๖. ทัททัลลวิมาน เล่ม ๒๖

[๖๑๘] ข้าพเจ้าฟังเรื่องราวของเทพธิดาเหล่านั้นแล้วก็จักทำบุญกุศลให้มากด้วยการให้ทาน ด้วยการประพฤติธรรมสม่ำเสมอ ด้วยการสำรวม และด้วยการฝึกอินทรีย์ ข้าพเจ้าจักได้ไปสู่สถานที่ที่ไปแล้วไม่เศร้าโศก

จบ คุตฅิลวิมานที่ ๕

๖. ทัททัลลวิมาน

ว่าด้วยผลบุญที่ทำให้ไปเกิดในทัททัลลวิมาน

(นางภัททาเทพธิดาผู้พี่สาวได้ถามนางสุภัททาเทพธิดาผู้น้องสาวว่า)

{๓๔}[๖๑๙] ท่านรุ่งเรืองด้วยวรรณะ ทั้งเป็นผู้เรืองยศ มีวรรณะรุ่งโรจน์เกินเทวดาชั้นดาวดึงส์ทั้งหลาย

[๖๒๐] ดิฉันไม่เคยเห็นท่าน เพิ่งจะมาเห็นในวันนี้เป็นครั้งแรก ท่านมาจากเทวโลกชั้นไหน มาเรียกดิฉันโดยชื่อว่าภัททา

(นางสุภัททาเทพธิดาผู้น้องสาวตอบว่า)

[๖๒๑] ข้าแต่พี่ภัททา ดิฉันชื่อว่าสุภัททา ในภพก่อนครั้งเป็นมนุษย์อยู่ ดิฉันได้เป็นน้องสาวสุดท้องของพี่ ทั้งได้เคย เป็นภรรยาร่วมสามีเดียวกับพี่มาด้วย

[๖๒๒] ดิฉันนั้นตายจากมนุษยโลกนั้นแล้วได้อุบัติมาเป็นเทพธิดา ประจำสวรรค์ชั้นนิมมานรดี

(นางภัททาเทพธิดาจึงถามต่อไปอิกว่า)

[๖๒๓] ดูก่อนแม่สุภัททา ขอเธอได้บอกการอุบัติของเธอแก่ปวงเทพชั้นนิมมานรดีซึ่งเป็นที่ที่สัตว์ได้สั่งสมบุญกุศลไว้มากแล้วจึงได้มาเกิด

[๖๒๔] เธอได้มาเกิดในที่นี้เพราะทำบุญอะไรไว้ ใครเป็นครูผู้แนะนำสั่งสอนเธอ เพราะได้ให้ทานและรักษาศีลเช่นไรไว้ เธอจึงเป็นผู้เรืองยศ[๖๒๕] เป็นผู้ได้รับยศ ถึงความสุขพิเศษไพบูลย์เช่นนี้ ดูก่อนแม่เทพธิดา ฉันถามเธอแล้ว ขอให้ตอบด้วย นี่เป็นผลแห่งกรรมอะไร

(นางสุภัททาเทพธิดาตอบว่า)

[๖๒๖] ในชาติก่อน ดิฉันมีจิตเลื่อมใส ได้ถวายบิณฑบาตแก่สงฆ์ ผู้เป็นทักขิไณยบุคคล ๘ รูปด้วยมือทั้งสองของตน

[๖๒๗-๖๒๘] ดิฉันมีวรรณะเช่นนี้เพราะบุญนั้น ... และมีรัศมีกายสว่างไสวไปทั่วทุกทิศเพราะบุญนั้น

(นางภัททาเทพธิดาได้ถามต่อไปอิกว่า)

[๖๒๙] พี่ได้เลี้ยงดูภิกษุทั้งหลายผู้สำรวมดี ประพฤติพรหมจรรย์ ให้อิ่มหนำสำราญด้วยข้าวและนํ้าด้วยมือทั้งสองของตนมากกว่าเธอ

[๖๓๐] ครั้นให้ทานมากกว่าเธอแล้ว ก็ยังได้เกิดในเหล่าเทพดา ชั้นต่ำกว่าเธอ ส่วนเธอได้ถวายทานเพียงเล็กน้อยอย่างไร จึงมาได้ผลอย่างพิเศษไพบูลย์ถึงเช่นนี้เล่า แน่ะแม่เทพ

ธิดา ฉันถามเธอแล้ว ขอให้ตอบด้วย นี่เป็นผลแห่งกรรมอะไร

(นางสุภัททาเทพธิดาตอบว่า)

[๖๓๑] เมื่อชาติก่อน ดิฉันได้พบภิกษุผู้บำเพ็ญจิตตภาวนา รูปหนึ่ง จึงได้นิมนต์ท่านฉันภัตตาหาร รวมเป็น ๘ รูป ทั้งท่านพระเรวตเถระด้วย

[๖๓๒] ท่านพระเรวตเถระนั้นมุ่งจะให้เกิดประโยชน์ อนุเคราะห์แก่ดิฉัน จึงได้บอกดิฉันว่า ‘จงถวายสงฆ์เถิด’ ดิฉันได้ทำตามคำของท่าน

[๖๓๓] ทักษิณาของดิฉันนั้นจึงเป็นสังฆทานที่ตั้งไว้ในสงฆ์ ไม่อาจประมาณผลอานิสงส์ได้ ส่วนทานของพี่นั้นพี่ได้ถวายไว้ในบุคคล (ปาฏิบุคคลิกทาน) จึงมีผลไม่มาก(นางภัททาเทพธิดาเมื่อจะรับรองความข้อนั้นจึงกล่าวว่า)

[๖๓๔] พี่เพิ่งรู้เดี๋ยวนี้เองว่า ‘ทานที่ถวายในสงฆ์มีผลมาก’ ถ้าว่าพี่ไปเกิดเป็นมนุษย์อีก จักเป็นผู้รู้ความประสงค์ของผู้ขอปราศจากความตระหนี่ ถวายสังฆทาน และไม่ประมาทเป็นนิจ(เมื่อสนทนากันแล้ว นางสุภัททาเทพธิดาก็กลับไปสู่ทิพยวิมานของตน บนสวรรค์ชั้นนิมมานรดี ท้าวสักกเทวราชได้ทรงสดับการสนทนานั้น เมื่อ นางสุภัททาเทพธิดากลับไปแล้ว จึงตรัสถามนางภัททาเทพธิดาว่า)[๖๓๔] ดูก่อนแม่ภัททา เทพธิดาผู้นั้นซี่งมาสนทนาอยู่กับเธอเป็นใคร มีรัศมีรุ่งโรจน์กว่าเทวดาเหล่าชั้นดาวดึงส์ทั้งหมด

(นางภัททาเทพธิดาเมื่อจะบรรยายข้อที่สังฆทานของเทพธิดาผู้น้องสาว ว่ามีผลมากจึงทูลว่า)

[๖๓๖] ขอเดชะ ข้าแต่พระองค์ผู้เป็นจอมเทพ เทพธิดาผู้นั้น เมื่อชาติก่อนเกิดเป็นมนุษย์อยู่ในมนุษยโลก เป็นน้องสาว สุดท้องของหม่อมฉันและได้เคยร่วมสามีเดียวกับหม่อมฉันด้วย เธอสั่งสมบุญกุศลคือถวายสังฆทานจึงได้ไพโรจน์ ถึงอย่างนี้(สมเด็จอมรินทราธิราชเมื่อจะทรงสรรเสริญสังฆทานจึงตรัสว่า)

[๖๓๗] ดูก่อนแม่ภัททา น้องสาวของเธอไพโรจน์กว่าเธอ ก็เพราะเหตุในปางก่อน คือยังทักษิณาให้ตั้งอยู่ในสงฆ์ที่ประมาณผลอานิสงส์ไม่ได้

[๖๓๘] อันที่จริง ฉันก็ได้ทูลถามพระพุทธเจ้า ครั้งประทับอยู่ ณ ภูเขาคิชฌกูฏ ถึงผลแห่งไทยธรรมที่ได้จัดแจงถวาย ในเขตที่มีผลมากว่า

[๖๓๙] เมื่อปวงมนุษย์ทั้งหลายผู้ปรารถนาบุญบูชาอยู่ ทำบุญซึ่งมีอุปธิเป็นผลอยู่ ทานที่ให้แล้วในที่ไหน ย่อมมีผลมาก พระพุทธเจ้าข้า

[๖๔๐] พระพุทธเจ้าผู้ทรงทราบผลแห่งกรรมของตน ผลแห่งการจำแนกแจกทาน และเขตเป็นที่มีผลมากแห่งทานที่ถวายแล้ว จึงได้ตรัสพยากรณ์ข้อความนั้นแก่ฉันอย่างแจ่มแจ้ง

[๖๔๑] ท่านผู้ปฏิบัติเพื่อมรรค ๔ ประเภท ท่านผู้ตั้งอยู่แล้วในผล ๔ประเภท นั่นคือพระสงฆ์ ผู้ปฏิบัติตรง ประกอบด้วยปัญญาและศีล

[๖๔๒] เมื่อสัตว์มนุษย์ทั้งหลายผู้ปรารถนาบุญบูชาอยู่ ทำบุญซึ่งมีอุปธิเป็นผลอยู่ ทานที่ให้แล้วในสงฆ์นี้ย่อมมีผลมาก

[๖๔๓] พระสงฆ์นี้แลเป็นผู้มีคุณความดีอันยิ่งใหญ่ ผู้ให้เกิดผลไพบูลย์ ยากที่ใครจะประมาณคุณความดีได้ว่ามีเท่านี้ ๆ เหมือนทะเลยากที่จะคาดคะเนนํ้าได้ว่ามีเท่านี้ ๆ พระสงฆ์ เหล่านี้แลเป็นผู้ประเสริฐสุด เป็นสาวกของพระพุทธเจ้า ผู้มีความเพียรเป็นเยี่ยมในหมู่นรชน เป็นแหล่งสร้าง แสงสว่างคือแสดงพระสัทธรรมที่พระพุทธเจ้าทรงประกาศไว้แล้ว[๖๔๔] ผู้ปรารถนาบุญเหล่าใดถวายทานอุทิศต่อสงฆ์ ทักษิณาของเขาเหล่านั้นจัดว่าถวายดีแล้ว บูชาดีแล้ว เซ่นสรวงดีแล้ว ทักษิณานั้นจัดเป็นสังฆทาน ตั้งไว้ดีแล้วในสงฆ์ อันพระสัมมาสัมพุทธเจ้าทั้งหลายผู้รู้แจ้งโลกทรงสรรเสริญ แล้วว่ามีผลมาก

[๖๔๕] เหล่าชนผู้เกิดความโสมนัส ยังท่องเที่ยวอยู่ในโลก เมื่อมาหวนระลึกถึงบุญเช่นนี้ได้ กำจัดมลทินคือความตระหนี่ พร้อมทั้งรากเหง้าเสียได้แล้ว ก็จะไม่เป็นผู้ถูกผู้รู้ติเตียน แต่นั้นก็จะเข้าแดนสวรรค์

จบ ทัททัลลวิมานที่ ๖

๗. เสสวดีวิมาน

ว่าด้วยผลบุญที่ทำให้ไปเกิดในเสสวดีวิมาน

(พระวังคีสเถระปรารถนาจะถามถึงบุรพกรรมของนางเทพธิดานั้น จึงสรรเสริญวิมานของเธอเสียก่อนด้วยคาถา ๗ คาถา ความว่า)

{๓๕}[๖๔๖] ดูก่อนแม่เทพธิดา อาตมาได้เห็นวิมานของท่านนี้มุงบัง ด้วยแก้วผลึก และข่ายเงินข่ายทอง มีภูมิภาคที่วิจิตร งดงาม น่ารื่นรมย์ เป็นที่อยู่ที่เนรมิตไว้ดีแล้ว มีซุ้ม ประตูวิจิตร ด้วยแก้ว ๗ ประการ มีบริเวณที่โปรยปราย ไว้ด้วยทรายทอง งดงามมาก[๖๔๗] วิมานของท่านนี้ส่องสว่างไปทั่วทั้งสิบทิศ เหมือนดวงอาทิตย์ซึ่งมีรัศมีตั้งพัน กำจัดความมืดมนในสรทกาล ส่องสว่างอยู่บนนภากาศ อนึ่ง วิมานของท่านนี้รุ่งโรจน์อยู่ เหมือนเปลวเพลิงซึ่งกำลังลุกอยู่บนยอดภูเขาในเวลากลางคืน[๖๔๘] วิมานของท่านนี้ทำให้ตาลายเหมือนสายฟ้าแลบ ลอยอยู่ในอากาศ น่าชอบใจ ก้องกังวานไปด้วยเสียงดนตรี คือ พิณเครื่องใหญ่ กลอง และกังสดาล ประโคมอยู่ มิได้ขาดระยะ สุทัสสนนครเมืองอินทร์รุ่งเรืองด้วยสมบัติทิพย์ฉันใด วิมานของท่านนี้ก็ฉันนั้น[๖๔๙] ที่วิมานของท่านนี้ มีดอกปทุม ดอกโกมุท ดอกอุบลแดง และดอกอุบลเขียว ต้นพุทธชาติ ต้นชบา ต้นอังกาบ ก็มีอยู่ ต้นสาละ ต้นอโศกก็บานสะพรั่ง วิมานของท่านนี้อบอวล ไปด้วยกลิ่นหอมชั้นยอดของต้นไม้ชั้นเยี่ยมนานาชนิด