arnon.world

พระอภิธรรมปิฎก ยมก · ขันธยมก

อุปปาทวาร เล่ม ๓๘

ชั้นตัวบทพุทธพจน์ข้อ ๑๑๗–๑๗๐ (ฉบับหลวง)ลำดับ ๖/๙ ในขันธยมกมี ๔ ฉบับคลังนี้ตอบแบบ “อ่านตัวบท · ไม่ตีความ” — ระบบแสดงตัวบทตามฉบับที่มี และไม่สรุป ไม่ตีความ ไม่ให้คะแนนความน่าเชื่อถือ

พระอภิธรรมปิฎก ยมก ขันธยมก อุปปาทวาร (ฉบับหลวง เล่ม ๓๘ · ฉบับมหาจุฬาฯ เล่ม ๓๘ · ฉบับมหามกุฏฯ เล่ม ๘๒ · ฉบับเฉลิมพระเกียรติ เล่ม ๓๘)

ไทย (เฉลิมพระเกียรติ ๒๕๔๙) เล่ม ๓๘ หน้า ๖๓–๘๙

หน้า ๖๓

๒. ปวัตติวาร ๑. อุปปาทวาร

๑. ปัจจุปปันนวาร

อนุโลมบุคคล

{๑๑๗} [๕๐] อนุ. รูปขันธ์ย่อมเกิดขึ้นแก่บุคคลใด เวทนาขันธ์ย่อมเกิดขึ้นแก่บุคคลนั้นหรือ ?

วิ. รูปขันธ์ย่อมเกิดขึ้นแก่บุคคลเหล่านั้นผู้กำลังเข้าถึงอสัญญสัตตภูมิ แต่เวทนาขันธ์ย่อมไม่เกิดขึ้นแก่บุคคลเหล่านั้น รูปขันธ์ย่อมเกิดขึ้นและเวทนาขันธ์ก็ย่อมเกิดขึ้นแก่บุคคลเหล่านั้นผู้กำลังเข้าถึงปัญจโวการภูมิปฏิ. หรือว่าเวทนาขันธ์ย่อมเกิดขึ้นแก่บุคคลใด รูปขันธ์ย่อมเกิดขึ้นแก่บุคคลนั้น ?

วิ. เวทนาขันธ์ย่อมเกิดขึ้นแก่บุคคลเหล่านั้นผู้กำลังเข้าถึงอรูปภูมิ แต่รูปขันธ์ย่อมไม่เกิดขึ้นแก่บุคคลเหล่านั้น เวทนาขันธ์ย่อมเกิดขึ้นและรูปขันธ์ก็ย่อมเกิดขึ้นแก่บุคคลเหล่านั้นผู้กำลังเข้าถึงปัญจโวการภูมิ

เชิงอรรถ (ไทย (เฉลิมพระเกียรติ ๒๕๔๙))
  1. ๑อสัญญสัตตภูมิ ภูมิของอสัญญีสัตว์ ภูมิเป็นที่อยู่ของเหล่าเทวดาชั้นพรหมผู้ไม่มีสัญญา คือ การถือปฏิสนธิโดยไม่มีจิตหรือนามขันธ์ ๔ มีแต่รูปขันธ์อย่างเดียว จัดอยู่ในพรหมโลกชั้นจตุตถฌานภูมิ เรียกอีกอย่างว่า เอกโวการภูมิ ภูมิของสัตว์ที่ประกอบด้วยขันธ์เดียวคือรูปขันธ์ ภูมิที่มีหนึ่งเดียว ได้แก่ อสัญญาภพหรือเหล่าเทพอสัญญีสัตว์ (อภิ.วิ.อ. ๑๙๘, ๕๖๗-๕๖๘, อภิ.ปญฺจ.อ. ๓๔๔)
  2. ๒ปัญจโวการภูมิ ภูมิที่ประกอบด้วยขันธ์ครบ ๕ ภูมิของสัตว์ที่มีขันธ์ครบ ๕ ได้แก่ กามาวจรภูมิและรูปาวจรภูมิ กล่าวคือสถานที่เกิดอยู่ของพวกสัตว์ในอบาย ๔ มนุษย์ ๑ เทวดาชั้นสวรรค์ ๖ และรูปพรหมที่นอกจากอสัญญสัตตภูมิ (ขุ.อุ.อ. ๒๒๗, ขุ.ม.อ. ๔๒, อภิ.วิ.อ. ๑๙๘)
  3. ๓อรูปภูมิ ภูมิที่เป็นอรูปาวจร ได้แก่ ภูมิเป็นที่อยู่ของเหล่าท่านผู้ไม่มีรูปขันธ์ มีเพียงนามขันธ์ ๔ หรือเรียกว่า จตุโวการภูมิ ภูมิของสัตว์ที่ประกอบด้วยนามขันธ์ ๔ ได้แก่ อรูปพรหม ๔ คือ (๑) อากาสานัญจายตนพรหม พรหมที่เข้าถึงภาวะมีอากาศไม่มีที่สุด (๒) วิญญาณัญจายตนพรหม พรหมที่เข้าถึงภาวะมีวิญญาณไม่มีที่สุด (๓) อากิญจัญญายตนพรหม พรหมที่เข้าถึงภาวะไม่มีอะไร (๔) เนวสัญญานาสัญญายตนพรหม พรหมที่เข้าถึงภาวะมีสัญญาก็ไม่ใช่ ไม่มีสัญญาก็ไม่ใช่(นัย ที.สี.อ. ๓๐๘)
หน้า ๖๔

อนุโลมโอกาส

{๑๑๘} [๕๑] อนุ. รูปขันธ์ย่อมเกิดขึ้นในภูมิใด เวทนาขันธ์ย่อมเกิดขึ้นในภูมินั้นหรือ ?

วิ .รูปขันธ์ย่อมเกิดขึ้นในภูมินั้นซึ่งเป็นอสัญญสัตตภูมิ แต่เวทนาขันธ์ย่อมไม่เกิดขึ้นในภูมินั้น รูปขันธ์และเวทนาขันธ์ก็ย่อมเกิดขึ้นในภูมินั้นซึ่งเป็นปัญจโวการภูมิ

ปฏิ. หรือว่าเวทนาขันธ์ย่อมเกิดขึ้นในภูมิใด รูปขันธ์ย่อมเกิดขึ้นในภูมินั้น ?

วิ. เวทนาขันธ์ย่อมเกิดขึ้นในภูมินั้นซึ่งเป็นอรูปภูมิ แต่รูปขันธ์ย่อมไม่เกิดขึ้นในภูมินั้น เวทนาขันธ์และรูปขันธ์ก็ย่อมเกิดขึ้นในภูมินั้นซึ่งเป็นปัญจโวการภูมิ

อนุโลมปุคคโลกาส

{๑๑๙} [๕๒] อนุ. รูปขันธ์ย่อมเกิดขึ้นแก่บุคคลใดในภูมิใด เวทนาขันธ์ย่อมเกิดขึ้นแก่บุคคลนั้นในภูมินั้นหรือ ?

วิ. รูปขันธ์ย่อมเกิดขึ้นแก่บุคคลเหล่านั้นในภูมินั้นผู้กำลังเข้าถึงอสัญญสัตตภูมิ แต่เวทนาขันธ์จะไม่เกิดขึ้นแก่บุคคลเหล่านั้นในภูมินั้น รูปขันธ์ย่อมเกิดขึ้นและเวทนาขันธ์ก็ย่อมเกิดขึ้นแก่บุคคลเหล่านั้นในภูมินั้นผู้กำลังเข้าถึงปัญจโวการภูมิปฏิ. หรือว่าเวทนาขันธ์ย่อมเกิดขึ้นแก่บุคคลใดในภูมิใด รูปขันธ์ย่อมเกิดขึ้นแก่บุคคลนั้นในภูมินั้น ?

วิ. เวทนาขันธ์ย่อมเกิดขึ้นแก่บุคคลเหล่านั้นในภูมินั้นผู้กำลังเข้าถึงอรูปภูมิ แต่รูปขันธ์จะไม่เกิดขึ้นแก่บุคคลเหล่านั้นในภูมินั้น เวทนาขันธ์ย่อม

หน้า ๖๕

เกิดขึ้นและรูปขันธ์ก็ย่อมเกิดขึ้นแก่บุคคลเหล่านั้นในภูมินั้นผู้กำลังเข้าถึงปัญจโวการภูมิ

ปัจจนีกบุคคล

{๑๒๐} [๕๓] อนุ. รูปขันธ์ย่อมไม่เกิดขึ้นแก่บุคคลใด เวทนาขันธ์ย่อมไม่เกิดขึ้นแก่บุคคลนั้นหรือ ?

วิ. รูปขันธ์ย่อมไม่เกิดขึ้นแก่บุคคลเหล่านั้นผู้กำลังเข้าถึงอรูปภูมิ แต่เวทนาขันธ์จะไม่เกิดขึ้นแก่บุคคลเหล่านั้นก็หาไม่รูปขันธ์ย่อมไม่เกิดขึ้นและเวทนาขันธ์ก็ย่อมไม่เกิดขึ้นแก่บุคคลเหล่านั้นทั้งหมดผู้กำลังจุติอยู่

ปฏิ. หรือว่าเวทนาขันธ์ย่อมไม่เกิดขึ้นแก่บุคคลใดรูปขันธ์ย่อมไม่เกิดขึ้นแก่บุคคลนั้น ?

วิ. เวทนาขันธ์ย่อมไม่เกิดขึ้นแก่บุคคลเหล่านั้นผู้กำลังเข้าถึงอสัญญสัตตภูมิ แต่รูปขันธ์จะไม่เกิดขึ้นแก่บุคคลเหล่านั้นก็หาไม่ เวทนาขันธ์ย่อมไม่เกิดขึ้นและรูปขันธ์ก็ย่อมไม่เกิดขึ้นแก่บุคคลเหล่านั้นทั้งหมดผู้กำลังจุติอยู่

ปัจจนีกโอกาส

{๑๒๑} [๕๔] อนุ. รูปขันธ์ย่อมไม่เกิดขึ้นในภูมิใด เวทนาขันธ์ย่อมไม่เกิดขึ้นในภูมินั้นหรือ ?

วิ. ย่อมเกิดขึ้น

เชิงอรรถ (ไทย (เฉลิมพระเกียรติ ๒๕๔๙))
  1. ๑แต่เวทนาขันธ์จะไม่เกิดขึ้นแก่บุคคลเหล่านั้นก็หาไม่ (โน จ เตสํ เวทนากฺขนฺโธ นุปฺปชฺชติ) เป็นสำนวนที่ใช้คำปฏิเสธซ้อนปฏิเสธ มีความหมายว่า เวทนาขันธ์เกิดขึ้นแก่บุคคลผู้อุบัติอยู่ในอรูปภูมิเหล่านั้นแน่นอน บางฉบับแปลว่า เวทนาขันธ์มิใช่ไม่กำลังเกิด
หน้า ๖๖

ปฏิ. หรือว่าเวทนาขันธ์ย่อมไม่เกิดขึ้นในภูมิใด รูปขันธ์ย่อมไม่เกิดขึ้นในภูมินั้น ?

วิ. ย่อมเกิดขึ้น

ปัจจนีกปุคคโลกาส

{๑๒๒} [๕๕] อนุ. รูปขันธ์ย่อมไม่เกิดขึ้นแก่บุคคลใดในภูมิใด เวทนาขันธ์ย่อมไม่เกิดขึ้นแก่บุคคลนั้นในภูมินั้นหรือ ?

วิ. รูปขันธ์ย่อมไม่เกิดขึ้นแก่บุคคลเหล่านั้นในภูมินั้นผู้กำลังเข้าถึงอรูปภูมิ แต่เวทนาขันธ์จะไม่เกิดขึ้นแก่บุคคลเหล่านั้นในภูมินั้นก็หาไม่ รูปขันธ์ย่อมไม่เกิดขึ้นและเวทนาขันธ์ก็ย่อมไม่เกิดขึ้นแก่บุคคลเหล่านั้นทั้งหมดในภูมินั้นผู้กำลังจุติอยู่ปฏิ. หรือว่าเวทนาขันธ์ย่อมไม่เกิดขึ้นแก่บุคคลใดในภูมิใด รูปขันธ์ย่อมไม่เกิดขึ้นแก่บุคคลนั้นในภูมินั้น ?

วิ. เวทนาขันธ์ย่อมไม่เกิดขึ้นแก่บุคคลเหล่านั้นในภูมินั้นผู้กำลังเข้าถึงอสัญญสัตตภูมิ แต่รูปขันธ์จะไม่เกิดขึ้นแก่บุคคลเหล่านั้นในภูมินั้นก็หาไม่ เวทนาขันธ์ย่อมไม่เกิดขึ้นและรูปขันธ์ก็ย่อมไม่เกิดขึ้นแก่บุคคลเหล่านั้นในภูมินั้นทั้งหมดผู้กำลังจุติอยู่

๒.อตีตวาร

อนุโลมบุคคล

{๑๒๓} [๕๖] อนุ. รูปขันธ์เคยเกิดขึ้นแล้วแก่บุคคลใด เวทนาขันธ์เคยเกิดขึ้นแล้วแก่บุคคลนั้นหรือ

วิ.ถูกแล้ว

หน้า ๖๗

ปฏิ. หรือว่าเวทนาขันธ์เคยเกิดขึ้นแล้วแก่บุคคลใด รูปขันธ์เคยเกิดขึ้นแล้วแก่บุคคลนั้น ?

วิ. ถูกแล้ว

อนุโลมโอกาส

{๑๒๔} [๕๗] อนุ. รูปขันธ์เคยเกิดขึ้นแล้วในภูมิใด เวทนาขันธ์เคยเกิดขึ้นแล้วในภูมินั้นหรือ ?

วิ. รูปขันธ์เคยเกิดขึ้นแล้วในภูมินั้นซึ่งเป็นอสัญญสัตตภูมิ แต่เวทนาขันธ์ไม่เคยเกิดขึ้นแล้วในภูมินั้น รูปขันธ์เคยเกิดขึ้นแล้วและเวทนาขันธ์ก็เคยเกิดขึ้นแล้วในภูมินั้นซึ่งเป็นปัญจโวการภูมิปฏิ. หรือว่าเวทนาขันธ์เคยเกิดขึ้นแล้วในภูมิใด รูปขันธ์เคยเกิดขึ้นแล้วในภูมินั้น ?

วิ. เวทนาขันธ์เคยเกิดขึ้นแล้วในภูมินั้นผู้เป็นอรูปภูมิ แต่รูปขันธ์ไม่เคยเกิดขึ้นแล้วในภูมินั้น เวทนาขันธ์เคยเกิดขึ้นแล้วและรูปขันธ์ก็เคยเกิดขึ้นแล้วในภูมินั้นซึ่งเป็นปัญจโวการภูมิ

อนุโลมปุคคโลกาส

{๑๒๕} [๕๘] อนุ. รูปขันธ์เคยเกิดขึ้นแล้วแก่บุคคลใดในภูมิใด เวทนาขันธ์เคยเกิดขึ้นแล้วแก่บุคคลนั้นในภูมินั้นหรือ ?

วิ. รูปขันธ์เคยเกิดขึ้นแล้วแก่บุคคลเหล่านั้นในภูมินั้นผู้เป็นอสัญญสัตตบุคคล แต่เวทนาขันธ์ไม่เคยเกิดขึ้นแล้วแก่บุคคลเหล่านั้นในภูมินั้น รูปขันธ์เคยเกิดขึ้นแล้วและเวทนาขันธ์ก็เคยเกิดขึ้นแล้วแก่บุคคลเหล่านั้นในภูมินั้นผู้มีขันธ์ ๕

หน้า ๖๘

ปฏิ. หรือว่าเวทนาขันธ์เคยเกิดขึ้นแล้วแก่บุคคลใดในภูมิใด รูปขันธ์เคยเกิดขึ้นแล้วแก่บุคคลนั้นในภูมินั้น ?

วิ. เวทนาขันธ์เคยเกิดขึ้นแล้วแก่บุคคลเหล่านั้นในภูมินั้นผู้เป็นอรูปบุคคล แต่รูปขันธ์ไม่เคยเกิดขึ้นแล้วแก่บุคคลเหล่านั้นในภูมินั้นเวทนาขันธ์เคยเกิดขึ้นแล้วและรูปขันธ์ก็เคยเกิดขึ้นแล้วแก่บุคคลเหล่านั้นในภูมินั้นผู้มีขันธ์ ๕

ปัจจนีกบุคคล

{๑๒๖} [๕๙] อนุ. รูปขันธ์ไม่เคยเกิดขึ้นแล้วแก่บุคคลใด เวทนาขันธ์ไม่เคยเกิดขึ้นแล้วแก่บุคคลนั้นหรือวิ. ไม่มี

ปฏิ. หรือว่าเวทนาขันธ์ไม่เคยเกิดขึ้นแล้วแก่บุคคลใด รูปขันธ์ไม่เคยเกิดขึ้นแล้วแก่บุคคลนั้น ?

วิ. ไม่มี

ปัจจนีกโอกาส

{๑๒๗} [๖๐] อนุ. รูปขันธ์ไม่เคยเกิดขึ้นแล้วในภูมิใด เวทนาขันธ์ไม่เคยเกิดขึ้นแล้วในภูมินั้นหรือ ?

วิ. เคยเกิดขึ้นแล้ว

ปฏิ. หรือว่าเวทนาขันธ์ไม่เคยเกิดขึ้นแล้วในภูมิใด รูปขันธ์ไม่เคยเกิดขึ้นแล้วในภูมินั้น ?

วิ. เคยเกิดขึ้นแล้ว

หน้า ๖๙

ปัจจนีกปุคคโลกาส

{๑๒๘} [๖๑] อนุ. รูปขันธ์ไม่เคยเกิดขึ้นแล้วแก่บุคคลใดในภูมิใด เวทนาขันธ์ไม่เคยเกิดขึ้นแล้วแก่บุคคลนั้นในภูมินั้นหรือ ?

วิ. รูปขันธ์ไม่เคยเกิดขึ้นแล้วแก่บุคคลเหล่านั้นในภูมินั้นผู้เป็นอรูปบุคคล แต่เวทนาขันธ์ไม่เคยเกิดขึ้นแล้วแก่บุคคลเหล่านั้นในภูมินั้นก็หาไม่ รูปขันธ์ไม่เคยเกิดขึ้นแล้วและเวทนาขันธ์ก็ไม่เคยเกิดขึ้นแล้วแก่บุคคลเหล่านั้นในภูมินั้นผู้เกิดในชั้นสุทธาวาสปฏิ. หรือว่าเวทนาขันธ์ไม่เคยเกิดขึ้นแล้วแก่บุคคลใดในภูมิใด รูปขันธ์ไม่เคยเกิดขึ้นแล้วแก่บุคคลนั้นในภูมินั้น ?

วิ. เวทนาขันธ์ไม่เคยเกิดขึ้นแล้วแก่บุคคลเหล่านั้นในภูมินั้นผู้เป็นอสัญญสัตตบุคคล แต่รูปขันธ์ไม่เคยเกิดขึ้นแล้วแก่บุคคลเหล่านั้นในภูมินั้นก็หาไม่ เวทนาขันธ์ไม่เคยเกิดขึ้นแล้วและรูปขันธ์ก็ไม่เคยเกิดขึ้นแล้วแก่บุคคลเหล่านั้นในภูมินั้นผู้เกิดในชั้นสุทธาวาส

๓. อนาคตวาร

อนุโลมบุคคล

{๑๒๙} [๖๒] อนุ. รูปขันธ์จักเกิดขึ้นแก่บุคคลใด เวทนาขันธ์จักเกิดขึ้นแก่บุคคลนั้นหรือ ?

เชิงอรรถ (ไทย (เฉลิมพระเกียรติ ๒๕๔๙))
  1. ๑ชั้นสุทธาวาส หรือ สุทธาวาสภูมิ เป็นชื่อของรูปพรหมชั้นหนึ่ง หมายถึงสถานที่อยู่หรือที่เกิดของท่านผู้บริสุทธิ์คือพระอนาคามีผู้ไม่กลับมาเกิดอีก แต่จะปรินิพพานในพรหมชั้นนี้ จัดตามคุณสมบัติ เป็น ๕ ชั้น คือ (๑) อวิหา เหล่าท่านผู้ไม่เสื่อมจากสมบัติของตน หรือผู้ไม่ละไปเร็ว ผู้คงอยู่นาน (๒) อตัปปา เหล่าท่านผู้ไม่ทำความเดือดร้อนแก่ผู้อื่น หรือผู้ไม่เดือดร้อนกับใคร ๆ (๓) สุทัสสา เหล่าท่านผู้งดงามน่าทัศนา (๔) สุทัสสี เหล่าท่านผู้มองเห็นชัดเจนดี หรือผู้มีทัศนาเด่นชัด (๕) อกนิฏฐา เหล่าท่านผู้ไม่มีความด้อยหรือเล็กน้อยกว่าใคร คือ ผู้สูงสุดทั้งด้วยคุณธรรมและภพ สมบัติทั้งปวง (นัย ที.ม.อ. ๗๗, ที.ปา.อ. ๒๒๗, ม.มู.อ. ๒/๒๔๑)
หน้า ๗๐

วิ. ถูกแล้ว

ปฏิ. หรือว่าเวทนาขันธ์จักเกิดขึ้นแก่บุคคลใด รูปขันธ์จักเกิดขึ้นแก่บุคคลนั้น ?

วิ. บุคคลเหล่าใดเข้าถึงอรูปภูมิแล้วจักปรินิพพาน เวทนาขันธ์จักเกิดขึ้นแก่บุคคลเหล่านั้น แต่รูปขันธ์จักไม่เกิดขึ้นแก่บุคคลเหล่านั้น เวทนาขันธ์จักเกิดขึ้นและรูปขันธ์ก็จักเกิดขึ้นแก่บุคคลเหล่านั้นนอกนี้

อนุโลมโอกาส

{๑๓๐} [๖๓] อนุ.รูปขันธ์จักเกิดขึ้นในภูมิใด เวทนาขันธ์จักเกิดขึ้นในภูมินั้นหรือ ?

วิ. รูปขันธ์จักเกิดขึ้นในภูมินั้นซึ่งเป็นอสัญญสัตตภูมิ แต่เวทนาขันธ์จักเกิดขึ้นในภูมินั้นก็หาไม่ รูปขันธ์จักเกิดขึ้นและเวทนาขันธ์ก็จักเกิดขึ้นในภูมินั้นซึ่งเป็นปัญจโวการภูมิปฏิ. หรือว่าเวทนาขันธ์จักเกิดขึ้นในภูมิใด รูปขันธ์จักเกิดขึ้นในภูมินั้น ?

วิ. เวทนาขันธ์จักเกิดขึ้นในภูมินั้นผู้เป็นอรูปภูมิ แต่รูปขันธ์จักไม่เกิดขึ้นในภูมินั้น เวทนาขันธ์จักเกิดขึ้นและรูปขันธ์ก็จักเกิดขึ้นในภูมินั้นซึ่งเป็นปัญจโวการภูมิ

อนุโลมปุคคโลกาส

{๑๓๑} [๖๔] อนุ. รูปขันธ์จักเกิดขึ้นแก่บุคคลใดในภูมิใด เวทนาขันธ์จักเกิดขึ้นแก่บุคคลนั้นในภูมินั้นหรือ ?

หน้า ๗๑

วิ. รูปขันธ์จักเกิดขึ้นแก่บุคคลเหล่านั้นในภูมินั้นผู้เป็นอสัญญสัตตบุคคล แต่เวทนาขันธ์จักเกิดขึ้นแก่บุคคลเหล่านั้นในภูมินั้นก็หาไม่ รูปขันธ์จักเกิดขึ้นและเวทนาขันธ์ก็จักเกิดขึ้นแก่บุคคลเหล่านั้นในภูมินั้นผู้มีขันธ์ ๕ปฏิ. หรือว่าเวทนาขันธ์จักเกิดขึ้นแก่บุคคลใดในภูมิใด รูปขันธ์จักเกิดขึ้นแก่บุคคลนั้นในภูมินั้น ?

วิ. เวทนาขันธ์จักเกิดขึ้นแก่บุคคลเหล่านั้นในภูมินั้นผู้เป็นอรูปบุคคลแต่รูปขันธ์จักเกิดขึ้นแก่บุคคลเหล่านั้นในภูมินั้นก็หาไม่ เวทนาขันธ์จักเกิดขึ้นและรูปขันธ์ก็จักเกิดขึ้นแก่บุคคลเหล่านั้นในภูมินั้นผู้มีขันธ์ ๕

ปัจจนีกบุคคล

{๑๓๒} [๖๕] อนุ. รูปขันธ์จักไม่เกิดขึ้นแก่บุคคลใด เวทนาขันธ์จักไม่เกิดขึ้นแก่บุคคลนั้นหรือ ?

วิ. บุคคลเหล่าใดเข้าถึงอรูปภูมิแล้วจักปรินิพพาน รูปขันธ์จักไม่เกิดขึ้นแก่บุคคลเหล่านั้น แต่เวทนาขันธ์จักไม่เกิดขึ้นแก่บุคคลเหล่านั้นก็หาไม่ รูปขันธ์จักไม่เกิดขึ้นและเวทนาขันธ์ก็จักไม่เกิดขึ้นแก่บุคคลเหล่านั้นผู้เป็นปัจฉิมภวิกบุคคลปฏิ. หรือว่าเวทนาขันธ์จักไม่เกิดขึ้นแก่บุคคลใด รูปขันธ์จักไม่เกิดขึ้นแก่บุคคลนั้น ?

วิ. ถูกแล้ว

ปัจจนีกโอกาส

{๑๓๓} [๖๖] อนุ. รูปขันธ์จักไม่เกิดขึ้นในภูมิใด เวทนาขันธ์จักไม่เกิดขึ้นในภูมินั้นหรือ ?

เชิงอรรถ (ไทย (เฉลิมพระเกียรติ ๒๕๔๙))
  1. ๑ปัจฉิมภวิกบุคคล บุคคลผู้เกิดในภพสุดท้าย คือผู้จะสำเร็จอรหัตตผลแล้วปรินิพพานในภพนั้น
หน้า ๗๒

วิ. จักเกิดขึ้น

ปฏิ. หรือว่าเวทนาขันธ์จักไม่เกิดขึ้นในภูมิใด รูปขันธ์จักไม่เกิดขึ้นในภูมินั้น ?

วิ. จักเกิดขึ้น

ปัจจนีกปุคคโลกาส

{๑๓๔} [๖๗] อนุ. รูปขันธ์จักไม่เกิดขึ้นแก่บุคคลใดในภูมิใด เวทนาขันธ์จักไม่เกิดขึ้นแก่บุคคลนั้นในภูมินั้นหรือ ?

วิ. รูปขันธ์จักไม่เกิดขึ้นแก่บุคคลเหล่านั้นในภูมินั้นผู้เป็นอรูปบุคคล แต่เวทนาขันธ์จักไม่เกิดขึ้นแก่บุคคลเหล่านั้นในภูมินั้นก็หาไม่ รูปขันธ์จักไม่เกิดขึ้นและเวทนาขันธ์ก็จักไม่เกิดขึ้นแก่บุคคลเหล่านั้นในภูมินั้นผู้เป็นปัจฉิมภวิกบุคคลปฏิ. หรือว่าเวทนาขันธ์จักไม่เกิดขึ้นแก่บุคคลใดในภูมิใด รูปขันธ์จักไม่เกิดขึ้นแก่บุคคลนั้นในภูมินั้น ?

วิ. เวทนาขันธ์จักไม่เกิดขึ้นแก่บุคคลเหล่านั้นในภูมินั้นผู้เป็นอสัญญสัตตบุคคล แต่รูปขันธ์จักไม่เกิดขึ้นในภูมินั้นแก่บุคคลเหล่านั้นก็หาไม่ เวทนาขันธ์จักไม่เกิดขึ้นและรูปขันธ์ก็จักไม่เกิดขึ้นแก่บุคคลเหล่านั้นในภูมินั้นผู้เป็นปัจฉิมภวิกบุคคล

๔. ปัจจุปปันนาตีตวาร

อนุโลมบุคคล

{๑๓๕} [๖๘] อนุ. รูปขันธ์ย่อมเกิดขึ้นแก่บุคคลใด เวทนาขันธ์เคยเกิดขึ้นแล้วแก่บุคคลนั้นหรือ ?

วิ. ถูกแล้ว

หน้า ๗๓

ปฏิ. หรือว่าเวทนาขันธ์เคยเกิดขึ้นแล้วแก่บุคคลใด รูปขันธ์ย่อมเกิดขึ้นแก่บุคคลนั้น ?

วิ. เวทนาขันธ์เคยเกิดขึ้นแล้วแก่บุคคลเหล่านั้นผู้กำลังจุติอยู่ทั้งหมด ผู้กำลังเข้าถึงอรูปภูมิ แต่รูปขันธ์ย่อมเกิดขึ้นแก่บุคคลเหล่านั้นก็หาไม่ เวทนาขันธ์เคยเกิดขึ้นแล้วและรูปขันธ์ก็ย่อมเกิดขึ้นแก่บุคคลเหล่านั้นผู้กำลังเข้าถึงปัญจโวการภูมิ ผู้กำลังเข้าถึงอสัญญสัตตภูมิ{๑๓๖} [๖๙] อนุ. เวทนาขันธ์ย่อมเกิดขึ้นแก่บุคคลใด สัญญาขันธ์เคยเกิดขึ้นแล้วแก่บุคคลนั้นหรือ ?

วิ. ถูกแล้ว

ปฏิ. หรือว่าสัญญาขันธ์เคยเกิดขึ้นแล้วแก่บุคคลใด เวทนาขันธ์ย่อมเกิดขึ้นแก่บุคคลนั้น ?

วิ. สัญญาขันธ์เคยเกิดขึ้นแล้วแก่บุคคลเหล่านั้นผู้กำลังจุติอยู่ทั้งหมด ผู้กำลังเข้าถึงอสัญญสัตตภูมิ แต่เวทนาขันธ์ย่อมเกิดขึ้นแก่บุคคลเหล่านั้นก็หาไม่ สัญญาขันธ์เคยเกิดขึ้นแล้วและเวทนาขันธ์ก็ย่อมเกิดขึ้นแก่บุคคลเหล่านั้นผู้กำลังเข้าถึงจตุโวการภูมิ ปัญจโวการภูมิ

อนุโลมโอกาส

{๑๓๗} [๗๐] อนุ. รูปขันธ์ย่อมเกิดขึ้นในภูมิใด เวทนาขันธ์เคยเกิดขึ้นแล้วในภูมินั้นหรือ ?

วิ. รูปขันธ์ย่อมเกิดขึ้นในภูมินั้นซึ่งเป็นอสัญญสัตตภูมิ แต่เวทนาขันธ์เคยเกิดขึ้นแล้วในภูมินั้นก็หาไม่ รูปขันธ์ย่อมเกิดขึ้นและเวทนาขันธ์ก็เคยเกิดขึ้นแล้วในภูมินั้นซึ่งเป็นปัญจโวการภูมิ

ปฏิ. หรือว่าเวทนาขันธ์เคยเกิดขึ้นแล้วในภูมิใด รูปขันธ์ย่อมเกิดขึ้นในภูมินั้น ?

หน้า ๗๔

วิ. เวทนาขันธ์เคยเกิดขึ้นแล้วในภูมินั้นผู้เป็นอรูปภูมิ แต่รูปขันธ์ย่อมเกิดขึ้นในภูมินั้นก็หาไม่ เวทนาขันธ์เคยเกิดขึ้นแล้วและรูปขันธ์ก็ย่อมเกิดขึ้นในภูมินั้นซึ่งเป็นปัญจโวการภูมิ ?

{๑๓๘} [๗๑] อนุ. เวทนาขันธ์ย่อมเกิดขึ้นในภูมิใด สัญญาขันธ์เคยเกิดขึ้นแล้วในภูมินั้นหรือ ?

วิ. ถูกแล้ว

ปฏิ. หรือว่าสัญญาขันธ์เคยเกิดขึ้นแล้วในภูมิใด เวทนาขันธ์ย่อมเกิดขึ้นในภูมินั้น ?

วิ. ถูกแล้ว

อนุโลมปุคคโลกาส

{๑๓๙} [๗๒] อนุ. รูปขันธ์ย่อมเกิดขึ้นแก่บุคคลใดในภูมิใด เวทนาขันธ์เคยเกิดขึ้นแล้วแก่บุคคลนั้นในภูมินั้นหรือ ?

วิ. รูปขันธ์ย่อมเกิดขึ้นแก่บุคคลเหล่านั้นในภูมินั้นผู้กำลังเข้าถึงชั้นสุทธาวาส ผู้กำลังเข้าถึงอสัญญสัตตภูมิ แต่เวทนาขันธ์เคยเกิดขึ้นแล้วแก่บุคคลเหล่านั้นในภูมินั้นก็หาไม่ รูปขันธ์ย่อมเกิดขึ้นและเวทนาขันธ์ก็เคยเกิดขึ้นแล้วแก่บุคคลเหล่านั้นในภูมินั้นผู้กำลังเข้าถึงปัญจโวการภูมินอกนี้ปฏิ. หรือว่าเวทนาขันธ์เคยเกิดขึ้นแล้วแก่บุคคลใดในภูมิใด รูปขันธ์ย่อมเกิดขึ้นแก่บุคคลนั้นในภูมินั้น ?

วิ. เวทนาขันธ์เคยเกิดขึ้นแล้วแก่บุคคลเหล่านั้นในภูมินั้นผู้กำลังจุติจากปัญจโวการภูมิ ผู้เป็นอรูปบุคคล แต่รูปขันธ์ย่อมเกิดขึ้นแก่บุคคลเหล่านั้นในภูมินั้นก็หาไม่ เวทนาขันธ์เคยเกิดขึ้นแล้วและรูปขันธ์ก็ย่อมเกิดขึ้นแก่บุคคลเหล่านั้นในภูมินั้นผู้กำลังเข้าถึงปัญจโวการภูมิ

หน้า ๗๕

{๑๔๐} [๗๓] อนุ. เวทนาขันธ์ย่อมเกิดขึ้นแก่บุคคลใดในภูมิใด สัญญาขันธ์เคยเกิดขึ้นแล้วแก่บุคคลนั้นในภูมินั้นหรือ ?

วิ. เวทนาขันธ์ย่อมเกิดขึ้นแก่บุคคลเหล่านั้นในภูมินั้นผู้กำลังเข้าถึงชั้นสุทธาวาส แต่สัญญาขันธ์เคยเกิดขึ้นแล้วแก่บุคคลเหล่านั้นในภูมินั้นก็หาไม่ เวทนาขันธ์ย่อมเกิดขึ้นและสัญญาขันธ์ก็เคยเกิดขึ้นแล้วแก่บุคคลเหล่านั้นในภูมินั้นผู้กำลังเข้าถึงจตุโวการภูมิ ปัญจโวการภูมินอกนี้ปฏิ. หรือว่าสัญญาขันธ์เคยเกิดขึ้นแล้วแก่บุคคลใดในภูมิใด เวทนาขันธ์ย่อมเกิดขึ้นแก่บุคคลนั้นในภูมินั้น ?

วิ. สัญญาขันธ์เคยเกิดขึ้นแล้วแก่บุคคลเหล่านั้นในภูมินั้นผู้กำลังจุติจากจตุโวการภูมิ ปัญจโวการภูมิ แต่เวทนาขันธ์ย่อมเกิดขึ้นแก่บุคคลเหล่านั้นในภูมินั้นก็หาไม่ สัญญาขันธ์เคยเกิดขึ้นแล้วและเวทนาขันธ์ก็ย่อมเกิดขึ้นแก่บุคคลเหล่านั้นในภูมินั้นผู้กำลังเข้าถึงจตุโวการภูมิ ปัญจโวการภูมิ

ปัจจนีกบุคคล

{๑๔๑} [๗๔] อนุ. รูปขันธ์ย่อมไม่เกิดขึ้นแก่บุคคลใด เวทนาขันธ์ไม่เคยเกิดขึ้นแล้วแก่บุคคลนั้นหรือ ?

วิ. เคยเกิดขึ้นแล้ว

ปฏิ. หรือว่าเวทนาขันธ์ไม่เคยเกิดขึ้นแล้วแก่บุคคลใด รูปขันธ์ย่อมไม่เกิดขึ้นแก่บุคคลนั้น ?

วิ. ไม่มี

{๑๔๒} [๗๕] อนุ. เวทนาขันธ์ย่อมไม่เกิดขึ้นแก่บุคคลใด สัญญาขันธ์ไม่เคยเกิดขึ้นแล้วแก่บุคคลนั้นหรือ ?

วิ. เคยเกิดขึ้นแล้ว

หน้า ๗๖

ปฏิ. หรือว่าสัญญาขันธ์ไม่เคยเกิดขึ้นแล้วแก่บุคคลใด เวทนาขันธ์ย่อมไม่เกิดขึ้นแก่บุคคลนั้น ?

วิ. ไม่มี

ปัจจนีกโอกาส

{๑๔๓} [๗๖] อนุ. รูปขันธ์ย่อมไม่เกิดขึ้นในภูมิใด เวทนาขันธ์ไม่เคยเกิดขึ้นแล้วในภูมินั้นหรือ ?

วิ.เคยเกิดขึ้นแล้ว

ปฏิ. หรือว่าเวทนาขันธ์ไม่เคยเกิดขึ้นแล้วในภูมิใด รูปขันธ์ย่อมไม่เกิดขึ้นในภูมินั้น ?

วิ. ย่อมเกิดขึ้น

{๑๔๔} [๗๗] อนุ. เวทนาขันธ์ย่อมไม่เกิดขึ้นในภูมิใด สัญญาขันธ์ไม่เคยเกิดขึ้นแล้วในภูมินั้นหรือ ?

วิ. ถูกแล้ว

ปฏิ. หรือว่าสัญญาขันธ์ไม่เคยเกิดขึ้นแล้วในภูมิใด เวทนาขันธ์ย่อมไม่เกิดขึ้นในภูมินั้น ?

วิ. ถูกแล้ว

ปัจจนีกปุคคโลกาส

{๑๔๕} [๗๘] อนุ. รูปขันธ์ย่อมไม่เกิดขึ้นแก่บุคคลใดในภูมิใด เวทนาขันธ์ไม่เคยเกิดขึ้นแล้วแก่บุคคลนั้นในภูมินั้นหรือ ?

วิ. รูปขันธ์ย่อมไม่เกิดขึ้นแก่บุคคลเหล่านั้นในภูมินั้นผู้กำลังจุติจากปัญจโวการภูมิ ผู้เป็นอรูปบุคคล แต่เวทนาขันธ์ไม่เคยเกิดขึ้นแล้วแก่บุคคลเหล่านั้นในภูมินั้นก็หาไม่ รูปขันธ์ย่อมไม่เกิดขึ้นและเวทนาขันธ์ก็ไม่

หน้า ๗๗

เคยเกิดขึ้นแล้วแก่บุคคลเหล่านั้นในภูมินั้นผู้จะปรินิพพานในชั้นสุทธาวาส ผู้กำลังจุติจากอสัญญสัตตภูมิ

ปฏิ. หรือว่าเวทนาขันธ์ไม่เคยเกิดขึ้นแล้วแก่บุคคลใดในภูมิใด รูปขันธ์ย่อมไม่เกิดขึ้นแก่บุคคลนั้นในภูมินั้น ?

วิ. เวทนาขันธ์ไม่เคยเกิดขึ้นแล้วแก่บุคคลเหล่านั้นในภูมินั้นผู้กำลังเข้าถึงชั้นสุทธาวาส ผู้กำลังเข้าถึงอสัญญสัตตภูมิ แต่รูปขันธ์ย่อมไม่เกิดขึ้นแก่บุคคลเหล่านั้นในภูมินั้นก็หาไม่ เวทนาขันธ์ไม่เคยเกิดขึ้นแล้วและรูปขันธ์ก็ย่อมไม่เกิดขึ้นแก่บุคคลเหล่านั้นในภูมินั้นผู้จะปรินิพพานในชั้นสุทธาวาส ผู้กำลังจุติจากอสัญญสัตตภูมิ{๑๔๖} [๗๙] อนุ. เวทนาขันธ์ย่อมไม่เกิดขึ้นแก่บุคคลใดในภูมิใด สัญญาขันธ์ไม่เคยเกิดขึ้นแล้วแก่บุคคลนั้นในภูมินั้นหรือ ?

วิ. เวทนาขันธ์ย่อมไม่เกิดขึ้นแก่บุคคลเหล่านั้นในภูมินั้นผู้กำลังจุติจากจตุโวการภูมิ ปัญจโวการภูมิ แต่สัญญาขันธ์ไม่เคยเกิดขึ้นแล้วแก่บุคคลเหล่านั้นในภูมินั้นก็หาไม่ เวทนาขันธ์ย่อมไม่เกิดขึ้นและสัญญาขันธ์ก็ไม่เคยเกิดขึ้นแล้วแก่บุคคลเหล่านั้นในภูมินั้นผู้เป็นอสัญญสัตตบุคคล ผู้จะปรินิพพานในชั้นสุทธาวาสปฏิ. หรือว่าสัญญาขันธ์ไม่เคยเกิดขึ้นแก่บุคคลใดในภูมิใด เวทนาขันธ์ย่อมไม่เกิดขึ้นแก่บุคคลนั้นในภูมินั้น ?

วิ. สัญญาขันธ์ไม่เคยเกิดขึ้นแล้วแก่บุคคลเหล่านั้นในภูมินั้นผู้กำลังเข้าถึงชั้นสุทธาวาส แต่เวทนาขันธ์ย่อมไม่เกิดขึ้นแก่บุคคลเหล่านั้นในภูมินั้นก็หาไม่ สัญญาขันธ์ไม่เคยเกิดขึ้นแล้วและเวทนาขันธ์ก็ย่อมไม่เกิดขึ้นแก่บุคคลเหล่านั้นในภูมินั้นผู้เป็นอสัญญสัตตบุคคลผู้จะปรินิพพานอยู่ในชั้นสุทธาวาส

หน้า ๗๘

๕. ปัจจุปปันนานาคตวาร

อนุโลมบุคคล

{๑๔๗} [๘๐] อนุ. รูปขันธ์ย่อมเกิดขึ้นแก่บุคคลใด เวทนาขันธ์จักเกิดขึ้นแก่บุคคลนั้นหรือ ?

วิ. รูปขันธ์ย่อมเกิดขึ้นแก่บุคคลเหล่านั้นผู้กำลังเข้าถึงปัญจโวการภูมิผู้เป็นปัจฉิมภวิกบุคคล แต่เวทนาขันธ์จักเกิดขึ้นแก่บุคคลเหล่านั้นก็หาไม่ รูปขันธ์ย่อมเกิดขึ้นและเวทนาขันธ์ก็จักเกิดขึ้นแก่บุคคลเหล่านั้นผู้กำลังเข้าถึงปัญจโวการภูมิ ผู้กำลังเข้าถึงอสัญญสัตตภูมินอกนี้ปฏิ. หรือว่าเวทนาขันธ์จักเกิดขึ้นแก่บุคคลใด รูปขันธ์ย่อมเกิดขึ้นแก่บุคคลนั้น ?

วิ. เวทนาขันธ์จักเกิดขึ้นแก่บุคคลเหล่านั้นผู้กำลังจุติอยู่ทั้งหมด ผู้กำลังเข้าถึงอรูปภูมิ แต่รูปขันธ์ย่อมเกิดขึ้นแก่บุคคลเหล่านั้นก็หาไม่ เวทนาขันธ์จักเกิดขึ้นและรูปขันธ์ก็ย่อมเกิดขึ้นแก่บุคคลเหล่านั้นผู้กำลังเข้าถึงปัญจโวการภูมิ ผู้กำลังเข้าถึงอสัญญสัตตภูมิ{๑๔๘} [๘๑] อนุ. เวทนาขันธ์ย่อมเกิดขึ้นแก่บุคคลใด สัญญาขันธ์จักเกิดขึ้นแก่บุคคลนั้นหรือ ?

วิ. เวทนาขันธ์ย่อมเกิดขึ้นแก่บุคคลเหล่านั้นผู้เป็นปัจฉิมภวิกบุคคลผู้กำลังเกิดอยู่ แต่สัญญาขันธ์จักเกิดขึ้นแก่บุคคลเหล่านั้นก็หาไม่ เวทนาขันธ์ย่อมเกิดขึ้นและสัญญาขันธ์ก็จักเกิดขึ้นแก่บุคคลเหล่านั้นผู้กำลังเข้าถึงจตุโวการภูมิ ปัญจโวการภูมินอกนี้ปฏิ. หรือว่าสัญญาขันธ์จักเกิดขึ้นแก่บุคคลใด เวทนาขันธ์ย่อมเกิดขึ้นแก่บุคคลนั้น ?

หน้า ๗๙

วิ. สัญญาขันธ์จักเกิดขึ้นแก่บุคคลเหล่านั้นผู้กำลังจุติอยู่ทั้งหมดผู้กำลังเข้าถึงอสัญญสัตตภูมิ แต่เวทนาขันธ์ย่อมเกิดขึ้นแก่บุคคลเหล่านั้นก็หาไม่ สัญญาขันธ์จักเกิดขึ้นและเวทนาขันธ์ก็ย่อมเกิดขึ้นแก่บุคคลเหล่านั้นผู้กำลังเข้าถึงจตุโวการภูมิ ปัญจโวการภูมิ

อนุโลมโอกาส

{๑๔๙} [๘๒] อนุ. รูปขันธ์ย่อมเกิดขึ้นในภูมิใด เวทนาขันธ์จักเกิดขึ้นในภูมินั้นหรือ ?

วิ. รูปขันธ์ย่อมเกิดขึ้นในภูมินั้นซึ่งเป็นอสัญญสัตตภูมิ แต่เวทนาขันธ์จักเกิดขึ้นในภูมินั้นก็หาไม่ รูปขันธ์ย่อมเกิดขึ้นและเวทนาขันธ์ก็จักเกิดขึ้นในภูมินั้นซึ่งเป็นปัญจโวการภูมิ

ปฏิ. หรือว่าเวทนาขันธ์จักเกิดขึ้นในภูมิใด รูปขันธ์ย่อมเกิดขึ้นในภูมินั้น ?

วิ. เวทนาขันธ์จักเกิดขึ้นในภูมินั้นซึ่งเป็นอรูปภูมิ แต่รูปขันธ์ย่อมเกิดขึ้นในภูมินั้นก็หาไม่ เวทนาขันธ์จักเกิดขึ้นและรูปขันธ์ก็ย่อมเกิดขึ้นในภูมินั้นซึ่งเป็นปัญจโวการภูมิ

{๑๕๐} [๘๓] อนุ. เวทนาขันธ์ย่อมเกิดขึ้นในภูมิใด สัญญาขันธ์จักเกิดขึ้นในภูมินั้นหรือ ?

วิ. ถูกแล้ว

ปฏิ. หรือว่าสัญญาขันธ์จักเกิดขึ้นในภูมิใด เวทนาขันธ์ย่อมเกิดขึ้นในภูมินั้น ?

วิ. ถูกแล้ว

หน้า ๘๐

อนุโลมปุคคโลกาส

{๑๕๑} [๘๔] อนุ. รูปขันธ์ย่อมเกิดขึ้นแก่บุคคลใดในภูมิใด เวทนาขันธ์จักเกิดขึ้นแก่บุคคลนั้นในภูมินั้นหรือ ?

วิ. รูปขันธ์ย่อมเกิดขึ้นแก่บุคคลเหล่านั้นในภูมินั้นผู้เป็นปัจฉิมภวิกบุคคล ผู้กำลังเข้าถึงปัญจโวการภูมิ ผู้กำลังเข้าถึงอสัญญสัตตภูมิ แต่เวทนาขันธ์จักเกิดขึ้นแก่บุคคลเหล่านั้นในภูมินั้นก็หาไม่ รูปขันธ์ย่อมเกิดขึ้นและเวทนาขันธ์ก็จักเกิดขึ้นแก่บุคคลเหล่านั้นในภูมินั้นผู้กำลังเข้าถึงปัญจโวการภูมินอกนี้ปฏิ. หรือว่าเวทนาขันธ์จักเกิดขึ้นแก่บุคคลใดในภูมิใด รูปขันธ์ย่อมเกิดขึ้นแก่บุคคลนั้นในภูมินั้น ?

วิ. เวทนาขันธ์จักเกิดขึ้นแก่บุคคลเหล่านั้นในภูมินั้นผู้เป็นอรูปบุคคลผู้กำลังจุติจากปัญจโวการภูมิ แต่รูปขันธ์ย่อมเกิดขึ้นแก่บุคคลเหล่านั้นในภูมินั้นก็หาไม่ เวทนาขันธ์จักเกิดขึ้นและรูปขันธ์ก็ย่อมเกิดขึ้นแก่บุคคลเหล่านั้นในภูมินั้นผู้กำลังเข้าถึงปัญจโวการภูมิ{๑๕๒} [๘๕] อนุ. เวทนาขันธ์ย่อมเกิดขึ้นแก่บุคคลใดในภูมิใด สัญญาขันธ์จักเกิดขึ้นแก่บุคคลนั้นในภูมินั้นหรือ ?

วิ. เวทนาขันธ์ย่อมเกิดขึ้นแก่บุคคลเหล่านั้นในภูมินั้นผู้เป็นปัจฉิมภวิกบุคคล ผู้กำลังเกิดอยู่ แต่สัญญาขันธ์จักเกิดขึ้นแก่บุคคลเหล่านั้นในภูมินั้นก็หาไม่ เวทนาขันธ์ย่อมเกิดขึ้นและสัญญาขันธ์ก็จักเกิดขึ้นแก่บุคคลเหล่านั้นในภูมินั้นผู้กำลังเข้าถึงจตุโวการภูมิ ปัญจโวการภูมินอกนี้ปฏิ. หรือว่าสัญญาขันธ์จักเกิดขึ้นแก่บุคคลใดในภูมิใด เวทนาขันธ์ย่อมเกิดขึ้นแก่บุคคลนั้นในภูมินั้น ?

วิ. สัญญาขันธ์จักเกิดขึ้นแก่บุคคลเหล่านั้นในภูมินั้นผู้กำลังจุติจากจตุโวการภูมิ ปัญจโวการภูมิ แต่เวทนาขันธ์ย่อมเกิดขึ้นแก่บุคคลเหล่านั้น

หน้า ๘๑

ในภูมินั้นก็หาไม่ สัญญาขันธ์จักเกิดขึ้นและเวทนาขันธ์ก็ย่อมเกิดขึ้นแก่บุคคลเหล่านั้นในภูมินั้นผู้กำลังเข้าถึงจตุโวการภูมิ ปัญจโวการภูมิ

ปัจจนีกบุคคล

{๑๕๓} [๘๖] อนุ. รูปขันธ์ย่อมไม่เกิดขึ้นแก่บุคคลใด เวทนาขันธ์จักไม่เกิดขึ้นแก่บุคคลนั้นหรือ

วิ. รูปขันธ์ย่อมไม่เกิดขึ้นแก่บุคคลเหล่านั้นผู้กำลังจุติอยู่ทั้งหมด ผู้กำลังเข้าถึงอรูปภูมิ แต่เวทนาขันธ์จักไม่เกิดขึ้นแก่บุคคลเหล่านั้นก็หาไม่ รูปขันธ์ย่อมไม่เกิดขึ้นและเวทนาขันธ์ก็จักไม่เกิดขึ้นแก่บุคคลเหล่านั้นผู้จะปรินิพพานอยู่ในปัญจโวการภูมิ ผู้เป็นปัจฉิมภวิกบุคคลในอรูปภูมิปฏิ. หรือว่าเวทนาขันธ์จักไม่เกิดขึ้นแก่บุคคลใด รูปขันธ์ย่อมไม่เกิดขึ้นแก่บุคคลนั้น ?

วิ. เวทนาขันธ์จักไม่เกิดขึ้นแก่บุคคลเหล่านั้นผู้เป็นปัจฉิมภวิกบุคคล ผู้กำลังเข้าถึงปัญจโวการภูมิ แต่รูปขันธ์ย่อมไม่เกิดขึ้นแก่บุคคลเหล่านั้นก็หาไม่ เวทนาขันธ์จักไม่เกิดขึ้นและรูปขันธ์ก็ย่อมไม่เกิดขึ้นแก่บุคคลเหล่านั้น ผู้จะปรินิพพานอยู่ในปัญจโวการภูมิ ผู้เป็นปัจฉิมภวิกบุคคลในอรูปภูมิ{๑๕๔} [๘๗] อนุ. เวทนาขันธ์ย่อมไม่เกิดขึ้นแก่บุคคลใด สัญญาขันธ์จักไม่เกิดขึ้นแก่บุคคลนั้นหรือ ?

วิ. เวทนาขันธ์ย่อมไม่เกิดขึ้นแก่บุคคลเหล่านั้นผู้กำลังจุติอยู่ทั้งหมด ผู้กำลังเข้าถึงอสัญญสัตตภูมิ แต่สัญญาขันธ์จักไม่เกิดขึ้นแก่บุคคลเหล่านั้นก็หาไม่ เวทนาขันธ์ย่อมไม่เกิดขึ้นและสัญญาขันธ์ก็จักไม่เกิดขึ้นแก่บุคคลเหล่านั้นผู้จะปรินิพพานอยู่ปฏิ. หรือว่าสัญญาขันธ์จักไม่เกิดขึ้นแก่บุคคลใด เวทนาขันธ์ย่อมไม่เกิดขึ้นแก่บุคคลนั้น ?

หน้า ๘๒

วิ. สัญญาขันธ์จักไม่เกิดขึ้นแก่บุคคลเหล่านั้นผู้เป็นปัจฉิมภวิกบุคคลผู้กำลังเข้าถึงปัญจโวการภูมิ แต่เวทนาขันธ์ย่อมไม่เกิดขึ้นแก่บุคคลเหล่านั้นก็หาไม่ สัญญาขันธ์จักไม่เกิดขึ้นและเวทนาขันธ์ก็ย่อมไม่เกิดขึ้นแก่บุคคลเหล่านั้นผู้จะปรินิพพานอยู่

ปัจจนีกโอกาส

{๑๕๕} [๘๘] อนุ. รูปขันธ์ย่อมไม่เกิดขึ้นในภูมิใด เวทนาขันธ์จักไม่เกิดขึ้นในภูมินั้นหรือ

วิ. จักเกิดขึ้น

ปฏิ. หรือว่าเวทนาขันธ์จักไม่เกิดขึ้นในภูมิใด รูปขันธ์ย่อมไม่เกิดขึ้นในภูมินั้น ?

วิ. ย่อมเกิดขึ้น

{๑๕๖} [๘๙] อนุ. เวทนาขันธ์ย่อมไม่เกิดขึ้นในภูมิใด สัญญาขันธ์จักไม่เกิดขึ้นในภูมินั้นหรือ

วิ. ถูกแล้ว

ปฏิ. หรือว่าสัญญาขันธ์จักไม่เกิดขึ้นในภูมิใด เวทนาขันธ์ย่อมไม่เกิดขึ้นในภูมินั้น

วิ. ถูกแล้ว

ปัจจนีกปุคคโลกาส

{๑๕๗} [๙๐] อนุ. รูปขันธ์ย่อมไม่เกิดขึ้นแก่บุคคลใดในภูมิใด เวทนาขันธ์จักไม่เกิดขึ้นแก่บุคคลนั้นในภูมินั้นหรือ ?

วิ. รูปขันธ์ย่อมไม่เกิดขึ้นแก่บุคคลเหล่านั้นในภูมินั้นผู้กำลังจุติจากปัญจโวการภูมิ ผู้เป็นอรูปบุคคล แต่เวทนาขันธ์จักไม่เกิดขึ้นแก่บุคคล

หน้า ๘๓

เหล่านั้นในภูมินั้นก็หาไม่ รูปขันธ์ย่อมไม่เกิดขึ้นและเวทนาขันธ์ก็จักไม่เกิดขึ้นแก่บุคคลเหล่านั้นในภูมินั้นผู้จะปรินิพพานอยู่ในปัญจโวการภูมิ ผู้เป็นปัจฉิมภวิกบุคคลในอรูปภูมิ ผู้กำลังจุติจากอสัญญสัตตภูมิ

ปฏิ. หรือว่าเวทนาขันธ์จักไม่เกิดขึ้นแก่บุคคลใดในภูมิใด รูปขันธ์ย่อมไม่เกิดขึ้นแก่บุคคลนั้นในภูมินั้น ?

วิ. เวทนาขันธ์จักไม่เกิดขึ้นแก่บุคคลเหล่านั้นในภูมินั้นผู้เป็นปัจฉิมภวิกบุคคล ผู้กำลังเข้าถึงปัญจโวการภูมิ ผู้กำลังเข้าถึงอสัญญสัตตภูมิ แต่รูปขันธ์ย่อมไม่เกิดขึ้นแก่บุคคลเหล่านั้นในภูมินั้นก็หาไม่ เวทนาขันธ์จักไม่เกิดขึ้นและรูปขันธ์ก็ย่อมไม่เกิดขึ้นแก่บุคคลเหล่านั้นในภูมินั้นผู้จะปรินิพพานในปัญจโวการภูมิ ผู้เป็นปัจฉิมภวิกบุคคลในอรูปภูมิ ผู้กำลังจุติจากอสัญญสัตตภูมิ{๑๕๘} [๙๑] อนุ. เวทนาขันธ์ย่อมไม่เกิดขึ้นแก่บุคคลใดในภูมิใด สัญญาขันธ์จักไม่เกิดขึ้นแก่บุคคลนั้นในภูมินั้นหรือ ?

วิ. เวทนาขันธ์ย่อมไม่เกิดขึ้นแก่บุคคลเหล่านั้นในภูมินั้นผู้กำลังจุติจากจตุโวการภูมิ ปัญจโวการภูมิ แต่สัญญาขันธ์จักไม่เกิดขึ้นแก่บุคคลเหล่านั้นในภูมินั้นก็หาไม่ เวทนาขันธ์ย่อมไม่เกิดขึ้นและสัญญาขันธ์ก็จักไม่เกิดขึ้นแก่บุคคลเหล่านั้นในภูมินั้นผู้จะปรินิพพานอยู่ ผู้เป็นอสัญญสัตตบุคคลปฏิ. หรือว่าสัญญาขันธ์จักไม่เกิดขึ้นแก่บุคคลใดในภูมิใด เวทนาขันธ์ย่อมไม่เกิดขึ้นแก่บุคคลนั้นในภูมินั้น ?

วิ. สัญญาขันธ์จักไม่เกิดขึ้นแก่บุคคลเหล่านั้นในภูมินั้นผู้เป็นปัจฉิมภวิกบุคคล ผู้เกิดอยู่ แต่เวทนาขันธ์ย่อมไม่เกิดขึ้นแก่บุคคลเหล่านั้นในภูมินั้นก็หาไม่ สัญญาขันธ์จักไม่เกิดขึ้นและเวทนาขันธ์ก็ย่อมไม่เกิดขึ้นแก่บุคคลเหล่านั้นในภูมินั้นผู้จะปรินิพพานอยู่ ผู้เป็นอสัญญสัตตบุคคล

หน้า ๘๔

๖. อตีตานาคตวาร

อนุโลมบุคคล

{๑๕๙} [๙๒] อนุ. รูปขันธ์เคยเกิดขึ้นแล้วแก่บุคคลใด เวทนาขันธ์จักเกิดขึ้นแก่บุคคลนั้นหรือ ?

วิ. รูปขันธ์เคยเกิดขึ้นแล้วแก่บุคคลเหล่านั้นผู้เป็นปัจฉิมภวิกบุคคล แต่เวทนาขันธ์จักเกิดขึ้นแก่บุคคลเหลานั้นก็หาไม่ รูปขันธ์เคยเกิดขึ้นแล้วและเวทนาขันธ์ก็จักเกิดขึ้นแก่บุคคลเหล่านั้นนอกนี้ปฏิ. หรือว่าเวทนาขันธ์จักเกิดขึ้นแก่บุคคลใด รูปขันธ์เคยเกิดขึ้นแล้วแก่บุคคลนั้น ?

วิ. ถูกแล้ว

{๑๖๐} [๙๓] อนุ. เวทนาขันธ์เคยเกิดขึ้นแล้วแก่บุคคลใด สัญญาขันธ์จักเกิดขึ้นแก่บุคคลนั้นหรือ ?

วิ. เวทนาขันธ์เคยเกิดขึ้นแล้วแก่บุคคลเหล่านั้นผู้เป็นปัจฉิมภวิกบุคคล แต่สัญญาขันธ์จักเกิดขึ้นแก่บุคคลเหล่านั้นก็หาไม่ เวทนาขันธ์เคยเกิดขึ้นแล้วและสัญญาขันธ์ก็จักเกิดขึ้นแก่บุคคลเหล่านั้นนอกนี้ปฏิ. หรือว่าสัญญาขันธ์จักเกิดขึ้นแก่บุคคลใด เวทนาขันธ์เคยเกิดขึ้นแล้วแก่บุคคลนั้น ?

วิ. ถูกแล้ว

อนุโลมโอกาส

{๑๖๑} [๙๔] อนุ. รูปขันธ์เคยเกิดขึ้นแล้วในภูมิใด เวทนาขันธ์จักเกิดขึ้นในภูมินั้นหรือ ?

หน้า ๘๕

วิ. รูปขันธ์เคยเกิดขึ้นแล้วในภูมินั้นผู้เป็นอสัญญสัตตภูมิ แต่เวทนาขันธ์จักเกิดขึ้นในภูมินั้นก็หาไม่ รูปขันธ์เคยเกิดขึ้นแล้วและเวทนาขันธ์ก็จักเกิดขึ้นในภูมินั้นผู้เป็นปัญจโวการภูมิ

ปฏิ. หรือว่าเวทนาขันธ์จักเกิดขึ้นในภูมิใด รูปขันธ์ใดเคยเกิดขึ้นแล้วในภูมินั้น ?

วิ. เวทนาขันธ์จักเกิดขึ้นในภูมินั้นซึ่งเป็นอรูปภูมิ แต่รูปขันธ์เคยเกิดขึ้นแล้วในภูมินั้นก็หาไม่ เวทนาขันธ์จักเกิดขึ้นและรูปขันธ์ก็เคยเกิดขึ้นแล้วในภูมินั้นซึ่งเป็นปัญจโวการภูมิ

{๑๖๒} [๙๕] อนุ. เวทนาขันธ์เคยเกิดขึ้นแล้วในภูมิใด สัญญาขันธ์จักเกิดขึ้นในภูมินั้นหรือ ?

วิ. ถูกแล้ว

ปฏิ. หรือว่าสัญญาขันธ์จักเกิดขึ้นในภูมิใด เวทนาขันธ์เคยเกิดขึ้นแล้วในภูมินั้น ?

วิ. ถูกแล้ว

อนุโลมปุคคโลกาส

{๑๖๓} [๙๖] อนุ. รูปขันธ์เคยเกิดขึ้นแล้วแก่บุคคลใดในภูมิใด เวทนาขันธ์จักเกิดขึ้นแก่บุคคลนั้นในภูมินั้นหรือ ?

วิ. รูปขันธ์เคยเกิดขึ้นแล้วแก่บุคคลเหล่านั้นในภูมินั้นผู้เป็นปัจฉิมภวิกบุคคลในปัญจโวการภูมิ ผู้เป็นอสัญญสัตตบุคคล แต่เวทนาขันธ์จักเกิดขึ้นแก่บุคคลเหล่านั้นในภูมินั้นก็หาไม่ รูปขันธ์เคยเกิดขึ้นแล้วและเวทนาขันธ์ก็จักเกิดขึ้นแก่บุคคลเหล่านั้นในภูมินั้นผู้มีขันธ์ ๕ นอกนี้

หน้า ๘๖

ปฏิ. หรือว่าเวทนาขันธ์จักเกิดขึ้นแก่บุคคลใดในภูมิใด รูปขันธ์เคยเกิดขึ้นแล้วแก่บุคคลนั้นในภูมินั้น ?

วิ. เวทนาขันธ์จักเกิดขึ้นแก่บุคคลเหล่านั้นในภูมินั้นผู้เป็นอรูปบุคคล แต่รูปขันธ์เคยเกิดขึ้นแล้วแก่บุคคลเหล่านั้นในภูมินั้นก็หาไม่ เวทนาขันธ์จักเกิดขึ้นและรูปขันธ์ก็เคยเกิดขึ้นแล้วแก่บุคคลเหล่านั้นในภูมินั้นผู้มีขันธ์ ๕{๑๖๔} [๙๗] อนุ. เวทนาขันธ์เคยเกิดขึ้นแล้วแก่บุคคลใดในภูมิใด สัญญาขันธ์จักเกิดขึ้นแก่บุคคลนั้นในภูมินั้นหรือ ?

วิ. เวทนาขันธ์เคยเกิดขึ้นแล้วแก่บุคคลเหล่านั้นในภูมินั้นผู้เป็นปัจฉิมภวิกบุคคล แต่สัญญาขันธ์จักเกิดขึ้นแก่บุคคลเหล่านั้นในภูมินั้นก็หาไม่ เวทนาขันธ์เคยเกิดขึ้นแล้วและสัญญาขันธ์ก็จักเกิดขึ้นแก่บุคคลเหล่านั้นในภูมินั้นผู้มีขันธ์ ๔ ผู้มีขันธ์ ๕ นอกนี้ปฏิ. หรือว่าสัญญาขันธ์จักเกิดขึ้นแก่บุคคลใดในภูมิใด เวทนาขันธ์เคยเกิดขึ้นแล้วแก่บุคคลนั้นในภูมินั้น ?

วิ. ถูกแล้ว

ปัจจนีกบุคคล

{๑๖๕} [๙๘] อนุ. รูปขันธ์ไม่เคยเกิดขึ้นแล้วแก่บุคคลใด เวทนาขันธ์จักไม่เกิดขึ้นแก่บุคคลนั้นหรือ ?

วิ. ไม่มี

ปฏิ. หรือว่าเวทนาขันธ์จักไม่เกิดขึ้นแก่บุคคลใด รูปขันธ์ไม่เคยเกิดขึ้นแล้วแก่บุคคลนั้น ?

วิ. เคยเกิดขึ้นแล้ว

หน้า ๘๗

{๑๖๖} [๙๙] อนุ. เวทนาขันธ์ไม่เคยเกิดขึ้นแล้วแก่บุคคลใด สัญญาขันธ์จักไม่เกิดขึ้นแก่บุคคลนั้นหรือ ?

วิ. ไม่มี

ปฏิ. หรือว่าสัญญาขันธ์จักไม่เกิดขึ้นแก่บุคคลใด เวทนาขันธ์ไม่เคยเกิดขึ้นแล้วแก่บุคคลนั้น ?

วิ. เคยเกิดขึ้นแล้ว

ปัจจนีกโอกาส

{๑๖๗} [๑๐๐] อนุ. รูปขันธ์ไม่เคยเกิดขึ้นแล้วในภูมิใดเวทนาขันธ์จักไม่เกิดขึ้นในภูมินั้นหรือ ?

วิ. จักเกิดขึ้น

ปฏิ. หรือว่าเวทนาขันธ์จักไม่เกิดขึ้นในภูมิใด รูปขันธ์ไม่เคยเกิดขึ้นแล้วในภูมินั้น ?

วิ. เคยเกิดขึ้นแล้ว

{๑๖๘} [๑๐๑] อนุ. เวทนาขันธ์ไม่เคยเกิดขึ้นแล้วในภูมิใด สัญญาขันธ์จักไม่เกิดขึ้นในภูมินั้นหรือ ?

วิ. ถูกแล้ว

ปฏิ. หรือว่าสัญญาขันธ์จักไม่เกิดขึ้นในภูมิใด เวทนาขันธ์ไม่เคยเกิดขึ้นแล้วในภูมินั้น ?

วิ. ถูกแล้ว

หน้า ๘๘

ปัจจนีกปุคคโลกาส

{๑๖๙} [๑๐๒] อนุ. รูปขันธ์ไม่เคยเกิดขึ้นแล้วแก่บุคคลใดในภูมิใด เวทนาขันธ์จักไม่เกิดขึ้นแก่บุคคลนั้นในภูมินั้นหรือ ?

วิ. รูปขันธ์ไม่เคยเกิดขึ้นแล้วแก่บุคคลเหล่านั้นในภูมินั้นผู้เป็นอรูปบุคคล แต่เวทนาขันธ์จักไม่เกิดขึ้นแก่บุคคลเหล่านั้นในภูมินั้นก็หาไม่ รูปขันธ์ไม่เคยเกิดขึ้นแล้วและเวทนาขันธ์ก็จักไม่เกิดขึ้นแก่บุคคลเหล่านั้นในภูมินั้นผู้อยู่ในชั้นสุทธาวาส ผู้เป็นปัจฉิมภวิกบุคคลในอรูปภูมิปฏิ. หรือว่าเวทนาขันธ์จักไม่เกิดขึ้นแก่บุคคลใดในภูมิใด รูปขันธ์ไม่เคยเกิดขึ้นแล้วแก่บุคคลนั้นในภูมินั้น

วิ. เวทนาขันธ์จักไม่เกิดขึ้นแก่บุคคลเหล่านั้นในภูมินั้นผู้เป็นปัจฉิมภวิกบุคคลในปัญจโวการภูมิ ผู้เป็นอสัญญสัตตบุคคล แต่รูปขันธ์ไม่เคยเกิดขึ้นแล้วแก่บุคคลเหล่านั้นในภูมินั้นก็หาไม่ เวทนาขันธ์จักไม่เกิดขึ้นและรูปขันธ์ก็ไม่เคยเกิดขึ้นแล้วแก่บุคคลเหล่านั้นในภูมินั้นผู้อยู่ในชั้นสุทธาวาส ผู้เป็นปัจฉิมภวิกบุคคลในอรูปภูมิ{๑๗๐} [๑๐๓] อนุ. เวทนาขันธ์ไม่เคยเกิดขึ้นแล้วแก่บุคคลใดในภูมิใด สัญญาขันธ์จักไม่เกิดขึ้นแก่บุคคลนั้นในภูมินั้นหรือ ?

วิ. ถูกแล้ว

ปฏิ. หรือว่าสัญญาขันธ์จักไม่เกิดขึ้นแก่บุคคลใดในภูมิใด เวทนาขันธ์ไม่เคยเกิดขึ้นแล้วแก่บุคคลนั้นในภูมินั้น ?

วิ. สัญญาขันธ์จักไม่เกิดขึ้นแก่บุคคลเหล่านั้นในภูมินั้นผู้เป็นปัจฉิมภวิกบุคคล แต่เวทนาขันธ์ไม่เคยเกิดขึ้นแล้วแก่บุคคลเหล่านั้นในภูมินั้นก็หาไม่ สัญญาขันธ์จักไม่เกิดขึ้นและเวทนาขันธ์ก็ไม่เคยเกิดขึ้นแล้วแก่บุคคลเหล่านั้นในภูมินั้นผู้อยู่ในชั้นสุทธาวาส ผู้เป็นอสัญญสัตตบุคคล

จบ อุปปาทวาร

หน้า ๘๙

๒. ปวัตติวาร ๒. นิโรธวาร

๑. ปัจจุปปันนวาร

อนุโลมบุคคล

{๑๗๑} [๑๐๔] อนุ. รูปขันธ์ของบุคคลใดย่อมดับไป เวทนาขันธ์ของบุคคลนั้นย่อมดับไปหรือ ?

วิ. รูปขันธ์ของบุคคลเหล่านั้นผู้กำลังจุติจากอสัญญสัตตภูมิย่อมดับไป แต่เวทนาขันธ์ของบุคคลเหล่านั้นย่อมดับไปก็หาไม่ รูปขันธ์ของบุคคลเหล่านั้นผู้กำลังจุติจากปัญจโวการภูมิย่อมดับไปและเวทนาขันธ์ก็ย่อมดับไปปฏิ. หรือว่าเวทนาขันธ์ของบุคคลใดย่อมดับไป รูปขันธ์ของบุคคลนั้นย่อมดับไปหรือ ?

วิ. เวทนาขันธ์ของบุคคลเหล่านั้นผู้กำลังจุติจากอรูปภูมิย่อมดับไป แต่รูปขันธ์ของบุคคลเหล่านั้นย่อมดับไปก็หาไม่ เวทนาขันธ์ของบุคคลเหล่านั้นผู้กำลังจุติจากปัญจโวการภูมิย่อมดับไปและรูปขันธ์ก็ย่อมดับไป

อนุโลมโอกาส

{๑๗๒} [๑๐๕] อนุ. รูปขันธ์ในภูมิใดย่อมดับไป เวทนาขันธ์ในภูมินั้นย่อมดับไปหรือ ?

วิ.รูปขันธ์ในภูมินั้นซึ่งเป็นอสัญญสัตตภูมิย่อมดับไป แต่เวทนาขันธ์ในภูมินั้นย่อมดับไปก็หาไม่ รูปขันธ์ในภูมินั้นซึ่งเป็นปัญจโวการภูมิย่อมดับไปและเวทนาขันธ์ก็ย่อมดับไปปฏิ. หรือว่าเวทนาขันธ์ในภูมิใดย่อมดับไป รูปขันธ์ในภูมินั้นย่อมดับไป ?

จบ อุปปาทวาร