นเหตุทุกนสเหตุกทุกเหตุทุกสเหตุกทุกะ เล่ม ๔๕

พระบาลีอภิธรรมปิฎก

ธัมมปัจจนียานุโลม ทุกทุกปัฏฐาน

ขอนอบน้อมแด่พระผู้มีพระภาคอรหันตสัมมาสัมพุทธเจ้าพระองค์นั้น

๑. เหตุทุกะ ๑. สเหตุทุกะ

{๑๒๑๖} [๑] สภาวธรรมซึ่งเป็นเหตุซึ่งมีเหตุ อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุซึ่งไม่ใช่มีเหตุ เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัยสภาวธรรมซึ่งไม่เป็นเหตุซึ่งมีเหตุ อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุซึ่งไม่ใช่มีเหตุ เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัยสภาวธรรมทั้งหลายซึ่งเป็นเหตุซึ่งมีเหตุและซึ่งไม่เป็นเหตุ และที่มีเหตุอาศัยสภาวธรรมซึ่งไม่เป็นเหตุซึ่งไม่ใช่มีเหตุ เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย มี ๓ วารสภาวธรรมซึ่งไม่เป็นเหตุซึ่งมีเหตุ อาศัยสภาวธรรมซึ่งมิใช่ไม่เป็นเหตุซึ่งไม่ใช่มีเหตุ เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย มี ๑ วาร{๑๒๑๗} ในเหตุปัจจัย มี ๔ วาร

ในอารัมมณปัจจัย ” ๔ ” ...

ในอวิคตปัจจัย ” ๔ ”

{๑๒๑๘} [๒] สภาวธรรมซึ่งมิใช่ไม่เป็นเหตุซึ่งไม่ใช่มีเหตุ เป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมซึ่งไม่เป็นเหตุซึ่งมีเหตุ โดยเหตุปัจจัย{๑๒๑๙} ในเหตุปัจจัย มี ๑ วาร

ในอารัมมณปัจจัย ” ๖ ” ...

ในอวิคตปัจจัย ” ๕ ”

(ปัญหาวาร พึงให้พิสดาร) ...

{๑๒๒๐} [๓] สภาวธรรมซึ่งไม่เป็นเหตุซึ่งไม่มีเหตุ อาศัยสภาวธรรมซึ่งไม่เป็นเหตุซึ่งไม่ใช่ไม่มีเหตุ เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย มี ๑ วารสภาวธรรมซึ่งไม่เป็นเหตุซึ่งไม่มีเหตุ อาศัยสภาวธรรมซึ่งมิใช่ไม่เป็นเหตุซึ่งไม่ใช่ไม่มีเหตุ เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย มี ๑ วารสภาวธรรมซึ่งไม่เป็นเหตุซึ่งไม่มีเหตุ อาศัยสภาวธรรมซึ่งไม่เป็นเหตุซึ่งไม่ใช่ไม่มีเหตุและซึ่งมิใช่ไม่เป็นเหตุซึ่งไม่ใช่ไม่มีเหตุ เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย{๑๒๒๑} ในเหตุปัจจัย มี ๓ วาร

๑. เหตุทุกะ ๒-๕. เหตุสัมปยุตตทุกาทิ

{๑๒๒๒} [๔] สภาวธรรมซึ่งเป็นเหตุซึ่งสัมปยุตด้วยเหตุ อาศัยสภาวธรรมซึ่งไม่เป็นเหตุซึ่งไม่สัมปยุตด้วยเหตุ เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย{๑๒๒๓} ในเหตุปัจจัย มี ๔ วาร

{๑๒๒๔} สภาวธรรมซึ่งไม่เป็นเหตุซึ่งวิปปยุตจากเหตุ อาศัยสภาวธรรมซึ่งไม่เป็นเหตุซึ่งไม่วิปปยุตจากเหตุ เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย{๑๒๒๕} ในเหตุปัจจัย มี ๓ วาร

{๑๒๒๖} [๕] สภาวธรรมซึ่งเป็นเหตุ ซึ่งเป็นเหตุและที่มีเหตุ อาศัยสภาวธรรมซึ่งไม่เป็นเหตุ ซึ่งไม่เป็นเหตุและที่มิใช่ไม่มีเหตุ เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย{๑๒๒๗} ในเหตุปัจจัย มี ๑ วาร

{๑๒๒๘} สภาวธรรมซึ่งไม่เป็นเหตุซึ่งมีเหตุและที่ไม่เป็นเหตุ อาศัยสภาวธรรมซึ่งมิใช่ไม่เป็นเหตุซึ่งไม่ใช่ไม่มีเหตุและซึ่งมิใช่ไม่เป็นเหตุ เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย{๑๒๒๙} ในเหตุปัจจัย มี ๑ วาร

{๑๒๓๐} [๖] สภาวธรรมซึ่งเป็นเหตุ ซึ่งเป็นเหตุและที่สัมปยุตด้วยเหตุ อาศัยสภาวธรรมซึ่งไม่เป็นเหตุ ซึ่งไม่เป็นเหตุและที่ไม่วิปปยุตจากเหตุ เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย{๑๒๓๑} ในเหตุปัจจัย มี ๑ วาร

{๑๒๓๒} สภาวธรรมซึ่งไม่เป็นเหตุซึ่งเป็นเหตุและที่สัมปยุตด้วยเหตุ อาศัยสภาวธรรมซึ่งมิใช่ไม่เป็นเหตุ ซึ่งมิใช่ไม่เป็นเหตุและที่ไม่วิปปยุตจากเหตุ เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย{๑๒๓๓} ในเหตุปัจจัย มี ๑ วาร

{๑๒๓๔} [๗] สภาวธรรมซึ่งไม่เป็นเหตุ ซึ่งไม่เป็นเหตุและที่มีเหตุ อาศัยสภาวธรรมซึ่งไม่เป็นเหตุ ซึ่งไม่เป็นเหตุและที่ไม่มีเหตุ เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย{๑๒๓๕} ในเหตุปัจจัย มี ๑ วาร

{๑๒๓๖} สภาวธรรมซึ่งไม่เป็นเหตุซึ่งไม่เป็นเหตุและที่ไม่มีเหตุ อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุ ซึ่งไม่เป็นเหตุและที่ไม่มีเหตุ เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย{๑๒๓๗} ในเหตุปัจจัย มี ๑ วาร

๑. เหตุทุกะ ๖-๑๒. จูฬันตรทุกะ

{๑๒๓๘} [๘] สภาวธรรมซึ่งไม่เป็นเหตุซึ่งไม่ใช่มีปัจจัย เป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่เป็นเหตุซึ่งมีปัจจัย โดยอารัมมณปัจจัย

{๑๒๓๙} ในอารัมมณปัจจัย มี ๓ วาร

(สังขตทุกะ ก็เหมีอนกับสัปปัจจยทุกะ)

{๑๒๔๐} [๙] สภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุซึ่งเห็นได้ อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุซึ่งไม่เป็นเห็นได้ เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย

{๑๒๔๑} ในเหตุปัจจัย มี ๓ วาร

{๑๒๔๒} สภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุซึ่งไม่เป็นเห็นไม่ได้ เป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่เป็นเหตุซึ่งเห็นไม่ได้ โดยอารัมมณปัจจัย{๑๒๔๓} ในอารัมมณปัจจัย มี ๓ วาร

{๑๒๔๔} [๑๐] สภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุซึ่งกระทบได้ อาศัยสภาวธรรมซึ่งไม่เป็นเหตุซึ่งไม่ใช่กระทบได้ เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย{๑๒๔๕} ในเหตุปัจจัย มี ๓ วาร

{๑๒๔๖} สภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุซึ่งกระทบไม่ได้ อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุที่ไม่ใช่กระทบไม่ได้ เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย{๑๒๔๗} ในเหตุปัจจัย มี ๑ วาร

{๑๒๔๘} [๑๑] สภาวธรรมซึ่งเป็นเหตุซึ่งเป็นรูป อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุซึ่งไม่ใช่รูป เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย{๑๒๔๙} ในเหตุปัจจัย มี ๓ วาร

{๑๒๕๐} สภาวธรรมที่เป็นเหตุซึ่งไม่มีรูป อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุซึ่งไม่ใช่มีรูป เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย{๑๒๕๑} ในเหตุปัจจัย มี ๓ วาร

{๑๒๕๒} [๑๒] สภาวธรรมที่เป็นเหตุซึ่งเป็นโลกิยะ อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุซึ่งไม่เป็นโลกิยะ เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุซึ่งเป็นโลกิยะ อาศัยสภาวธรรมที่มิใช่ไม่เป็นเหตุซึ่งไม่เป็นโลกิยะ เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย (โดยคณิตกนัย มี ๓ วาร){๑๒๕๓} สภาวธรรมซึ่งเป็นเหตุซึ่งเป็นโลกตตระ อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุซึ่งไม่เป็นโลกุตตระ เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย{๑๒๕๔} ในเหตุปัจจัย มี ๓ วาร

{๑๒๕๕} [๑๓] สภาวธรรมซึ่งเป็นเหตุซึ่งจิตบางอย่างรู้ได้ อาศัยสภาวธรรมซึ่งไม่เป็นเหตุซึ่งไม่ใช่จิตบางอย่างรู้ได้ เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย{๑๒๕๖} ในเหตุปัจจัย มี ๙ วาร

{๑๒๕๗} สภาวธรรมที่เป็นเหตุซึ่งจิตบางอย่างรู้ไม่ได้ อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุซึ่งไม่ใช่จิตบางอย่างรู้ไม่ได้ เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย{๑๒๕๘} ในเหตุปัจจัย มี ๙ วาร

๑. เหตุทุกะ ๑๓-๑๘. อาสวโคจฉกะ

{๑๒๕๙} [๑๔] สภาวธรรมซึ่งเป็นเหตุซึ่งเป็นอาสวะ อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุซึ่งไม่เป็นอาสวะ เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุซึ่งเป็นอาสวะ อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุซึ่งไม่เป็นอาสวะ เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย

สภาวธรรมทั้งหลายที่เป็นเหตุซึ่งเป็นอาสวะและที่ไม่เป็นเหตุซึ่งเป็นอาสวะ อาศัยสภาวธรรมซึ่งไม่เป็นเหตุซึ่งไม่เป็นอาสวะ เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย มี ๓ วารสภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุซึ่งเป็นอาสวะ อาศัยสภาวธรรมซึ่งมิใช่ไม่เป็นเหตุซึ่งไม่เป็นอาสวะ เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย มี ๑ วารสภาวธรรมที่เป็นเหตุซึ่งเป็นอาสวะ อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุซึ่งไม่เป็นอาสวะและที่มิใช่ไม่เป็นเหตุซึ่งไม่เป็นอาสวะ เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัยมี ๑ วาร{๑๒๖๐} ในเหตุปัจจัย มี ๕ วาร

{๑๒๖๑} สภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุซึ่งไม่เป็นอาสวะ อาศัยสภาวธรรมซึ่งไม่เป็นเหตุซึ่งมิใช่ไม่เป็นอาสวะ เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย มี ๑ วารสภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุซึ่งไม่เป็นอาสวะ อาศัยสภาวธรรมที่มิใช่ไม่เป็นเหตุซึ่งมิใช่ไม่เป็นอาสวะ เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย

สภาวธรรมที่เป็นเหตุซึ่งไม่ใช่อาสวะ อาศัยสภาวธรรมซึ่งมิใช่ไม่เป็นเหตุซึ่งมิใช่ไม่เป็นอาสวะ เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย

สภาวธรรมทั้งหลายที่เป็นเหตุซึ่งไม่เป็นอาสวะและที่ไม่เป็นเหตุซึ่งไม่เป็นอาสวะ อาศัยสภาวธรรมที่มิใช่ไม่เป็นเหตุซึ่งมิใช่ไม่ใช่อาสวะ เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย มี ๓ วารสภาวธรรมซึ่งไม่เป็นเหตุซึ่งไม่เป็นอาสวะ อาศัยสภาวธรรมซึ่งไม่เป็นเหตุซึ่งมิใช่ไม่เป็นอาสวะและที่มิใช่ไม่เป็นเหตุซึ่งมิใช่ไม่เป็นอาสวะ เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย มี ๑ วาร{๑๒๖๒} ในเหตุปัจจัย มี ๕ วาร

{๑๒๖๓} [๑๕] สภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุซึ่งเป็นอารมณ์ของอาสวะ อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุซึ่งไม่เป็นอาสวะ เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย{๑๒๖๔} ในเหตุปัจจัย มี ๓ วาร

สภาวธรรมซึ่งเป็นเหตุซึ่งไม่เป็นอาสวะ อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุซึ่งมิใช่ไม่เป็นอาสวะ เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย

ในเหตุปัจจัย มี ๓ วาร

{๑๒๖๕} [๑๖] สภาวธรรมซึ่งไม่เป็นเหตุซึ่งสัมปยุตด้วยอาสวะ อาศัยสภาวธรรมซึ่งมิใช่ไม่เป็นเหตุซึ่งไม่สัมปยุตด้วยอาสวะ เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย{๑๒๖๖} ในเหตุปัจจัย มี ๓ วาร

{๑๒๖๗} สภาวธรรมซึ่งเป็นเหตุซึ่งวิปปยุตจากอาสวะ อาศัยสภาวธรรมซึ่งไม่เป็นเหตุซึ่งไม่วิปปยุตจากอาสวะ เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย{๑๒๖๘} ในเหตุปัจจัย มี ๙ วาร

{๑๒๖๙} [๑๗] สภาวธรรมที่เป็นเหตุซึ่งเป็นอาสวะและที่เป็นอารมณ์ของอาสวะ อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุซึ่งไม่ใช่อาสวะและที่มิใช่ไม่เป็นอารมณ์ของอาสวะ เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย

{๑๒๗๐} ในเหตุปัจจัย มี ๕ วาร

{๑๒๗๑} สภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุซึ่งเป็นอารมณ์ของอาสวะแต่ไม่เป็นอาสวะ อาศัยสภาวธรรมซึ่งไม่เป็นเหตุซึ่งไม่ใช่ไม่เป็นอารมณ์ของอาสวะและที่มิใช่ไม่เป็นอาสวะ เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย{๑๒๗๒} ในเหตุปัจจัย มี ๕ วาร

{๑๒๗๓} [๑๘] สภาวธรรมที่เป็นเหตุซึ่งเป็นอาสวะและที่สัมปยุตด้วยอาสวะ อาศัยสภาวธรรมซึ่งไม่เป็นเหตุซึ่งไม่ใช่อาสวะและที่ไม่วิปปยุตจากอาสวะ เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย{๑๒๗๔} ในเหตุปัจจัย มี ๓ วาร

{๑๒๗๕} สภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุซึ่งสัมปยุตด้วยอาสวะและที่ไม่เป็นอาสวะ อาศัยสภาวธรรมซึ่งไม่เป็นเหตุซึ่งไม่วิปปยุตจากอาสวะและที่มิใช่ไม่เป็นอาสวะ เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย{๑๒๗๖} ในเหตุปัจจัย มี ๓ วาร

{๑๒๗๗} [๑๙] สภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุซึ่งวิปปยุตจากอาสวะและที่เป็นอารมณ์ของอาสวะ อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุซึ่งวิปปยุตจากอาสวะแต่ไม่เป็นอารมณ์ของอาสวะ เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย{๑๒๗๘} ในเหตุปัจจัย มี ๓ วาร

{๑๒๗๙} สภาวธรรมที่เป็นเหตุซึ่งวิปปยุตจากอาสวะและไม่เป็นอารมณ์ของอาสวะ อาศัยสภาวธรรมซึ่งไม่เป็นเหตุซึ่งวิปปยุตจากอาสวะและไม่ใช่ไม่เป็นอารมณ์ของอาสวะ เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย{๑๒๘๐} ในเหตุปัจจัย มี ๓ วาร

๑. เหตุทุกะ ๑๙. สัญโญชนาทิโคจฉกะ

{๑๒๘๑} [๒๐] สภาวธรรมซึ่งเป็นเหตุซึ่งเป็นสัญโญชน์ อาศัยสภาวธรรม

ที่ไม่เป็นเหตุซึ่งไม่เป็นสัญโญชน์ เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย

{๑๒๘๒} ในเหตุปัจจัย มี ๓ วาร

{๑๒๘๓} [๒๑] สภาวธรรมที่เป็นเหตุซึ่งเป็นคันถะ อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุซึ่งไม่ใช่คันถะ เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย{๑๒๘๔} ในเหตุปัจจัย มี ๙ วาร

{๑๒๘๕} [๒๒] สภาวธรรมที่เป็นเหตุซึ่งเป็นโอฆะ อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุซึ่งไม่เป็นโอฆะ เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย{๑๒๘๖} ในเหตุปัจจัย มี ๕ วาร

{๑๒๘๗} [๒๓] สภาวธรรมที่เป็นเหตุซึ่งเป็นโยคะ อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุซึ่งไม่เป็นโยคะ เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย{๑๒๘๘} ในเหตุปัจจัย มี ๕ วาร

{๑๒๘๙} [๒๔] สภาวธรรมที่เป็นเหตุซึ่งเป็นนิวรณ์ อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุซึ่งไม่เป็นนิวรณ์ เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย{๑๒๙๐} ในเหตุปัจจัย มี ๓ วาร

{๑๒๙๑} [๒๕] สภาวธรรมที่เป็นเหตุซึ่งเป็นปรามาสะ อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุซึ่งไม่เป็นปรามาสะ เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัยในเหตุปัจจัย มี ๓ วาร

๑. เหตุทุกะ ๕๔. มหันตรทุกะ

{๑๒๙๒} [๒๖] สภาวธรรมที่เป็นเหตุซึ่งมีอารมณ์ อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุซึ่งไม่ใช่มีอารมณ์ เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัยในเหตุปัจจัย มี ๓ วาร

{๑๒๙๓} สภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุซึ่งไม่มีอารมณ์ อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุซึ่งไม่ใช่ไม่มีอารมณ์ เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย

ในเหตุปัจจัย มี ๓ วาร

{๑๒๙๔} [๒๗] สภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุซึ่งเป็นจิต อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุซึ่งไม่เป็นจิต เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย{๑๒๙๕} ในเหตุปัจจัย มี ๓ วาร

{๑๒๙๖} สภาวธรรมที่เป็นเหตุซึ่งไม่เป็นจิต อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุซึ่งมิใช่ไม่เป็นจิต เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย{๑๒๙๗} ในเหตุปัจจัย มี ๓ วาร

{๑๒๙๘} [๒๘] สภาวธรรมที่เป็นเหตุซึ่งเป็นเจตสิก อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุซึ่งไม่เป็นเจตสิก เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย{๑๒๙๙} ในเหตุปัจจัย มี ๓ วาร

{๑๓๐๐} สภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุซึ่งไม่เป็นเจตสิก อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุซึ่งมิใช่ไม่เป็นเจตสิก เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย{๑๓๐๑} ในเหตุปัจจัย มี ๓ วาร

{๑๓๐๒} [๒๙] สภาวธรรมที่เป็นเหตุซึ่งสัมปยุตด้วยจิต อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุซึ่งไม่สัมปยุตด้วยจิต เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย{๑๓๐๓} ในเหตุปัจจัย มี ๓ วาร

{๑๓๐๔} สภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุซึ่งวิปปยุตจากจิต อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุซึ่งไม่วิปปยุตจากจิต เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย{๑๓๐๕} ในเหตุปัจจัย มี ๓ วาร

{๑๓๐๖} [๓๐] สภาวธรรมที่เป็นเหตุซึ่งเจือกับจิต อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุซึ่งไม่เจือกับจิต เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย{๑๓๐๗} ในเหตุปัจจัย มี ๓ วาร

{๑๓๐๘} สภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุซึ่งไม่เจือกับจิต อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุซึ่งมิใช่ไม่เจือกับจิต เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย

{๑๓๐๙} ในเหตุปัจจัย มี ๓ วาร

{๑๓๑๐} [๓๑] สภาวธรรมที่เป็นเหตุซึ่งมีจิตเป็นสมุฏฐาน อาศัยสภาวธรรมซึ่งไม่เป็นเหตุซึ่งไม่มีจิตเป็นสมุฏฐาน เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย{๑๓๑๑} ในเหตุปัจจัย มี ๓ วาร

{๑๓๑๒} สภาวธรรมที่เป็นเหตุซึ่งไม่มีจิตเป็นสมุฏฐาน อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุซึ่งมิใช่ไม่มีจิตเป็นสมุฏฐาน เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย{๑๓๑๓} ในเหตุปัจจัย มี ๓ วาร

{๑๓๑๔} [๓๒] สภาวธรรมที่เป็นเหตุซึ่งเกิดร่วมกับจิต อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุซึ่งไม่เกิดร่วมกับจิต เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย{๑๓๑๕} ในเหตุปัจจัย มี ๓ วาร

{๑๓๑๖} สภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุซึ่งไม่เกิดร่วมกับจิต อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุซึ่งมิใช่ไม่เกิดร่วมกับจิต เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัยในเหตุปัจจัย มี ๓ วาร

{๑๓๑๗} [๓๓] สภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุซึ่งไม่เกิดคล้อยตามจิต อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุซึ่งไม่เกิดคล้อยตามจิต เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย{๑๓๑๘} ในเหตุปัจจัย มี ๓ วาร

สภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุซึ่งไม่เกิดคล้อยตามจิต อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุซึ่งมิใช่ไม่เกิดคล้อยตามจิต เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัยในเหตุปัจจัย มี ๓ วาร

{๑๓๑๙} [๓๔] สภาวธรรมซึ่งเป็นเหตุซึ่งเจือกับจิตและที่มีจิตเป็นสมุฏฐาน อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุซึ่งไม่เจือกับจิตและที่มีจิตเป็นสมุฏฐาน เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย{๑๓๒๐} ในเหตุปัจจัย มี ๓ วาร

{๑๓๒๑} สภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุซึ่งไม่เจือกับจิตและที่มีจิตเป็นสมุฏฐาน

อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุซึ่งมิใช่ไม่เจือกับจิตและที่มีจิตเป็นสมุฏฐาน เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย

{๑๓๒๒} ในเหตุปัจจัย มี ๓ วาร

{๑๓๒๓} [๓๕] สภาวธรรมที่เป็นเหตุซึ่งเจือกับจิตที่มีจิตเป็นสมุฏฐานและที่เกิดร่วมกับจิต อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุซึ่งไม่เจือกับจิตที่มีจิตเป็นสมุฏฐานและที่เกิดร่วมกับจิต เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย{๑๓๒๔} ในเหตุปัจจัย มี ๓ วาร

{๑๓๒๕} สภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุซึ่งไม่เจือกับจิตที่มีจิตเป็นสมุฏฐานและที่เกิดร่วมกับจิต อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุซึ่งมิใช่ไม่เจือกับจิตที่มีจิตเป็นสมุฏฐานและที่เกิดร่วมกับจิต เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย{๑๓๒๖} ในเหตุปัจจัย มี ๓ วาร

{๑๓๒๗} [๓๖] สภาวธรรมซึ่งเป็นเหตุซึ่งเจือกับจิตที่มีจิตเป็นสมุฏฐานและที่เกิดคล้อยตามจิต อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุซึ่งไม่เจือกับจิตที่มีจิตเป็นสมุฏฐานและที่เกิดคล้อยตามจิต เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย{๑๓๒๘} ในเหตุปัจจัย มี ๓ วาร

{๑๓๒๙} สภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุซึ่งไม่เจือกับจิตที่มีจิตเป็นสมุฏฐานและที่เกิดคล้อยตามจิต อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุซึ่งมิใช่ไม่เจือกับจิตที่มีจิตเป็นสมุฏฐานและที่เกิดคล้อยตามจิต เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย{๑๓๓๐} ในเหตุปัจจัย มี ๓ วาร

{๑๓๓๑} [๓๗] สภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุซึ่งเป็นภายใน อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุซึ่งไม่เป็นภายใน เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย

{๑๓๓๒} ในเหตุปัจจัย มี ๓ วาร

{๑๓๓๓} สภาวธรรมซึ่งเป็นเหตุซึ่งเป็นภายนอก อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุซึ่งไม่เป็นภายนอก เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย

{๑๓๓๔} ในเหตุปัจจัย มี ๓ วาร

{๑๓๓๕} [๓๘] สภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุซึ่งเป็นอุปาทายรูป อาศัยสภาวธรรมซึ่งไม่เป็นเหตุซึ่งไม่เป็นอุปาทายรูป เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย{๑๓๓๖} ในเหตุปัจจัย มี ๓ วาร

{๑๓๓๗} สภาวธรรมซึ่งเป็นเหตุซึ่งไม่เป็นอุปาทายรูป อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุซึ่งมิใช่ไม่เป็นอุปาทายรูป เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย{๑๓๓๘} ในเหตุปัจจัย มี ๓ วาร

{๑๓๓๙} [๓๙] สภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุอันตัณหาทิฏฐิไม่ยึดครอง อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุซึ่งไม่ใช่อันตัณหาทิฏฐิไม่ยึดครอง เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย{๑๓๔๐} ในเหตุปัจจัย มี ๓ วาร

๑. เหตุทุกะ ๖๘. อุปาทานโคจฉกะ

{๑๓๔๑} [๔๐] สภาวธรรมที่เป็นเหตุซึ่งเป็นอุปาทาน อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุซึ่งไม่เป็นอุปาทาน เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย{๑๓๔๒} ในเหตุปัจจัย มี ๙ วาร

๑. เหตุทุกะ ๗๔. กิเลสโคจฉกะ

{๑๓๔๓} [๔๑] สภาวธรรมที่เป็นเหตุซึ่งเป็นกิเลส อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุซึ่งไม่เป็นกิเลส เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย{๑๓๔๔} ในเหตุปัจจัย มี ๓ วาร

๑. เหตุทุกะ ๘๒. ปิฏฐิทุกะ

{๑๓๔๕} [๔๒] สภาวธรรมที่เป็นเหตุอันโสดาปัตติมรรคพึงประหาณ อาศัย

สภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุซึ่งไม่ใช่อันโสดาปัตติมรรคพึงประหาณ เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย

{๑๓๔๖} ในเหตุปัจจัย มี ๓ วาร

{๑๓๔๗} สภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุซึ่งไม่ใช่อันโสดาปัตติมรรคพึงประหาณ อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุซึ่งมิใช่ไม่ใช่อันโสดาปัตติมรรคพึงประหาณ เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย{๑๓๔๘} ในเหตุปัจจัย มี ๓ วาร

{๑๓๔๙} [๔๓] สภาวธรรมที่เป็นเหตุอันมรรคเบื้องสูง ๓ พึงประหาณ อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุซึ่งไม่ใช่อันมรรคเบื้องสูง ๓ พึงประหาณ เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย{๑๓๕๐} ในเหตุปัจจัย มี ๓ วาร

{๑๓๕๑} สภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุซึ่งไม่ใช่อันมรรคเบื้องสูง ๓ พึงประหาณ อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุซึ่งมิใช่ไม่ใช่อันมรรคเบื้องสูง ๓ พึงประหาณ เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย{๑๓๕๒} ในเหตุปัจจัย มี ๓ วาร

{๑๓๕๓} [๔๔] สภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุซึ่งมีเหตุอันโสดาปัตติมรรคพึงประหาณ อาศัยสภาวธรรมที่มิใช่ไม่เป็นเหตุซึ่งไม่ใช่มีเหตุอันโสดาปัตติมรรค พึงประหาณ เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัยในเหตุปัจจัย มี ๑ วาร

{๑๓๕๔} สภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุซึ่งไม่ใช่มีเหตุอันโสดาปัตติมรรคพึงประหาณ อาศัยสภาวธรรมที่มิใช่ไม่เป็นเหตุซึ่งมิใช่ไม่ใช่มีเหตุอันโสดาปัตติมรรคพึงประหาณ เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย{๑๓๕๕} ในเหตุปัจจัย มี ๓ วาร

{๑๓๕๖} [๔๕] สภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุซึ่งมีเหตุอันมรรคเบื้องสูง ๓ พึง

ประหาณอาศัยสภาวธรรมที่มิใช่ไม่เป็นเหตุซึ่งไม่ใช่มีเหตุอันมรรคเบื้องสูง ๓ พึงประหาณ เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย{๑๓๕๗} ในเหตุปัจจัย มี ๑ วาร

{๑๓๕๘} สภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุซึ่งไม่ใช่มีเหตุอันมรรคเบื้องสูง ๓ พึงประหาณ อาศัยสภาวธรรมที่มิใช่ไม่เป็นเหตุซึ่งมิใช่ไม่ใช่มีเหตุอันมรรคเบื้องสูง ๓ พึงประหาณ เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย{๑๓๕๙} ในเหตุปัจจัย มี ๓ วาร

{๑๓๖๐} [๔๖] สภาวธรรมที่เป็นเหตุซึ่งมีวิตก อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุซึ่งไม่ใช่มีวิตก เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย{๑๓๖๑} ในเหตุปัจจัย มี ๓ วาร

{๑๓๖๒} [๔๗] สภาวธรรมที่เป็นเหตุซึ่งเป็นสรณะ อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุซึ่งไม่เป็นสรณะ เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย{๑๓๖๓} ในเหตุปัจจัย มี ๓ วาร

{๑๓๖๔} สภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุซึ่งเป็นอรณะ อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุซึ่งไม่เป็นอรณะ เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุซึ่งเป็นอรณะ อาศัยสภาวธรรมที่มิใช่ไม่เป็นเหตุซึ่งไม่เป็นอรณะ เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุซึ่งเป็นอรณะ อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุซึ่งไม่เป็นอรณะและที่มิใช่ไม่เป็นเหตุซึ่งไม่เป็นอรณะ เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย{๑๓๖๕} ในเหตุปัจจัย มี ๓ วาร

๒. สเหตุกาทิทุกะ ๑. เหตุทุกะ

{๑๓๖๖} [๔๘] สภาวธรรมที่มีเหตุซึ่งเป็นเหตุ อาศัยสภาวธรรมที่ไม่ใช่มีเหตุซึ่งไม่เป็นเหตุ เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจ้ย

สภาวธรรมที่มีเหตุซึ่งเป็นเหตุ อาศัยสภาวธรรมที่มิใช่ไม่มีเหตุซึ่งไม่เป็นเหตุ เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย

สภาวธรรมที่มีเหตุซึ่งเป็นเหตุ อาศัยสภาวธรรมที่ไม่ใช่มีเหตุซึ่งไม่เป็นเหตุและที่มิใช่ไม่มีเหตุซึ่งไม่เป็นเหตุ เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย{๑๓๖๗} ในเหตุปัจจัย มี ๓ วาร

สภาวธรรมที่มีเหตุซึ่งไม่เป็นเหตุ อาศัยสภาวธรรมที่ไม่ใช่มีเหตุซึ่งมิใช่ไม่เป็นเหตุ เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย มี ๓ วาร{๑๓๖๘} สภาวธรรมที่ไม่มีเหตุซึ่งไม่เป็นเหตุ อาศัยสภาวธรรมที่มิใช่ไม่มีเหตุซึ่งมิใช่ไม่เป็นเหตุ เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย มี ๓ วาร{๑๓๖๙} ในเหตุปัจจัย มี ๖ วาร

{๑๓๗๐} [๔๙] สภาวธรรมที่สัมปยุตด้วยเหตุซึ่งเป็นเหตุ อาศัยสภาวธรรมที่ไม่สัมปยุตด้วยเหต ซึ่งไม่เป็นเหตุ เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย มี ๓ วาร (เหมือนกับสเหตุกทุกะ){๑๓๗๑} [๕๐] สภาวธรรมที่เป็นเหตุและที่มีเหตุซึ่งเป็นเหตุ อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุและที่มิใช่ไม่มีเหตุซึ่งไม่เป็นเหตุ เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย{๑๓๗๒} ในเหตุปัจจัย มี ๑ วาร

{๑๓๗๓} สภาวธรรมที่มีเหตุและที่ไม่เป็นเหตุซึ่งไม่เป็นเหตุ อาศัยสภาวธรรมที่มิใช่ไม่มีเหตุและที่มิใช่ไม่เป็นเหตุซึ่งมิใช่ไม่เป็นเหตุ เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย{๑๓๗๔} ในเหตุปัจจัย มี ๑ วาร

{๑๓๗๕} [๕๑] สภาวธรรมที่เป็นเหตุและที่สัมปยุตด้วยเหตุซึ่งเป็นเหตุ อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุและที่ไม่วิปปยุตจากเหตุซึ่งไม่เป็นเหตุ เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย{๑๓๗๖} ในเหตุปัจจัย มี ๑ วาร

{๑๓๗๗} สภาวธรรมที่สัมปยุตด้วยเหตุและที่ไม่เป็นเหตุซึ่งไม่เป็นเหตุ อาศัยสภาวธรรมที่ไม่วิปปยุตจากเหตุและที่มิใช่ไม่เป็นเหตุซึ่งมิใช่ไม่เป็นเหตุ เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย{๑๓๗๘} ในเหตุปัจจัย มี ๑ วาร

(ทุกะสุดท้ายหาไม่ได้)

๗-๑๓. จูฬันตรทุกะ ๑. เหตุทุกะ

{๑๓๗๙} [๕๒] สภาวธรรมที่มีปัจจัยซึ่งเป็นเหตุ อาศัยสภาวธรรมที่มิใช่ไม่มีปัจจัยซึ่งไม่เป็นเหตุ เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย

{๑๓๘๐} ในเหตุปัจจัย มี ๑ วาร

{๑๓๘๑} สภาวธรรมที่มีปัจจัยซึ่งไม่เป็นเหตุ อาศัยสภาวธรรมที่มิใช่ไม่มีปัจจัยซึ่งมิใช่ไม่เป็นเหตุ เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย

{๑๓๘๒} ในเหตุปัจจัย มี ๑ วาร

(สังขตทุกะเหมือนกับสัปปัจจยทุกะ)

{๑๓๘๓} [๕๓] สภาวธรรมที่เห็นไม่ได้ซึ่งเป็นเหตุ อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นเห็นได้ซึ่งไม่เป็นเหตุ เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย{๑๓๘๔} ในเหตุปัจจัย มี ๑ วาร

{๑๓๘๕} สภาวธรรมที่เห็นได้ซึ่งไม่เป็นเหตุ อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นเห็นได้ซึ่งมิใช่ไม่เป็นเหตุ เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย

{๑๓๘๖} ในเหตุปัจจัย มี ๓ วาร

{๑๓๘๗} [๕๔] สภาวธรรมที่กระทบไม่ได้ซึ่งเป็นเหตุ อาศัยสภาวธรรมที่ไม่ใช่กระทบได้ซึ่งไม่เป็นเหตุ เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย{๑๓๘๘} ในเหตุปัจจัย มี ๑ วาร

{๑๓๘๙} สภาวธรรมที่กระทบได้ซึ่งไม่เป็นเหตุ อาศัยสภาวธรรมที่ไม่ใช่กระทบได้ซึ่งมิใช่ไม่เป็นเหตุ เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย{๑๓๙๐} ในเหตุปัจจัย มี ๓ วาร

{๑๓๙๑} [๕๕] สภาวธรรมที่ไม่มีรูปซึ่งเป็นเหตุ อาศัยสภาวธรรมที่ไม่ใช่มีรูปซึ่งไม่เป็นเหตุ เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัยสภาวธรรมที่ไม่มีรูปซึ่งไม่เป็นเหตุ อาศัยสภาวธรรมที่ไม่ใช่มีรูปซึ่งมิใช่ไม่เป็นเหตุ เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย โดยคณิตกนัย มี ๓ วาร{๑๓๙๒} [๕๖] สภาวธรรมที่เป็นโลกุตตระซึ่งเป็นเหตุ อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นโลกิยะซึ่งไม่เป็นเหตุ เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย มี ๑ วารสภาวธรรมที่เป็นโลกิยะซึ่งเป็นเหตุ อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นโลกุตตระซึ่งไม่เป็นเหตุ เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย มี ๑ วาร{๑๓๙๓} ในเหตุปัจจัย มี ๒ วาร

{๑๓๙๔} สภาวธรรมที่เป็นโลกิยะซึ่งไม่เป็นเหตุ อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นโลกิยะซึ่งมิใช่ไม่เป็นเหตุ เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย มี ๓ วารสภาวธรรมที่เป็นโลกิยะซึ่งไม่เป็นเหตุ อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นโลกุตตระซึ่งมิใช่ไม่เป็นเหตุ เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย มี ๑ วาร{๑๓๙๕} ในเหตุปัจจัย มี ๔ วาร

{๑๓๙๖} [๕๗] สภาวธรรมที่จิตบางอย่างรู้ได้ซึ่งเป็นเหตุ อาศัยสภาวธรรมที่ไม่ใช่จิตบางอย่างรู้ได้ซึ่งไม่เป็นเหตุ เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย{๑๓๙๗} ในเหตุปัจจัย มี ๙ วาร

{๑๓๙๘} สภาวธรรมที่ไม่ใช่จิตบางอย่างรู้ได้ซึ่งไม่เป็นเหตุ อาศัยสภาวธรรม

ที่ไม่ใช่จิตบางอย่างรู้ได้ซึ่งมิใช่ไม่เป็นเหตุ เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย

{๑๓๙๙} ในเหตุปัจจัย มี ๙ วาร

๑๔. อาสวโคจฉกะ ๑. เหตุทุกะ

{๑๔๐๐} [๕๘] สภาวธรรมที่เป็นอาสวะซึ่งเป็นเหตุ อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นอาสวะซึ่งไม่เป็นเหตุ เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย มี ๓ วารสภาวธรรมที่เป็นอาสวะซึ่งเป็นเหตุ อาศัยสภาวธรรมที่มิใช่ไม่เป็นอาสวะซึ่งไม่เป็นเหตุ เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย มี ๑ วารสภาวธรรมที่เป็นอาสวะซึ่งเป็นเหตุ อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นอาสวะซึ่งไม่เป็นเหตุและที่มิใช่ไม่เป็นอาสวะซึ่งไม่เป็นเหตุ เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย มี ๑ วาร{๑๔๐๑} ในเหตุปัจจัย มี ๕ วาร

{๑๔๐๒} สภาวธรรมที่ไม่เป็นอาสวะซึ่งไม่เป็นเหตุ อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นอาสวะซึ่งมิใช่ไม่เป็นเหตุ เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย มี ๑ วารสภาวธรรมที่ไม่เป็นอาสวะซึ่งไม่เป็นเหตุ อาศัยสภาวธรรมที่มิใช่ไม่เป็นอาสวะซึ่งมิใช่ไม่เป็นเหตุ เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย มี ๓ วารสภาวธรรมที่ไม่เป็นอาสวะซึ่งไม่เป็นเหตุ อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นอาสวะซึ่งมิใช่ไม่เป็นเหตุและที่มิใช่ไม่เป็นอาสวะซึ่งมิใช่ไม่เป็นเหตุ เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย มี ๑ วารในเหตุปัจจัย มี ๕ วาร

๕๕. มหันตรทุกะ ๑. เหตุทุกะ

{๑๔๐๓} [๕๙] สภาวธรรมที่มีอารมณ์ซึ่งเป็นเหตุ อาศัยสภาวธรรมที่ไม่ใช่มีอารมณ์ซึ่งไม่เป็นเหตุ เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย{๑๔๐๔} ในเหตุปัจจัย มี ๓ วาร

{๑๔๐๕} สภาวธรรมที่มีอารมณ์ซึ่งไม่เป็นเหตุ อาศัยสภาวธรรมที่ไม่ใช่ไม่มีอารมณ์ซึ่งมิใช่ไม่เป็นเหตุ เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย{๑๔๐๖} ในเหตุปัจจัย มี ๓ วาร (ย่อ)

๑๐๐. สรณทุกะ ๑. เหตุทุกะ

{๑๔๐๗} [๖๐] สภาวธรรมที่เป็นอรณะซึ่งเป็นเหตุ อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นสรณะซึ่งไม่เป็นเหตุ เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัยสภาวธรรมที่เป็นสรณะซึ่งเป็นเหตุ อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นอรณะซึ่งไม่เป็นเหตุ เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย{๑๔๐๘} ในเหตุปัจจัย มี ๒ วาร

{๑๔๐๙} สภาวธรรมที่เป็นอรณะซึ่งไม่เป็นเหตุ อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นสรณะซึ่งมิใช่ไม่เป็นเหตุ เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย (๑)สภาวธรรมที่เป็นอรณะซึ่งไม่เป็นเหตุ อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นอรณะซึ่งมิใช่ไม่เป็นเหตุ เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัยสภาวธรรมที่เป็นสรณะซึ่งไม่เป็นเหตุ อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นอรณะซึ่งมิใช่ไม่เป็นเหตุ เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัยสภาวธรรมที่เป็นสรณะซึ่งไม่เป็นเหตุและที่เป็นอรณะซึ่งไม่เป็นเหตุ อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นอรณะซึ่งมิใช่ไม่เป็นเหตุ เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย{๑๔๑๐} มี ๓ วาร (ย่อ)

๑๐๐. สรณทุกะ ๒. สเหตุกทุกะ

{๑๔๑๑} [๖๑] สภาวธรรมที่เป็นอรณะซึ่งมีเหตุ อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นสรณะซึ่งไม่ใช่มีเหตุ เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัยสภาวธรรมที่เป็นสรณะซึ่งมีเหตุ อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นอรณะซึ่งไม่ใช่มีเหตุ เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย

{๑๔๑๒} ในเหตุปัจจัย มี ๒ วาร

{๑๔๑๓} [๖๒] สภาวธรรมที่เป็นอรณะซึ่งไม่มีเหตุ อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นสรณะซึ่งมิใช่ไม่มีเหตุ เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัยสภาวธรรมที่เป็นอรณะซึ่งไม่มีเหตุ อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นอรณะซึ่งมิใช่ไม่มีเหตุ เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย{๑๔๑๔} ในเหตุปัจจัย มี ๒ วาร

๑๐๐. สรณทุกะ ๓. เหตุสัมปยุตตทุกะ

{๑๔๑๕} [๖๓] สภาวธรรมที่เป็นอรณะซึ่งสัมปยุตด้วยเหตุ อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นสรณะซึ่งไม่สัมปยุตด้วยเหตุ เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัยสภาวธรรมที่เป็นสรณะซึ่งสัมปยุตด้วยเหตุ อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นอรณะซึ่งไม่สัมปยุตด้วยเหตุ เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย{๑๔๑๖} ในเหตุปัจจัย มี ๒ วาร

{๑๔๑๗} [๖๔] สภาวธรรมที่เป็นอรณะซึ่งวิปปยุตจากเหตุ อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นสรณะซึ่งไม่วิปปยุตจากเหตุ เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นอรณะซึ่งวิปปยุตจากเหตุ อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นอรณะซึ่งไม่วิปปยุตจากเหตุ เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย{๑๔๑๘} ในเหตุปัจจัย มี ๒ วาร

๑๐๐. สรณทุกะ ๔. เหตุสเหตุกทุกะ

{๑๔๑๙} [๖๕] สภาวธรรมที่เป็นอรณะซึ่งเป็นเหตุและที่มีเหตุ อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นสรณะซึ่งไม่เป็นเหตุและที่มิใช่ไม่มีเหตุ เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัยสภาวธรรมที่เป็นสรณะซึ่งเป็นเหตุและที่มีเหตุ อาศัยสภาวธรรม

ที่ไม่เป็นอรณะซึ่งไม่เป็นเหตุและที่มิใช่ไม่มีเหตุ เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย

{๑๔๒๐} ในเหตุปัจจัย มี ๒ วาร

{๑๔๒๑} สภาวธรรมที่เป็นอรณะซึ่งมีเหตุและที่ไม่เป็นเหตุ อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นสรณะซึ่งมิใช่ไม่มีเหตุและที่มิใช่ไม่เป็นเหตุ เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัยสภาวธรรมที่เป็นสรณะซึ่งมีเหตุและที่ไม่เป็นเหตุ อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นอรณะซึ่งมิใช่ไม่มีเหตุและที่มิใช่ไม่เป็นเหตุ เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย{๑๔๒๒} ในเหตุปัจจัย มี ๒ วาร

(เหตุและเหตุสัมปยุตตทุกะ ย่อ)

๑๐๐. สรณทุกะ ๖. นเหตุสเหตุกทุกะ

{๑๔๒๓} [๖๖] สภาวธรรมที่เป็นอรณะซึ่งไม่เป็นเหตุและที่มีเหตุ อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นสรณะซึ่งไม่เป็นเหตุและที่ไม่ใช่มีเหตุ เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย{๑๔๒๔} ในเหตุปัจจัย มี ๑ วาร

{๑๔๒๕} สภาวธรรมที่เป็นอรณะซึ่งไม่เป็นเหตุและที่ไม่มีเหตุ อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นสรณะซึ่งไม่เป็นเหตุและที่มิใช่ไม่มีเหตุ เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย มี ๑ วารสภาวธรรมที่เป็นอรณะซึ่งไม่เป็นเหตุและที่ไม่มีเหตุ อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นอรณะซึ่งไม่เป็นเหตุและที่มิใช่ไม่มีเหตุ เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย มี ๑ วาร{๑๔๒๖} ในเหตุปัจจัย มี ๒ วาร

๑๐๐. สรณทุกะ ๗. จูฬันตรทุกะ

{๑๔๒๗} [๖๗] สภาวธรรมที่ไม่เป็นสรณะซึ่งไม่ใช่มีปัจจัย เป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่เป็นอรณะซึ่งมีปัจจัย โดยอารัมมณปัจจัยในอารัมมณปัจจัย มี ๑ วาร

{๑๔๒๘} [๖๘] สภาวธรรมที่ไม่เป็นสรณะซึ่งไม่เป็นสังขตะ (ย่อ)

{๑๔๒๙} [๖๙] สภาวธรรมที่เป็นอรณะซึ่งเห็นได้ อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นสรณะซึ่งไม่ใช่เห็นได้ เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย{๑๔๓๐} ในเหตุปัจจัย มี ๓ วาร

สภาวธรรมที่ไม่เป็นสรณะซึ่งไม่ใช่เห็นได้ เป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่เป็นสรณะซึ่งเห็นไม่ได้ โดยอารัมมณปัจจัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นสรณะซึ่งไม่ใช่เห็นได้ เป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่เป็นอรณะซึ่งเห็นไม่ได้ โดยอารัมมณปัจจัยในอารัมมณปัจจัย มี ๒ วาร

{๑๔๓๑} [๗๐] สภาวธรรมที่เป็นอรณะซึ่งกระทบได้ อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นสรณะซึ่งไม่ใช่กระทบได้ เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย{๑๔๓๒} ในเหตุปัจจัย มี ๓ วาร

{๑๔๓๓} [๗๑] สภาวธรรมที่เป็นอรณะซึ่งมีรูป อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นสรณะซึ่งไม่ใช่มีรูป เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัยสภาวธรรมที่เป็นอรณะซึ่งมีรูป อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นอรณะซึ่งไม่ใช่มีรูป เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย{๑๔๓๔} ในเหตุปัจจัย มี ๒ วาร

{๑๔๓๕} สภาวธรรมที่เป็นสรณะซึ่งไม่มีรูป อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นสรณะซึ่งมิใช่ไม่มีรูป เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย

สภาวธรรมที่เป็นอรณะซึ่งไม่มีรูป อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นสรณะซึ่งมิใช่ไม่มีรูป เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย

{๑๔๓๖} ในเหตุปัจจัย มี ๒ วาร

{๑๔๓๗} [๗๒] สภาวธรรมที่เป็นอรณะซึ่งเป็นโลกิยะ อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นสรณะซึ่งไม่เป็นโลกิยะ เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย{๑๔๓๘} ในเหตุปัจจัย มี ๑ วาร

{๑๔๓๙} สภาวธรรมที่เป็นอรณะซึ่งเป็นโลกุตตระ อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นสรณะซึ่งไม่เป็นโลกุตตระ เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย{๑๔๔๐} ในเหตุปัจจัย มี ๑ วาร

{๑๔๔๑} [๗๓] สภาวธรรมที่เป็นอรณะซึ่งจิตบางอย่างรู้ได้ อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นสรณะซึ่งไม่ใช่จิตบางอย่างรู้ได้ เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย{๑๔๔๒} ในเหตุปัจจัย มี ๕ วาร

{๑๔๔๓} สภาวธรรมที่เป็นอรณะซึ่งไม่ใช่จิตบางอย่างรู้ได้ อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นสรณะซึ่งมิใช่ไม่ใช่จิตบางอย่างรู้ได้ เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย{๑๔๔๔} ในเหตุปัจจัย มี ๕ วาร

๑๐๐. สรณทุกะ ๑๔. อาสวโคจฉกาทิ

{๑๔๔๕} [๗๔] สภาวธรรมที่เป็นสรณะซึ่งเป็นอาสวะ อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นอรณะซึ่งไม่เป็นอาสวะ เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัยในเหตุปัจจัย มี ๑ วาร

{๑๔๔๖} [๗๕] สภาวธรรมที่เป็นสรณะซึ่งเป็นสัญโญชน์ อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นอรณะซึ่งไม่เป็นสัญโญชน์ เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย{๑๔๔๗} ในเหตุปัจจัย มี ๑ วาร

{๑๔๔๘} [๗๖] สภาวธรรมที่เป็นสรณะซึ่งเป็นคันถะ อาศัยสภาวธรรมที่ไม่

เป็นอรณะซึ่งไม่เป็นคันถะ เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย

{๑๔๔๙} ในเหตุปัจจัย มี ๑ วาร

{๑๔๕๐} [๗๗] สภาวธรรมที่เป็นสรณะซึ่งเป็นโอฆะ อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นอรณะซึ่งไม่เป็นโอฆะ เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย{๑๔๕๑} ในเหตุปัจจัย มี ๑ วาร

{๑๔๕๒} [๗๘] สภาวธรรมที่เป็นสรณะซึ่งเป็นโยคะ อาคัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นอรณะซึ่งไม่เป็นโยคะ เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย{๑๔๕๓} ในเหตุปัจจัย มี ๑ วาร

{๑๔๕๔} [๗๙] สภาวธรรมที่เป็นสรณะซึ่งเป็นนิวรณ์อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นอรณะซึ่งไม่เป็นนิวรณ์ เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย{๑๔๕๕} ในเหตุปัจจัย มี ๑ วาร

{๑๔๕๖} [๘๐] สภาวธรรมที่เป็นสรณะซึ่งเป็นปรามาสะ อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นอรณะซึ่งไม่เป็นปรามาสะ เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย{๑๔๕๗} ในเหตุปัจจัย มี ๑ วาร

๑๐๐. สรณทุกะ ๕๕. มหันตรทุกะ

{๑๔๕๘} [๘๑] สภาวธรรมที่เป็นอรณะซึ่งมีอารมณ์ อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นสรณะซึ่งไม่ใช่มีอารมณ์ เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัยในเหตุปัจจัย มี ๑ วาร

{๑๔๕๙} สภาวธรรมที่เป็นอรณะซึ่งไม่มีอารมณ์ อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นสรณะซึ่งมิใช่ไม่มีอารมณ์ เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัยสภาวธรรมที่เป็นอรณะซึ่งไม่มีอารมณ์ อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นอรณะซึ่งมิใช่ไม่มีอารมณ์ เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย{๑๔๖๐} ในเหตุปัจจัย มี ๒ วาร

{๑๔๖๑} [๘๒] สภาวธรรมที่เป็นอรณะซึ่งเป็นจิต อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นสรณะซึ่งไม่เป็นจิต เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัยสภาวธรรมที่เป็นสรณะซึ่งเป็นจิต อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นอรณะซึ่งไม่เป็นจิต เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย{๑๔๖๒} ในเหตุปัจจัย มี ๒ วาร (ย่อ)

{๑๔๖๓} [๘๓] สภาวธรรมที่เป็นอรณะซึ่งเป็นเจตสิก อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นสรณะซึ่งไม่เป็นเจตสิก เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัยสภาวธรรมที่เป็นสรณะซึ่งเป็นเจตสิก อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นอรณะซึ่งไม่เป็นเจตสิก เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย{๑๔๖๔} ในเหตุปัจจัย มี ๒ วาร

{๑๔๖๕} [๘๔] สภาวธรรมที่เป็นอรณะซึ่งสัมปยุตด้วยจิต อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นสรณะซึ่งไม่สัมปยุตด้วยจิต เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัยสภาวธรรมที่เป็นสรณะซึ่งสัมปยุตด้วยจิต อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นอรณะซึ่งไม่สัมปยุตด้วยจิต เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัยในเหตุปัจจัย มี ๒ วาร

{๑๔๖๖} [๘๕] สภาวธรรมที่เป็นอรณะซึ่งเจือกับจิต อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นสรณะซึ่งไม่เจือกับจิต เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัยสภาวธรรมที่เป็นสรณะซึ่งเจือกับจิต อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นอรณะซึ่งไม่เจือกับด้วยจิต เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย{๑๔๖๗} ในเหตุปัจจัย มี ๒ วาร

๑๐๐. สรณทุกะ ๘๓. ปิฏฐิทุกะ

{๑๔๖๘} [๘๖] สภาวธรรมที่เป็นสรณะอันโสดาปัตติมรรคพึงประหาณ อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นอรณะซึ่งไม่ใช่อันโสดาปัตติมรรคพึงประหาณ เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย

{๑๔๖๙} ในเหตุปัจจัย มี ๑ วาร

{๑๔๗๐} สภาวธรรมที่เป็นอรณะซึ่งไม่ใช่อันโสดาปัตติมรรคพึงประหาณ อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นอรณะซึ่งมิใช่ไม่ใช่อันโสดาปัตติมรรคพึงประหาณ เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย{๑๔๗๑} ในเหตุปัจจัย มี ๑ วาร(ย่อ)

{๑๔๗๒}[๘๗] สภาวธรรมที่เป็นอรณะซึ่งเป็นสอุตตระ อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นสรณะซึ่งไม่เป็นสอุตตระ เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย{๑๔๗๓} ในเหตุปัจจัย มี ๑ วาร

(สหชาตวารก็ดี ปัจจยวารก็ดี นิสสยวารก็ดี สังสัฏฐวารก็ดี สัมปยุตตวารก็ดี เหมือนกับปฏิจจวาร)

ปัญหาวาร - เหตุอารัมมณปัจจัย

{๑๔๗๔} [๘๘] สภาวธรรมที่ไม่เป็นสรณะซึ่งไม่เป็นสอุตตระ เป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่เป็นอรณะ ซึ่งเป็นสอุตตระโดยเหตุปัจจัย มี ๑ วาร{๑๔๗๕} สภาวธรรมที่ไม่เป็นสรณะซึ่งไม่เป็นสอุตตระ เป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่เป็นอรณะ ซึ่งเป็นสอุตตระโดยอารัมมณปัจจัย มี ๑ วาร{๑๔๗๖} ในเหตุปัจจัย มี ๑ วาร

ในอารัมมณปัจจัย ” ๑ ”

ในอธิปติปัจจัย ” ๑ ” ...

ในอวิคตปัจจัย ” ๑ ”

ปัจจนียุทธาระ

{๑๔๗๗} [๘๙] สภาวธรรมที่ไม่เป็นสรณะซึ่งไม่เป็นสอุตตระ เป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่เป็นอรณะซึ่งเป็นสอุตตระโดยอารัมมณปัจจัย เป็นปัจจัยโดยสหชาตปัจจัย เป็นปัจจัยโดยอุปนิสสยปัจจัย เป็นปัจจัยโดยปัจฉาชาต

ปัจจัย (ย่อ)

{๑๔๗๘} ในนเหตุปัจจัย มี ๑ วาร

ในนอารัมมณปัจจัย ” ๑ ”

{๑๔๗๙} ในนอารัมมณปัจจัย กับเหตุปัจจัย มี ๑ วาร (ย่อ)

{๑๔๘๐} ในอารัมมณปัจจัย กับนเหตุปัจจัย ” ๑ ” (ย่อ)

(ปัญหาวารในกุสลติกมีโดยประการใด พึงให้พิสดารโดยประการนั้น)

อนุตตรปทะ - เหตุ - อนัตรปัจจัย

{๑๔๘๑} [๙๐] สภาวธรรมที่เป็นอรณะซึ่งเป็นอนุตตระ อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นสรณะซึ่งไม่เป็นอนุตตระ เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย{๑๔๘๒} ในเหตุปัจจัย มี ๑ วาร ...

ในอวิคตปัจจัย ” ๑ ”

{๑๔๘๓} [๙๑] สภาวธรรมที่ไม่เป็นสรณะซึ่งไม่เป็นอนุตตระ เป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่เป็นอรณะซึ่งเป็นอนุตตระ โดยอนันตรปัจจัย{๑๔๘๔} ในอนันตรปัจจัย มี ๑ วาร

ในสมนันตรปัจจัย ” ๑ ”

ในอุปนิสสยปัจจัย ” ๒ ”

ในปุเรชาตปัจจัย ” ๑ ”

ในอาเสวนปัจจัย ” ๑ ”

ในวิปปยุตตปัจจัย ” ๑ ”

ในอัตถิปัจจัย ” ๑ ”

ในนัตถิปัจจัย ” ๑ ”

ในวิคตปัจจัย ” ๑ ”

ในอวิคตปัจจัย ” ๑ ”

ปัจจนียุทธาระ

{๑๔๘๕} [๙๒] สภาวธรรมที่ไม่เป็นสรณะซึ่งไม่เป็นอนุตตระ เป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่เป็นอรณะซึ่งเป็นอนุตตระโดยอุปนิสสยปัจจัย เป็นปัจจัยโดยปุเรชาตปัจจัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นอรณะซึ่งไม่เป็นอนุตตระเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรม ที่เป็นอรณะซึ่งเป็นอนุตตระ โดยอุปนิสสยปัจจัย (ย่อ){๑๔๘๖} ในนเหตุปัจจัย มี ๒ วาร

ในนอารัมมณปัจจัย ” ๒ ” ...

ในนอุปนิสสยปัจจัย ” ๑ ”

ในนปุเรชาตปัจจัย ” ๒ ” ...

ในนอวิคตปัจจัย ” ๒ ”

{๑๔๘๗} ในนเหตุปัจจัย กับอุปนิสสยปัจจัย มี ๒ วาร (ย่อ)

{๑๔๘๘} ในอุปนิสสยปัจจัย กับนเหตุปัจจัย ” ๒ ”

ในปุเรชาตปัจจัย มี ๑ วาร ...

ในอัตถิปัจจัย ” ๑ ” ...

ในอวิคตปัจจัย ” ๑ ” (ย่อ)

(ปัญหาวารในกุสลติกะ มีโดยประการใด พึงให้พิสดารโดยประการนั้น)

ปัฏฐานตั้งแต่อนุโลมทุกติกปัฏฐานจนจบ

มีประมาณ ๓๐ ภาณวาร

จบ ธัมมปัจจนียานุโลม ทุกทุกปัฏฐาน

จบ ปัจจนียานุโลมปัฏฐาน

จบบริบูรณ์ พระปัฏฐานปกรณ์

ก็โดยลำดับแห่งคำมีประมาณเท่านี้ บุญใดเป็นอันมากที่ข้าพเจ้าทั้งหลายขวนขวายแล้ว ขอทวยเทพทั้งหลายจงอนุโมทนาบุญนั้นของข้าพเจ้าทั้งหลาย เพื่อความสำเร็จแห่งสมบัติทั้งหมด สัตว์ทั้งหลายผู้ประสบทุกข์จงเป็นผู้ปราศจากทุกข์ ผู้ประสบภัยจงเป็นผู้ปราศจากภัย และผู้ประสบความโศกจงเป็นผู้ปราศจากความโศก ถึงความปลอดภัยเถิด พระพุทธเจ้าทุกพระองค์ทรงมีพระกำลัง และพระปัจเจกพุทธเจ้าทั้งหลายก็มีกำลังด้วยเดชแห่งธรรมของพระพุทธเจ้าเป็นต้นนั้น ข้าพเจ้าได้ขอผูกการรักษาไว้โดยประการทั้งปวง

จบ พระบาลีอภิธรรมปิฎก