สังสัฏฐวาร เล่ม ๔๑

มิจฺฉตฺตนิยตํ ธมฺมํ สํสฏฺโฐ มิจฺฉตฺตนิยโต ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา มิจฺฉตฺตนิยตํ เอกํ ขนฺธํ สํสฏฺฐา ตโย ขนฺธา เทฺว ขนฺเธ ... ฯ

มิจฉัตตนิยตธรรม คลุกเคล้ากับมิจฉัตตนิยตธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย

คือ ขันธ์ ๓ คลุกเคล้ากัยขันธ์ ๑ ที่เป็นมิจฉัตตนิยธรรม ขันธ์ ๒ ฯลฯ

สมฺมตฺตนิยตํ ธมฺมํ สํสฏฺโฐ สมฺมตฺตนิยโต ธมฺโม ... เหตุปจฺจยา สมฺมตฺตนิยตํ เอกํ ขนฺธํ สํสฏฺฐา ตโย ขนฺธา เทฺว ขนฺเธ ... ฯ

สัมมัตตนิยตธรรม คลุกเคล้ากัยสัมมัตตนิยตธรรม ฯลฯ เพราะเหตุปัจจัย

คือ ขันธ์ ๓ คลุกเคล้ากับขันธ์ ๑ ที่เป็นสัมมัตตนิยตธรรม ขันธ์ ๒ ฯลฯ

อนิยตํ ธมฺมํ สํสฏฺโฐ อนิยโต ธมฺโม ... เหตุปจฺจยา อนิยตํ เอกํ ขนฺธํ สํสฏฺฐา ตโย ขนฺธา เทฺว ขนฺเธ ฯเปฯ ปฏิสนฺธิกฺขเณ ... ฯ

อนิยตธรรม คลุกเคล้ากับอนิยตธรรม ฯลฯ เพราะเหตุปัจจัยคือ ขันธ์ ๓ คลุกเคล้ากับขันธ์ ๑ ที่เป็นอนิยตธรรม ขันธ์ ๒ ฯลฯ ในปฏิสนธิขณะ ฯลฯ

มิจฺฉตฺตนิยตํ ธมฺมํ สํสฏฺโฐ มิจฺฉตฺตนิยโต ธมฺโม ... อารมฺมณปจฺจยา ฯ สงฺขิตฺตํ ฯ อวิคตปจฺจยา ฯ

มิจฉัตตนิยตธรรม คลุกเคล้ากับมิจฉัตธรรม ฯลฯ เพราะอารัมมฌปัจจัย ฯลฯ

เพราะ อวิคตปัจจัย

เหตุยา ตีณิ อารมฺมเณ ตีณิ ฯ สงฺขิตฺตํ ฯ กมฺเม ตีณิ วิปาเก เอกํ อาหาเร ตีณิ อวิคเต ตีณิ ฯ เอวํ คเณตพฺพํ ฯ

อนุโลมํ ฯ

ในเหตุปัจจัย มีวาระ ๓

ในอารัมมฌปัจจัย มี " ๓ ฯลฯ

ในกัมมปัจจัย มี " ๓

ในวิปากปัจจัย มี " ๑

ในอาหารปัจจัย มี " ๓

ในอวิคตปัจจัย มี " ๓

พึงนับอย่างนี้

อนุโลม จบ

อนิยตํ ธมฺมํ สํสฏฺโฐ อนิยโต ธมฺโม ... นเหตุปจฺจยา อเหตุกํ อนิยตํ เอกํ ขนฺธํ สํสฏฺฐา ตโย ขนฺธา เทฺว ขนฺเธ ... อเหตุกปฏิสนฺธิกฺขเณ ... ฯ

อนิยตธรรม คลุกเคล้ากับอนิยตธรรม ฯลฯ ไม่ใช่เพราะเหตุปัจจัยคือ ขันธ์ ๓ คลุกเคล้ากับขันธ์ ๑ ที่เป็นอนิยตธรรม ซึ่งเป็นอเหตุกะ ขันธ์ ๒ ฯลฯ

ในอเหตุกปฏิสนธิขณะ ฯลฯ

มิจฺฉตฺตนิยตํ ธมฺมํ สํสฏฺโฐ มิจฺฉตฺตนิยโต ธมฺโม อุปฺปชฺชติ นอธิปติปจฺจยา มิจฺฉตฺตนิยเต ขนฺเธ สํสฏฺโฐ มิจฺฉตฺตนิยตา อธิปติ ฯ

มิจฉัตตนิยตธรรม คลุกเคล้ากับมิจฉัตตนิยตธรรม เกิดขึ้น ไม่ใช่เพราะอธิปติปัจจัย

คือ อธิปติธรรมที่เป็นมิจฉัตตนิยตธรรม คลุกเคล้ากับขันธ์ทั้งหลายที่เป็นมิจฉัตตนิยตธรรม

สมฺมตฺตนิยตํ ธมฺมํ สํสฏฺโฐ สมฺมตฺตนิยโต ธมฺโม ... นอธิปติปจฺจยา สมฺมตฺตนิยเต ขนฺเธ สํสฏฺโฐ สมฺมตฺตนิยตา อธิปติ ฯ

สัมมัตตนิยตธรรม คลุกเคล้ากับสัมมัตตนิยตธรรม ฯลฯ ไม่ใช่เพราะอธิปติปัจจัย

คืออธิปติธรรมที่เป็นสัมมัตตนิยตธรรม คลุกเคล้ากับขันธ์ทั้งหลายที่เป็นสัมมัตตนิยตธรรม

อนิยตํ ธมฺมํ สํสฏฺโฐ อนิยโต ธมฺโม ... นอธิปติปจฺจยา อนิยตํ เอกํ ขนฺธํ สํสฏฺฐา ตโย ขนฺธา เทฺว ขนฺเธ ... ปฏิสนฺธิกฺขเณ ... ฯ

อนิยตธรรม คลุกเคล้ากับอนิยตธรรม ฯลฯ ไม่ใช่เพราะอธิปติปัจจัยคือ ขันธ์ ๓ คลุกเคล้ากับขันธ์ ที่เป็นอนิยตธรรม ขันธ์ ๒ ฯลฯ ในปฏิสนธิขณะ ฯลฯ

สมฺมตฺตนิยตํ ธมฺมํ สํสฏฺโฐ สมฺมตฺตนิยโต ธมฺโม ... นปุเรชาตปจฺจยา อรูเป สมฺมตฺตนิยตํ เอกํ ขนฺธํ สํสฏฺฐา ตโย ขนฺธา เทฺว ขนฺเธ ... ฯ

สัมมัตตนิยตธรรม คลุกเคล้ากับสัมมัตตนิยตธรรม ฯลฯ ไม่ใช่เพราะปุเรชาตปัจจัย

คือ ในอรูปภูมิ ขันธ์ ๓ คลุกเคล้ากับขันธ์ ๑ ที่เป็นสัมมัตตนิยตธรรม ขันธ์ ๒ ฯลฯ

อนิยตํ ธมฺมํ สํสฏฺโฐ อนิยโต ธมฺโม ... นปุเรชาตปจฺจยา อรูเป อนิยตํ เอกํ ขนฺธํ สํสฏฺฐา ตโย ขนฺธา เทฺว ขนฺเธ ... ปฏิสนฺธิกฺขเณ ... ฯ

อนิยตธรรม คลุกเคล้ากับอนิยตธรรม ฯลฯ ไม่ใช่เพราะปุเรชาตปัจจัย

คือ ในอรูปภูมิ ขันธ์ ๓ คลุกเคล้ากับขันธ์ ๑ ที่เป็นอนิยตธรรม ขันธ์ ๒ ฯลฯ ในปฏิสนธิขณะ ฯลฯ

มิจฺฉตฺตนิยตํ ธมฺมํ สํสฏฺโฐ มิจฺฉตฺตนิยโต ธมฺโม ... นปจฺฉาชาตปจฺจยา ปริปุณฺณํ ฯ

มิจฉัตตนิยตธรรม คลุกเคล้ากับมิจฉัตตนิยตธรรม ฯลฯ ไม่ใช่เพราะปัจฉาชาตปัจจัย พึงใส่ให้เต็ม

อนิยตํ ธมฺมํ สํสฏฺโฐ อนิยโต ธมฺโม ... นอาเสวนปจฺจยา อนิยตํ เอกํ ขนฺธํ สํสฏฺฐา ... เทฺว ขนฺเธ ... ปฏิสนฺธิกฺขเณ ... ฯ

อนิยตธรรม คลุกเคล้ากับอนิยตธรรม ฯลฯ ไม่ใช่เพราะอาเสวนปัจจัยคือ คลุกเคล้ากับขันธ์ ๑ ที่เป็นอนิยตธรรม ฯลฯ ขันธ์ ๒ ฯลฯ ในปฏิสนธิขณะ ฯลฯ

มิจฺฉตฺตนิยตํ ธมฺมํ สํสฏฺโฐ มิจฺฉตฺตนิยโต ธมฺโม ... นกมฺมปจฺจยา นวิปากปจฺจยา ฯ

มิจฉัตตนิยธรรม คลุกเคล้ากับมิจฉัตตนิยตธรรม ฯลฯ ไม่ใช่เพราะกัมมปัจจัย ไม่ใช่เพราะวิปากปัจจัย

อนิยตํ ธมฺมํ สํสฏฺโฐ อนิยโต ธมฺโม ... นฌานปจฺจยา ปญฺจวิญฺญาณํ ฯ นมคฺคปจฺจยา อเหตุกํ อนิยตํ ... ฯ

อนิยตธรรม คลุกเคล้ากับอนิยตธรรม ฯลฯ ไม่ใช่เพราะฌานปัจจัยคือ ปัญจวิญญาณ

ไม่ใช่เพราะมัคคปัจจัย

คือ อนิยตธรรม ซึ่งเป็นอเหตุกะ ฯลฯ

สมฺมตฺตนิยตํ ธมฺมํ สํสฏฺโฐ สมฺมตฺตนิยโต ธมฺโม ... นวิปฺปยุตฺตปจฺจยา อรูเป สมฺมตฺตนิยตํ เอกํ ขนฺธํ สํสฏฺฐา ตโย ขนฺธา เทฺว ขนฺเธ ... ฯ

สัมมัตตนิยตธรรม คลุกเคล้ากับสัมมัตตนิยตธรรม ฯลฯ ไม่ใช่เพราะวิปปยุตตปัจจัย

คือ ในอรูปภูมิ ขันธ์ ๓ คลุกเคล้ากับขันธ์ ๑ ที่เป็นสัมมัตตนิยตธรรม ขันธ์ ๒ ฯลฯ

อนิยตํ ธมฺมํ สํสฏฺโฐ อนิยโต ธมฺโม ... นวิปฺปยุตฺตปจฺจยา อรูเป อนิยตํ เอกํ ขนฺธํ ... เทฺว ขนฺเธ ... ฯ

อนิยตธรรม คลุกเคล้ากับอนิยตธรรม ฯลฯ ไม่ใช่เพราะวิปปยุตตปัจจัยคือ ในอรูปภูมิ ขันธ์ ๑ ที่เป็นอนิยตธรรม ฯลฯ ขันธ์ ๒ ฯลฯ

นเหตุยา เอกํ นอธิปติยา ตีณิ นปุเรชาเต เทฺว นปจฺฉาชาเต ตีณิ นอาเสวเน เอกํ นกมฺเม ตีณิ นวิปาเก ตีณิ นฌาเน เอกํ นมคฺเค เอกํ นวิปฺปยุตฺเต เทฺว ฯ เอวํ คเณตพฺพํ ฯ

ปจฺจนียํ ฯ

ในปัจจัยที่ไม่ใช่เหตุปัจจัย มีวาระ ๑

ในปัจจัยที่ไม่ใช่อธิปติปัจจัย มี " ๓

ในปัจจัยที่ไม่ใช่ปุเรชาตปัจจัย มี " ๒

ในปัจจัยที่ไม่ใช่ปัจฉาชาตปัจจัย มี " ๓

ในปัจจัยที่ไม่ใช่อาเสวนปัจจัย มี " ๑

ในปัจจัยที่ไม่ใช่กัมมปัจจัย มี " ๓

ในปัจจัยที่ไม่ใช่วิปากปัจจัย มี " ๓

ในปัจจัยที่ไม่ใช่ฌานปัจจัย มี " ๑

ในปัจจัยที่ไม่ใช่มัคคปัจจัย มี " ๑

ในปัจจัยที่ไม่ใช่วิปปยุตตปัจจัย มี " ๒

พึงนับอย่างนี้

ปัจจนียะ จบ

เหตุปจฺจยา นอธิปติยา ตีณิ ... นปุเรชาเต เทฺว นปจฺฉาชาเต ตีณิ นอาเสวเน เอกํ นกมฺเม ตีณิ นวิปาเก ตีณิ นวิปฺปยุตฺเต เทฺว ฯ เอวํ คเณตพฺพํ ฯ

อนุโลมปจฺจนียํ ฯ

ในปัจจัยที่ไม่ใช่อธิปติปัจจัย กับเหตุปัจจัย มีวาระ ๓

ในปัจจัยที่ไม่ใช่ปุเรชาตปัจจัย กับ ฯลฯ มี " ๒

ในปัจจัยที่ไม่ใช่ปัจฉาชาตปัจจัย กับ ฯลฯ มี " ๓

ในปัจจัยที่ไม่ใช่อาเสวนปัจจัย กับ ฯลฯ มี " ๑

ในปัจจัยที่ไม่ใช่กัมมปัจจัย กับ ฯลฯ มี " ๓

ในปัจจัยที่ไม่ใช่วิปากปัจจัย กับ ฯลฯ มี " ๓

ในปัจจัยที่ไม่ใช่วิปปยุตตปัจจัย กับ ฯลฯ มี " ๒

พึงนับอย่างนี้

อนุโลมปัจจนียะ จบ

นเหตุปจฺจยา อารมฺมเณ เอกํ ... อนนฺตเร เอกํ ฯ สงฺขิตฺตํ ฯ อวิคเต เอกํ ฯ เอวํ คเณตพฺพํ ฯ

ปจฺจนียานุโลมํ ฯ

สมฺปยุตฺตวาโร สํสฏฺฐวารสทิโส ฯ

ในอารัมณปัจจัย กับปัจจัยที่ไม่ใช่เหตุปัจจัย

มีวาระ ๑

ในอนันตรปัจจัย กับ ฯลฯ มีวาระ ๑ ฯลฯ

ในอวิคตปัจจัย กับ ฯลฯ มี " ๑

พึงนับอย่างนี้

ปัจจนียานุโลม จบ

สัมปยุตตวาร เหมือนกับสังสัฏฐราร