ติกมาติกา เล่ม ๓๖

๑๔. บุคคลผู้ไม่โอ้อวด บุคคลผู้ไม่มีมายา

๑๕. บุคคลผู้มีหิริ บุคคลผู้มีโอตตัปปะ

๑๖. บุคคลผู้ว่าง่าย บุคคลผู้มีมิตรดี

๑๗. บุคคลผู้คุ้มครองทวารในอินทรีย์ทั้งหลาย บุคคลผู้รู้จักประมาณในการบริโภค

๑๘. บุคคลผู้มีสติตั้งมั่น บุคคลผู้มีสัมปชัญญะ

๑๙. บุคคลผู้ถึงพร้อมด้วยศีล บุคคลผู้ถึงพร้อมด้วยทิฏฐิ

๒๐. บุคคลที่หาได้ยากในโลก ๒ จำพวก

๒๑. บุคคลที่ให้อิ่มได้ยาก ๒ จำพวก

๒๒. บุคคลที่ให้อิ่มได้ง่าย ๒ จำพวก

๒๓. อาสวะทั้งหลายย่อมพอกพูนแก่บุคคล ๒ จำพวก

๒๔. อาสวะทั้งหลายย่อมไม่พอกพูนแก่บุคคล ๒ จำพวก

๒๕. บุคคลผู้มีอัธยาศัยเลว บุคคลผู้มีอัธยาศัยประณีต

๒๖. บุคคลผู้อิ่มแล้ว บุคคลผู้ทำให้ผู้อื่นอิ่ม

จบ ทุกอุทเทส

๓. ติกอุทเทส

{๙} [๙] บุคคล ๓ จำพวก คือ

๑. บุคคลผู้หมดความหวัง บุคคลผู้มีความหวัง บุคคลผู้ปราศ จากความหวัง

๒. บุคคลผู้เปรียบด้วยคนไข้ ๓ จำพวก

๓. บุคคลผู้เรียกว่ากายสักขี บุคคลผู้เรียกว่าทิฏฐิปปัตตะ บุคคล ผู้เรียกว่าสัทธาวิมุต

๔. บุคคลผู้พูดถ้อยคำเหม็นเหมือนคูถ บุคคลผู้พูดถ้อยคำหอมเหมือนดอกไม้ บุคคลผู้พูดถ้อยคำหวานเหมือนนํ้าผึ้ง

๕. บุคคลผู้มีจิตเหมือนแผลเรื้อรัง บุคคลผู้มีจิตเหมือนฟ้าแลบ บุคคลผู้มีจิตเหมือนเพชร

๖. บุคคลผู้มีตาบอด บุคคลผู้มีตาข้างเดียว บุคคลผู้มีตาสองข้าง

๗. บุคคลผู้มีปัญญาเหมือนหม้อคว่ำ บุคคลผู้มีปัญญาเหมือนหน้าตัก บุคคลผู้มีปัญญากว้างขวาง

๘. บุคคลผู้ยังไม่ปราศจากราคะทั้งในกามและในภพจำพวกหนึ่ง บุคคลผู้ปราศจากราคะในกาม แต่ยังไม่ปราศจากราคะในภพจำพวกหนึ่ง บุคคลผู้ปราศจากราคะทั้งในกามและในภพจำพวกหนึ่ง๙. บุคคลผู้เปรียบเหมือนด้วยขีดที่แผ่นหิน บุคคลผู้เปรียบด้วยรอยขีดที่แผ่นดิน บุคคลผู้เปรียบด้วยรอยขีดที่นํ้า

๑๐. บุคคลผู้เปรียบด้วยผ้าเปลือกไม้ ๓ จำพวก

๑๑. บุคคลผู้เปรียบด้วยผ้าแคว้นกาสี ๓ จำพวก

๑๒. บุคคลผู้พึงประมาณได้ง่าย บุคคลผู้พึงประมาณได้ยาก บุคคลผู้พึงประมาณไม่ได้

๑๓. บุคคลผู้ไม่ควรซ่องเสพ ไม่ควรคบหา ไม่ควรเข้าไปนั่งใกล้ จำพวกหนึ่ง บุคคลผู้ควรซ่องเสพ ควรคบหา ควรเข้าไปนั่งใกล้จำพวกหนึ่ง บุคคลผู้ควรจะสักการะ เคารพแล้วจึง ซ่องเสพ คบหา เข้าไปนั่งใกล้จำพวกหนึ่ง๑๔. บุคคลผู้น่ารังเกียจ ไม่ควรซ่องเสพ ไม่ควรคบหา ไม่ควรเข้าไปนั่งใกล้จำพวกหนึ่ง บุคคลผู้ควรวางเฉย ไม่ควร

ซ่องเสพ ไม่ควรคบหา ไม่ควรเข้าไปนั่งใกล้จำพวกหนึ่ง บุคคล ผู้ควรซ่องเสพ ควรคบหา ควรเข้าไปนั่งใกล้จำพวกหนึ่ง๑๕. บุคคลผู้มีปกติทำให้บริบูรณ์ในศีล แต่มีปกติทำพอประมาณในสมาธิ มีปกติทำพอประมาณในปัญญาจำพวกหนึ่งบุคคลผู้มีปกติทำให้บริบูรณ์ในศีล และมีปกติทำให้บริบูรณ์ในสมาธิด้วย แต่มีปกติทำพอประมาณในปัญญาจำพวกหนึ่ง บุคคลผู้มีปกติทำให้บริบูรณ์ในศีล มีปกติทำให้บริบูรณ์ในสมาธิ และมีปกติทำให้บริบูรณ์ในปัญญาจำพวกหนึ่ง

๑๖. บุคคลผู้เป็นศาสดา ๓ จำพวก

๑๗. บุคคลผู้เป็นศาสดา ๓ จำพวกแม้อื่นอีก

จบ ติกอุทเทส

๔. จตุกกอุทเทส

{๑๐} [๑๐] บุคคล ๔ จำพวก คือ

๑. บุคคลผู้เป็นอสัตบุรุษ บุคคลผู้เป็นอสัตบุรุษยิ่งกว่าอสัตบุรุษ บุคคลผู้เป็นสัตบุรุษ บุคคลผู้เป็นสัตบุรุษยิ่งกว่าสัตบุรุษ๒. บุคคลผู้เป็นคนชั่ว บุคคลผู้เป็นคนชั่วยิ่งกว่าคนชั่ว บุคคล ผู้เป็นคนดี บุคคลผู้เป็นคนดียิ่งกว่าคนดี๓. บุคคลผู้มีธรรมชั่ว บุคคลผู้มีธรรมชั่วยิ่งกว่าบุคคลผู้มีธรรมชั่ว บุคคลผู้มีธรรมงาม บุคคลผู้มีธรรมงามยิ่งกว่า บุคคลผู้มีธรรมงาม๔. บุคคลผู้มีโทษ บุคคลผู้มีโทษเป็นส่วนมาก บุคคลผู้มีโทษ เป็นส่วนน้อย บุคคลผู้หาโทษมิได้