สังสัฏฐวาร เล่ม ๔๑

มิจฺฉตฺตนิยตํ ธมฺมํ สํสฏฺโฐ มิจฺฉตฺตนิยโต ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: มิจฺฉตฺตนิยตํ เอกํ ขนฺธํ สํสฏฺฐา ตโย ขนฺธา ฯเปฯ เทฺว ขนฺเธ ฯเปฯ (๑)

สมฺมตฺตนิยตํ ธมฺมํ สํสฏฺโฐ สมฺมตฺตนิยโต ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: สมฺมตฺตนิยตํ เอกํ ขนฺธํ สํสฏฺฐา ตโย ขนฺธา ฯเปฯ เทฺว ขนฺเธ ฯเปฯ (๑)

อนิยตํ ธมฺมํ สํสฏฺโฐ อนิยโต ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: อนิยตํ เอกํ ขนฺธํ สํสฏฺฐา ตโย ขนฺธา ฯเปฯ เทฺว ขนฺเธ ฯเปฯ ปฏิสนฺธิกฺขเณ ฯเปฯ (๑)

สภาวธรรมที่มีสภาวะผิดและให้ผลแน่นอนเกิดระคนกับสภาวธรรมที่มี สภาวะผิดและให้ผลแน่นอนเพราะเหตุปัจจัย ได้แก่ ขันธ์ ๓ เกิดระคนกับขันธ์ ๑ ที่มีสภาวะผิดและให้ผลแน่นอน ฯลฯ เกิดระคนกับขันธ์ ๒ ฯลฯ (๑)สภาวธรรมที่มีสภาวะชอบและให้ผลแน่นอนเกิดระคนกับสภาวธรรมที่มีสภาวะ ชอบและให้ผลแน่นอนเพราะเหตุปัจจัย ได้แก่ ขันธ์ ๓ เกิดระคนกับขันธ์ ๑ ที่มี สภาวะชอบและให้ผลแน่นอน ฯลฯ เกิดระคนกับขันธ์ ๒ ฯลฯ (๑)สภาวธรรมที่ไม่แน่นอนโดยอาการทั้งสองเกิดระคนกับสภาวธรรมที่ไม่แน่นอน โดยอาการทั้งสองเพราะเหตุปัจจัย ได้แก่ ขันธ์ ๓ เกิดระคนกับขันธ์ ๑ ที่ไม่แน่นอน โดยอาการทั้งสอง ฯลฯ เกิดระคนกับขันธ์ ๒ ฯลฯ ในปฏิสนธิขณะ ฯลฯ (๑)

อารมฺมณาทิ มิจฺฉตฺตนิยตํ ธมฺมํ สํสฏฺโฐ มิจฺฉตฺตนิยโต ธมฺโม อุปฺปชฺชติ อารมฺมณปจฺจยา ฯเปฯ อวิคตปจฺจยา. ๑. ปจฺจยานุโลม ๒. สงฺขฺยาวาร

อารัมมณปัจจัยเป็นต้น

สภาวธรรมที่มีสภาวะผิดและให้ผลแน่นอนเกิดระคนกับสภาวธรรมที่มี สภาวะผิดและให้ผลแน่นอนเพราะอารัมมณปัจจัย ฯลฯ เพราะอวิคตปัจจัย

เหตุยา ตีณิ, อารมฺมเณ ตีณิ ฯเปฯ กมฺเม ตีณิ, วิปาเก เอกํ, อาหาเร ตีณิ ฯเปฯ อวิคเต ตีณิ. (เอวํ คเณตพฺพํ.) อนุโลมํ. ๒. ปจฺจยปจฺจนีย ๑. วิภงฺควาร

๑. ปัจจยานุโลม ๒. สังขยาวาร

เหตุปัจจัย มี ๓ วาระ

อารัมมณปัจจัย มี ๓ วาระ (ย่อ)

กัมมปัจจัย มี ๓ วาระ

วิปากปัจจัย มี ๑ วาระ

อาหารปัจจัย มี ๓ วาระ ฯลฯ

อวิคตปัจจัย มี ๓ วาระ (พึงนับอย่างนี้)

อนุโลม จบ

นเหตุ อนิยตํ ธมฺมํ สํสฏฺโฐ อนิยโต ธมฺโม อุปฺปชฺชติ นเหตุปจฺจยา: อเหตุกํ อนิยตํ เอกํ ขนฺธํ สํสฏฺฐา ตโย ขนฺธา ฯเปฯ เทฺว ขนฺเธ ฯเปฯ อเหตุกปฏิสนฺธิกฺขเณ ฯเปฯ (๑)

๒. ปัจจยปัจจนียะ ๑. วิภังควาร

นเหตุปัจจัย

สภาวธรรมที่ไม่แน่นอนโดยอาการทั้งสองเกิดระคนกับสภาวธรรมที่ไม่ แน่นอนโดยอาการทั้งสองเพราะนเหตุปัจจัย ได้แก่ ขันธ์ ๓ เกิดระคนกับขันธ์ ๑ ที่ เป็นอเหตุกะซึ่งไม่แน่นอนโดยอาการทั้งสอง ฯลฯ เกิดระคนกับขันธ์ ๒ ฯลฯ ใน ปฏิสนธิขณะที่เป็นอเหตุกะ ฯลฯ (๑)

นอธิปติ มิจฺฉตฺตนิยตํ ธมฺมํ สํสฏฺโฐ มิจฺฉตฺตนิยโต ธมฺโม อุปฺปชฺชติ นอธิปติปจฺจยา: มิจฺฉตฺตนิยเต ขนฺเธ สํสฏฺโฐ มิจฺฉตฺตนิยตา อธิปติ. (๑)

สมฺมตฺตนิยตํ ธมฺมํ สํสฏฺโฐ สมฺมตฺตนิยโต ธมฺโม อุปฺปชฺชติ นอธิปติปจฺจยา: สมฺมตฺตนิยเต ขนฺเธ สํสฏฺโฐ สมฺมตฺตนิยตา อธิปติ. (๑)

อนิยตํ ธมฺมํ สํสฏฺโฐ อนิยโต ธมฺโม อุปฺปชฺชติ นอธิปติปจฺจยา: อนิยตํ เอกํ ขนฺธํ สํสฏฺฐา ตโย ขนฺธา ฯเปฯ เทฺว ขนฺเธ ฯเปฯ ปฏิสนฺธิกฺขเณ ฯเปฯ (๑)

นอธิปติปัจจัย

สภาวธรรมที่มีสภาวะผิดและให้ผลแน่นอนเกิดระคนกับสภาวธรรมที่มี สภาวะผิดและให้ผลแน่นอนเพราะนอธิปติปัจจัย ได้แก่ อธิบดีธรรมที่มีสภาวะผิด และให้ผลแน่นอนเกิดระคนกับขันธ์ที่มีสภาวะผิดและให้ผลแน่นอน (๑)

สภาวธรรมที่มีสภาวะชอบและให้ผลแน่นอนเกิดระคนกับสภาวธรรมที่มีสภาวะ ชอบและให้ผลแน่นอนเพราะนอธิปติปัจจัย ได้แก่ อธิบดีธรรมที่มีสภาวะชอบและ ให้ผลแน่นอนเกิดระคนกับขันธ์ที่มีสภาวะชอบและให้ผลแน่นอน (๑)สภาวธรรมที่ไม่แน่นอนโดยอาการทั้งสองเกิดระคนกับสภาวธรรมที่ไม่แน่นอนโดย อาการทั้งสองเพราะนอธิปติปัจจัย ได้แก่ ขันธ์ ๓ เกิดระคนกับขันธ์ ๑ ที่ไม่แน่นอน โดยอาการทั้งสอง ฯลฯ เกิดระคนกับขันธ์ ๒ ฯลฯ ในปฏิสนธิขณะ ฯลฯ (๑)

นปุเรชาตาทิ สมฺมตฺตนิยตํ ธมฺมํ สํสฏฺโฐ สมฺมตฺตนิยโต ธมฺโม อุปฺปชฺชติ นปุเรชาตปจฺจยา: อรูเป สมฺมตฺตนิยตํ เอกํ ขนฺธํ สํสฏฺฐา ตโย ขนฺธา ฯเปฯ เทฺว ขนฺเธ ฯเปฯ (๑)

อนิยตํ ธมฺมํ สํสฏฺโฐ อนิยโต ธมฺโม อุปฺปชฺชติ นปุเรชาตปจฺจยา: อรูเป อนิยตํ เอกํ ขนฺธํ สํสฏฺฐา ตโย ขนฺธา ฯเปฯ เทฺว ขนฺเธ ฯเปฯ ปฏิสนฺธิกฺขเณ ฯเปฯ (๑)

มิจฺฉตฺตนิยตํ ธมฺมํ สํสฏฺโฐ มิจฺฉตฺตนิยโต ธมฺโม อุปฺปชฺชติ นปจฺฉาชาตปจฺจยา. (ปริปุณฺณํ.)

นปุเรชาตปัจจัยเป็นต้น

สภาวธรรมที่มีสภาวะชอบและให้ผลแน่นอนเกิดระคนกับสภาวธรรมที่มี สภาวะชอบและให้ผลแน่นอนเพราะนปุเรชาตปัจจัย ได้แก่ ในอรูปาวจรภูมิ ขันธ์ ๓ เกิดระคนกับขันธ์ ๑ ที่มีสภาวะชอบและให้ผลแน่นอน ฯลฯ เกิดระคนกับขันธ์ ๒ ฯลฯ (๑)

สภาวธรรมที่ไม่แน่นอนโดยอาการทั้งสองเกิดระคนกับสภาวธรรมที่ไม่แน่นอนโดย อาการทั้งสองเพราะนปุเรชาตปัจจัย ได้แก่ ในอรูปาวจรภูมิ ขันธ์ ๓ เกิดระคน กับขันธ์ ๑ ที่ไม่แน่นอนโดยอาการทั้งสอง ฯลฯ เกิดระคนกับขันธ์ ๒ ฯลฯ ใน ปฏิสนธิขณะ ฯลฯ (๑)สภาวธรรมที่มีสภาวะผิดและให้ผลแน่นอนเกิดระคนกับสภาวธรรมที่มีสภาวะ ผิดและให้ผลแน่นอนเพราะนปัจฉาชาตปัจจัย (บริบูรณ์แล้ว) นอาเสวนปัจจัยเป็นต้น

นอาเสวนาทิ อนิยตํ ธมฺมํ สํสฏฺโฐ อนิยโต ธมฺโม อุปฺปชฺชติ นอาเสวนปจฺจยา: อนิยตํ เอกํ ขนฺธํ สํสฏฺฐา ตโย ขนฺธา ฯเปฯ เทฺว ขนฺเธ ฯเปฯ ปฏิสนฺธิกฺขเณ ฯเปฯ (๑) มิจฺฉตฺตนิยตํ ธมฺมํ สํสฏฺโฐ มิจฺฉตฺตนิยโต ธมฺโม อุปฺปชฺชติ นกมฺมปจฺจยา. นวิปากปจฺจยา. (สงฺขิตฺตํ.)

อนิยตํ ธมฺมํ สํสฏฺโฐ อนิยโต ธมฺโม อุปฺปชฺชติ นฌานปจฺจยา: ปญฺจวิญฺญาณํ ฯเปฯ นมคฺคปจฺจยา. อเหตุกํ อนิยตํ ฯเปฯ

สมฺมตฺตนิยตํ ธมฺมํ สํสฏฺโฐ สมฺมตฺตนิยโต ธมฺโม อุปฺปชฺชติ นวิปฺปยุตฺตปจฺจยา: อรูเป สมฺมตฺตนิยตํ เอกํ ขนฺธํ สํสฏฺฐา ตโย ขนฺธา ฯเปฯ เทฺว ขนฺเธ ฯเปฯ (๑)

อนิยตํ ธมฺมํ สํสฏฺโฐ อนิยโต ธมฺโม อุปฺปชฺชติ นวิปฺปยุตฺตปจฺจยา: อรูเป อนิยตํ เอกํ ขนฺธํ สํสฏฺฐา ตโย ขนฺธา ฯเปฯ เทฺว ขนฺเธ ฯเปฯ (๑) ๒. ปจฺจยปจฺจนีย ๒. สงฺขฺยาวาร

สภาวธรรมที่ไม่แน่นอนโดยอาการทั้งสองเกิดระคนกับสภาวธรรมที่ไม่แน่ นอนโดยอาการทั้งสองเพราะนอาเสวนปัจจัย ได้แก่ ขันธ์ ๓ เกิดระคนกับขันธ์ ๑ ที่ไม่แน่นอนโดยอาการทั้งสอง ฯลฯ เกิดระคนกับขันธ์ ๒ ฯลฯ ในปฏิสนธิขณะ ฯลฯ (๑)สภาวธรรมที่มีสภาวะผิดและให้ผลแน่นอนเกิดระคนกับสภาวธรรมที่มีสภาวะผิด และให้ผลแน่นอนเพราะนกัมมปัจจัย เพราะนวิปากปัจจัย (ย่อ)

สภาวธรรมที่ไม่แน่นอนโดยอาการทั้งสองเกิดระคนกับสภาวธรรมที่ไม่แน่นอนโดย อาการทั้งสองเพราะนฌานปัจจัย ได้แก่ ... เกิดระคนกับปัญจวิญญาณ ฯลฯ เพราะ นมัคคปัจจัย ... เกิดระคนกับขันธ์ ๑ ที่เป็นอเหตุกะซึ่งไม่แน่นอนโดยอาการทั้งสอง ฯลฯ

สภาวธรรมที่มีสภาวะชอบและให้ผลแน่นอนเกิดระคนกับสภาวธรรมที่มีสภาวะ ชอบและให้ผลแน่นอนเพราะนวิปปยุตตปัจจัย ได้แก่ ในอรูปาวจรภูมิ ขันธ์ ๓ เกิดระคนกับขันธ์ ๑ ที่มีสภาวะชอบและให้ผลแน่นอน ฯลฯ เกิดระคนกันขันธ์ ๒ ฯลฯ (๑)สภาวธรรมที่ไม่แน่นอนโดยอาการทั้งสองเกิดระคนกับสภาวธรรมที่ไม่แน่นอนโดย อาการทั้งสองเพราะนวิปปยุตตปัจจัย ได้แก่ ในอรูปาวจรภูมิ ขันธ์ ๓ เกิดระคน กับขันธ์ ๑ ที่ไม่แน่นอนโดยอาการทั้งสอง ฯลฯ เกิดระคนกับขันธ์ ๒ ฯลฯ (๑)

นเหตุยา เอกํ, นอธิปติยา ตีณิ, นปุเรชาเต เทฺว, นปจฺฉาชาเต ตีณิ, นอาเสวเน เอกํ, นกมฺเม ตีณิ, นวิปาเก ตีณิ, นฌาเน เอกํ, นมคฺเค เอกํ, นวิปฺปยุตฺเต เทฺว. (เอวํ คเณตพฺพํ.) ปจฺจนียํ.

๒. ปัจจยปัจจนียะ ๒. สังขยาวาร

นเหตุปัจจัย มี ๑ วาระ

นอธิปติปัจจัย มี ๓ วาระ

นปุเรชาตปัจจัย มี ๒ วาระ

นปัจฉาชาตปัจจัย มี ๓ วาระ

นอาเสวนปัจจัย มี ๑ วาระ

นกัมมปัจจัย มี ๓ วาระ

นวิปากปัจจัย มี ๓ วาระ

นฌานปัจจัย มี ๑ วาระ

นมัคคปัจจัย มี ๑ วาระ

นวิปปยุตตปัจจัย มี ๒ วาระ (พึงนับอย่างนี้)

ปัจจนียะ จบ

๓. ปจฺจยานุโลมปจฺจนีย เหตุปจฺจยา นอธิปติยา ตีณิ, นปุเรชาเต เทฺว, นปจฺฉาชาเต ตีณิ, นอาเสวเน เอกํ, นกมฺเม ตีณิ, นวิปาเก ตีณิ, นวิปฺปยุตฺเต เทฺว. (เอวํ คเณตพฺพํ.) อนุโลมปจฺจนียํ.

๓. ปัจจยานุโลมปัจจนียะ

นอธิปติปัจจัย กับเหตุปัจจัย มี ๓ วาระ

นปุเรชาตปัจจัย ” มี ๒ วาระ

นปัจฉาชาตปัจจัย ” มี ๓ วาระ

นอาเสวนปัจจัย ” มี ๑ วาระ

นกัมมปัจจัย ” มี ๓ วาระ

นวิปากปัจจัย ” มี ๓ วาระ

นวิปปยุตตปัจจัย ” มี ๒ วาระ (พึงนับอย่างนี้)

อนุโลมปัจจนียะ จบ

๔. ปจฺจยปจฺจนียานุโลม นเหตุปจฺจยา อารมฺมเณ เอกํ, อนนฺตเร เอกํ. (สงฺขิตฺตํ.) อวิคเต เอกํ. (เอวํ คเณตพฺพํ.) ปจฺจนียานุโลมํ. สํสฏฺฐวาโร. (สมฺปยุตฺตวาโร สํสฏฺฐวารสทิโส). ๑๕. มิจฺฉตฺตนิยตฺติก ๗. ปญฺหาวาร ๑. ปจฺจยานุโลม ๑. วิภงฺควาร

๔. ปัจจยปัจจนียานุโลม

อารัมมณปัจจัย กับนเหตุปัจจัย มี ๑ วาระ

อนันตรปัจจัย ” มี ๑ วาระ (ย่อ)

อวิคตปัจจัย ” มี ๑ วาระ (พึงนับอย่างนี้)

ปัจจนียานุโลม จบ สังสัฏฐวาร จบ

(สัมปยุตตวารเหมือนกับสังสัฏฐวาร)