๖. ทัททัลลวิมาน เล่ม ๒๖

ททฺทลฺลมานา (๑) วณฺเณน ยสสฺสา จ ยสสฺสินี

สพฺเพ เทเว ตาวตึเส วณฺเณน อติโรจสิ.

เธอรุ่งเรืองด้วยรัศมี มีเกียรติยศบริวารยศ

มีรัศมีรุ่งโรจน์เหนือเทพชั้นชาวดาวดึงส์ทั้งปวง

ทสฺสนํ นาภิชานามิ อิทํ ปฐมทสฺสนํ

กสฺมา กายา นุ อาคมฺม นาเมน ภาสเส มมนฺติ.

ฉันไม่เคยเห็นเธอ นี้เป็นการเห็นครั้งแรก

เธอมาจากเทวโลกชั้นไหนจึงมาเรียกชื่อของฉันได้ถูก

(สุภัทราเทพธิดาตอบว่า)

หํ ภทฺเท สุภทฺทาสึ ปุพฺเพ มานุสเก ภเว

สหภริยา จ เต อาสึ ภคินี จ กนิฏฺฐิกา.

พี่ภัทรา ดิฉันชื่อสุภัทรา

เมื่อชาติก่อนครั้งเป็นมนุษย์ได้เป็นน้องสาวของพี่

และยังเป็นภรรยาร่วมสามีเดียวกันกับพี่

สาหํ กายสฺส เภทา วิปฺปมุตฺตา ตโต จุตา

นิมฺมานรตีเทวานํ อุปปนฺนา สหพฺยตนฺติ.

ดิฉันละร่างจุติจากมนุษยโลกนั้นแล้ว

มาเกิดร่วมกับเหล่าเทพชั้นนิมมานรดี

(ภัทราเทพธิดาถามต่อไปอีกว่า)

ปหูตกตกลฺยาณา เต เทเว ยนฺติ ปาณิโน

เยสํ ตฺวํ กิตฺตยิสฺสสิ สุภทฺเท ชาติมตฺตโน.

น้องสุภัทรา ขอเธอได้บอกถึงการเกิดของตน

ในหมู่เทพชั้นนิมมานรดี

ซึ่งเป็นที่ที่สัตว์ผู้กระทำความดีไว้มากแล้วมาเกิด

กถํ ตฺวํ (๑) เกน วณฺเณน เกน วา อนุสาสิตา

กีทิเสเนว ทาเนน สุพฺพเตน ยสสฺสินี.

เธอถูกสอนมาอย่างไรด้วยเรื่องอะไร หรือว่าใครสั่งสอน

เธอมีบริวารยศได้ด้วยทานและวัตรอันดีงามเช่นไร

ยสํ เอตาทิสํ ปตฺตา วิเสสํ วิปุลมชฺฌคา

เทวเต ปุจฺฉิตาจิกฺข กิสฺส กมฺมสฺสิทํ ผลนฺติ.

เธอได้รับเกียรติยศเช่นนี้ ได้รับสุขไพบูลย์วิเศษเช่นนี้

น้องเทพธิดา พี่ถามแล้ว ขอเธอจงบอก

นี้เป็นผลของกรรมอันใด

(สุภัทราเทพธิดาตอบว่า)

อฏฺเฐว ปิณฺฑปาตานิ ยํ ทานํ อททํ ปุเร

ทกฺขิเณยฺยสฺส สํฆสฺส ปสนฺนา สเกหิ ปาณิภิ.

ชาติก่อนดิฉันเลื่อมใส ได้ถวายอาหารบิณฑบาต ๘ ที่

เป็นสังฆทานแด่พระสงฆ์

ผู้เป็นทักขิไณยบุคคลด้วยมือทั้งสองของตน

[๖๒๗-๖๒๘] เตน เมตาทิโส วณฺโณ ฯเปฯ

วณฺโณ จ เม สพฺพทิสา ปภาสตีติ.

[๖๒๗-๖๒๘] เพราะบุญนั้นผิวพรรณดิฉันจึงงามเช่นนี้ ฯลฯ

และมีรัศมีกายสว่างไสวไปทั่วทุกทิศอย่างนี้

(ภัทราเทพธิดาได้ถามต่อไปอีกว่า)

อหํ ตยา พหุตเร ภิกฺขู สญฺญเต พฺรหฺมจาริโน

ตปฺเปสึ อนฺนปาเนน ปสนฺนา สเกหิ ปาณิภิ.

พี่เลื่อมใสได้ถวายข้าวน้ำด้วยมือของตน

เลี้ยงดูภิกษุผู้สำรวมอินทรีย์

ประพฤติพรหมจรรย์สม่ำเสมอ

ซึ่งมีจำนวนมากกว่าของเธอให้อิ่มหนำ

ตยา พหุตรํ ทตฺวา หีนกายูปคา อหํฒฒ (๑)

กถํ ตฺวํ อปฺปตรํ ทตฺวา วิเสสํ วิปุลมชฺฌคา

เทวเต ปุจฺฉิตาจิกฺข กิสฺส กมฺมสฺสิทํ ผลนฺติ.

พี่ถวายทานมากกว่าเธอ แต่กลับอุบัติในหมู่เทพชั้นต่ำกว่า

ส่วนน้องถวายทานน้อยกว่า แต่ทำไมจึงได้รับสุขไพบูลย์วิเศษเล่า

เทพธิดา พี่ถามแล้ว ขอเธอจงบอก นี้เป็นผลของกรรมอันใดเล่า

(สุภัทราเทพธิดาตอบว่า)

โนภาวนีโย ภิกฺขุ สนฺทิฏฺโฐ เม ปุเร อหุ

ตาหํ ภตฺเตน นิมนฺเตสึ เรวตํ อตฺตนฏฺฐมํ.

ชาติก่อนดิฉันได้พบภิกษุรูปหนึ่ง น่าเจริญใจ

จึงได้นิมนต์ภิกษุรูปนั้น คือพระเรวตะ เป็นรูปที่ ๘ ให้ฉันภัตตาหาร

ส เม อตฺถปุเรกฺขาโร อนุกมฺปาย เรวโต

สํเฆ เทหีติ มํโวจ ตสฺสาหํ วจนํ กรึ.

พระเรวตเถระนั้นมุ่งจะอนุเคราะห์ให้เกิดประโยชน์แก่ดิฉัน

จึงบอกดิฉันให้ถวายสงฆ์ ดิฉันได้ทำตามคำแนะนำของท่าน

สา ทกฺขิณา สํฆคตา อปฺปเมยฺเย ปติฏฺฐิตา

ปุคฺคเลสุ ตยา ทินฺนา น ตํ ตว มหปฺผลนฺติ.

ทักษิณาของดิฉันนั้นถวายเป็นสังฆทาน มีผลประมาณมิได้

ส่วนทานของพี่ที่ถวายเป็นรายบุคคลนั้นมีผลไม่มาก

(ภัทราเทพธิดาเมื่อจะรับรองความข้อนั้นจึงกล่าวว่า)

อิทาเนวาหํ ชานามิ สํเฆ ทินฺนํ มหปฺผลํ

สาหํ คนฺตฺวา มนุสฺสตฺตํ วทญฺญู วีตมจฺฉรา

(๑) สํเฆ ทานานิ ทสฺสามิ ๓ อปฺปมตฺตา ปุนปฺปุนนฺติ.

พี่เพิ่งรู้เดี๋ยวนี้เอง ทานที่ถวายเป็นสังฆทานนี้มีผลมาก

พี่นั้น(หาก)ไปเกิดเป็นมนุษย์อีก จักรู้ความประสงค์ของผู้ขอ

ปราศจากความตระหนี่ ไม่ประมาท ถวายสังฆทานบ่อย ๆ

(เมื่อสนทนากันแล้ว สุภัทราเทพธิดาก็กลับไปสู่ทิพยวิมานของตนบนสวรรค์ ชั้นนิมมานรดี ท้าวสักกเทวราชได้สดับการสนทนานั้น เมื่อสุภัทราเทพธิดากลับไป แล้วจึงตรัสถามภัทราเทพธิดาว่า)

กา เอสา เทวตา ภทฺเท ตยา มนฺตยเต สห

สพฺเพ เทเว ตาวตึเส วณฺเณน อติโรจตีติ.

ภัทรา เทพธิดาผู้มาสนทนาอยู่กับเธอนั้นเป็นใคร

ช่างมีรัศมีรุ่งโรจน์เหนือเหล่าเทพชั้นชาวดาวดึงส์ทั้งหมด

(ภัทราเทพธิดาเมื่อจะบรรยายข้อที่สังฆทานที่น้องสาวถวายว่ามีผลมากจึงทูลว่า)

มนุสฺสภูตา เทวินฺท ปุพฺเพ มานุสเก ภเว

สหภริยา จ เม อาสิ ภคินี จ กนิฏฺฐิกา

สํเฆ ทานานิ ทตฺวาน กตปุญฺญา วิโรจตีติ.

ขอเดชะพระองค์ผู้เป็นจอมเทพ เทพธิดานั้น

เมื่อชาติก่อน ครั้งเป็นมนุษย์อยู่ในภพมนุษย์

ได้เป็นน้องสาวของหม่อมฉัน

และยังเป็นภรรยาร่วมสามีเดียวกันด้วย

เธอทำบุญถวายสังฆทานแล้วจึงรุ่งเรือง

(ท้าวสักกเทวราช เมื่อจะทรงสรรเสริญสังฆทานว่ามีผลมากจึงตรัสว่า)

ธมฺเมน ปุพฺเพ ภคินี ตยา ภทฺเท วิโรจสิ (๑)

ยํ สํฆมฺหิ อปฺปเมยฺเย ปติฏฺฐาเปสิ ทกฺขิณํ

ภัทรา น้องสาวของเธอรุ่งเรืองกว่าเธอ

เพราะเหตุที่นางได้ถวายสังฆทาน

ซึ่งมีผลประมาณมิได้ไว้ในชาติก่อน

(ภัทราเทพธิดาได้ตอบท้าวสักกะว่า)

ปุจฺฉิโต หิ มยา พุทฺโธ คิชฺฌกูฏมฺหิ ปพฺพเต

วิปากํ สํวิภาคสฺส ยตฺถ ทินฺนํ มหปฺผลํ.

อันที่จริง ดิฉันได้ทูลถามพระพุทธเจ้า

ครั้งประทับอยู่ ณ ภูเขาคิชฌกูฏ

ถึงผลแห่งการแจกจ่ายทานว่า

ทานที่ให้ในเนื้อนาบุญใดจึงมีผลมาก

ยชมานานํ มนุสฺสานํ ปุญฺญเปกฺขาน ปาณินํ

กโรตํ โอปธิกํ ปุญฺญํ ยตฺถ ทินฺนํ มหปฺผลํ.

มนุษย์ทั้งหลายผู้หวังบุญให้ทานอยู่

ทำบุญปรารภเหตุแห่งการเวียนว่ายตายเกิด

ให้ทานในเนื้อนาบุญใด จึงมีผลมาก

ตํ เม พุทฺโธ วิยากาสิ ชานํ กมฺมผลํ สกํ

วิปากํ สํวิภาคสฺส ยตฺถ ทินฺนํ มหปฺผลํ.

พระพุทธเจ้าผู้ทรงทราบว่า

สัตว์ทั้งหลายมีผลกรรมเป็นของของตน

ได้ทรงอธิบายให้ดิฉันฟังอย่างชัดเจน

ถึงผลแห่งการแจกจ่ายทานในเนื้อนาบุญ

ที่บุคคลให้แล้วจะได้รับผลมากนั้นว่า

จตฺตาโร จ ปฏิปนฺนา จตฺตาโร จ ผเล ฐิตา

เอส สํโฆ อุชุภูโต ปญฺญาสีลสมาหิโต.

พระอริยบุคคลผู้บรรลุอริยมรรค ๔ และผู้ดำรงอยู่ในอริยผล ๔

นี้คือพระสงฆ์ เป็นผู้ปฏิบัติตรง

ดำรงมั่นอยู่ในศีล สมาธิ และปัญญา

ยชมานานํ มนุสฺสานํ ปุญฺญเปกฺขาน ปาณินํ

กโรตํ โอปธิกํ ปุญฺญํ สํเฆ ทินฺนํ มหปฺผลํ.

มนุษย์ทั้งหลายผู้หวังบุญให้ทานอยู่

ทำบุญปรารภเหตุแห่งการเวียนว่ายตายเกิด

จึงถวายทานแก่สงฆ์ซึ่งมีผลมาก

เอโส หิ สํโฆ วิปุโล มหคฺคโต

เอสปฺปเมยฺโย อุทธีว สาคโร

เอเตหิ เสฏฺฐา นรวีริยสาวกา (๑)

ปภงฺกรา ธมฺมกถํ อุทีรยนฺติ. (๒)

ด้วยว่า พระสงฆ์นี้มีคุณยิ่งใหญ่ ไพบูลย์

หาประมาณมิได้ ดุจทะเลเปี่ยมด้วยน้ำ

พระอริยบุคคลเหล่านี้แลเป็นผู้ประเสริฐสุด

เป็นสาวกของพระพุทธเจ้าผู้มีความเพียร

เป็นผู้ให้แสงสว่างคือปัญญาแก่ชาวโลก ย่อมยกธรรมกถาขึ้นแสดง

เตสํ สุทินฺนํ สุหุตํ สุยิฏฺฐํ

เย สํฆมุทฺทิสฺส ททนฺติ ทาน

สา ทกฺขิณา สํฆคตา ปติฏฺฐิตา

มหปฺผลา โลกวิทูหิ (๑) วณฺณิตา.

ทานที่บุคคลถวายเจาะจงสงฆ์นั้น ชื่อว่าเป็นทานที่ถวายดีแล้ว

บูชาสักการะอย่างดีแล้ว ทักษิณาที่ถวายสงฆ์นั้นมีผลมาก

ทั้งพระสัมมาสัมพุทธเจ้าทั้งหลายผู้ทรงรู้แจ้งโลกก็ทรงสรรเสริญแล้ว

เอตาทิสํ ปุญฺญมนุสฺสรนฺตา

เย เวทชาตา วิจรนฺติ โลเก

วิเนยฺย มจฺเฉรมลํ สมูลํ

อนินฺทิตา สคฺคมุเปนฺติ ฐานนฺติ.

ททฺทลฺลวิมานํ ฉฏฺฐํ.

เหล่าชนมาหวนระลึกถึงบุญเช่นนี้ได้เกิดปีติโสมนัส

กำจัดมลทินคือความตระหนี่พร้อมทั้งมูลเหตุได้

ท่องเที่ยวไปในโลก ไม่ถูกบัณฑิตติเตียน

จึงเข้าถึงแดนสวรรค์ได้

ทัททัลลวิมานที่ ๖ จบ