๓. สาธุสูตร เล่ม ๑๕

สาวตฺถินิทานํ. อถ โข สมฺพหุลา สตุลฺลปกายิกา เทวตาโย อภิกฺกนฺตาย รตฺติยา อภิกฺกนฺตวณฺณา เกวลกปฺปํ เชตวนํ โอภาเสตฺวา เยน ภควา เตนุปสงฺกมึสุ; อุปสงฺกมิตฺวา ภควนฺตํ อภิวาเทตฺวา เอกมนฺตํ อฏฺฐํสุ; เอกมนฺตํ ฐิตา โข เอกา เทวตา ภควโต สนฺติเก อิมํ อุทานํ อุทาเนสิ

“สาธุ โข มาริส ทานํ.

มจฺเฉรา จ ปมาทา จ เอวํ ทานํ น ทียติ

ปุญฺญมากงฺขมาเนน เทยฺยํ โหติ วิชานตา”ติ.

อถ โข อปรา เทวตา ภควโต สนฺติเก อิมํ อุทานํ อุทาเนสิ

“สาธุ โข มาริส ทานํ อปิจ อปฺปกสฺมึปิ สาหุ ทานํ.

อปฺปเสฺมเก ปเวจฺฉนฺติ พหุเนเก น ทิจฺฉเร

อปฺปสฺมา ทกฺขิณา ทินฺนา สหสฺเสน สมํ มิตา”ติ.

อถ โข อปรา เทวตา ภควโต สนฺติเก อิมํ อุทานํ อุทาเนสิ

“สาธุ โข มาริส ทานํ อปฺปกสฺมึปิ สาหุ ทานํ.

อปิจ สทฺธายปิ สาหุ ทานํ

ทานญฺจ ยุทฺธญฺจ สมานมาหุ

อปฺปาปิ สนฺตา พหุเก ชินนฺติ.

อปฺปมฺปิ เจ สทฺทหาโน ททาติ

เตเนว โส โหติ สุขี ปรตฺถา”ติ.

อถ โข อปรา เทวตา ภควโต สนฺติเก อิมํ อุทานํ อุทาเนสิ

“สาธุ โข มาริส ทานํ อปฺปกสฺมึปิ สาหุ ทานํ

สทฺธายปิ สาหุ ทานํ อปิจ ธมฺมลทฺธสฺสาปิ สาหุ ทานํ.

โย ธมฺมลทฺธสฺส ททาติ ทานํ

อุฏฺฐานวีริยาธิคตสฺส ชนฺตุ

อติกฺกมฺม โส เวตรณึ ยมสฺส

ทิพฺพานิ ฐานานิ อุเปติ มจฺโจ”ติ.

อถ โข อปรา เทวตา ภควโต สนฺติเก อิมํ อุทานํ อุทาเนสิ

“สาธุ โข มาริส ทานํ อปฺปกสฺมึปิ สาหุ ทานํ

สทฺธายปิ สาหุ ทานํ ธมฺมลทฺธสฺสาปิ สาหุ ทานํ.

อปิจ วิเจยฺยทานํปิ สาธุทานํ.

วิเจยฺยทานํ สุคตปฺปสตฺถํ

เย ทกฺขิเณยฺยา อิธ ชีวโลเก

เอเตสุ ทินฺนานิ มหปฺผลานิ

วีชานิ วุตฺตานิ ยถา สุเขตฺเต”ติ.

อถ โข อปรา เทวตา ภควโต สนฺติเก อิมํ อุทานํ อุทาเนสิ

“สาธุ โข มาริส ทานํ อปฺปกสฺมึปิ สาหุ ทานํ.

สทฺธายปิ สาหุ ทานํ ธมฺมลทฺธสฺสาปิ สาหุ ทานํ.

วิเจยฺยทานํปิ สาหุ ทานํ อปิจ ปาเณสุปิ สาธุ สํยโม.

โย ปาณภูตานิ (๑) อเหฐยํ จรํ

ปรูปวาทา น กโรนฺติ ปาปํ

ภีรุํ ปสํสนฺติ น หิ ตตฺถ สูรํ

ภยา หิ สนฺโต น กโรนฺติ ปาปนฺ”ติ.

อถ โข อปรา เทวตา ภควนฺตํ เอตทโวจ “กสฺส นุ โข ภควา สุภาสิตนฺ”ติ.

สพฺพาสํ โว สุภาสิตํ ปริยาเยน, อปิจ มมปิ สุณาถ

สทฺธา หิ ทานํ พหุธา ปสตฺถํ

ทานา จ โข ธมฺมปทํว เสยฺโย

ปุพฺเพ จ หิ ปุพฺพตเรว สนฺโต

นิพฺพานเมวชฺฌคมุํ สปญฺญาติ.

เรื่องเกิดขึ้นที่กรุงสาวัตถี

ครั้นเมื่อราตรีผ่านไป พวกเทวดาสตุลลปกายิกาจำนวนมากมีวรรณะงดงามยิ่งนักเปล่งรัศมีให้สว่างทั่วพระเชตวัน เข้าไปเฝ้าพระผู้มีพระภาคถึงที่ประทับ ถวายอภิวาทแล้วยืนอยู่ ณ ที่สมควรเทวดาองค์หนึ่งยืนอยู่ ณ ที่สมควร ได้เปล่งอุทานนี้ในสำนักของพระผู้มีพระภาคว่าข้าแต่พระองค์ผู้นิรทุกข์ ทานให้ประโยชน์สำเร็จได้จริง

แม้เมื่อของมีน้อย ทานก็ให้ประโยชน์สำเร็จได้

เพราะความตระหนี่และความประมาท

บุคคลจึงให้ทานอย่างนี้ไม่ได้

บุคคลผู้หวังบุญรู้แจ้งอยู่จึงให้ทานได้

ลำดับนั้น เทวดาอีกองค์หนึ่งได้เปล่งอุทานนี้ในสำนักของพระผู้มีพระภาคว่าข้าแต่พระองค์ผู้นิรทุกข์ ทานให้ประโยชน์สำเร็จได้จริง

อนึ่ง แม้เมื่อของมีน้อย ทานก็ให้ประโยชน์สำเร็จได้

คนพวกหนึ่งเมื่อของมีน้อยก็แบ่งให้ได้

พวกหนึ่งมีของมากกลับแบ่งให้ไม่ได้

ทักษิณาที่ให้จากของน้อย นับว่าเท่ากับของเป็นพัน

ลำดับนั้น เทวดาอีกองค์หนึ่งได้เปล่งอุทานนี้ในสำนักของพระผู้มีพระภาคว่าข้าแต่พระองค์ผู้นิรทุกข์ ทานให้ประโยชน์สำเร็จได้จริง

แม้เมื่อของมีน้อย ทานก็ให้ประโยชน์สำเร็จได้

อนึ่ง ทานที่ให้แม้ด้วยศรัทธาก็ให้ประโยชน์สำเร็จได้

นักปราชญ์ทั้งหลายกล่าวว่า ทานกับการรบเสมอกัน

พวกวีรบุรุษแม้มีน้อยก็เอาชนะคนขี้ขลาดที่มากกว่าได้

ถ้าบุคคลมีศรัทธา ย่อมให้สิ่งของแม้มีน้อยได้

เพราะเหตุนั้น ทายกนี้จึงเป็นผู้มีความสุขในโลกหน้า

ลำดับนั้น เทวดาอีกองค์หนึ่งได้เปล่งอุทานนี้ในสำนักของพระผู้มีพระภาคว่าข้าแต่พระองค์ผู้นิรทุกข์ ทานให้ประโยชน์สำเร็จได้จริง

แม้เมื่อของมีน้อย ทานก็ให้ประโยชน์สำเร็จได้

ทานที่ให้แม้ด้วยศรัทธาก็ให้ประโยชน์สำเร็จได้

อนึ่ง ทานที่ให้แม้แก่บุคคลผู้ได้ธรรม แล้วก็ยิ่งเป็นการดี

บุคคลใดให้ทานแก่บุคคลผู้ได้ธรรมแล้ว

ผู้มีความขยันหมั่นเพียรอันตนบรรลุแล้ว

บุคคลนั้นข้ามพ้นนรกแห่งยมราชได้แล้วเข้าถึงฐานะอันเป็นทิพย์

ลำดับนั้น เทวดาอีกองค์หนึ่งได้เปล่งอุทานนี้ในสำนักของพระผู้มีพระภาคว่าข้าแต่พระองค์ผู้นิรทุกข์ ทานให้ประโยชน์สำเร็จได้จริง

แม้เมื่อของมีน้อย ทานก็ให้ประโยชน์สำเร็จได้

ทานที่ให้แม้ด้วยศรัทธาก็ให้ประโยชน์สำเร็จได้

ทานที่ให้แก่บุคคลผู้ได้ธรรมแล้วก็ยิ่งเป็นการดี

อนึ่ง แม้ทานที่บุคคลเลือกให้ก็เป็นทานให้ประโยชน์สำเร็จได้

ทานที่บุคคลเลือกให้ พระสุคตทรงสรรเสริญแล้ว

บุคคลเหล่าใด ควรแก่ทักษิณามีอยู่ในโลกคือหมู่สัตว์นี้

ทานทั้งหลายที่บุคคลเลือกให้แล้วในบุคคลเหล่านั้นย่อมมีผลมาก

เหมือนพืชทั้งหลายที่บุคคลหว่านลงในนาชั้นดี ฉะนั้น

ลำดับนั้น เทวดาอีกองค์หนึ่งได้เปล่งอุทานนี้ในสำนักของพระผู้มีพระภาคว่าข้าแต่พระองค์ผู้นิรทุกข์ ทานให้ประโยชน์สำเร็จได้จริง

แม้เมื่อของมีน้อย ทานก็ให้ประโยชน์สำเร็จได้

ทานที่ให้แม้ด้วยศรัทธาก็ยังประโยชน์ให้สำเร็จได้

ทานที่ให้แก่บุคคลผู้ได้ธรรมแล้วก็ยิ่งเป็นการดี

ทานที่บุคคลเลือกให้ก็ยิ่งเป็นการดี

อนึ่ง ความสำรวมแม้ในสัตว์ทั้งหลายก็ยิ่งเป็นการดี

บุคคลใดไม่เบียดเบียนสัตว์ทั้งหลาย

ไม่ทำบาปเพราะคำติเตียนจากผู้อื่น

บัณฑิตทั้งหลายย่อมสรรเสริญบุคคลนั้น ซึ่งเป็นคนกลัวบาป

แต่ไม่สรรเสริญบุคคลผู้กล้าในการทำบาปนั้น

สัตบุรุษทั้งหลายย่อมไม่ทำบาป เพราะกลัวบาปอย่างแท้จริง

ลำดับนั้น เทวดาอีกองค์หนึ่งได้กราบทูลพระผู้มีพระภาคดังนี้ว่า “ข้าแต่พระผู้มีพระภาค คำของใครหนอเป็นสุภาษิต”พระผู้มีพระภาคตรัสว่า “คำพูดของพวกท่านทั้งหมดเป็นสุภาษิตโดยอ้อม แต่ขอ พวกท่านจงฟังคำของเราบ้างความจริง ทานที่ให้ด้วยศรัทธาบัณฑิตสรรเสริญมาก

แต่บทแห่งธรรม ประเสริฐกว่าทาน

เพราะว่าสัตบุรุษทั้งหลายผู้มีปัญญา

ในกาลก่อนก็ดี ในกาลก่อนโน้นก็ดี ได้บรรลุนิพพานนั่นเอง

สาธุสูตรที่ ๓ จบ