ปฏิจจวาร เล่ม ๔๑

มคฺคารมฺมณํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ มคฺคารมฺมโณ ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: มคฺคารมฺมณํ เอกํ ขนฺธํ ปฏิจฺจ ตโย ขนฺธา ฯเปฯ เทฺว ขนฺเธ ฯเปฯ (๑)

มคฺคารมฺมณํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ มคฺคาธิปติ ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: มคฺคารมฺมณํ เอกํ ขนฺธํ ปฏิจฺจ มคฺคาธิปตี ตโย ขนฺธา, ตโย ขนฺเธ ปฏิจฺจ เอโก ขนฺโธ. เทฺว ขนฺเธ ฯเปฯ (๒)

มคฺคารมฺมณํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ มคฺคารมฺมโณ จ มคฺคาธิปติ จ ธมฺมา อุปฺปชฺชนฺติ เหตุปจฺจยา: มคฺคารมฺมณํ เอกํ ขนฺธํ ปฏิจฺจ มคฺคารมฺมณา จ มคฺคาธิปตี จ ตโย ขนฺธา ฯเปฯ เทฺว ขนฺเธ ฯเปฯ (๓)

สภาวธรรมที่มีมรรคเป็นอารมณ์อาศัยสภาวธรรมที่มีมรรคเป็นอารมณ์ เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย ได้แก่ ขันธ์ ๓ อาศัยขันธ์ ๑ ที่มีมรรคเป็นอารมณ์เกิดขึ้น ฯลฯ อาศัยขันธ์ ๒ ฯลฯ (๑)

สภาวธรรมที่มีมรรคเป็นอธิบดีอาศัยสภาวธรรมที่มีมรรคเป็นอารมณ์เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย ได้แก่ ขันธ์ ๓ ที่มีมรรคเป็นอธิบดีอาศัยขันธ์ ๑ ที่มีมรรคเป็น อารมณ์เกิดขึ้น ขันธ์ ๑ อาศัยขันธ์ ๓ เกิดขึ้น ... อาศัยขันธ์ ๒ ฯลฯ (๒)สภาวธรรมที่มีมรรคเป็นอารมณ์และที่มีมรรคเป็นอธิบดีอาศัยสภาวธรรมที่มี มรรคเป็นอารมณ์เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย ได้แก่ ขันธ์ ๓ ที่มีมรรคเป็นอารมณ์และ ที่มีมรรคเป็นอธิบดีอาศัยขันธ์ ๑ ที่มีมรรคเป็นอารมณ์เกิดขึ้น ฯลฯ อาศัยขันธ์ ๒ ฯลฯ (๓)

มคฺคเหตุกํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ มคฺคเหตุโก ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: มคฺคเหตุกํ เอกํ ขนฺธํ ปฏิจฺจ ตโย ขนฺธา ฯเปฯ เทฺว ขนฺเธ ฯเปฯ (๑)

มคฺคเหตุกํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ มคฺคาธิปติ ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: มคฺคเหตุกํ เอกํ ขนฺธํ ปฏิจฺจ มคฺคาธิปตี ตโย ขนฺธา ฯเปฯ เทฺว ขนฺเธ ฯเปฯ (๒)

มคฺคเหตุกํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ มคฺคเหตุโก จ มคฺคาธิปติ จ ธมฺมา อุปฺปชฺชนฺติ เหตุปจฺจยา: มคฺคเหตุกํ เอกํ ขนฺธํ ปฏิจฺจ มคฺคเหตุกา จ มคฺคาธิปตี จ ตโย ขนฺธา ฯเปฯ เทฺว ขนฺเธ ฯเปฯ (๓)

สภาวธรรมที่มีมรรคเป็นเหตุอาศัยสภาวธรรมที่มีมรรคเป็นเหตุเกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย ได้แก่ ขันธ์ ๓ อาศัยขันธ์ ๑ ที่มีมรรคเป็นเหตุเกิดขึ้น ฯลฯ อาศัยขันธ์ ๒ ฯลฯ (๑)

สภาวธรรมที่มีมรรคเป็นอธิบดีอาศัยสภาวธรรมที่มีมรรคเป็นเหตุเกิดขึ้นเพราะ เหตุปัจจัย ได้แก่ ขันธ์ ๓ ที่มีมรรคเป็นอธิบดีอาศัยขันธ์ ๑ ที่มีมรรคเป็นเหตุเกิดขึ้น ฯลฯ อาศัยขันธ์ ๒ ฯลฯ (๒)สภาวธรรมที่มีมรรคเป็นเหตุและที่มีมรรคเป็นอธิบดีอาศัยสภาวธรรมที่มีมรรค เป็นเหตุเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย ได้แก่ ขันธ์ ๓ ที่มีมรรคเป็นเหตุและที่มีมรรคเป็น อธิบดีอาศัยขันธ์ ๑ ที่มีมรรคเป็นเหตุเกิดขึ้น ฯลฯ อาศัยขันธ์ ๒ ฯลฯ (๓)

มคฺคาธิปตึ ธมฺมํ ปฏิจฺจ มคฺคาธิปติ ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: มคฺคาธิปตึ เอกํ ขนฺธํ ปฏิจฺจ ตโย ขนฺธา ฯเปฯ เทฺว ขนฺเธ ฯเปฯ (๑ มคฺคาธิปตึ ธมฺมํ ปฏิจฺจ มคฺคารมฺมโณ ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: มคฺคาธิปตึ เอกํ ขนฺธํ ปฏิจฺจ มคฺคารมฺมณา ตโย ขนฺธา ฯเปฯ เทฺว ขนฺเธ ฯเปฯ (๒)

มคฺคาธิปตึ ธมฺมํ ปฏิจฺจ มคฺคเหตุโก ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: มคฺคาธิปตึ เอกํ ขนฺธํ ปฏิจฺจ มคฺคเหตุกา ตโย ขนฺธา ฯเปฯ เทฺว ขนฺเธ ฯเปฯ (๓)

มคฺคาธิปตึ ธมฺมํ ปฏิจฺจ มคฺคารมฺมโณ จ มคฺคาธิปติ จ ธมฺมา อุปฺปชฺชนฺติ เหตุปจฺจยา: มคฺคาธิปตึ เอกํ ขนฺธํ ปฏิจฺจ มคฺคารมฺมณา จ มคฺคาธิปตี จ ตโย ขนฺธา ฯเปฯ เทฺว ขนฺเธ ฯเปฯ (๔)

มคฺคาธิปตึ ธมฺมํ ปฏิจฺจ มคฺคเหตุโก จ มคฺคาธิปติ จ ธมฺมา อุปฺปชฺชนฺติ เหตุปจฺจยา: มคฺคาธิปตึ เอกํ ขนฺธํ ปฏิจฺจ มคฺคเหตุกา จ มคฺคาธิปตี จ ตโย ขนฺธา ฯเปฯ เทฺว ขนฺเธ ฯเปฯ (๕)

สภาวธรรมที่มีมรรคเป็นอธิบดีอาศัยสภาวธรรมที่มีมรรคเป็นอธิบดีเกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย ได้แก่ ขันธ์ ๓ อาศัยขันธ์ ๑ ที่มีมรรคเป็นอธิบดีเกิดขึ้น ฯลฯ อาศัยขันธ์ ๒ ฯลฯ (๑)

สภาวธรรมที่มีมรรคเป็นอารมณ์อาศัยสภาวธรรมที่มีมรรคเป็นอธิบดีเกิดขึ้นเพราะ เหตุปัจจัย ได้แก่ ขันธ์ ๓ ที่มีมรรคเป็นอารมณ์อาศัยขันธ์ ๑ ที่มีมรรคเป็นอธิบดี เกิดขึ้น ฯลฯ อาศัยขันธ์ ๒ ฯลฯ (๒)สภาวธรรมที่มีมรรคเป็นเหตุอาศัยสภาวธรรมที่มีมรรคเป็นอธิบดีเกิดขึ้นเพราะ เหตุปัจจัย ได้แก่ ขันธ์ ๓ ที่มีมรรคเป็นเหตุอาศัยขันธ์ ๑ ที่มีมรรคเป็นอธิบดีเกิดขึ้น ฯลฯ อาศัยขันธ์ ๒ ฯลฯ (๓)สภาวธรรมที่มีมรรคเป็นอารมณ์และที่มีมรรคเป็นอธิบดีอาศัยสภาวธรรมที่มี มรรคเป็นอธิบดีเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย ได้แก่ ขันธ์ ๓ ที่มีมรรคเป็นอารมณ์และ ที่มีมรรคเป็นอธิบดีอาศัยขันธ์ ๑ ที่มีมรรคเป็นอธิบดีเกิดขึ้น ฯลฯ อาศัยขันธ์ ๒ ฯลฯ (๔)สภาวธรรมที่มีมรรคเป็นเหตุและที่มีมรรคเป็นอธิบดีอาศัยสภาวธรรมที่มีมรรค เป็นอธิบดีเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย ได้แก่ ขันธ์ ๓ ที่มีมรรคเป็นเหตุและที่มีมรรคเป็น อธิบดีอาศัยขันธ์ ๑ ที่มีมรรคเป็นอธิบดีเกิดขึ้น ฯลฯ อาศัยขันธ์ ๒ ฯลฯ (๕)

มคฺคารมฺมณญฺจ มคฺคาธิปติญฺจ ธมฺมํ ปฏิจฺจ มคฺคารมฺมโณ ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: มคฺคารมฺมณญฺจ มคฺคาธิปติญฺจ เอกํ ขนฺธํ ปฏิจฺจ มคฺคารมฺมณา ตโย ขนฺธา ฯเปฯ เทฺว ขนฺเธ ฯเปฯ (๑)

มคฺคารมฺมณญฺจ มคฺคาธิปติญฺจ ธมฺมํ ปฏิจฺจ มคฺคาธิปติ ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: มคฺคารมฺมณญฺจ มคฺคาธิปติญฺจ เอกํ ขนฺธํ ปฏิจฺจ มคฺคาธิปตี ตโย ขนฺธา ฯเปฯ เทฺว ขนฺเธ ฯเปฯ (๒)

มคฺคารมฺมณญฺจ มคฺคาธิปติญฺจ ธมฺมํ ปฏิจฺจ มคฺคารมฺมโณ จ มคฺคาธิปติ จ ธมฺมา อุปฺปชฺชนฺติ เหตุปจฺจยา: มคฺคารมฺมณญฺจ มคฺคาธิปติญฺจ เอกํ ขนฺธํ ปฏิจฺจ มคฺคารมฺมณา จ มคฺคาธิปตี จ ตโย ขนฺธา ฯเปฯ เทฺว ขนฺเธ ฯเปฯ (๓)

สภาวธรรมที่มีมรรคเป็นอารมณ์อาศัยสภาวธรรมที่มีมรรคเป็นอารมณ์และ ที่มีมรรคเป็นอธิบดีเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย ได้แก่ ขันธ์ ๓ ที่มีมรรคเป็นอารมณ์ อาศัยขันธ์ ๑ ที่มีมรรคเป็นอารมณ์และที่มีมรรคเป็นอธิบดีเกิดขึ้น ฯลฯ อาศัย ขันธ์ ๒ ฯลฯ (๑)สภาวธรรมที่มีมรรคเป็นอธิบดีอาศัยสภาวธรรมที่มีมรรคเป็นอารมณ์และที่มี มรรคเป็นอธิบดีเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย ได้แก่ ขันธ์ ๓ ที่มีมรรคเป็นอธิบดีอาศัย ขันธ์ ๑ ที่มีมรรคเป็นอารมณ์และที่มีมรรคเป็นอธิบดีเกิดขึ้น ฯลฯ อาศัยขันธ์ ๒ ฯลฯ (๒)สภาวธรรมที่มีมรรคเป็นอารมณ์และที่มีมรรคเป็นอธิบดีอาศัยสภาวธรรมที่มี มรรคเป็นอารมณ์และที่มีมรรคเป็นอธิบดีเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย ได้แก่ ขันธ์ ๓ ที่มีมรรคเป็นอารมณ์และที่มีมรรคเป็นอธิบดีอาศัยขันธ์ ๑ ที่มีมรรคเป็นอารมณ์และ ที่มีมรรคเป็นอธิบดีเกิดขึ้น ฯลฯ อาศัยขันธ์ ๒ ฯลฯ (๓)

มคฺคเหตุกญฺจ มคฺคาธิปติญฺจ ธมฺมํ ปฏิจฺจ มคฺคเหตุโก ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: มคฺคเหตุกญฺจ มคฺคาธิปติญฺจ เอกํ ขนฺธํ ปฏิจฺจ มคฺคเหตุกา ตโย ขนฺธา ฯเปฯ เทฺว ขนฺเธ ฯเปฯ (๑) มคฺคเหตุกญฺจ มคฺคาธิปติญฺจ ธมฺมํ ปฏิจฺจ มคฺคาธิปติ ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: มคฺคเหตุกญฺจ มคฺคาธิปติญฺจ เอกํ ขนฺธํ ปฏิจฺจ มคฺคาธิปตี ตโย ขนฺธา ฯเปฯ เทฺว ขนฺเธ ฯเปฯ (๒)

มคฺคเหตุกญฺจ มคฺคาธิปติญฺจ ธมฺมํ ปฏิจฺจ มคฺคเหตุโก จ มคฺคาธิปติ จ ธมฺมา อุปฺปชฺชนฺติ เหตุปจฺจยา: มคฺคเหตุกญฺจ มคฺคาธิปติญฺจ เอกํ ขนฺธํ ปฏิจฺจ มคฺคเหตุกา จ มคฺคาธิปตี จ ตโย ขนฺธา ฯเปฯ เทฺว ขนฺเธ ฯเปฯ (๓)

สภาวธรรมที่มีมรรคเป็นเหตุอาศัยสภาวธรรมที่มีมรรคเป็นเหตุและที่มีมรรค เป็นอธิบดีเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย ได้แก่ ขันธ์ ๓ ที่มีมรรคเป็นเหตุอาศัยขันธ์ ๑ ที่มีมรรคเป็นเหตุและที่มีมรรคเป็นอธิบดีเกิดขึ้น ฯลฯ อาศัยขันธ์ ๒ ฯลฯ (๑)สภาวธรรมที่มีมรรคเป็นอธิบดีอาศัยสภาวธรรมที่มีมรรคเป็นเหตุและที่มีมรรค เป็นอธิบดีเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย ได้แก่ ขันธ์ ๓ ที่มีมรรคเป็นอธิบดีอาศัยขันธ์ ๑ ที่มีมรรคเป็นเหตุและที่มีมรรคเป็นอธิบดีเกิดขึ้น ฯลฯ อาศัยขันธ์ ๒ ฯลฯ (๒)สภาวธรรมที่มีมรรคเป็นเหตุและที่มีมรรคเป็นอธิบดีอาศัยสภาวธรรมที่มีมรรค เป็นเหตุและที่มีมรรคเป็นอธิบดีเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย ได้แก่ ขันธ์ ๓ ที่มีมรรค เป็นเหตุและที่มีมรรคเป็นอธิบดีอาศัยขันธ์ ๑ ที่มีมรรคเป็นเหตุและที่มีมรรคเป็น อธิบดีเกิดขึ้น ฯลฯ อาศัยขันธ์ ๒ ฯลฯ (๓)

อารมฺมณาทิ มคฺคารมฺมณํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ มคฺคารมฺมโณ ธมฺโม อุปฺปชฺชติ อารมฺมณปจฺจยา. อธิปติปจฺจยา. อนนฺตรปจฺจยา. สมนนฺตรปจฺจยา. สหชาตปจฺจยา. อญฺญมญฺญปจฺจยา. นิสฺสยปจฺจยา. อุปนิสฺสยปจฺจยา. ปุเรชาตปจฺจยา. อาเสวนปจฺจยา. กมฺมปจฺจยา. อาหารปจฺจยา. อินฺทฺริยปจฺจยา. ฌานปจฺจยา. มคฺคปจฺจยา. สมฺปยุตฺตปจฺจยา. วิปฺปยุตฺตปจฺจยา. อตฺถิปจฺจยา. นตฺถิปจฺจยา. วิคตปจฺจยา. อวิคตปจฺจยา. ๑. ปจฺจยานุโลม ๒. สงฺขฺยาวาร

อารัมมณปัจจัยเป็นต้น

สภาวธรรมที่มีมรรคเป็นอารมณ์อาศัยสภาวธรรมที่มีมรรคเป็นอารมณ์เกิด ขึ้นเพราะอารัมมณปัจจัย เพราะอธิปติปัจจัย เพราะอนันตรปัจจัย เพราะสมนันตรปัจจัย เพราะสหชาตปัจจัย เพราะอัญญมัญญปัจจัย เพราะนิสสยปัจจัย เพราะ อุปนิสสยปัจจัย เพราะปุเรชาตปัจจัย เพราะอาเสวนปัจจัย เพราะกัมมปัจจัย เพราะอาหารปัจจัย เพราะอินทรียปัจจัย เพราะฌานปัจจัย เพราะมัคคปัจจัย เพราะสัมปยุตตปัจจัย เพราะวิปปยุตตปัจจัย เพราะอัตถิปัจจัย เพราะนัตถิปัจจัย เพราะวิคตปัจจัย เพราะอวิคตปัจจัย

เหตุยา สตฺตรส, อารมฺมเณ, อธิปติยา, อนนฺตเร, สมนนฺตเร, สหชาเต, อญฺญมญฺเญ, นิสฺสเย, อุปนิสฺสเย, ปุเรชาเต, อาเสวเน, กมฺเม, อาหาเร, อินฺทฺริเย, ฌาเน, มคฺเค, สมฺปยุตฺเต, วิปฺปยุตฺเต, อตฺถิยา, นตฺถิยา, วิคเต, อวิคเต สตฺตรส. (เอวํ คเณตพฺพํ.) อนุโลมํ. ๒. ปจฺจยปจฺจนีย ๑. วิภงฺควาร

๑. ปัจจยานุโลม ๒. สังขยาวาร

เหตุปัจจัย มี ๑๗ วาระ

อารัมมณปัจจัย มี ๑๗ วาระ

อธิปติปัจจัย มี ๑๗ วาระ

อนันตรปัจจัย มี ๑๗ วาระ

สมนันตรปัจจัย มี ๑๗ วาระ

สหชาตปัจจัย มี ๑๗ วาระ

อัญญมัญญปัจจัย มี ๑๗ วาระ

นิสสยปัจจัย มี ๑๗ วาระ

อุปนิสสยปัจจัย มี ๑๗ วาระ

ปุเรชาตปัจจัย มี ๑๗ วาระ

อาเสวนปัจจัย มี ๑๗ วาระ

กัมมปัจจัย มี ๑๗ วาระ

อาหารปัจจัย มี ๑๗ วาระ

อินทรียปัจจัย มี ๑๗ วาระ

ฌานปัจจัย มี ๑๗ วาระ

มัคคปัจจัย มี ๑๗ วาระ

สัมปยุตตปัจจัย มี ๑๗ วาระ

วิปปยุตตปัจจัย มี ๑๗ วาระ

อัตถิปัจจัย มี ๑๗ วาระ

นัตถิปัจจัย มี ๑๗ วาระ

วิคตปัจจัย มี ๑๗ วาระ

อวิคตปัจจัย มี ๑๗ วาระ (พึงนับอย่างนี้)

อนุโลม จบ

นเหตุ มคฺคารมฺมณํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ มคฺคารมฺมโณ ธมฺโม อุปฺปชฺชติ นเหตุปจฺจยา: อเหตุกํ มคฺคารมฺมณํ เอกํ ขนฺธํ ปฏิจฺจ ตโย ขนฺธา ฯเปฯ เทฺว ขนฺเธ ฯเปฯ (๑)

๒. ปัจจยปัจจนียะ ๑. วิภังควาร

นเหตุปัจจัย

สภาวธรรมที่มีมรรคเป็นอารมณ์อาศัยสภาวธรรมที่มีมรรคเป็นอารมณ์เกิด ขึ้นเพราะนเหตุปัจจัย ได้แก่ ขันธ์ ๓ อาศัยขันธ์ ๑ ที่เป็นอเหตุกะซึ่งมีมรรคเป็น อารมณ์เกิดขึ้น ฯลฯ อาศัยขันธ์ ๒ ฯลฯ (๑)

นอธิปติ มคฺคารมฺมณํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ มคฺคารมฺมโณ ธมฺโม อุปฺปชฺชติ นอธิปติปจฺจยา: มคฺคารมฺมณํ เอกํ ขนฺธํ ปฏิจฺจ ตโย ขนฺธา ฯเปฯ เทฺว ขนฺเธ ฯเปฯ (๑)

มคฺคารมฺมณํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ มคฺคาธิปติ ธมฺโม อุปฺปชฺชติ นอธิปติปจฺจยา: มคฺคารมฺมณํ เอกํ ขนฺธํ ปฏิจฺจ มคฺคาธิปตี ตโย ขนฺธา ฯเปฯ เทฺว ขนฺเธ ฯเปฯ (๒)

มคฺคารมฺมณํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ มคฺคารมฺมโณ จ มคฺคาธิปติ จ ธมฺมา อุปฺปชฺชนฺติ นอธิปติปจฺจยา: มคฺคารมฺมณํ เอกํ ขนฺธํ ปฏิจฺจ มคฺคารมฺมณา จ มคฺคาธิปตี จ ตโย ขนฺธา ฯเปฯ เทฺว ขนฺเธ ฯเปฯ (๓)

นอธิปติปัจจัย

สภาวธรรมที่มีมรรคเป็นอารมณ์อาศัยสภาวธรรมที่มีมรรคเป็นอารมณ์ เกิดขึ้นเพราะนอธิปติปัจจัย ได้แก่ ขันธ์ ๓ อาศัยขันธ์ ๑ ที่มีมรรคเป็นอารมณ์ เกิดขึ้น ฯลฯ อาศัยขันธ์ ๒ ฯลฯ (๑)

สภาวธรรมที่มีมรรคเป็นอธิบดีอาศัยสภาวธรรมที่มีมรรคเป็นอารมณ์เกิดขึ้น เพราะนอธิปติปัจจัย ได้แก่ ขันธ์ ๓ ที่มีมรรคเป็นอธิบดีอาศัยขันธ์ ๑ ที่มีมรรค เป็นอารมณ์เกิดขึ้น ฯลฯ อาศัยขันธ์ ๒ ฯลฯ (๒)สภาวธรรมที่มีมรรคเป็นอารมณ์และที่มีมรรคเป็นอธิบดีอาศัยสภาวธรรมที่มี มรรคเป็นอารมณ์เกิดขึ้นเพราะนอธิปติปัจจัย ได้แก่ ขันธ์ ๓ ที่มีมรรคเป็นอารมณ์ และที่มีมรรคเป็นอธิบดีอาศัยขันธ์ ๑ ที่มีมรรคเป็นอารมณ์เกิดขึ้น ฯลฯ อาศัย ขันธ์ ๒ ฯลฯ (๓)

มคฺคเหตุกํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ มคฺคเหตุโก ธมฺโม อุปฺปชฺชติ นอธิปติปจฺจยา: มคฺคเหตุเก ขนฺเธ ปฏิจฺจ มคฺคเหตุกา อธิปติ. (๑)

มคฺคเหตุกํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ มคฺคาธิปติ ธมฺโม อุปฺปชฺชติ นอธิปติปจฺจยา: มคฺคเหตุเก ขนฺเธ ปฏิจฺจ มคฺคาธิปติ อธิปติ. (๒)

มคฺคเหตุกํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ มคฺคเหตุโก จ มคฺคาธิปติ จ ธมฺมา อุปฺปชฺชนฺติ นอธิปติปจฺจยา: มคฺคเหตุเก ขนฺเธ ปฏิจฺจ มคฺคเหตุโก จ มคฺคาธิปติ จ อธิปติ. (๓)

สภาวธรรมที่มีมรรคเป็นเหตุอาศัยสภาวธรรมที่มีมรรคเป็นเหตุเกิดขึ้น เพราะนอธิปติปัจจัย ได้แก่ อธิบดีธรรมที่มีมรรคเป็นเหตุอาศัยขันธ์ที่มีมรรคเป็น เหตุเกิดขึ้น (๑)สภาวธรรมที่มีมรรคเป็นอธิบดีอาศัยสภาวธรรมที่มีมรรคเป็นเหตุเกิดขึ้นเพราะ นอธิปติปัจจัย ได้แก่ อธิบดีธรรมที่มีมรรคเป็นอธิบดีอาศัยขันธ์ที่มีมรรคเป็นเหตุ เกิดขึ้น (๒)สภาวธรรมที่มีมรรคเป็นเหตุและที่มีมรรคเป็นอธิบดีอาศัยสภาวธรรมที่มีมรรค เป็นเหตุเกิดขึ้นเพราะนอธิปติปัจจัย ได้แก่ อธิบดีธรรมที่มีมรรคเป็นเหตุและที่มีมรรค เป็นอธิบดีอาศัยขันธ์ที่มีมรรคเป็นเหตุเกิดขึ้น (๓)

มคฺคาธิปตึ ธมฺมํ ปฏิจฺจ มคฺคาธิปติ ธมฺโม อุปฺปชฺชติ นอธิปติปจฺจยา: มคฺคาธิปตี ขนฺเธ ปฏิจฺจ มคฺคาธิปติ อธิปติ. มคฺคาธิปตึ เอกํ ขนฺธํ ปฏิจฺจ ตโย ขนฺธา ฯเปฯ เทฺว ขนฺเธ ฯเปฯ (๑)

มคฺคาธิปตึ ธมฺมํ ปฏิจฺจ มคฺคารมฺมโณ ธมฺโม อุปฺปชฺชติ นอธิปติปจฺจยา: มคฺคาธิปตึ เอกํ ขนฺธํ ปฏิจฺจ มคฺคารมฺมณา ตโย ขนฺธา ฯเปฯ เทฺว ขนฺเธ ฯเปฯ (๒)

มคฺคาธิปตึ ธมฺมํ ปฏิจฺจ มคฺคเหตุโก ธมฺโม อุปฺปชฺชติ นอธิปติปจฺจยา: มคฺคาธิปตี ขนฺเธ ปฏิจฺจ มคฺคเหตุโก อธิปติ. (๓)

มคฺคาธิปตึ ธมฺมํ ปฏิจฺจ มคฺคารมฺมโณ จ มคฺคาธิปติ จ ธมฺมา อุปฺปชฺชนฺติ นอธิปติปจฺจยา: มคฺคาธิปตึ เอกํ ขนฺธํ ปฏิจฺจ มคฺคารมฺมณา จ มคฺคาธิปตี จ ตโย ขนฺธา ฯเปฯ เทฺว ขนฺเธ ฯเปฯ (๔) มคฺคาธิปตึ ธมฺมํ ปฏิจฺจ มคฺคเหตุโก จ มคฺคาธิปติ จ ธมฺมา อุปฺปชฺชนฺติ นอธิปติปจฺจยา: มคฺคาธิปตี ขนฺเธ ปฏิจฺจ มคฺคเหตุโก จ มคฺคาธิปติ จ อธิปติ. (๕)

สภาวธรรมที่มีมรรคเป็นอธิบดีอาศัยสภาวธรรมที่มีมรรคเป็นอธิบดีเกิดขึ้น เพราะนอธิปติปัจจัย ได้แก่ อธิบดีธรรมที่มีมรรคเป็นอธิบดีอาศัยขันธ์ที่มีมรรคเป็น อธิบดีเกิดขึ้น ขันธ์ ๓ อาศัยขันธ์ ๑ ที่มีมรรคเป็นอธิบดีเกิดขึ้น ฯลฯ อาศัย ขันธ์ ๒ ฯลฯ (๑)สภาวธรรมที่มีมรรคเป็นอารมณ์อาศัยสภาวธรรมที่มีมรรคเป็นอธิบดีเกิดขึ้นเพราะ นอธิปติปัจจัย ได้แก่ ขันธ์ ๓ ที่มีมรรคเป็นอารมณ์อาศัยขันธ์ ๑ ที่มีมรรคเป็น อธิบดีเกิดขึ้น ฯลฯ อาศัยขันธ์ ๒ ฯลฯ (๒)สภาวธรรมที่มีมรรคเป็นเหตุอาศัยสภาวธรรมที่มีมรรคเป็นอธิบดีเกิดขึ้นเพราะ นอธิปติปัจจัย ได้แก่ อธิบดีธรรมที่มีมรรคเป็นเหตุอาศัยขันธ์ที่มีมรรคเป็นอธิบดี เกิดขึ้น (๓)

สภาวธรรมที่มีมรรคเป็นอารมณ์และที่มีมรรคเป็นอธิบดีอาศัยสภาวธรรมที่มี มรรคเป็นอธิบดีเกิดขึ้นเพราะนอธิปติปัจจัย ได้แก่ ขันธ์ ๓ ที่มีมรรคเป็นอารมณ์ และที่มีมรรคเป็นอธิบดีอาศัยขันธ์ ๑ ที่มีมรรคเป็นอธิบดีเกิดขึ้น ฯลฯ อาศัย ขันธ์ ๒ ฯลฯ (๔)สภาวธรรมที่มีมรรคเป็นเหตุและที่มีมรรคเป็นอธิบดีอาศัยสภาวธรรมที่มีมรรค เป็นอธิบดีเกิดขึ้นเพราะนอธิปติปัจจัย ได้แก่ อธิบดีธรรมที่มีมรรคเป็นเหตุและที่มี มรรคเป็นอธิบดีอาศัยขันธ์ที่มีมรรคเป็นอธิบดีเกิดขึ้น (๕)

มคฺคารมฺมณญฺจ มคฺคาธิปติญฺจ ธมฺมํ ปฏิจฺจ มคฺคารมฺมโณ ธมฺโม อุปฺปชฺชติ นอธิปติปจฺจยา: มคฺคารมฺมณญฺจ มคฺคาธิปติญฺจ เอกํ ขนฺธํ ปฏิจฺจ มคฺคารมฺมณา ตโย ขนฺธา ฯเปฯ เทฺว ขนฺเธ ฯเปฯ (๑)

มคฺคารมฺมณญฺจ มคฺคาธิปติญฺจ ธมฺมํ ปฏิจฺจ มคฺคาธิปติ ธมฺโม อุปฺปชฺชติ นอธิปติปจฺจยา: มคฺคารมฺมณญฺจ มคฺคาธิปติญฺจ เอกํ ขนฺธํ ปฏิจฺจ มคฺคาธิปตี ตโย ขนฺธา ฯเปฯ เทฺว ขนฺเธ ฯเปฯ (๒)

มคฺคารมฺมณญฺจ มคฺคาธิปติญฺจ ธมฺมํ ปฏิจฺจ มคฺคารมฺมโณ จ มคฺคาธิปติ จ ธมฺมา อุปฺปชฺชนฺติ นอธิปติปจฺจยา: มคฺคารมฺมณญฺจ มคฺคาธิปติญฺจ เอกํ ขนฺธํ ปฏิจฺจ มคฺคารมฺมณา จ มคฺคาธิปตี จ ตโย ขนฺธา ฯเปฯ เทฺว ขนฺเธ ฯเปฯ (๓)

สภาวธรรมที่มีมรรคเป็นอารมณ์อาศัยสภาวธรรมที่มีมรรคเป็นอารมณ์ และที่มีมรรคเป็นอธิบดีเกิดขึ้นเพราะนอธิปติปัจจัย ได้แก่ ขันธ์ ๓ ที่มีมรรคเป็น อารมณ์อาศัยขันธ์ ๑ ที่มีมรรคเป็นอารมณ์และที่มีมรรคเป็นอธิบดีเกิดขึ้น ฯลฯ อาศัยขันธ์ ๒ ฯลฯ (๑)สภาวธรรมที่มีมรรคเป็นอธิบดีอาศัยสภาวธรรมที่มีมรรคเป็นอารมณ์และที่มี มรรคเป็นอธิบดีเกิดขึ้นเพราะนอธิปติปัจจัย ได้แก่ ขันธ์ ๓ ที่มีมรรคเป็นอธิบดีอาศัย ขันธ์ ๑ ที่มีมรรคเป็นอารมณ์และที่มีมรรคเป็นอธิบดีเกิดขึ้น ฯลฯ อาศัยขันธ์ ๒ ฯลฯ (๒)สภาวธรรมที่มีมรรคเป็นอารมณ์และที่มีมรรคเป็นอธิบดีอาศัยสภาวธรรมที่มี มรรคเป็นอารมณ์และที่มีมรรคเป็นอธิบดีเกิดขึ้นเพราะนอธิปติปัจจัย ได้แก่ ขันธ์ ๓ ที่มีมรรคเป็นอารมณ์และที่มีมรรคเป็นอธิบดีอาศัยขันธ์ ๑ ที่มีมรรคเป็นอารมณ์และ ที่มีมรรคเป็นอธิบดีเกิดขึ้น ฯลฯ อาศัยขันธ์ ๒ ฯลฯ (๓)

มคฺคเหตุกญฺจ มคฺคาธิปติญฺจ ธมฺมํ ปฏิจฺจ มคฺคเหตุโก ธมฺโม อุปฺปชฺชติ นอธิปติปจฺจยา: มคฺคเหตุเก จ มคฺคาธิปตี จ ขนฺเธ ปฏิจฺจ มคฺคเหตุโก อธิปติ. (๑)

มคฺคเหตุกญฺจ มคฺคาธิปติญฺจ ธมฺมํ ปฏิจฺจ มคฺคาธิปติ ธมฺโม อุปฺปชฺชติ นอธิปติปจฺจยา: มคฺคเหตุเก จ มคฺคาธิปตี จ ขนฺเธ ปฏิจฺจ มคฺคาธิปติ อธิปติ. (๒)

มคฺคเหตุกญฺจ มคฺคาธิปติญฺจ ธมฺมํ ปฏิจฺจ มคฺคเหตุโก จ มคฺคาธิปติ จ ธมฺมา อุปฺปชฺชนฺติ นอธิปติปจฺจยา: มคฺคเหตุเก จ มคฺคาธิปตี จ ขนฺเธ ปฏิจฺจ มคฺคเหตุโก จ มคฺคาธิปติ จ อธิปติ. (๓)

สภาวธรรมที่มีมรรคเป็นเหตุอาศัยสภาวธรรมที่มีมรรคเป็นเหตุและที่มี มรรคเป็นอธิบดีเกิดขึ้นเพราะนอธิปติปัจจัย ได้แก่ อธิบดีธรรมที่มีมรรคเป็นเหตุ อาศัยขันธ์ที่มีมรรคเป็นเหตุและที่มีมรรคเป็นอธิบดีเกิดขึ้น (๑)สภาวธรรมที่มีมรรคเป็นอธิบดีอาศัยสภาวธรรมที่มีมรรคเป็นเหตุและที่มี มรรคเป็นอธิบดีเกิดขึ้นเพราะนอธิปติปัจจัย ได้แก่ อธิบดีธรรมที่มีมรรคเป็นอธิบดี อาศัยขันธ์ที่มีมรรคเป็นเหตุและที่มีมรรคเป็นอธิบดีเกิดขึ้น (๒)สภาวธรรมที่มีมรรคเป็นเหตุและที่มีมรรคเป็นอธิบดีอาศัยสภาวธรรมที่มีมรรค เป็นเหตุและที่มีมรรคเป็นอธิบดีเกิดขึ้นเพราะนอธิปติปัจจัย ได้แก่ อธิบดีธรรมที่มี มรรคเป็นเหตุและที่มีมรรคเป็นอธิบดีอาศัยขันธ์ที่มีมรรคเป็นเหตุและที่มีมรรคเป็น อธิบดีเกิดขึ้น (๓)

นปุเรชาตาทิ มคฺคารมฺมณํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ มคฺคารมฺมโณ ธมฺโม อุปฺปชฺชติ นปุเรชาตปจฺจยา. นปจฺฉาชาตปจฺจยา. (ปริปุณฺณา เทฺวปิ.)

นปุเรชาตปัจจัยเป็นต้น

สภาวธรรมที่มีมรรคเป็นอารมณ์อาศัยสภาวธรรมที่มีมรรคเป็นอารมณ์เกิด ขึ้นเพราะนปุเรชาตปัจจัย เพราะนปัจฉาชาตปัจจัย (พึงทำให้บริบูรณ์ทั้ง ๒ วาระ)

นอาเสวน มคฺคารมฺมณํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ มคฺคารมฺมโณ ธมฺโม อุปฺปชฺชติ นอาเสวนปจฺจยา: มคฺคารมฺมณํ เอกํ ขนฺธํ ปฏิจฺจ ตโย ขนฺธา ฯเปฯ เทฺว ขนฺเธ ฯเปฯ (๑)

มคฺคารมฺมณํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ มคฺคาธิปติ ธมฺโม อุปฺปชฺชติ นอาเสวนปจฺจยา: มคฺคารมฺมณํ เอกํ ขนฺธํ ปฏิจฺจ มคฺคาธิปตี ตโย ขนฺธา ฯเปฯ เทฺว ขนฺเธ ฯเปฯ (๒)

มคฺคารมฺมณํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ มคฺคารมฺมโณ จ มคฺคาธิปติ จ ธมฺมา อุปฺปชฺชนฺติ นอาเสวนปจฺจยา: มคฺคารมฺมณํ เอกํ ขนฺธํ ปฏิจฺจ มคฺคารมฺมณา จ มคฺคาธิปตี จ ตโย ขนฺธา ฯเปฯ เทฺว ขนฺเธ ฯเปฯ (๓)

นอาเสวนปัจจัย

สภาวธรรมที่มีมรรคเป็นอารมณ์อาศัยสภาวธรรมที่มีมรรคเป็นอารมณ์ เกิดขึ้นเพราะนอาเสวนปัจจัย ได้แก่ ขันธ์ ๓ อาศัยขันธ์ ๑ ที่มีมรรคเป็น อารมณ์เกิดขึ้น ฯลฯ อาศัยขันธ์ ๒ ฯลฯ (๑)

สภาวธรรมที่มีมรรคเป็นอธิบดีอาศัยสภาวธรรมที่มีมรรคเป็นอารมณ์เกิดขึ้น เพราะนอาเสวนปัจจัย ได้แก่ ขันธ์ ๓ ที่มีมรรคเป็นอธิบดีอาศัยขันธ์ ๑ ที่มี มรรคเป็นอารมณ์เกิดขึ้น ฯลฯ อาศัยขันธ์ ๒ ฯลฯ (๒)สภาวธรรมที่มีมรรคเป็นอารมณ์และที่มีมรรคเป็นอธิบดีอาศัยสภาวธรรมที่มี มรรคเป็นอารมณ์เกิดขึ้นเพราะนอาเสวนปัจจัย ได้แก่ ขันธ์ ๓ ที่มีมรรคเป็นอารมณ์ และที่มีมรรคเป็นอธิบดีอาศัยขันธ์ ๑ ที่มีมรรคเป็นอารมณ์เกิดขึ้น ฯลฯ อาศัย ขันธ์ ๒ ฯลฯ (๓)

มคฺคาธิปตึ ธมฺมํ ปฏิจฺจ มคฺคาธิปติ ธมฺโม อุปฺปชฺชติ นอาเสวนปจฺจยา: มคฺคาธิปตึ เอกํ ขนฺธํ ปฏิจฺจ ตโย ขนฺธา ฯเปฯ เทฺว ขนฺเธ ฯเปฯ (๑)

มคฺคาธิปตึ ธมฺมํ ปฏิจฺจ มคฺคารมฺมโณ ธมฺโม อุปฺปชฺชติ นอาเสวนปจฺจยา: มคฺคาธิปตึ เอกํ ขนฺธํ ปฏิจฺจ มคฺคารมฺมณา ตโย ขนฺธา ฯเปฯ เทฺว ขนฺเธ ฯเปฯ (๒)

มคฺคาธิปตึ ธมฺมํ ปฏิจฺจ มคฺคารมฺมโณ จ มคฺคาธิปติ จ ธมฺมา อุปฺปชฺชนฺติ นอาเสวนปจฺจยา: มคฺคาธิปตึ เอกํ ขนฺธํ ปฏิจฺจ มคฺคารมฺมณา จ มคฺคาธิปตี จ ตโย ขนฺธา ฯเปฯ เทฺว ขนฺเธ ฯเปฯ (๓)

สภาวธรรมที่มีมรรคเป็นอธิบดีอาศัยสภาวธรรมที่มีมรรคเป็นอธิบดี เกิดขึ้นเพราะนอาเสวนปัจจัย ได้แก่ ขันธ์ ๓ อาศัยขันธ์ ๑ ที่มีมรรคเป็นอธิบดีเกิดขึ้น ฯลฯ อาศัยขันธ์ ๒ ฯลฯ (๑)

สภาวธรรมที่มีมรรคเป็นอารมณ์อาศัยสภาวธรรมที่มีมรรคเป็นอธิบดีเกิดขึ้นเพราะ นอาเสวนปัจจัย ได้แก่ ขันธ์ ๓ ที่มีมรรคเป็นอารมณ์อาศัยขันธ์ ๑ ที่มีมรรคเป็น อธิบดีเกิดขึ้น ฯลฯ อาศัยขันธ์ ๒ ฯลฯ (๒)สภาวธรรมที่มีมรรคเป็นอารมณ์และที่มีมรรคเป็นอธิบดีอาศัยสภาวธรรมที่มี มรรคเป็นอธิบดีเกิดขึ้นเพราะนอาเสวนปัจจัย ได้แก่ ขันธ์ ๓ ที่มีมรรคเป็นอารมณ์ และที่มีมรรคเป็นอธิบดีอาศัยขันธ์ ๑ ที่มีมรรคเป็นอธิบดีเกิดขึ้น ฯลฯ อาศัย ขันธ์ ๒ ฯลฯ (๓)

มคฺคารมฺมณญฺจ มคฺคาธิปติญฺจ ธมฺมํ ปฏิจฺจ มคฺคารมฺมโณ ธมฺโม อุปฺปชฺชติ นอาเสวนปจฺจยา: มคฺคารมฺมณญฺจ มคฺคาธิปติญฺจ เอกํ ขนฺธํ ปฏิจฺจ มคฺคารมฺมณา ตโย ขนฺธา ฯเปฯ เทฺว ขนฺเธ ฯเปฯ (๑)

มคฺคารมฺมณญฺจ มคฺคาธิปติญฺจ ธมฺมํ ปฏิจฺจ มคฺคาธิปติ ธมฺโม อุปฺปชฺชติ นอาเสวนปจฺจยา: มคฺคารมฺมณญฺจ มคฺคาธิปติญฺจ เอกํ ขนฺธํ ปฏิจฺจ มคฺคาธิปตี ตโย ขนฺธา ฯเปฯ เทฺว ขนฺเธ ฯเปฯ (๒) มคฺคารมฺมณญฺจ มคฺคาธิปติญฺจ ธมฺมํ ปฏิจฺจ มคฺคารมฺมโณ จ มคฺคาธิปติ จ ธมฺมา อุปฺปชฺชนฺติ นอาเสวนปจฺจยา: มคฺคารมฺมณญฺจ มคฺคาธิปติญฺจ เอกํ ขนฺธํ ปฏิจฺจ มคฺคารมฺมณา จ มคฺคาธิปตี จ ตโย ขนฺธา ฯเปฯ เทฺว ขนฺเธ ฯเปฯ (๓)

สภาวธรรมที่มีมรรคเป็นอารมณ์อาศัยสภาวธรรมที่มีมรรคเป็นอารมณ์ และที่มีมรรคเป็นอธิบดีเกิดขึ้นเพราะนอาเสวนปัจจัย ได้แก่ ขันธ์ ๓ ที่มีมรรค เป็นอารมณ์อาศัยขันธ์ ๑ ที่มีมรรคเป็นอารมณ์และที่มีมรรคเป็นอธิบดีเกิดขึ้น ฯลฯ อาศัยขันธ์ ๒ ฯลฯ (๑)สภาวธรรมที่มีมรรคเป็นอธิบดีอาศัยสภาวธรรมที่มีมรรคเป็นอารมณ์และที่มี มรรคเป็นอธิบดีเกิดขึ้นเพราะนอาเสวนปัจจัย ได้แก่ ขันธ์ ๓ ที่มีมรรคเป็นอธิบดี อาศัยขันธ์ ๑ ที่มีมรรคเป็นอารมณ์และที่มีมรรคเป็นอธิบดีเกิดขึ้น ฯลฯ อาศัย ขันธ์ ๒ ฯลฯ (๒)สภาวธรรมที่มีมรรคเป็นอารมณ์และที่มีมรรคเป็นอธิบดีอาศัยสภาวธรรมที่มี มรรคเป็นอารมณ์และที่มีมรรคเป็นอธิบดีเกิดขึ้นเพราะนอาเสวนปัจจัย ได้แก่ ขันธ์ ๓ ที่มีมรรคเป็นอารมณ์และที่มีมรรคเป็นอธิบดีอาศัยขันธ์ ๑ ที่มีมรรคเป็นอารมณ์และ ที่มีมรรคเป็นอธิบดีเกิดขึ้น ฯลฯ อาศัยขันธ์ ๒ ฯลฯ (๓)

นกมฺม มคฺคารมฺมณํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ มคฺคารมฺมโณ ธมฺโม อุปฺปชฺชติ นกมฺมปจฺจยา: มคฺคารมฺมเณ ขนฺเธ ปฏิจฺจ มคฺคารมฺมณา เจตนา. (๑)

มคฺคารมฺมณํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ มคฺคาธิปติ ธมฺโม อุปฺปชฺชติ นกมฺมปจฺจยา: มคฺคารมฺมเณ ขนฺเธ ปฏิจฺจ มคฺคาธิปติ เจตนา. (๒)

มคฺคารมฺมณํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ มคฺคารมฺมโณ จ มคฺคาธิปติ จ ธมฺมา อุปฺปชฺชนฺติ นกมฺมปจฺจยา: มคฺคารมฺมเณ ขนฺเธ ปฏิจฺจ มคฺคารมฺมณา จ มคฺคาธิปติ จ เจตนา. (๓)

นกัมมปัจจัย

สภาวธรรมที่มีมรรคเป็นอารมณ์อาศัยสภาวธรรมที่มีมรรคเป็นอารมณ์ เกิดขึ้นเพราะนกัมมปัจจัย ได้แก่ เจตนาที่มีมรรคเป็นอารมณ์อาศัยขันธ์ที่มีมรรค เป็นอารมณ์เกิดขึ้น (๑)

สภาวธรรมที่มีมรรคเป็นอธิบดีอาศัยสภาวธรรมที่มีมรรคเป็นอารมณ์เกิดขึ้นเพราะ นกัมมปัจจัย ได้แก่ เจตนาที่มีมรรคเป็นอธิบดีอาศัยขันธ์ที่มีมรรคเป็นอารมณ์ เกิดขึ้น (๒)สภาวธรรมที่มีมรรคเป็นอารมณ์และที่มีมรรคเป็นอธิบดีอาศัยสภาวธรรมที่มี มรรคเป็นอารมณ์เกิดขึ้นเพราะนกัมมปัจจัย ได้แก่ เจตนาที่มีมรรคเป็นอารมณ์ และที่มีมรรคเป็นอธิบดีอาศัยขันธ์ที่มีมรรคเป็นอารมณ์เกิดขึ้น (๓)

มคฺคเหตุกํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ มคฺคเหตุโก ธมฺโม อุปฺปชฺชติ นกมฺมปจฺจยา: มคฺคเหตุเก ขนฺเธ ปฏิจฺจ มคฺคเหตุกา เจตนา. (๑)

มคฺคเหตุกํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ มคฺคาธิปติ ธมฺโม อุปฺปชฺชติ นกมฺมปจฺจยา. มคฺคเหตุเก ขนฺเธ ปฏิจฺจ มคฺคาธิปติ เจตนา. (๒)

มคฺคเหตุกํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ มคฺคเหตุโก จ มคฺคาธิปติ จ ธมฺมา อุปฺปชฺชนฺติ นกมฺมปจฺจยา. มคฺคเหตุเก ขนฺเธ ปฏิจฺจ มคฺคเหตุโก จ มคฺคาธิปติ จ เจตนา. (๓)

สภาวธรรมที่มีมรรคเป็นเหตุอาศัยสภาวธรรมที่มีมรรคเป็นเหตุเกิด ขึ้นเพราะนกัมมปัจจัย ได้แก่ เจตนาที่มีมรรคเป็นเหตุอาศัยขันธ์ที่มีมรรคเป็นเหตุ เกิดขึ้น (๑)สภาวธรรมที่มีมรรคเป็นอธิบดีอาศัยสภาวธรรมที่มีมรรคเป็นเหตุเกิดขึ้นเพราะ นกัมมปัจจัย ได้แก่ เจตนาที่มีมรรคเป็นอธิบดีอาศัยขันธ์ที่มีมรรคเป็นเหตุเกิด ขึ้น (๒)สภาวธรรมที่มีมรรคเป็นเหตุและที่มีมรรคเป็นอธิบดีอาศัยสภาวธรรมที่มี มรรคเป็นเหตุเกิดขึ้นเพราะนกัมมปัจจัย ได้แก่ เจตนาที่มีมรรคเป็นเหตุและที่มี มรรคเป็นอธิบดีอาศัยขันธ์ที่มีมรรคเป็นเหตุเกิดขึ้น (๓)

มคฺคาธิปตึ ธมฺมํ ปฏิจฺจ มคฺคาธิปติ ธมฺโม อุปฺปชฺชติ นกมฺมปจฺจยา. มคฺคาธิปตี ขนฺเธ ปฏิจฺจ มคฺคาธิปติ เจตนา (ปญฺจ ปญฺหา).

มคฺคารมฺมณญฺจ มคฺคาธิปติญฺจ ธมฺมํ ปฏิจฺจ มคฺคารมฺมโณ ธมฺโม อุปฺปชฺชติ นกมฺมปจฺจยา. (ปฐมฆฏเน ตีณิ.)

มคฺคเหตุกญฺจ มคฺคาธิปติญฺจ ธมฺมํ ปฏิจฺจ มคฺคเหตุโก ธมฺโม อุปฺปชฺชติ นกมฺมปจฺจยา. (ทุติยฆฏเน ตีณิ ปญฺหา.)

สภาวธรรมที่มีมรรคเป็นอธิบดีอาศัยสภาวธรรมที่มีมรรคเป็นอธิบดีเกิด ขึ้นเพราะนกัมมปัจจัย ได้แก่ เจตนาที่มีมรรคเป็นอธิบดีอาศัยขันธ์ที่มีมรรคเป็น อธิบดีเกิดขึ้น (มี ๕ วาระ)สภาวธรรมที่มีมรรคเป็นอารมณ์อาศัยสภาวธรรมที่มีมรรคเป็นอารมณ์และที่มี มรรคเป็นอธิบดีเกิดขึ้นเพราะนกัมมปัจจัย (ฆฏนาที่ ๑ มี ๓ วาระ)สภาวธรรมที่มีมรรคเป็นเหตุอาศัยสภาวธรรมที่มีมรรคเป็นเหตุและที่มีมรรค เป็นอธิบดีเกิดขึ้นเพราะนกัมมปัจจัย (ฆฏนาที่ ๒ มี ๓ วาระ)

นวิปาก มคฺคารมฺมณํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ มคฺคารมฺมโณ ธมฺโม อุปฺปชฺชติ นวิปากปจฺจยา. (ปริปุณฺณํ.)

นวิปากปัจจัย

สภาวธรรมที่มีมรรคเป็นอารมณ์อาศัยสภาวธรรมที่มีมรรคเป็นอารมณ์ เกิดขึ้นเพราะนวิปากปัจจัย (พึงทำให้บริบูรณ์)

นมคฺค มคฺคารมฺมณํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ มคฺคารมฺมโณ ธมฺโม อุปฺปชฺชติ นมคฺคปจฺจยา. อเหตุกํ มคฺคารมฺมณํ เอกํ ขนฺธํ ปฏิจฺจ ตโย ขนฺธา ฯเปฯ เทฺว ขนฺเธ ฯเปฯ (๑)

นมัคคปัจจัย

สภาวธรรมที่มีมรรคเป็นอารมณ์อาศัยสภาวธรรมที่มีมรรคเป็นอารมณ์ เกิดขึ้นเพราะนมัคคปัจจัย ได้แก่ ขันธ์ ๓ อาศัยขันธ์ ๑ ที่เป็นอเหตุกะซึ่งมี มรรคเป็นอารมณ์เกิดขึ้น ฯลฯ อาศัยขันธ์ ๒ ฯลฯ (๑)

นวิปฺปยุตฺต มคฺคารมฺมณํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ มคฺคารมฺมโณ ธมฺโม อุปฺปชฺชติ นวิปฺปยุตฺตปจฺจยา. (ปริปุณฺณํ. อรูปนฺติ นิยาเมตพฺพํ.) ๒. ปจฺจยปจฺจนีย ๒. สงฺขฺยาวาร

นวิปปยุตตปัจจัย

สภาวธรรมที่มีมรรคเป็นอารมณ์อาศัยสภาวธรรมที่มีมรรคเป็นอารมณ์ เกิดขึ้นเพราะนวิปปยุตตปัจจัย (พึงทำให้บริบูรณ์ พึงกําหนดแน่นอนว่าเป็นอรูป)

นเหตุยา เอกํ, นอธิปติยา สตฺตรส, นปุเรชาเต สตฺตรสล นปจฺฉาชาเต สตฺตรส, นอาเสวเน นว, นกมฺเม สตฺตรส, นวิปาเก สตฺตรส, นมคฺเค เอกํ, นวิปฺปยุตฺเต สตฺตรส. (เอวํ คเณตพฺพํ.) ปจฺจนียํ.

๒. ปัจจยปัจจนียะ ๒. สังขยาวาร

นเหตุปัจจัย มี ๑ วาระ

นอธิปติปัจจัย มี ๑๗ วาระ

นปุเรชาตปัจจัย มี ๑๗ วาระ

นปัจฉาชาตปัจจัย มี ๑๗ วาระ

นอาเสวนปัจจัย มี ๙ วาระ

นกัมมปัจจัย มี ๑๗ วาระ

นวิปากปัจจัย มี ๑๗ วาระ

นมัคคปัจจัย มี ๑ วาระ

นวิปปยุตตปัจจัย มี ๑๗ วาระ (พึงนับอย่างนี้)

ปัจจนียะ จบ

๓. ปจฺจยานุโลมปจฺจนีย เหตุทุก เหตุปจฺจยา นอธิปติยา สตฺตรส, นปุเรชาเต สตฺตรสล นปจฺฉาชาเต สตฺตรส, นอาเสวเน นว, นกมฺเม สตฺตรส, นวิปาเก, นวิปฺปยุตฺเต สตฺตรส. (เอวํ คเณตพฺพํ.) อนุโลมปจฺจนียํ.

๓. ปัจจยานุโลมปัจจนียะ

เหตุทุกนัย

นอธิปติปัจจัย กับเหตุปัจจัย มี ๑๗ วาระ

นปุเรชาตปัจจัย ” มี ๑๗ วาระ

นปัจฉาชาตปัจจัย ” มี ๑๗ วาระ

นอาเสวนปัจจัย ” มี ๙ วาระ

นกัมมปัจจัย ” มี ๑๗ วาระ

นวิปากปัจจัย ” มี ๑๗ วาระ

นวิปปยุตตปัจจัย ” มี ๑๗ วาระ (พึงนับอย่างนี้)

อนุโลมปัจจนียะ จบ

๔. ปจฺจยปจฺจนียานุโลม นเหตุทุก นเหตุปจฺจยา อารมฺมเณ เอกํ, อนนฺตเร เอกํ, สมนนฺตเร เอกํ ฯเปฯ ฌาเน, สมฺปยุตฺเต, วิปฺปยุตฺเต, อตฺถิยา, นตฺถิยา, วิคเต, อวิคเต เอกํ. (เอวํ คเณตพฺพํ.) ปจฺจยานุโลมํ. ปฏิจฺจวาโร นิฏฺฐิโต.

(สหชาตวาโรปิ ปจฺจยวาโรปิ นิสฺสยวาโรปิ สํสฏฺฐวาโรปิ สมฺปยุตฺตวาโรปิ ปฏิจฺจวารสทิโส.) ๑๖. มคฺคารมฺมณตฺติก ๗. ปญฺหาวาร ๑. ปจฺจยานุโลม ๑. วิภงฺควาร

๔. ปัจจยปัจจนียานุโลม

นเหตุทุกนัย

อารัมมณปัจจัย กับนเหตุปัจจัย มี ๑ วาระ

อนันตรปัจจัย ” มี ๑ วาระ

สมนันตรปัจจัย ” มี ๑ วาระ ฯลฯ

ฌานปัจจัย ” มี ๑ วาระ

สัมปยุตตปัจจัย ” มี ๑ วาระ

วิปปยุตตปัจจัย ” มี ๑ วาระ

อัตถิปัจจัย ” มี ๑ วาระ

นัตถิปัจจัย ” มี ๑ วาระ

วิคตปัจจัย ” มี ๑ วาระ

อวิคตปัจจัย ” มี ๑ วาระ (พึงนับอย่างนี้)

ปัจจยานุโลม จบ

ปฏิจจวาร จบ

(สหชาตวาร ปัจจยวาร นิสสยวาร สังสัฏฐวาร และสัมปยุตตวาร เหมือน กับปฏิจจวาร)