พระอภิธรรมปิฎก ปัฏฐาน · โลกิยทุกะ
ปัจจยวาร เล่ม ๔๒
ชั้นตัวบทพุทธพจน์ข้อ ๒๙๖–๓๐๑ (ฉบับหลวง)ลำดับ ๒/๔ ในโลกิยทุกะมี ๔ ฉบับคลังนี้ตอบแบบ “อ่านตัวบท · ไม่ตีความ” — ระบบแสดงตัวบทตามฉบับที่มี และไม่สรุป ไม่ตีความ ไม่ให้คะแนนความน่าเชื่อถือ
พระอภิธรรมปิฎก ปัฏฐาน มหาปัฏฐานปกรณ์ ภาค ๓ โลกิยทุกะ ปัจจยวาร (ฉบับหลวง เล่ม ๔๒ · ฉบับมหาจุฬาฯ เล่ม ๔๒ · ฉบับมหามกุฏฯ เล่ม ๘๘ · ฉบับเฉลิมพระเกียรติ เล่ม ๔๒)
ไทย (เฉลิมพระเกียรติ ๒๕๔๙) เล่ม ๔๒ หน้า ๒๑๔–๒๑๙
๔. ปัจจยปัจจนียานุโลม
นเหตุทุกนัย
{๒๙๕} [๑๓๙] ในอารัมมณปัจจัย กับนเหตุปัจจัย มี ๑ วาร
ในอนันตรปัจจัย กับ ... ” ๑ ” ...
ในอวิคตปัจจัย ” ” ๑ ”
จบ ปัจจนียานุโลม
(จบ ปฏิจจวาร)
(สหชาตวารเหมือนกับปฏิจจวาร)
๑๒. โลกิยทุกะ ๓. ปัจจยวาร
๑. ปัจจยานุโลม ๑. วิภังควาร
เหตุปัจจัย
{๒๙๖} [๑๔๐] สภาวธรรมที่เป็นโลกิยะอาศัยสภาวธรรมที่เป็นโลกิยะเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย คือ ขันธ์ ๓ อาศัยขันธ์ ๑ ที่เป็นโลกิยะเกิดขึ้น ... มหาภูตรูป ๓ อาศัยมหาภูตรูป ๑ เกิดขึ้น ... จิตตสมุฏฐานรูป กฏัตตารูปที่เป็นอุปาทายรูปอาศัยมหาภูตรูปทั้งหลายเกิดขึ้น ขันธ์ที่เป็นโลกิยะอาศัยหทัยวัตถุเกิดขึ้น ... (๑)สภาวธรรมที่เป็นโลกุตตระอาศัยสภาวธรรมที่เป็นโลกิยะเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย คือ ขันธ์ที่เป็นโลกุตตระอาศัยหทัยวัตถุเกิดขึ้น ... (๒)
สภาวธรรมที่เป็นโลกิยะและที่เป็นโลกุตตระอาศัยสภาวธรรมที่เป็นโลกิยะเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย คือ ขันธ์ที่เป็นโลกุตตระอาศัยหทัยวัตถ เกิดขึ้น ... จิตตสมุฏฐานรูปอาศัยมหาภูตรูปทั้งหลายเกิดขึ้น (๓)
[๑๔๑] สภาวธรรมที่เป็นโลกุตตระอาศัยสภาวธรรมที่เป็นโลกุตตระเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย มี ๓ วาร
สภาวธรรมที่เป็นโลกิยะอาศัยสภาวธรรมที่เป็นโลกิยะและที่เป็นโลกุตตระเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย คือ จิตตสมุฏฐานรูปอาศัยขันธ์ที่เป็นโลกุตตระและมหาภูตรูปทั้งหลายเกิดขึ้น (๑)สภาวธรรมที่เป็นโลกุตตระอาศัยสภาวธรรมที่เป็นโลกิยะและที่เป็นโลกุตตระเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย คือ ขันธ์ ๓ อาศัยขันธ์ ๑ ที่เป็นโลกุตตระและหทัยวัตถุเกิดขึ้น ... ขันธ์ ๒ อาศัยขันธ์ ๒ เกิดขึ้น ... (๒)สภาวธรรมที่เป็นโลกิยะและที่เป็นโลกุตตระอาศัยสภาวธรรมที่เป็นโลกิยะและที่เป็นโลกุตตระเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย คือ ขันธ์ ๓ อาศัยขันธ์ ๑ ที่เป็นโลกุตตระและหทัยวัตถุเกิดขึ้น ... ขันธ์ ๒ อาศัยขันธ์ ๒ เกิดขึ้น ... จิตตสมุฏฐานรูปอาศัยขันธ์ที่เป็นโลกุตตระและมหาภูตรูปทั้งหลายเกิดขึ้น ... (ย่อ) (๓
๑. ปัจจยานุโลม ๒. สังขยาวาร
สุทธนัย
{๒๙๗} [๑๔๒] ในเหตุปัจจัย มี ๙ วาร
ในอารัมมณปัจจัย ” ๔ ”
ในอธิปติปัจจัย ” ๙ ”
ในอนันตรปัจจัย ” ๔ ”
ในสมนันตรปัจจัย ” ๔ ”
ในสหชาตปัจจัย ” ๙ ”
ในอัญญมัญญปัจจัย ” ๔ ”
ในนิสสยปัจจัย ” ๙ ”
ในอุปนิสสยปัจจัย มี ๔ วาร
ในปุเรชาตปัจจัย ” ๔ ”
ในอาเสวนปัจจัย ” ๔ ”
ในกัมมปัจจัย ” ๙ ”
ในวิปากปัจจัย ” ๙ ” ...
ในมัคคปัจจัย ” ๙ ”
ในสัมปยุตตปัจจัย ” ๔ ”
ในวิปปยุตตปัจจัย ” ๙ ”
ในอัตถิปัจจัย ” ๙ ”
ในนัตถิปัจจัย ” ๔ ”
ในวิคตปัจจัย ” ๔ ”
ในอวิคตปัจจัย ” ๙ ”
จบ อนุโลม
๒. ปัจจยปัจจนียะ ๑. วิภังควาร
นเหตุปัจจัย
{๒๙๘} [๑๔๓] สภาวธรรมที่เป็นโลกิยะอาศัยสภาวธรรมที่เป็นโลกิยะเกิดขึ้นเพราะนเหตุปัจจัย คือ ขันธ์ ๓ อาศัยขันธ์ ๑ ที่เป็นโลกิยะซึ่งเป็นอเหตุกะเกิดขึ้น ... (พึงเพิ่มข้อความเข้ามาจนถึงพวกอสัญญสัตว์) จักขุวิญญาณอาศัยจักขายตนะเกิดขึ้น ... กายวิญญาณอาศัยกายายตนะเกิดขึ้น ขันธ์ที่เป็นโลกิยะซึ่งเป็นอเหตุกะอาศัยหทัยวัตถุเกิดขึ้น โมหะที่สหรคตด้วยวิจิกิจฉาและอุทธัจจะอาศัยขันธ์ที่สหรคตด้วยวิจิกิจฉาและอุทธัจจะและหทัยวัตถุเกิดขึ้น ... (ย่อ)
๒.ปัจจยปัจจนียะ ๒. สังขยาวาร
สุทธนัย
{๒๙๙} [๑๔๔] ในนเหตุปัจจัย มี ๑ วาร
ในนอารัมมณปัจจัย ” ๓ ”
ในนอธิปติปัจจัย ” ๔ ”
ในนอนันตรปัจจัย ” ๓ ” ...
ในนอุปนิสสยปัจจัย ” ๓ ”
ในนปุเรชาตปัจจัย ” ๔ ”
ในนปัจฉาชาตปัจจัย ” ๙ ”
ในนอาเสวนปัจจัย ” ๙ ”
(ในโลกุตตระในอรูปพึงกำหนดว่าเป็นวิบาก)
ในนกัมมปัจจัย มี ๔ ”
ในนวิปากปัจจัย ” ๙ ”
ในนอาหารปัจจัย ” ๑ ”
ในนอินทริยปัจจัย ” ๑ ”
ในนฌานปัจจัย ” ๑ ”
ในนมัคคปัจจัย ” ๑ ”
ในนสัมปยุตตปัจจัย ” ๓ ”
ในนวิปปยุตตปัจจัย ” ๒ ”
ในโนนัตถิปัจจัย ” ๓ ”
ในโนวิคตปัจจัย ” ๓ ”
จบ ปัจจนียะ
๓. ปัจจยานุโลมปัจจนียะ
เหตุทุกนัย
{๓๐๐} [๑๔๕] ในนอารัมมณปัจจัย กับเหตุปัจจัย มี ๓ วาร
ในนอธิปติปัจจัย กับ ... ” ๔ ”
ในนอนันตรปัจจัย ” ” ๓ ”
(บทที่ไม่ใช่สมนันตรปัจจัยเป็นต้นเหมือนกับปัจจนียะ)
ในนวิปากปัจจัย กับเหตุปัจจัย มี ๙ วาร
ในนสัมปยุตตปัจจัย ” ” ๓ ”
ในนวิปปยุตตปัจจัย ” ” ๒ ”
ในโนนัตถิปัจจัย ” ” ๓ ”
ในโนวิคตปัจจัย ” ” ๓ ”
จบ อนุโลมปัจจนียะ
๔. ปัจจยปัจจนียานุโลม
นเหตุทุกนัย
{๓๐๑} [๑๔๖] ในอารัมมณปัจจัย กับนเหตุปัจจัย มี ๑ วาร
ในอนันตรปัจจัย กับ ... ” ๑ ” ...
ในอวิคตปัจจัย ” ” ๑ ”
จบ ปัจจนียานุโลม
(จบ ปัจจยวาร)
(นิสสยวารเหมือนกับปัจจยวาร)
๑๒. โลกิยทุกะ ๕. สังสัฏฐวาร
๑. ปัจจยานุโลม ๑. วิภังควาร
เหตุปัจจัย
{๓๐๒} [๑๔๗] สภาวธรรมที่เป็นโลกิยะเจือปนกับสภาวธรรมที่เป็นโลกิยะเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย คือ ขันธ์ ๓ เจือปนกับขันธ์ ๑ ที่เป็นโลกิยะเกิดขึ้น ... ขันธ์ ๒ เจือปนกับขันธ์ ๒ เกิดขึ้น ... ในปฏิสนธิขณะ ... (๑)สภาวธรรมที่เป็นโลกุตตระเจือปนกับสภาวธรรมที่เป็นโลกุตตระเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย คือ ขันธ์ ๓ เจือปนกับขันธ์ ๑ ที่เป็นโลกุตตระเกิดขึ้น ... ขันธ์ ๒ เจือปนกับขันธ์ ๒ เกิดขึ้น ... (๑)
(สังสัฏฐวาร พึงให้พิสดารอย่างนี้พร้อมกับคณนามี ๒ วาร)
(จบ สังสัฏฐวาร)
(สัมปยุตตวารเหมือนกับสังสัฏฐวาร)
๑๒. โลกิยทุกะ ๗. ปัญหาวาร
๑. ปัจจยานุโลม ๑. วิภังควาร
เหตุปัจจัย
{๓๐๓} [๑๔๘] สภาวธรรมที่เป็นโลกิยะเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่เป็นโลกิยะโดยเหตุปัจจัย คือ สภาวธรรมที่เป็นเหตุซึ่งเป็นโลกิยะเป็นปัจจัยแก่สัมปยุตตขันธ์ทั้งหลายและจิตตสมุฏฐานรูปโดยเหตุปัจจัย ในปฏิสนธิขณะ ... (๑)สภาวธรรมที่เป็นโลกุตตระเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่เป็นโลกุตตระโดยเหตุปัจจัย มี ๓ วาร
จบ ปัจจยวาร