๔. จัณฑาลิวิมาน เล่ม ๒๖

๔ จณฺฑาลิ วนฺท ปาทานิ โคตมสฺส ยสสฺสิโน

ตเมว อนุกมฺปาย อฏฺฐาสิ อิสิสตฺตโม

อภิปฺปสาเทหิ มนํ อรหนฺตมฺหิ ตาทิเน ๑

ขิปฺปมญฺชลิกา ๒ วนฺท ปริตฺตํ ตว ชีวิตนฺติ ฯ

โจทิตา ภาวิตตฺเตน สรีรนฺติมธารินา

จณฺฑาลี วนฺทิ ปาทานิ โคตมสฺส ยสสฺสิโน

ตเมนํ อวธิ คาวี จณฺฑาลึ ปญฺชลึ ฐิตํ

นมสฺสมานํ สมฺพุทฺธํ อนฺธกาเร ปภงฺกรํ

ขีณาสวํ วิคตรชํ อเนญฺชํ

[๓]

เทวิทฺธิปตฺตา อุปสงฺกมิตฺวา

วนฺทามิ ตํ วีร มหานุภาว

สุวณฺณวณฺณา ชลิตา มหายสา

วิมานโมรุยฺห อเนกจิตฺตา

ปริวาริตา อจฺฉราสงฺคเณน

กา ตฺวํ สุเภ เทวเต วนฺทเส มมํ (อิติ) ฯ

อหํ ภทนฺเต จณฺฑาลี ตยา ๔ วีเรน เปสิตา

วนฺทึ อรหโต ปาเท โคตมสฺส ยสสฺสิโน

สาหํ วนฺทิตฺวา ปาทานิ จุตา จณฺฑาลโยนิยา

วิมานํ สพฺพโส ภทฺทํ อุปปนฺนมฺหิ นนฺทเน

อจฺฉรานํ สหสฺสานิ ปุรกฺขิตฺวา มํ ติฏฺฐนฺติ

ตาสาหํ ปวรา เสฏฺฐา วณฺเณน ยสสายุนา

ปหูตกตกลฺยาณา สมฺปชานา ปติสฺสตา

มุนึ การุณิกํ โลเก ภนฺเต วนฺทิตุมาคตาติ

อิทํ วตฺวาน จณฺฑาลี กตญฺญุกตเวทินี

วนฺทิตฺวา อรหโต ปาเท ตตฺเถวนฺตรธายตีติ ฯ

จณฺฑาลิวิมานํ จตุตฺถํ ฯ

๑ โป. ตาทิโน ฯ ม. ยุ. ตาทินิ ฯ ๒ ม. ยุ. ขิปฺปํ ปญฺชลิกา ฯ ๓ โป. ม. ยุ. เอกํ

อารญฺญมฺหิ รโห นิสินฺนํ ฯ ๔ ยุ. ตโย ฯ

พระมหาโมคคัลลานเถระได้กล่าวคาถาสองคาถาความว่าแน่ะยายจัณฑาลท่านจงถวายอภิวาทพระบาทยุคลของพระสมณโคดมผู้อุดม ด้วยพระเกียรติยศ พระองค์ผู้ประเสริฐกว่าผู้วิเศษทั้งหลาย ได้ประทับยืนอยู่เพื่อทรงอนุเคราะห์ท่านคนเดียวเท่านั้น ท่านจงยังจิตให้เลื่อมใสยิ่ง ในพระพุทธเจ้าผู้ห่างไกลจากกิเลสทั้งมวล เป็นผู้หนักแน่น แล้วจงประคองหัตถ์ถวายอภิวาทโดยเร็วเถิด ชีวิตของท่านยังเหลือน้อยเต็มที.

เพื่อจะแสดงประวัติของหญิงจัณฑาลนั้นโดยตลอด ท่านพระสังคีติกาจารย์จึงกล่าวคาถาสองคาถานี้ว่า

หญิงจัณฑาลผู้นี้มีตนอันอบรมแล้ว ดำรงไว้ซึ่งสรีระอันเป็นที่สุด อันพระมหาเถระตักเตือนแล้ว จึงถวายบังคมพระบาทยุคลของพระสมณโคดม ผู้อุดมด้วยพระเกียรติยศ แต่โคนมได้ขวิดนางในขณะที่กำลังยืนประคองหัตถ์ นมัสการพระสัมมาสัมพุทธเจ้า ผู้ส่องแสงสว่าง คือ

พระญาณในโลกอันมืดมัว.

เพื่อประกาศข้อความเป็นไปของตน นางเทพธิดาจึงกล่าวว่าข้าแต่ท่านวีรบุรุษผู้มีอานุภาพมาก พวกดิฉันถึงแล้วซึ่งความเป็นผู้มีฤทธิ์อันประเสริฐ เข้ามาขอถวายนมัสการท่านผู้สิ้นอาสวะปราศจากกิเลสธุลี

เป็นผู้ไม่หวั่นไหว.

พระมหาโมคคัลลานเถระจึงกล่าวกะนางนั้นว่า

ท่านทั้งหลายผู้มีรัศมีอร่ามงามรุ่งโรจน์ มากด้วยเกียรติยศ ประดับประดาด้วยเครื่องอาภรณ์งามวิจิตรพิสดาร แวดล้อมด้วยหมู่นางอัปสรพากันลงมาจากวิมาน แนะแม่เทพธิดาผู้มีคุณอันงาม ท่านเป็นใคร มาไหว้ฉันอยู่

นางเทพธิดานั้น อันพระมหาเถระถามอย่างนี้ จึงกล่าวคาถา ๔ คาถา ความว่าข้าแต่ท่านผู้เจริญ เมื่อดิฉันยังเป็นมนุษย์อยู่ในมนุษยโลก เป็นหญิงจัณฑาล อันท่านผู้เป็นวีรบุรุษส่งไปเพื่อถวายบังคมพระบาทของพระพุทธเจ้า ดิฉันได้ถวายบังคมพระบาทยุคลของพระสมณโคดมผู้เป็นพระอรหันต์ มีพระเกียรติยศอันงาม ครั้นได้ถวายบังคมพระบาทยุคลแล้ว เคลื่อนจากกำเนิดหญิงจัณฑาลไปบังเกิดในวิมาน อันเพรียบพร้อมด้วยสมบัติทั้งปวงในเทวราชอุทยานมีนามว่านันทวัน นางเทพอัปสรประมาณพันหนึ่งได้พากันมายืนห้อมล้อมดิฉัน ดิฉันเป็นผู้ประเสริฐเลิศกว่านางเทพอัปสรเหล่านั้นโดยรัศมี เกียรติยศ และอายุ ดิฉันได้กระทำกรรมอันงามมากมาย มีสติสัมปชัญญะ ข้าแต่ท่านผู้เจริญ พวกดิฉันพากันมาครั้งนี้ เพื่อถวายนมัสการท่านผู้เป็นนักปราชญ์ ประกอบด้วยความ

เอ็นดูในโลก.

นางเทพธิดานั้น ครั้นกล่าวถ้อยคำนี้แล้ว เป็นผู้ประกอบด้วยความกตัญญูกตเวที ไหว้เท้าทั้งสองของพระมหาโมคคัลลานเถระ องค์อรหันต์

แล้วก็อันตรธานไป ณ ที่นั้นนั่นเอง.

จบ จัณฑาลวิมานที่ ๔.