๔. อสาธารณาทิ ว่าด้วยอสาธารณสิกขาบท เป็นต้น จำนวนสิกขาบทของภิกษุ เป็นต้น ประเภทสิกขาบทของภิกษุ ประเภทสิกขาบทของภิกษุณี อสาธารณสิกขาบทของภิกษุ อสาธารณสิกขาบทของภิกษุณี สิกขาบทที่ไม่ทั่วไปแก่สองฝ่าย สิกขาบทของทั้งสองฝ่ายที่ศึกษาร่วมกัน อาบัติที่ระงับไม่ได้ อาบัติที่ระงับได้ ส่วนที่ทรงจำแนก อธิกรณ์

พระผู้มีพระภาคทรงวิสัชนาปัญหาที่พระอุบาลีทูลถามในข้อ ๓๓๖ (สาธารณํ อสาธารณํ : สิกขาบททั่วไปสิกขาบทที่ไม่ทั่วไป วิ.อ. ๓/๓๓๘/๔๘๑) คือ สังฆาทิเสส ๖ สิกขาบท คือสิกขาบทที่ ๑ ที่ ๒ ที่ ๓ ที่ ๔ ที่ ๖ ที่ ๗ อนิยต ๒ สิกขาบทนิสสัคคีย์ ๑๒ สิกขาบท คือ สิกขาบทที่ ๔ ที่ ๕ แห่งจีวรวรรค สิกขาบทที่ ๑ ที่ ๒ ที่ ๓ ที่ ๔ที่ ๕ ที่ ๖ ที่ ๗ แห่งโกสิยวรรค สิกขาบทที่ ๑ ที่ ๔ ที่ ๙ แห่งปัตตวรรค ปาจิตตีย์ ๒๒ คือ โอวาทวรรค๑๐ สิกขาบท สิกขาบทที่ ๓ ที่ ๕ ที่ ๖ ที่ ๙ แห่งโภชนวรรค สิกขาบทที่ ๑ แห่งอเจลกวรรค สิกขาบทที่ ๔ ที่ ๕ ที่ ๗ แห่งสัปปาณกวรรค สิกขาบทที่ ๑ ที่ ๓ ที่ ๗ ที่ ๙ แห่งรตนวรรค และ ปาฏิเทสนียะ๔ สิกขาบท (วิ.อ. ๓/๓๓๘/๔๘๑-๔๘๒)

วีสํ เทฺว สตานิ ภิกฺขูนํ สิกฺขาปทานิ อุทฺเทสํ อาคจฺฉนฺติ อุโปสเถสุ ตีณิ สตานิ จตฺตาริ ภิกฺขุนีนํ สิกฺขาปทานิ อุทฺเทสํ อาคจฺฉนฺติ อุโปสเถสุ ฯ ฉจตฺตาฬีส ภิกฺขูนํ ภิกฺขุนีหิ อสาธารณา สตํ ตึสา จ ภิกฺขุนีนํ ภิกฺขูหิ อสาธารณา สตํ สตฺตติ ฉ เจว อุภินฺนํ อสาธารณา สตํ สตฺตติ จตฺตาริ อุภินฺนํ สมสิกฺขาตา ฯ

สิกขาบทของภิกษุมาสู่อุเทศทุกวันอุโบสถรวม ๒๒๐ สิกขาบท ของภิกษุณีมาสู่อุเทศทุกวันอุโบสถรวม ๓๐๔ สิกขาบท. สิกขาบทของภิกษุที่ไม่ทั่วไปกับภิกษุณี มี ๔๖ สิกขาบท. สิกขาบทของภิกษุณีที่ไม่ทั่วไปกับภิกษุ มี ๑๓๐ สิกขาบท สิกขาบทของทั้งสองฝ่ายที่ไม่ทั่วไปรวม ๑๗๖ สิกขาบท สิกขาบทของทั้งสองฝ่ายที่ศึกษาร่วมกันมี ๑๗๔ สิกขาบท. ประเภทสิกขาบทของภิกษุ

วีสํ เทฺว สตานิ ภิกฺขูนํ สิกฺขาปทานิ อุทฺเทสํ อาคจฺฉนฺติ อุโปสเถสุ เต สุโณหิ ยถากถํ ฯ ปาราชิกานิ จตฺตาริ สงฺฆาทิเสสานิ ภวนฺติ เตรส อนิยตานิ เทฺว โหนฺติ นิสฺสคฺคิยานิ ตึเสว เทฺวนวุติ จ ขุทฺทกา จตฺตาโร ปาฏิเทสนียา ปญฺจสตฺตติ เสขิยา วีสํ เทฺว สตานิ จิเม โหนฺติ ภิกฺขูนํ สิกฺขาปทานิ อุทฺเทสํ อาคจฺฉนฺติ อุโปสเถสุ ฯ

สิกขาบทของภิกษุ ๒๒๐ สิกขาบท มาสู่อุเทศทุกวันอุโบสถ ท่านจงฟังสิกขาบทเหล่านั้นดังจะกล่าวต่อไป. ปาราชิก ๔ สังฆาทิเสส ๑๓อนิยต ๒ นิสสัคคิยะ ๓๐ ถ้วน ขุททกะ ๙๒ ปาฏิเทสนียะ ๔ เสขิยะ ๗๕สิกขาบท ของภิกษุรวม ๒๒๐ สิกขาบท มาสู่อุเทศทุกวันอุโบสถ. ประเภทสิกขาบทของภิกษุณี

ตีณิ สตานิ จตฺตาริ ภิกฺขุนีนํ สิกฺขาปทานิ อุทฺเทสํ อาคจฺฉนฺติ อุโปสเถสุ เต สุโณหิ ยถากถํ ฯ ปาราชิกานิ อฏฺฐ สงฺฆาทิเสสานิ ภวนฺติ สตฺตรส นิสฺสคฺคิยานิ ตึเสว สตํ สฏฺฐี จ ฉ เจว ขุทฺทกานิ ปวุจฺจนฺติ อฏฺฐ ปาฏิเทสนียา ปญฺจสตฺตติ เสขิยา ตีณิ สตานิ จตฺตาริ จิเม โหนฺติ ภิกฺขุนีนํ สิกฺขาปทานิ อุทฺเทสํ อาคจฺฉนฺติ อุโปสเถสุ ฯ

สิกขาบทของภิกษุณี ๓๐๔ สิกขาบท มาสู่อุเทศทุกวันอุโบสถท่านจงฟังสิกขาบทเหล่านั้นดังจะกล่าวต่อไป. ปาราชิก ๘ สังฆาทิเสส ๑๗นิสสัคคิยะ ๓๐ ถ้วน ขุททกะ ๑๖๖ ปาฏิเทสนียะ ๘ เสขิยะ ๗๕ สิกขาบทของภิกษุณีรวม ๓๐๔ สิกขาบท มาสู่อุเทศทุกวันอุโบสถ. อสาธารณะสิกขาบทของภิกษุ

ฉจตฺตาฬีส ภิกฺขูนํ ภิกฺขุนีหิ อสาธารณา เต สุโณหิ ยถากถํ ฯ ฉ สงฺฆาทิเสสา ทฺวีหิ อนิยเตหิ อฏฺฐ นิสฺสคฺคิยา ทฺวาทส เตหิ เต โหนฺติ วีสติ เทฺววีสติ ขุทฺทกา จตฺตาโร ปาฏิเทสนียา ฉจตฺตาฬีส จิเม โหนฺติ ภิกฺขูนํ ภิกฺขูหิ อสาธารณา ฯ

สิกขาบทของภิกษุ ที่ไม่ทั่วไปกับภิกษุณี มี ๔๖ ท่านจงฟังสิกขาบทเหล่านั้นดังจะกล่าวต่อไป. สังฆาทิเสส ๖ รวมทั้งอนิยต ๒สิกขาบท เป็น ๘ นิสสัคคิยะ ๑๒ รวมกันเป็น ๒๐ ขุททกะ ๒๒ ปาฏิ-เทสนียะ ๔ สิกขาบทของภิกษุไม่ทั่วไปกับภิกษุณี รวม ๔๖ สิกขาบท. อสาธารณะสิกขาบทของภิกษุณี

สตํ ตึสา ภิกฺขุนีนํ ภิกฺขูหิ อสาธารณา เต สุโณหิ ยถากถํ ฯ ปาราชิกานิ จตฺตาริ สงฺฆมฺหา ทส นิสฺสเร นิสฺสคฺคิยานิ ทฺวาทส ฉนฺนวุติ จ ขุทฺทกา อฏฺฐ ปาฏิเทสนียา สตํ ตึสา จิเม โหนฺติ ภิกฺขุนีนํ ภิกฺขูหิ อสาธารณา ฯ

สิกขาบทของภิกษุณี ที่ไม่ทั่วไปกับภิกษุมี ๑๓๐ ท่านจงฟังสิกขาบทเหล่านั้นดังจะกล่าวต่อไป ปาราชิก ๔ สังฆาทิเสส ที่สงฆ์ขับออกจากหมู่ ๑๐ นิสสัคคิยะ ๑๒ ขุททกะ ๙๖ ปาฏิเทสนียะ ๘ สิกขาบทของภิกษุณีที่ไม่ทั่วไปกับภิกษุ รวม ๑๓๐. สิกขาบทที่ไม่ทั่วไปแก่สองฝ่าย

สตํ สตฺตติ ฉ เจว อุภินฺนํ อสาธารณา เต สุโณหิ ยถากถํ ฯ ปาราชิกานิ จตฺตาริ สงฺฆาทิเสสานิ ภวนฺติ โสฬส อนิยตานิ เทฺว โหติ นิสฺสคฺคิยา จตุวีสติ สตํ อฏฺฐารส เจว ขุทฺทกานิ ปวุจฺจนฺติ ทฺวาทส ปาฏิเทสนียา สตํ สตฺตติ ฉ เจวิเม โหนฺติ อุภินฺนํ อสาธารณา ฯ

สิกขาบทของทั้งสองฝ่ายที่ไม่ทั่วไปมี ๑๗๖ ท่านจงฟังสิกขาบทเหล่านั้นดังจะกล่าวต่อไป. ปาราชิก ๔ สังฆาทิเสส ๑๖ อนิยต ๒นิสสัคคิยะ ๒๔ ขุททกะ ๑๑๘ ปาฏิเทสนียะ ๑๒ สิกขาบทของทั้งสองฝ่ายที่ไม่ทั่วไป รวม ๑๗๖. สิกขาบทของทั้งสองฝ่ายที่ศึกษาร่วมกัน

สตํ สตฺตติ จตฺตาริ อุภินฺนํ สมสิกฺขาตา เต สุโณหิ ยถากถํ ฯ ปาราชิกานิ จตฺตาริ สงฺฆาทิเสสานิ ภวนฺติ สตฺต นิสฺสคฺคิยานิ อฏฺฐารส สมสตฺตติ ขุทฺทกา ปญฺจสตฺตติ เสขิยา สตํ สตฺตติ จตฺตาริ จิเม โหนฺติ อุภินฺนํ สมสิกฺขาตา ฯ

สิกขาบทของทั้งสองฝ่ายที่ศึกษาร่วมกันมี ๑๗๔ ท่านจงฟังสิกขาบทเหล่านั้นดังจะกล่าวต่อไป. ปาราชิก ๔ สังฆาทิเสส ๗ นิสสัคคิยะ ๑๘ขุททกะ ๗๐ ถ้วน เสขิยะ ๗๕ สิกขาบทของทั้งสองฝ่ายที่ศึกษาร่วมกันรวม ๑๗๔ สิกขาบท. อาบัติที่ระงับไม่ได้

อฏฺเฐว ปาราชิกา เย ทูราสทา ตาลวตฺถุสมูปมา ปณฺฑุปลาโส ปุถุสีลา สีสจฺฉินฺโนว โส นโร ตาโลว มตฺถกจฺฉินฺโน อวิรูฬฺหิ ภวนฺติ เต ฯ

บุคคลผู้ต้องปาราชิกเหล่าใด ๘ จำพวกไม่ควรเข้าใกล้ เปรียบเสมอด้วยโคนต้นตาล บุคคลผู้ต้องปาราชิกเหล่านั้น ย่อมไม่งอกงามเปรียบเหมือนใบไม้เหลือง ศิลาหนา คนศีรษะขาด ต้นตาลยอดด้วน ฉะนั้น. อาบัติที่ระงับได้

เตวีสํ สงฺฆาทิเสสา เทฺว อนิยตา เทฺวจตฺตาฬีส นิสฺสคฺคิยา อฏฺฐาสีติสตํ ปาจิตฺติยา ทฺวาทส ปาฏิเทสนียา ปญฺจสตฺตติ เสขิยา ตีหิ สมเถหิ สมฺมนฺติ สมฺมุขา ว ปฏิญฺญาย ติณวตฺถารเกน จ ฯ

สังฆาทิเสส ๒๓ อนิยต ๒ นิสสัคคิยะ ๔๒ ปาจิตตีย์ ๑๘๘ปาฏิเทสนียะ ๑๒ เสขิยะ ๗๕ ระงับด้วยสมถะ ๓ คือสัมมุขาวินัย ๑ปฏิญญาตกรณะ ๑ ติณวัตถารกะ ๑. ส่วนที่ทรงจำแนก

เทฺว อุโปสถา เทฺว ปวารณา จตฺตาริ กมฺมานิ ชิเนน เทสิตา ปญฺเจว อุทฺเทสา จตุโร ภวนฺติ อนญฺญถา อาปตฺติกฺขนฺธา จ ภวนฺติ สตฺต ฯ

อุโบสถ ๓ ปวารณา ๒ กรรม ๔ อันพระชินเจ้าทรงแสดงแล้วอุเทศ ๕ และอุเทศ ๔ ย่อมไม่มีโดยประการอื่น และกองอาบัติมี ๗. อธิกรณ์

อธิกรณานิ จตฺตาริ สตฺตหิ สมเถหิ สมฺมนฺติ ทฺวีหิ จตูหิ ตีหิ กิจฺจํ เอเกน สมฺมติ ฯ

อธิกรณ์ ๔ ระงับด้วยสมถะ ๗ คือ ระงับด้วยสมถะ ๒ ด้วยสมถะ ๔ ด้วยสมถะ ๓ แต่กิจจาธิกรณ์ระงับด้วยสมถะ ๑.