สังสัฏฐวาร เล่ม ๔๑

สังสัฏฐวาระ

อนุโลมนัย

๑. เหตุปัจจัย

[๑๓๙๑] ๑. ปริตตธรรม เจือกับปริตตธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย

คือ ขันธ์ ๓ เจือกับ ขันธ์ ๑ ที่เป็นปริตตธรรม ฯลฯ อาศัยขันธ์ ๒ ฯลฯ.

ในปฏิสนธิ ฯลฯ

[๑๓๙๒] ๒. มหัคคตธรรม เจือกับมหัคคตธรรม เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย

คือ ขันธ์ ๓ เจือกับขันธ์๑ ที่เป็นมหัคคตธรรม ฯลฯ อาศัยขันธ์ ๒ ฯลฯ

ในปฏิสนธิขณะ ฯลฯ

[๑๓๙๓] ๓. อัปปมาณธรรม เจือกับอัปปมาณธรรม เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย

คือ ขันธ์ ๓ เจือขันธ์ ๑ ที่เป็นอัปปมาณธรรม ฯลฯ อาศัยขันธ์ ๒ ฯลฯ

๒. อารัมมณปัจจัย ๓. อธิปติปัจจัย

[๑๓๙๔] ๑. ปริตตธรรม เจือกับปริตตธรรม เกิดขึ้น เพราะอารัมมณปัจจัย. เพราะอธิปติปัจจัย ปฏิสนธิ ไม่มี.

๔. อนันตรปัจจัย ฯลฯ ๑๐. ปุเรชาตปัจจัย

เพราะอนันตรปัจจัย เพราะสมนันตรปัจจัย เพราะสหชาต-ปัจจัย เพราะอัญญมัญญปัจจัย เพราะนิสสยปัจจัย เพราะอุปนิสสย-ปัจจัย. เพราะปุเรชาตปัจจัย ปฏิสนธิ ไม่มี.

๑๑. อาเสวนปัจจัย

เพราะอาเสวนปัจจัย วิบากก็ดี ปฏิสนธิก็ดี ไม่มี.

๑๒. กัมมปัจจัย ฯลฯ ๒๓. อวิคตปัจจัย

เพราะกัมมปัจจัย เพราะวิปากปัจจัย เพราะอาหารปัจจัยเพราะอินทริยปัจจัย เพราะฌานปัจจัย เพราะมัคคปัจจัย เพราะสัมปยุตตปัจจัย เพราะวิปปยุตตปัจจัย เพราะอัตถิปัจจัย เพราะนัตถิปัจจัย เพราะวิคตปัจจัย เพราะอวิคตปัจจัย.

การนับจำนวนวาระในอนุโลม

[๑๓๙๕] ในเหตุปัจจัย มี ๓ วาระ ในอารัมมณปัจจัย มี ๓ วาระในอธิปติปัจจัย มี ๓ วาระ ฯลฯ ในอวิคตปัจจัย มี ๓ วาระ.

พึงนับอย่างนี้.

อนุโลมนัย จบ

ปัจจนียนัย

๑. นเหตุปัจจัย

[๑๓๙๖] ๑. ปริตตธรรม เจือกับปริตตธรรม เกิดขึ้น เพราะนเหตุปัจจัย

คือ ขันธ์ ๓ เจือกับขันธ์ ๑ ที่เป็นปริตตธรรม ซึ่งเป็นอเหตุกะ ฯลฯ

อาศัยขันธ์ ๒ ฯลฯ.

ในอเหตุกปฏิสนธิขณะ โมหะที่สหรคตด้วยวิจิกิจฉา ที่สหรคตด้วยอุทธัจจะ เจือกับขันธ์ทั้งหลายที่สหรคตด้วยวิจิกิจฉา ที่สหรคตด้วยอุทธัจจะ.

๒. นอธิปติปัจจัย

[๑๓๙๗] ๑. ปริตตธรรม เจือกับปริตตธรรม เกิดขึ้น เพราะนอธิปติปัจจัย

คือ ขันธ์ ๓ เจือกับขันธ์ ๑ ที่เป็นปริตตธรรม ฯลฯ อาศัยขันธ์ ๒ เพราะในปฏิสนธิขณะ ฯลฯ

[๑๓๙๘] ๒. มหัคคตธรรม เจือกับมหัคคตธรรม เกิดขึ้นเพราะนอธิปติปัจจัย

คือ อธิปติธรรมที่เป็นมหัคคตธรรม เจือขันธ์ทั้งหลายที่เป็นมหัคคตธรรม, ขันธ์ ๓ เจือกับขันธ์ ๑ ที่เป็นมหัคคตธรรม ซึ่งเป็นวิบาก ฯลฯ

ในปฏิสนธิขณะ ฯลฯ

[๑๓๙๙] ๓. อัปปมาณธรรม เจือกับอัปปมาณธรรม เกิดขึ้นเพราะนอธิปติปัจจัย

คือ อธิปติธรรมที่เป็นอัปปมาณธรรม เจือกับขันธ์ทั้งหลายที่เป็นอัปปมาณธรรม.

๓. นปุเรชาตปัจัย

[๑๔๐๐] ๑. ปริตตธรรม เจือกับปริตตธรรมเกิดขึ้น เพราะนปุเรชาตปัจจัย

คือ ในอรูปภูมิ ฯลฯ เจือกับขันธ์ ๑ ที่เป็นปริตตธรรม.

ในปฏิสนธิขณะ ฯลฯ

[๑๔๐๑] ๒. มหัคคตธรรม เจือกับมหัคคตธรรม เกิดขึ้นเพราะนปุเรชาตปัจจัย

คือ ในอรูปภูมิ ขันธ์ ๓ เจือกับขันธ์ ๑ ที่เป็นมหัคคตธรรม ฯลฯ.

ในปฏิสนธิขณะ ฯลฯ

[๑๔๐๒] ๓. อัปปมาณธรรม เจือกับอัปปมาณธรรม เกิดขึ้นเพราะนปุเรชาตปัจจัย

คือ ในอรูปภูมิ ขันธ์ ๓ เจือกับขันธ์ ๑ ที่เป็นอัปปมาณธรรม ฯลฯ

๔. นปัจฉาชาตปัจจัย ๕. นอาเสวนปัจจัย

[๑๔๐๓] ๑. ปริตตธรรม เจือกับปริตตธรรม เกิดขึ้น เพราะนปัจฉาชาตปัจจัย, เพราะนอาเสวนปัจจัย

คือ ขันธ์ ๓ เจือกับขันธ์ ๑ ที่เป็นปริตตธรรม ฯลฯ.

ในปฏิสนธิขณะ ฯลฯ

[๑๔๐๔] ๒. มหัคคตธรรม เจือกับมหัคคตธรรม เกิดขึ้นเพราะนอาเสวนปัจจัย

คือ ฯลฯ เจือกับขันธ์ ๑ ที่เป็นมหัคคตธรรม ซึ่งเป็นวิบาก ฯลฯ.

ในปฏิสนธิขณะ ฯลฯ

[๑๔๐๕] ๕. อัปปมาณธรรม เจือกับอัปปมาณธรรม เกิดขึ้นเพราะนอาเสวนปัจจัย

คือ ฯลฯ เจือกับขันธ์ ๑ ที่เป็นอัปปมาณธรรม ซึ่งเป็นวิบาก ฯลฯ.

๖. นกัมมปัจจัย

[๑๔๐๖] ๑. ปริตตธรรม เจือกับปริตตธรรม เกิดขึ้น เพราะนกัมมปัจจัย

คือ เจตนาที่เป็นปริตตธรรม เจือกับขันธ์ทั้งหลายที่เป็นปริตตธรรม.

[๑๔๐๗] ๒. มหัคคตธรรม เจือกับมหัคคตธรรม เกิดขึ้นเพราะนกัมมปัจจัย

คือ เจตนาที่เป็นมหัคคตธรรม เจือกับขันธ์ทั้งหลายที่เป็นมหัคคต-ธรรม.

[๑๔๐๘] ๓. อัปปมาณธรรม เจือกับอัปปมาณธรรม เกิดขึ้นเพราะนกัมมปัจจัย

คือ เจตนาที่เป็นอัปปมาณธรรม เจือกับขันธ์ทั้งหลายที่เป็นอัปปมาณ-ธรรม ที่เป็นกุศล.

๗. นวิปากปัจจัย

[๑๔๐๙] ๑. ปริตตธรรม เจือกับปริตตธรรม เกิดขึ้น เพราะนวิปากปัจจัย

คือ ขันธ์ ๓ เจือกับขันธ์ ๑ ที่เป็นปริตตธรรม ฯลฯ.

[๑๔๑๐] ๒. มหัคคตธรรม เจือกับมหัคคตธรรม เกิดขึ้นเพราะวิปากปัจจัย

คือ ขันธ์ ๓ เจือกับขันธ์ ๑ ที่เป็นมหัคคตธรรม ฯลฯ.

[๑๔๑๑] ๓. อัปปมาณธรรม เจือกับอัปปมาณธรรม เกิดขึ้นเพราะนวิปากปัจจัย

คือ ขันธ์ ๓ เจือกับขันธ์ ๑ ที่เป็นอัปปมาณธรรม ฯลฯ.

๘. นฌานปัจจัย ฯลฯ ๑๐. นวิปปยุตตปัจจัย

[๑๔๑๒] ๑. ปริตตธรรม เจือกับปริตตธรรม เกิดขึ้น เพราะนฌานปัจจัย เพราะนมัคคปัจจัย (มี ๑ วาระ) เพราะนวิปปยุตตปัจจัย

คือ ในอรูปภูมิ ขันธ์ ๑ ที่เป็นปริตตธรรม ฯลฯ.

[๑๔๑๓] ๒. มหัคคตธรรม เจือกับมหัคคตธรรม เกิดขึ้นเพราะนวิปปยุตตปัจจัย

คือ ในอรูปภูมิ ฯลฯ ขันธ์ ๑ ที่เป็นมหัคคตธรรม ฯลฯ.

[๑๔๑๔] ๓. อัปปมาณธรรม เจือกับอัปปมาณธรรม เกิดขึ้นเพราะนวิปปยุตตปัจจัย

คือ ในอรูปภูมิ ฯลฯ ขันธ์ ๑ ที่เป็นอัปปาณธรรม ฯลฯ.

การนับจำนวนวาระในปัจจนียะ

[๑๔๑๕] ในนเหตุปัจจัย มี ๑ วาระ ในนอธิติปัจจัย มี ๓ วาระในนปุเรชาตปัจจัย มี ๓ วาระ ในนปัจฉาชาตปัจจัย มี ๓ วาระ ในนอาเสวน-ปัจจัย มี ๓ วาระ ในนกัมมปัจจัย มี ๓ วาระ ในนวิปากปัจจัย มี ๓ วาระในนฌานปัจจัย มี ๑ วาระ ในนมัคคปัจจัย มี ๑ วาระ ในนวิปปยุตตปัจจัยมี ๓ วาระ.

พึงนับอย่างนี้.

ปัจจนียนัย จบ

อนุโลมปัจจนียนัย

การนับจำนวนวาระในอนุโลมปัจจนียะ

[๑๔๑๖] เพราะเหตุปัจจัย ในนอธิปติปัจจัย มี ๓ วาระ...ในนปุเร-ชาตปัจจัย มี ๓ วาระ ในนปัจฉาปัจจัย มี ๓ วาระ ในนอาเสวนปัจจัยมี ๓ วาระ ในนกัมมปัจจัย มี ๓ วาระ ในนวิปากปัจจัย มี ๓ วาระ ในน-วิปปยุตตปัจจัย มี ๓ วาระ.

พึงนับอย่างนี้.

อนุโลมปัจจนียนัย จบ

ปัจจนียานุโลมนัย

การนับจำนวนวาระในปัจจนียานุโลม

[๑๔๑๗] เพราะนเหตุปัจจัย ในอารัมมณปัจจัย มี ๑ วาระ... ในอนันตรปัจจัย มี ๑ วาระ ฯลฯ ในอวิคตปัจจัย มี ๑ วาระ

พึงนับอย่างนี้.

ปัจจนียานุโลมนัย จบ

สัมปยุตตวาระ เหมือนกับ สังสัฏฐวาระ.

ปัญหาวาระ

อนุโลมนัย

๑. เหตุปัจจัย

[๑๔๑๘] ๑. ปริตตธรรม เป็นปัจจัยแก่ปริตตธรรม ด้วยอำนาจของเหตุปัจจัย

คือ เหตุทั้งหลายที่เป็นปริตตธรรม เป็นปัจจัยแก่สัมปยุตตขันธ์ และจิตตสมุฏฐานรูปทั้งหลาย ด้วยอำนาจของเหตุปัจจัย.

ในปฏิสนธิขณะ ฯลฯ

[๑๔๑๙] ๒. มหัคคตธรรม เป็นปัจจัยแก่มหัคคตธรรม ด้วยอำนาจของเหตุปัจจัย. มี ๓ วาระ (วาระ ๒-๓-๔) พึงกระทำทั้งปวัตติและปฏิสนธิ.

[๑๔๒๐] ๕. อัปปมาณธรรม เป็นปัจจัยแก่อัปปมาณธรรมด้วยอำนาจของเหตุปัจจัย มี ๓ วาระ (วาระที่ ๕-๖-๗)

๒. อารัมมณปัจจัย

[๑๔๒๑] ๑. ปริตตธรรม เป็นปัจจัยแก่ปริตตธรรม ด้วยอำนาจของอารัมมณปัจจัย