๔. จัณฑาลิวิมาน เล่ม ๒๖

[๑๙๒] ทองคำตั้ง ๑๐๐ แท่งก็ดี ม้ามีกำลังเร็วตั้ง ๑๐๐ ตัวก็ดี ราชรถอันเทียมด้วยม้าอัศดรตั้ง ๑๐๐ คันก็ดี นาง ราชกัญญาอันประดับประดาแล้วด้วยแก้วมุกดา แก้วมณี และต่างหูตั้ง ๑๑๐,๐๐๐ นางก็ดี ก็ยังไม่ถึงเสี้ยวที่ ๑๖ ของอาจามทานนี้เลย[๑๙๓] คชสารเกิดแต่ป่าหิมพานต์ เป็นช้างตระกูลมาตังคะ มีงางอนงามดุจงอนรถ มีสายรัดแล้วด้วยทองคำ มีข่ายทองคำ ปกเหนือกระพองศีรษะ ตั้ง ๑๐๐ เชือก ก็ยังไม่ถึงเสี้ยวที่ ๑๖ ของอาจามทานนี้เลย[๑๙๔] ถึงแม้พระเจ้าจักรพรรดิได้เสวยราชสมบัติ เป็นใหญ่ในมหาทวีปทั้งสี่ ก็ยังไม่ถึงเสี้ยวที่ ๑๖ ของอาจามทานนี้เลย

จบ อาจามทายิกาวิมานที่ ๓

๔. จัณฑาลิวิมาน

ว่าด้วยผลบุญที่ทำให์ไปเกิดในจัณฑาลิวิมาน

{๒๑}(พระมหาโมคคัลลานเถระได้กล่าวว่า)

[๑๙๕] ดูก่อนยายจัณฑาล ท่านจงถวายอภิวาทพระยุคลบาท ของพระสมณโคดมผู้ทรงมีพระยศเสีย พระองค์ผู้ประเสริฐกว่า พวกฤๅษีทั้งหลายได้ประทับยืนอยู่เพื่อทรง อนุเคราะห์ท่านคนเดียวเท่านั้น

[๑๙๖] ท่านจงทำใจให้เลื่อมใสยิ่งในพระพุทธเจ้าผู้ห่างไกลจากกิเลสทั้งมวล ผู้คงที่ แล้วจงประนมมือถวายอภิวาทโดยเร็วเกิด ชีวิตของท่านยังเหลือน้อยเต็มที(เพื่อที่จะแสดงประวัติของหญิงจัณฑาลนั้น พระสังคีติกาจารย์จึงกล่าวคาถาต่อไปดังนี้ว่า)

[๑๙๗] หญิงจัณฑาลผู้นี้ถูกพระมหาเถระผู้มีตนอันอบรมมาแล้ว ผู้ทรงสรีระเป็นชาติสุดท้ายตักเตือนแล้ว จึงถวายอภิวาท พระยุคลบาทของพระสมณโคดมผู้เรืองพระยศ[๑๙๘] แม่โคนมได้ขวิดนางในขณะที่กำลังยืนประนมมือนมัสการ พระสัมมาสัมพุทธเจ้าผู้ส่องแสงสว่างคือพระญาณในโลก อันมืดมัวอยู่

(เพื่อประกาศประวัติความเป็นไปของตน นางเทพธิดาจึงกล่าวว่า)

[๑๙๙] ข้าแต่ท่านวีระผู้มือานุภาพมาก ดิฉันถึงแล้วซึ่งความเป็น ผู้มีฤทธิ์อันประเสริฐ เข้ามาขอถวายนมัสการท่านผู้สิ้นอาสวะ ปราศจากธุลีกิเลส เป็นผู้ไม่หวั่นไหว นั่งในที่ลับ ในป่าแต่ผู้เดียว(พระมหาโมคคัลลานเถระจึงกล่าวกะนางนั้นว่า)

[๒๐๐] ท่านเป็นผู้มืรัศมีอร่ามงามรุ่งโรจน์ มากด้วยยศ ประกอบด้วยความวิจิตรงดงามต่าง ๆ ลงมาจากวิมาน ห้อมล้อม ด้วยหมู่นางอัปสร ดูก่อนแม่เทพธิดาผู้มีคุณอันงาม ท่านเป็นใคร มาไหว้อาตมาอยู่

(นางเทพธิดานั้นถูกพระมหาเถระถามอย่างนี้ จึงกล่าวคาถาประพันธ์ ๔ คาถาว่า)

[๒๐๑] ข้าแต่ท่านผู้เจริญ เมื่อครั้งดิฉันเป็นมนุษย์ เป็นหญิงจัณฑาล ถูกท่านผู้เป็นวีระส่งไป จึงได้ถวายบังคม พระยุคลบาทของพระสมณโคดมผู้เป็นพระอรหันต์ ผู้เรืองพระยศ[๒๐๒] ครั้นได้ถวายบังคมพระยุคลบาทแล้ว จุติจากกำเนิดหญิง จัณฑาลไปเกิดในวิมานที่งดงามด้วยประการทั้งปวง ในนันทวันเทวราชอุทยาน[๒๐๓] นางเทพอัปสรประมาณ ๑,๐๐๐ ยืนหัอมล้อมดิฉันอยู่ ดิฉันเป็นผู้ประเสริฐเลิศกว่านางเทพอัปสรเหล่านั้นทั้งโดยรัศมี ยศ และอายุ[๒๐๔] ดิฉันได้ทำกรรมอันงามมากมาย มีสติสัมปชัญญะ ข้าแต่ท่านผู้เจริญ พวกดิฉันพากันมาครั้งนี้ก็เพื่อถวายนมัสการ ท่านผู้เป็นนักปราชญ์ ประกอบด้วยความกรุณาในโลก[๒๐๕] นางเทพธิดานั้นครั้นกล่าวถ้อยคำนี้แล้ว เป็นผู้ประกอบ ด้วยความกตัญฌูกตเวที ไหว้เท้าทั้งสองของพระมหา โมคคัลลานเถระองต์อรหันต์แล้วก็อันตรธานไป ณ ที่ นั้นนั่นเอง

จบ จัณฑาลิวิมานที่ ๔

๕. ภัททิตถิกาวิมาน

ว่าด้วยผลบุญที่ทำให้ไปเกิดในภัททิตถิกาวิมาน

{๒๒}พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสถามบุรพกรรมที่นางภัททาเทพธิดานั้นได้ทำไว้ว่า

[๒๐๖] ท่านผู้มีวรรณะรัศมีสีต่าง ๆ คือ เขียวบ้าง เหลืองบ้าง ดำบ้างหงสบาทบ้าง แดงบ้าง แวดล้อมด้วยกลีบเกสรดอกไม้[๒๐๗] ทรงพวงดอกมณฑารพไว้เหนือเกล้า ดูก่อนท่านผู้มีปัญญาดี ต้นไม้เหล่านี้ย่อมไม่มีในหมู่เทวดาเหล่าอื่น

[๒๐๘] ดูก่อนท่านผู้เลอยศ ท่านได้เกิดในหมู่เทวดาชั้นดาวดึงส์ เพราะบุญอะไร ดูก่อนเทพธิดา ขอท่านจงแถลงข้อที่เราถาม นี้เป็นผลแห่งกรรมอะไร(นางเทพธิดาเมื่อพระผู้มีพระภาคตรัสถามอย่างนี้แล้ว จึงกราบทูลพยากรณ์ด้วยคาถาประพันธ์เหล่านี้ว่า)

[๒๐๙] หม่อมฉันเป็นอุบาสิกาอยู่ในกิมพิลนคร ชนทั้งหลายรู้จัก หม่อมฉันว่าภัททิตถิกา หม่อมฉันเป็นผู้สมบูรณ์ด้วย ศรัทธาและศีล ยินดีในการจำแนกทานทุกเมื่อ[๒๑๐] ได้ถวายผ้านุ่งห่ม ภัตตาหาร เสนาสนะ และประทีปโคม ไฟด้วยจิตเลื่อมใสในพระอริยเจ้าผู้ซื่อตรง

[๒๑๑] หม่อมฉันเข้าจำอุโบสถอันประกอบด้วยองค์ ๘ ประการ ในวัน ๑๔ ค่ำ วัน ๑๕ ค่ำ และวัน ๘ ค่ำแห่งปักษ์ และในปาฏิหาริยปักษ์