๑. อัมพสักขรเปตวัตถุ เล่ม ๒๖

๔. มหาวรรค

๑. อัมพสักขรเปตวัตถุ

ว่าด้วยเจ้าอัมพสักขรลิจฉวีทรงสนทนากับเปรตเปลือยกาย

{๑๒๑}[๕๑๗] ชาววัชชีมีพระนครชื่อว่าเวสาลี ในพระนครเวสาลีนั้น เจ้าลิจฉวีพระนามว่าอัมพสักขระทรงพบเปรตที่นอก พระนครแล้วมีพระประสงค์จะทรงทราบสาเหตุที่ทำให้มาเกิด จึงตรัสถามเปรตนั้นในที่นั้นนั้นเองว่า[๕๑๘] บุรุษผู้ถูกเสียบไว้บนหลาวนี้ ไม่มีการนอน การนั่ง การเดินไปเดินมา การลิ้ม การดื่ม การเคี้ยว และการใช้สอยเสื้อผ้า แม้การดูแลร่างกายก็ไม่มี

[๕๑๙] พวกคนที่เป็นญาติ เป็นเพื่อนเห็นเพื่อนคุยกันมา เป็นสหาย หรือผู้เคยอนุเคราะห์กันมาก่อน เดี๋ยวนี้ก็ไม่ได้มาเยี่ยมเยียนบุรุษนั้นกัน เขาอยู่ในสภาพที่ถูกญาติชนทอดทิ้งแล้ว[๕๒๐] คนที่ตกยากย่อมไม่มีมิตรสหาย พวกมิตรสหายพอ ทราบว่าใครขาดแคลนลงย่อมทิ้งเขาไป และเห็นใครมั่งคั่ง บริบูรณ์ก็จะไปห้อมล้อม คนที่มั่งคั่งด้วยสมบัติย่อมมี มิตรสหายมาก[๕๒๑] บุรุษผู้นี้เสื่อมจากโภคสมบัติทุกอย่าง ได้รับทุกขเวทนา เปรอะเปื้อนด้วยเลือด ร่างกายแตกยับไปหมด รอเวลา ชีวิตดับในวันนี้พรุ่งนี้ เหมือนหยาดนํ้าค้างที่ติดอยู่บนยอดหญ้าฉะนั้น

[๕๒๒] พ่อเทวดา เมื่อเป็นอย่างนี้ เพราะเหตุไร ท่านจึงพูดกะบุรุษผู้ถึงความลำบากอย่างยิ่ง นอนหงายอยู่บนหลาวไม้ สะเดาเช่นนี้ว่า ‘ผู้เจริญ เจ้าจงมีชีวิตอยู่ต่อไป การมีชีวิต อยู่เท่านั้นเป็นของประเสริฐ,(เปรตนั้นกราบทูลว่า)

[๕๒๓] ขอเดชะ บุรุษผู้นี้เป็นสาโลหิตของข้าพระองค์ ข้าพระองค์ระลึกชาติก่อนได้ เพราะข้าพระองค์เห็น จึงได้มีความ กรุณาแก่เขาว่า ขออย่าให้บุรุษผู้เลวทรามนี้ไปตกนรกเลย[๕๒๔] ข้าแต่เจ้าลิจฉวี บุรุษผู้ทำกรรมชั่วนี้จุติจากอัตภาพนี้แล้ว จักเข้าถึงนรกซึ่งแออัดไปด้วยสัตว์ผู้ทำบาป เป็นสถานที่ร้ายกาจ มีความเร่าร้อนมาก เผ็ดร้อน น่ากลัว[๕๒๕] หลาวนี้ยังดีกว่านรกนั้นตั้งหลายเท่า ขออย่าให้บุรุษนี้ ไปตกนรกที่มีแต่ความทุกข์โดยส่วนเดียว เผ็ดร้อน น่ากลัว มีความทุกข์กล้าแข็งอย่างเดียวเลย

[๕๒๖] บุรุษนี้ฟังคำของข้าพระองค์อย่างนี้แล้วประหนึ่งว่าถูกนำเข้าไปสู่ทุกข์ในนรก จะพึงสละชีวิตของตนเสีย เพราะฉะนั้น ข้าพระองค์จะไม่พูดใกล้เขาด้วยหวังว่า ‘เขาอย่าได้ดับชีวิตเพราะคำพูดของเราเลย,(เมื่อเปรตแสดงความประสงค์อย่างนี้แล้ว พระราชาทรงขอโอกาส เพื่อจะตรัสถามความเป็นไปของเปรตนั้นอีก จึงได้ตรัสพระคาถานี้ ความว่า)

[๕๒๗] เรื่องของบุรุษนี้เรารู้แล้ว แต่เราปรารถนาจะถามท่าน ถึงเรื่องอื่น ถ้าท่านให้โอกาสแก่เรา เราก็จะขอถามท่าน และท่านก็อย่าโกรธเรา

(เปรตนั้นกราบทูลว่า)

[๕๒๘] ข้าพระองค์ได้ให้ปฏิญาณไว้ในตอนนั้นโดยส่วนเดียวแล้ว การไม่บอกย่อมมีแก่ผู้ไม่เลื่อมใส บัดนี้ ข้าพระองค์ มีคำพูดที่ควรเชื่อถือได้ แม้พระองค์จะไม่เชื่อถือ เพราะเหตุนั้น ขอเชิญพระองค์ตรัสถามข้าพระองค์ตามพระประสงค์เถิด ข้าพระองค์จะกราบทูลตามที่สามารถจะกราบทูลได้(เมื่อเปรตให้โอกาสเช่นนั้นแล้ว พระเจ้าอัมพสักขระจึงตรัสถามว่า)

[๕๒๙] เราเห็นสิ่งใดด้วยตา เราควรเชื่อสิ่งนั้นแม้ทั้งสิ้น ถ้าเราเห็นสิ่งนั้นแล้วไม่เชื่อ ก็ขอให้ลงโทษถอดยศเราเถิด ท่านเทวดา

(เปรตนั้นทูลว่า)

[๕๓๐] ขอสัจจปฏิญาณของพระองค์นี้จงเป็นสัจจะของข้าพระองค์ด้วย พระองค์ได้ทรงฟังธรรมที่ข้าพระองค์กล่าวแล้ว จงทรงได้ความเลื่อมใส ข้าพระองค์มีความประสงค์จะให้ทรงทราบ ไม่ได้มีจิตประทุษร้าย ข้าพระองค์จะกราบทูลธรรมทั้งหมดที่ข้าพระองค์ได้สดับมาบ้าง ไม่ได้สดับมาบ้าง ตามที่ข้าพระองค์รู้ แก่พระองค์(พระเจ้าอัมพสักขระตรัสว่า)

[๕๓๑] ท่านขี่ม้าขาวที่ประดับประดาแล้วเข้าไปใกล้บุรุษผู้ถูกเสียบหลาวอยู่ พาหนะตัวนี้เป็นสิงที่น่าอัศจรรย์ น่าดู น่าชม นี้เป็นผลแห่งกรรมอะไร

(เปรตนั้นกราบทูลว่า)

[๕๓๒] ที่กลางพระนครเวสาลีนั้น มีหลุมในที่หนทางลื่นอยู่ ข้าพระองค์มีจิตเลื่อมใสเอากระโหลกศีรษะโคศีรษะหนึ่ง มาวางทอดที่หลุมให้เป็นสะพาน

[๕๓๓] ข้าพระองค์และบุคคลอื่นเหยียบบนกะโหลกศีรษะโคนั้น ก้าวเดินไปได้สะดวก พาหนะตัวนี้เป็นสิ่งน่าอัศจรรย์ น่าดูน่าชม นี้เป็นผลแห่งกรรมนั้น

(พระเจ้าอัมพสักขระตรัสถามว่า)

[๕๓๔] ท่านมีวรรณะรุ่งเรืองสว่างไสว และมีกลิ่นหอมฟุ้งไปทั่วทุกทิศ ท่านถึงความเป็นเทพผู้มีฤทธิ์มีอานุภาพมาก แต่ท่านเป็นผู้เปลือยกาย นี้เป็นผลแห่งกรรมอะไร(เปรตนั้นกราบทูลว่า)

[๕๓๕] เมื่อก่อน ข้าพระองค์เป็นคนไม่โกรธ มีจิตเลื่อมใสเป็นนิจ เข้ากับผู้คนได้ด้วยวาจาก่อนหวาน ข้าพระองค์ จึงมีวรรณะทิพย์สว่างไสวอยู่เนืองนิจ นี้เป็นผลแห่งกรรมนั้นนั่นเอง[๕๓๖] ข้าพระองค์เห็นยศและชื่อเสียงของบุคคลผู้ตั้งอยู่ในธรรม ก็มีจิตเลื่อมใสกล่าวสรรเสริญ ข้าพระองค์จึงมีกลิ่น ทิพย์ หอมฟุ้งไปเนืองนิจ นี้เป็นผลแห่งกรรมนั้นนั่นเอง[๕๓๗] เมื่อเพื่อน ๆ ของข้าพระองค์อาบน้ำกันอยู่ที่ท่าน้ำ ข้าพระองค์เอาผ้าเขาซ่อนไว้บนบก มีความประสงค์จะล้อเล่น มิได้คิดร้ายอะไร เพราะกรรมนั้น ข้าพระองค์ จึงเป็นคนเปลือยกายและเป็นอยู่อย่างฝืดเคือง

(พระเจ้าอัมพสักขระตรัสถามว่า)

[๕๓๘] ผู้ใดทำบาปเล่น ๆ นักปราชญ์ทั้งหลายกล่าวว่า ผลกรรมของผู้นั้นเป็นเช่นนี้ ส่วนผู้ใดตั้งใจทำบาปจริง ๆ นักปราชญ์ทั้งหลายกล่าวผลกรรมของผู้นั้นว่าเป็นอย่างไร(เปรตนั้นกราบทูลว่า)

[๕๓๙] มนุษย์เหล่าใดมีความดำริชั่วร้าย เป็นผู้เศร้าหมอง ด้วยกายและวาจา มนุษย์เหล่านั้นหลังจากตายไปย่อมเข้าถึง นรกในสัมปรายภพโดยไม่ต้องสงสัย[๕๔๐] ส่วนชนเหล่าอื่นผู้ปรารถนาสุคติจึงยินดีในทาน มีอัตภาพอันสงเคราะห์แล้ว หลังจากตายไป ย่อมเข้าถึงสุคติ ในสัมปรายภพโดยไม่ต้องสงสัย

(เมื่อเปรตนั้นชี้แจงผลกรรมแต่โดยย่ออย่างนี้ พระราชาไม่ทรงเชื่อ จึงตรัสถามเปรตนั้นว่า)

[๕๔๑] เราจะรู้เรื่องนั้นโดยที่ไม่ต้องอาศัยคนอื่นพูดได้อย่างไรว่า นี้เป็นผลแห่งกรรมดีและกรรมชั่ว หรือเราเห็นอะไรจึงจะเชื่อถือได้ หรือว่าใครเล่าจะทำให้เราเชื่อเรื่องนั้นได้(เปรตนั้นกราบทูลว่า)

[๕๔๒] พระองคได้ทรงเห็นแล้วและได้ทรงสดับมาแล้วก็จงทรงเชื่อเถิดว่า นี้เป็นผลแห่งกรรมดีและกรรมชั่ว เมื่อกรรมดีและกรรมชั่วทั้งสองไม่มี สัตว์ทั้งหลายผู้ไปสู่ สุคติหรือทุคติ จะพึงมีได้หรือหนอ

[๕๔๓] ถ้าสัตว์ทั้งหลายในมนุษยโลกนี้จะไม่ทำกรรมดีและกรรมชั่วกัน สัตว์ผู้เข้าถึงสุคติหรือทุคติ ผู้ที่เลวและประณีต ก็จะไม่มีในมนุษยโลกนี้

[๕๔๔] แต่เพราะสัตว์ทั้งหลายในมนุษยโลกทำกรรมดีและกรรมชั่วไว้ฉะนั้น สัตว์ผู้ไปสู่สุคติหรือทุคติ ผู้ที่เลวและประณีตจึงได้มีอยูในมนุษยโลก

[๕๔๕] เดี๋ยวนี้นักปราชญ์ทั้งหลายได้กล่าวผลแห่งกรรรมไว้๒อย่าง คือ เป็นสุขเวทนาและเป็นทุกขเวทนา ผู้ที่ได้รับผลเป็น สุขเวทนาเป็นเทวดาเหล่านั้นก็ปรนเปรออินทรีย์อยู่ ส่วนพวกคนพาลผู้ไม่เชื่อกรรมและผลแห่งกรรมทั้งสองอย่าง ก็เดือดร้อนอยู่[๕๔๖] กรรมที่ข้าพระองค์ทำไว้เองในชาติก่อน ซึ่งเป็นเหตุให้ได้ เครื่องนุ่งห่มเป็นต้นในบัดนี้ของข้าพระองค์ไม่มี และ บุคคลผู้ที่ให้ผ้านุ่ง ผ้าห่ม ที่นอน ที่นั่ง ข้าว และนํ้าแก่สมณพราหมณ์ทั้งหลายแล้วอุทิศส่วนบุญมาให้ข้าพระองค์ ก็ไม่มี เพราะเหตุนั้น ข้าพระองค์จึงเป็นคนเปลือยกาย มีความเป็นอยู่อย่างฝืดเคือง(พระเจ้าอัมพสักขระตรัสถามว่า)

[๕๔๗] พ่อเทวดา เหตุอะไร ๆ ที่จะช่วยให้ท่านได้เครื่องนุ่งห่ม มีอยู่หรือ ถ้ามีเหตุผลที่ควรเชื่อได้อยู่ ขอท่านจงบอก เหตุผลนั้นแก่เรา เราขอฟังคำที่มีเหตุผล

(เปรตนั้นกราบทูลว่า)

[๕๔๘] ในพระนครเวสาลีนี้ มีภิกษุรูปหนึ่งนามว่ากัปปิตกะ เป็นผู้ได้ฌาน มีศีลบริสุทธิ์ เป็นพระอรหันต์ผู้หลุดพ้นแล้ว มีอินทรีย์อันคุ้มครองแล้ว สำรวมในพระปาติโมกข์ เยือกเย็น บรรลุผลอันสูงสุด[๕๔๙] เป็นผู้มีวาจาสละสลวย รู้ความประสงค์ของผู้ขอ ว่าง่าย มีหน้าเบิกบาน เป็นผู้มาดีไปดี พูดจาดี เป็นเนื้อนาบุญ ของชาวโลก มีปกติอยู่ด้วยเมตตา เป็นทักขิไณยบุคคล ของเทวดาและมนุษย์ทั้งหลาย[๕๕๐] เป็นผู้สงบระงับ ปราศจากควันคือมิจฉาวิตก ไม่มีทุกข์ ไม่มีตัณหา หลุดพ้นแล้ว ปราศจากลูกศร ไม่ถือเราถือเขา ไม่คดกาย วาจา ใจ ไม่มีอุปธิ สิ้นกิเลสเป็นเหตุให้เนิ่นช้าทั้งปวง บรรลุวิชชา ๓ มีความรุ่งเรือง

[๕๕๑] ไม่มีชื่อเสียงปรากฏ แม้พบเห็นก็ไม่มีใครรู้ว่าเป็นคนดี ในหมู่ชนชาววัชชี เขาพากันเรียกท่านว่ามุนี ผู้เป็น เทวดาทั้งหลายรู้กันว่าท่านเป็นผู้ไม่หวั่นไหว มีธรรมอันดีงาม ท่องเที่ยวไปในโลก[๕๕๒] ถ้าพระองค์ทรงถวายผ้าคู่หนึ่งหรือสองคู่แก่ภิกษุรูปนั้น แล้วทรงอุทิศส่วนบุญไปให้ข้าพระองค์ และท่านรับผ้าเหล่านั้นแล้ว พระองค์ก็จะทรงเห็นข้าพระองค์นุ่งห่มผ้า เป็นอันดี(พระเจ้าอัมพสักขระตรัสถามว่า)

[๕๕๓] บัดนี้ สมณะนั้นอยู่ที่ประเทศไหน เราจักไปพบท่านได้ที่ไหน ใครจะบรรเทาความสงสัยและความลังเลใจ อันเป็นเสี้ยนหนามแห่งความเห็นของเราได้ในวันนี้(เปรตนั้นกราบทูลว่า)

[๕๕๔] ท่านอยู่ที่เมืองกปินัจจนา มีเทวดาเป็นอันมากห้อมล้อม เป็นผู้มีนามจริงแท้ และเป็นผู้ไม่ประมาท แสดงธรรมีกถา อยู่เฉพาะในหมู่ของตน

(พระเจ้าอัมพสักขระตรัสว่า)

[๕๕๕] เราจักไปทำตามนั้นเดี๋ยวนี้ จักให้สมณะนั้นนุ่งห่มผ้าคู่หนึ่ง ขอท่านจงดูคู่ผ้านั้นที่สมณะนั้นรับแล้ว และเราจักคอยดูท่านนุ่งห่มผ้าเป็นอันดี

(เปรตนั้นกราบทูลว่า)

[๕๕๖] ขอพระราชทานวโรกาส ขอพระองค์อย่าเสด็จเข้าไปหา บรรพชิตในเวลาไม่ควร การเสด็จเข้าไปหาบรรพชิต ในเวลาไม่ควรนี้ ไม่เป็นธรรมเนียมของกษัตริย์ลิจฉวีทั้งหลาย ก็เมื่อพระองค์เสด็จเข้าไปหาในเวลาอันควร ก็จักทรงเห็นภิกษุนั้นนั่งอยู่ในที่สงัดในที่นั้นเอง[๕๕๗] เจ้าลิจฉวีตรัสอย่างนั้นแล้วแวดล้อมด้วยหมู่ข้าราชบริพาร เสด็จไปที่นครนั้น ครั้นเสด็จเข้าไปยังนครนั้นแล้ว ก็ เสด็จเข้าที่ประทับในพระนิเวศน์ของพระองค์

[๕๕๘] จากนั้นก็ทรงทำกิจของคฤหัสถ์ทั้งหลาย ทรงสรงสนาน และทรงดื่มนํ้าแล้วในเวลาอันควร ได้เวลาแล้ว จึงทรงเลือกผ้า ๘ คู่จากหีบ รับสั่งให้หมู่ข้าราชบริพารถือไป

[๕๕๙] ครั้นเสด็จเข้าไปใกล้ประเทศนั้นแล้ว ได้ทอดพระเนตร เห็นสมณะรูปนั้น มีจิตสงบระงับ กลับจากที่โคจร เป็นผู้เยือกเย็นนั่งอยู่ที่โคนต้นไม้

[๕๖๐] ครั้นแล้วได้ตรัสถามท่านถึงความเป็นผู้มีอาพาธน้อย การอยู่สำราญ และตรัสบอกนามของพระองค์ให้ทราบ ว่า‘ข้าแต่พระคุณเจ้าผู้เจริญ โยมเป็นกษัตริย์ลิจฉวี อยู่ในพระนครเวสาลี ชาวลิจฉวีเรียกโยมว่าอัมพสักขระ[๕๖๑] ขอพระคุณเจ้าจงรับผ้า ๘ คู่นี้ของโยม โยมขอถวายท่าน โยมมาในที่นี้ด้วยความประสงค์เพียงเท่านี้ โยมมีความปลื้มใจนัก”

(พระเถระถวายพระพรถามว่า)

[๕๖๒] สมณพราหมณ์ทั้งหลายพากันหลีกเว้นพระราชนิเวศน์ของมหาบพิตรแต่ไกลทีเดียว เพราะในพระราชนิเวศน์ของมหาบพิตร บาตรย่อมแตก แม้สังฆาฏิก็ถูกฉีก

[๕๖๓] อนึ่ง มีสมณะเหล่าอื่นถึงกับล้มหัวทิ่มด้วยเท้าและจอบ เสียม มหาบพิตรได้เบียดเบียนบรรพชิตเช่นนี้ สมณะ ทั้งหลายเคยถูกมหาบพิตรทำการเบียดเบียนมาแล้ว

[๕๖๔] แม้นํ้ามันหยดหนึ่งจากปลายหญ้าคา มหาบพิตรก็ไม่เคยพระราชทาน ไม่เคยตรัสบอกทางให้คนหลงทาง ไม้เท้า จากมือคนตาบอดก็ทรงชิงเอามาเสีย มหาบพิตรเป็นคนตระหนี่ ไม่สำรวมเช่นนี้ แต่บัดนี้เพราะเหตุอะไร เพราะทรงเห็นผลอะไร พระองค์จึงทรงจำแนกแจกจ่าย กับอาตมภาพทั้งหลายเล่า(พระราชาตรัสว่า)

[๕๖๕] ข้าแต่พระคุณเจ้าผู้เจริญ โยมขอยอมรับตามที่ท่านพูดถึง โยมได้เบียดเบียนสมณะทั้งหลายจริง พระคุณเจ้าผู้เจริญ โยมมีความประสงค์จะล้อเล่น มิได้มีจิตคิดร้าย แต่ กรรมนั้นถือว่าเป็นกรรมชั่วของโยมเท่านั้น

[๕๖๖] แต่เด็กหนุ่มผู้มีโภคะน้อย มีส่วนเป็นคนเปลือย ได้สั่งสมบาปจากการล้อเล่นไว้จึงเสวยทุกข์อยู่ ก็ทุกข์อะไรเล่า ที่ทุกข์กว่าความเปลือยกาย ของเปรตนั้น

[๕๖๗] ข้าแต่พระคุณเจ้าผู้เจริญ โยมเห็นเหตุอันน่าสังเวชและ เศร้าหมองนั้นแล้วจึงให้ทานเพราะเหตุนั้นเป็นปัจจัย

ขอพระคุณเจ้าจงรับผ้า ๘ คู่นี้ไว้เถิด ทักษิณาที่โยมถวายนี้จะได้สำเร็จผลแก่เปรตนั้น

(พระเถระถวายพระพรว่า)

[๕๖๘] แท้จริง การให้ทานนักปราชญ์ทั้งหลายสรรเสริญกันโดยมากแน่แท้ และเมื่อมหาบพิตรพระราชทานอยู่ก็ไม่สิ้นเปลือง อาตมภาพขอรับผ้า ๘ คู่ของมหาบพิตรไว้ ขอทักษิณาทานเหล่านี้จงสำเร็จผลแก่เปรตนั้น[๕๖๙] สำดับนั้น เจ้าลิจฉวีทรงชำระพระหัตถ์และพระบาทแล้ว ทรงถวายผ้า ๘ คู่แก่พระเถระ พอพระเถระรับประเคน ผ้าเหล่านั้นแล้ว พระราชาทรงเห็นเปรตนุ่งห่มผ้าเป็นอันดี[๕๗๐] ได้ทรงเห็นเปรตนั้นลูบไล้ด้วยจุรณจันทน์แดง มีผิวพรรณเปล่งปลั่งประดับประดา นุ่งผ้าดี ขี่ม้าอาชาไนย มีบริวารห้อมล้อม ถึงความเป็นเทพผู้มีฤทธิ์มาก[๕๗๑] ครั้นทรงเห็นเช่นนั้นแล้ว ก็ทรงปลื้มพระทัย เกิดปีติ ปราโมทย์ มีพระทัยร่าเริงเบิกบาน งามสง่า ได้ทรงเห็น กรรมและวิบากแห่งกรรมแจ้งประจักษ์ ด้วยพระจักษุเองแล้ว[๕๗๒] จึงเสด็จเข้าไปใกล้แล้วตรัสกะเปรตนั้นว่า‘เราจักให้ทานแก่สมณพราหมณ์ทั้งหลาย ไม่มีอะไรที่เราไม่ควรให้ ดูก่อนเปรต ท่านมีอุปการะแก่เรามาก

(เปรตนั้นกราบทูลว่า)

[๕๗๓] ข้าแต่เจ้าลิจฉวี ก็พระองค์ได้พระราชทานเพื่อข้าพระองค์ ส่วนหนึ่ง แต่การพระราชทานนั้นมิได้ไร้ผล ข้าพระองค์เป็นเทวดา จักทำความเป็นสหายกับพระองค์ผู้เป็นมนุษย์(พระราชาตรัสว่า)

[๕๗๔] ท่านเป็นคติ เป็นเผ่าพันธุ์ เป็นที่ยึดเหนี่ยว เป็นมิตร และเป็นเทวดาของเรา ดูก่อนเปรต เราขอทำอัญชลี ท่าน ปรารถนาเพื่อจะเห็นท่านอีก

(เปรตกราบทูลว่า)

[๕๗๕] ถ้าพระองค์จักเป็นผู้ไม่มีศรัทธา มีความตระหนี่ มีพระทัยดำเนินไปผิด พระองค์จักไม่ได้เห็นข้าพระองค์ และข้าพระองค์ก็จักไม่ได้เห็น ไม่ได้เจรจากะพระองค์อีก[๕๗๖] ถ้าพระองค์จักทรงเคารพธรรม ทรงยินดีในการบริจาคทาน ทรงสงเคราะห์ ทรงเป็นดังบ่อนํ้าของสมณพราหมณ์ทั้งหลาย ด้วยอาการอย่างนี้พระองค์ก็จักได้ ทรงเห็นข้าพระองค์[๕๗๗] และข้าพระองค์ก็จักได้เห็น ได้เจรจากะพระองค์ ขอพระองค์โปรดทรงปล่อยบุรุษนี้จากหลาวโดยเร็วเถิด เพราะการปล่อยบุรุษนี้ เราทั้งสองจักได้เป็นสหายกัน เพราะเหตุแห่งบุรุษผู้ถูกเสียบหลาวไว้ข้าพระองค์เข้าใจว่า

[๕๗๘] เราทั้งสองจักได้เป็นสหายกันและกัน ก็บุรุษผู้ถูกเสียบหลาวไว้นี้พ้นมาได้เร็วพลันแล้ว เมื่อประพฤติธรรม โดยเคารพ ก็จะพ้นจากนรกนั้นได้แน่ กรรมที่เว้นจากการให้ผลก็มี[๕๗๙] พระองค์เสด็จเข้าไปหากัปปิตกภิกษุแล้ว ทรงจำแนกแจกทานกับท่านในเวลาอันควรแล้ว ขอได้เสด็จเข้าไปใกล้ แล้วตรัสถามด้วยพระองค์เอง ท่านจักกราบทูลเนี้อความ นั้นแก่พระองค์[๕๘๐] ก็พระองค์ผู้ทรงประสงค์บุญ มิได้มีพระทัยคิดร้าย เชิญเสด็จเข้าไปหาภิกษุนั้นเถิด ท่านจักแสดงธรรมทั้งปวง ที่เคยทรงสดับมาแล้วและที่ไม่เคยทรงสดับแก่พระองค์ ตามที่ท่านรู้ พระองค์ได้ทรงฟังธรรมนั้นแล้วจักทรงเห็นสุคติได้[๕๘๑] ท้าวเธอทรงเจรจาความลับ ทำความเป็นสหายกับเทวดาในที่นั้นแล้วเสด็จกลับส่วนเปรตนั้นได้กล่าวกะ บริษัทแห่งกษัตริย์ลิจฉวีทั้งหลายพร้อมกับบุตรของตน ซึ่งนั่งชุมนุมกันอยู่ว่า[๕๘๒] ท่านผู้เจริญทั้งหลาย ขอจงฟังคำอย่างหนึ่งของเรา เราจักขอพร จักได้ประโยชน์ บุรุษผู้ถูกเสียบหลาวมีกรรม อันหยาบช้า ถูกลงอาญา ถูกหลาวร้อยแล้ว[๕๘๓] เขาถูกหลาวเสียบจะตายหรือไม่ตายก็ประมาณ ๒๐ ราตรีเท่านั้น เดี๋ยวนี้เราจักปล่อยเขาไป ขอหมู่ชนจงอนุญาตตามชอบใจ

....

[๕๘๔] จงรีบปล่อยบุรุษนั้นและบุรุษอื่นที่พระราชารับสั่งให้ลงอาชญาโดยเร็ว ใครเล่าจะพึงกล่าวหาท่านผู้ทำกรรม อันเป็นธรรมอย่างนั้น ท่านรู้อย่างไร จงทำอย่างนั้น หมู่ชนย่อมอนุญาตตามชอบใจ[๕๘๕] เจ้าลิจฉวีเสด็จเข้าไปสู่ประเทศนั้นแล้ว รีบปล่อยบุรุษ ผู้ถูกเสียบหลาวนั้น และได้ตรัสกะบุรุษนั้นว่า ‘อย่ากลัว เลยเพื่อน, และรับสั่งให้หมอมาดูแล[๕๘๖] แล้วเสด็จเข้าไปหากัปปิตกภิกษุ ทรงถวายทานกับท่าน ในเวลาอันควร มีพระประสงค์จะทรงทราบเหตุ จึง เสด็จเข้าไปใกล้แล้วตรัสถามด้วยพระองค์เองว่า[๕๘๗] บุรุษผู้ถูกเสียบหลาวมีกรรมอันหยาบข้า ถูกลงอาชญา ถูกหลาวเสียบแล้ว เขาจะตายหรือไม่ตายก็ประมาณ ๒๐ ราตรีเท่านั้น

[๕๘๘] ข้าแต่ท่านผู้เจริญ เดี๋ยวนี้ โยมไปปล่อยเขาตามคำของเปรตนั้นแล้ว เหตุบางอย่างที่จะทำให้เขาไม่ต้องตกนรก มีอยู่หรือหนอ

[๕๘๙] ขอท่านโปรดบอกแก่โยมด้วย ถ้าเหตุนั้นมี โยมรอฟังเหตุ ที่ควรเชื่อถือจากท่าน

(กัปปิตกภิกษุถวายพระพรว่า)

ความพินาศแห่งกรรมเหล่านั้นย่อมไม่มี ความพินาศ ในโลกนี้เกิดขึ้นเพราะความไม่รู้แจ้ง

[๕๙๐] ถ้าเขาพึงเป็นผู้ไม่ประมาท ประพฤติธรรมโดยเคารพ ตลอดคืนและวัน เขาพึงพ้นจากนรกนั้นได้แน่ กรรมที่เว้นจากการให้ผลมีอยู่

(พระราชาตรัสว่า)

[๕๙๑] ข้าแต่พระคุณเจ้าผู้เจริญ ผู้มีปัญญากว้างขวาง ประโยชน์ของบุรุษนี้โยมรู้ทั่วถึงแล้ว บัดนี้ขอพระคุณเจ้าอนุเคราะห์ โยมบ้าง ขอพระคุณเจ้าได้กล่าวตักเตือนพรํ่าสอนโยม อย่างที่โยมจะไม่ต้องตกนรกด้วยเถิด(กัปปิตกภิกษุถวายพระพรว่า)

[๕๙๒] วันนี้ ขอมหาบพิตรทรงมีพระทัยเลื่อมใสถึงพระพุทธเจ้า พระธรรม และพระสงฆ์ว่าเป็นสรณะ จงทรงสมาทาน สิกขาบท ๕ อย่าให้ขาดและด่างพร้อย

[๕๙๓] คือ จงทรงงดเว้นจากการฆ่าสัตว์ การลักทรัพย์ ทรงยินดีด้วยพระมเหสีของพระองค์ ไม่ตรัสคำเท็จ ไม่เสวยนํ้าจัณฑ์ และทรงเข้าจำอุโบสถศีลอันประกอบด้วยองค์ ๘ อันประเสริฐ เป็นกุศล มีสุขเป็นกำไร[๕๙๔] จงทรงพระราชทานจีวร บิณฑบาต เสนาสนะ คิลาน ปัจจัย ข้าว นํ้า ของกิน ของเคี้ยว ผ้า ที่นอน ที่นั่งในภิกษุผู้ปฏิบัติตรงทั้งหลาย บุญจะพอกพูนขึ้นตลอดเวลา[๕๙๕] จงทรงอังคาสภิกษุทั้งหลายผู้สมบูรณ์ด้วยศีล ปราศจาก ราคะ เป็นพหูสูต ให้อิ่มหนำด้วยข้าวและนํ้า บุญจะพอกพูนขึ้นตลอดเวลา

[๕๙๖] เมื่อบุคคลเป็นผู้ไม่ประมาท ประพฤติธรรมโดยเคารพ ตลอดคืนและวันอย่างนี้ พึงพ้นจากนรกนั้น กรรมที่เว้นจากการให้ผลมีอยู่

(พระราชาตรัสว่า)

[๕๙๗] วันนี้ โยมมีจิตเลื่อมใส ขอถึงพระพุทธเจ้า พระธรรม และพระสงฆ์ว่าเป็นสรณะ ขอสมาทานสิกขาบท ๕ไม่ให้ขาดและด่างพร้อย

[๕๙๘] ของดเว้นจากการฆ่าสัตว์ การลักทรัพย์ ยินดีด้วย ภรรยาของตน ไม่กล่าวเท็จ ไม่ดื่มน้ำเมา และเข้าจำ อุโบสถศีลอันประกอบด้วยองค์ ๘ อันประเสริฐนี้ เป็น กุศล มีสุขเป็นกำไร[๕๙๙] จักถวายจีวร บิณฑบาต เสนาสนะ คิลานปัจจัย ข้าว น้ำ ของกิน ของเคี้ยว ผ้า และที่นอนที่นั่ง

[๖๐๐] แก่ภิกษุทั้งหลายผู้สมบูรณ์ด้วยศีล ปราศจากราคะ เป็นพหูสูต จะยินดีในศาสนาของพระพุทธเจ้าทั้งหลาย ไม่หวั่นไหว

[๖๐๑] เจ้าลิจฉวีพระนามว่าอัมพสักขระได้เป็นอุบาสกคนหนึ่งในพระนครเวสาลี ที่ทรงมีศรัทธา มีพระหฤทัยอ่อนโยน ทรงทำอุปการะแก่ภิกษุ ทรงบำรุงสงฆ์โดยเคารพในครั้งนั้น[๖๐๒] บุรุษผู้ถูกเสียบหลาวก็หายโรค มีอิสรภาพ เป็นสุข ได้เข้าถึงบรรพชาทั้งสองท่านได้อาศัยกัปปิตกภิกษุผู้ประเสริฐ จึงบรรลุสามัญญผล

[๖๐๓] การคบหาสัตบุรุษเช่นนี้ย่อมมีผลมากแก่สัตบุรุษผู้รู้แจ้ง คือ บุรุษผู้ถูกเสียบหลาวได้บรรลุอรหัตตผล ส่วนเจ้าอัมพสักขระได้บรรลุโสดาปัตติผล

จบ อัมพสักขรเปตวัตถุที่ ๑

๒. เสรีสกเปตวัตถุ

ว่าด้วยบุพกรรมของเสรีสกเปรต

{๑๒๒}[๖๐๔-๖๕๗] ขอท่านทั้งหลายจงฟังคำเจรจาของเทวดาและพวกพ่อค้า

...

(พึงดูความพิสดารในเรื่องที่ ๑๐ แห่งสุนิกขิตตวรรคที่ ๗ ในวิมานวัตถุ)

จบ เสรีสกเปตวัตถุที่ ๒

จบ ภาณวารที่ ๓

๓. นันทิกาเปติวัตถุ

ว่าด้วยบุพกรรมของนางนันทิกาเปรต

{๑๒๓}[๖๕๘] มีพระราชาทรงพระนามว่าปิงคละ ทรงเป็นใหญ่อยู่ในสุรัฏฐประเทศ เสด็จไปเฝ้าพระเจ้าโมริยะแล้วกลับมาสู่สุรัฏฐประเทศ