคร แสดงปาติโมกข์ เรื่องเข้าไปแสดงถึงที่พำนักภิกษุณี