พระอภิธรรมปิฎก · ปัฏฐาน
ปฏิจจวาร เล่ม ๔๒
ชั้นตัวบทพุทธพจน์ข้อ ๕๗๔ (ฉบับหลวง)มี ๔ ฉบับคลังนี้ตอบแบบ “อ่านตัวบท · ไม่ตีความ” — ระบบแสดงตัวบทตามฉบับที่มี และไม่สรุป ไม่ตีความ ไม่ให้คะแนนความน่าเชื่อถือ
เหตุ
๓๑. คันถวิปปยุตตคันถนิยทุกะ ๑. ปฏิจจวาร
เหตุปัจจัย
พระอภิธรรมปิฎก ปัฏฐาน มหาปัฏฐานปกรณ์ ภาค ๓ ปฏิจจวาร (ฉบับหลวง เล่ม ๔๒ · ฉบับมหาจุฬาฯ เล่ม ๔๒ · ฉบับมหามกุฏฯ เล่ม ๘๘ · ฉบับเฉลิมพระเกียรติ เล่ม ๔๒)
บาลี (มหาจุฬาฯ) เล่ม ๔๒ หน้า ๒๘๓–๒๘๓ · ไทย (มหาจุฬาฯ ๒) เล่ม ๔๒ หน้า ๓๘๙–๓๘๙
คนฺถวิปฺปยุตฺตํ คนฺถนิยํ (๑) ธมฺมํ ปฏิจฺจ คนฺถวิปฺปยุตฺโต. (๒) คนฺถนิโย ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา. คนฺถวิปฺปยุตฺตํ คนฺถนิยํ เอกํ ขนฺธํ ปฏิจฺจ ตโย ขนฺธา จิตฺตสมุฏฺฐานญฺจ รูปํ ฯเปฯ เทฺว ขนฺเธ ฯเปฯ ปฏิสนฺธิกฺขเณ ฯเปฯ เอกํ มหาภูตํ ฯเปฯ (ยถา จูฬนฺตรทุเก โลกิยทุกํ, เอวํ วิตฺถาเรตพฺพํ, นินฺนานากรณํ.) คนฺถวิปฺปยุตฺตคนฺถนิยทุกํ นิฏฺฐิตํ. คนฺถโคจฺฉกํ นิฏฺฐิตํ.
- ๑ฉ. คนฺถวิปฺปยุตฺตคนฺถนิยํ
- ๒ฉ. คนฺถวิปฺปยุตฺตคนฺถนิโย.
สภาวธรรมที่วิปปยุตจากคันถะแต่เป็นอารมณ์ของคันถะอาศัยสภาวธรรมที่วิปปยุตจากคันถะแต่เป็นอารมณ์ของคันถะเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย ได้แก่ ขันธ์ ๓ และจิตตสมุฏฐานรูป อาศัยขันธ์ ๑ ที่วิปปยุตจากคันถะแต่เป็นอารมณ์ของคันถะเกิดขึ้น ฯลฯ อาศัยขันธ์ ๒ ฯลฯ ในปฏิสนธิขณะ ฯลฯ อาศัยมหาภูตรูป ๑ ฯลฯ (พึงขยายให้พิสดารเหมือนโลกิยทุกะในจูฬันตรทุกะ ไม่มีข้อแตกต่างกัน)
คันถวิปปยุตตคันถนิยทุกะ จบ
คันถโคจฉกะ จบ
จบ ปฏิจจวาร