พระอภิธรรมปิฎก ปัฏฐาน อนุโลมติกปัฏฐาน · กุสลัตติกะ
สังสัฏฐวาร เล่ม ๔๐
ชั้นตัวบทพุทธพจน์ข้อ ๓๙๐–๔๐๐ (ฉบับหลวง)ลำดับ ๑/๔ ในสังสัฏฐวารมี ๔ ฉบับคลังนี้ตอบแบบ “อ่านตัวบท · ไม่ตีความ” — ระบบแสดงตัวบทตามฉบับที่มี และไม่สรุป ไม่ตีความ ไม่ให้คะแนนความน่าเชื่อถือ
พระอภิธรรมปิฎก ปัฏฐาน มหาปัฏฐานปกรณ์ ภาค ๑ อนุโลมติกปัฏฐาน กุสลัตติกะ สังสัฏฐวาร (ฉบับหลวง เล่ม ๔๐ · ฉบับมหาจุฬาฯ เล่ม ๔๐ · ฉบับมหามกุฏฯ เล่ม ๘๕ · ฉบับเฉลิมพระเกียรติ เล่ม ๔๐)
ไทย (เฉลิมพระเกียรติ ๒๕๔๙) เล่ม ๔๐ หน้า ๒๓๘–๒๔๔
๑. กุสลติกะ ๕. สังสัฏฐวาร
๑. ปัจจยานุโลม ๑. วิภังควาร
นเหตุปัจจัย
{๓๙๐} [๓๓๘] สภาวธรรมที่เป็นกุศลเจือปนกับสภาวธรรมที่เป็นกุศลเกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย คือ ขันธ์ ๓ เจือปนกับขันธ์ ๑ ที่เป็นกุศลเกิดขึ้น ขันธ์ ๑ เจือปนกับขันธ์ ๓ เกิดขึ้น ขันธ์ ๒ เจือปนกับขันธ์ ๒ เกิดขึ้น (๑)
สภาวธรรมที่เป็นอกุศลเจือปนกับสภาวธรรมที่เป็นอกุศลเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย คือ ขันธ์ ๓ เจือปนกับขันธ์ ๑ ที่เป็นอกุศลเกิดขึ้น ขันธ์ ๑ เจือปนกับขันธ์ ๓ เกิดขึ้น ขันธ์ ๒ เจือปนกับขันธ์ ๒ เกิดขึ้น (๑)สภาวธรรมที่เป็นอัพยากฤตเจือปนกับสภาวธรรมที่เป็นอัพยากฤต เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย คือ ขันธ์ ๓ เจือปนกับขันธ์ ๑ ที่เป็นอัพยากตวิบาก และอัพยากตกิริยา เกิดขึ้น ขันธ์ ๑ เจือปนกับขันธ์ ๓ เกิดขึ้น ขันธ์ ๒ เจือปนกับขันธ์ ๒ เกิดขึ้น ในปฏิสนธิขณะ ขันธ์ ๓ เจือปนกับขันธ์ ๑ ที่เป็นอัพยากตวิบากเกิดขึ้น ขันธ์ ๑ เจือปนกับขันธ์ ๓ เกิดขึ้น ขันธ์ ๒ เจือปนกับขันธ์ ๒ เกิดขึ้น (๑)
อารัมมณาทิปัจจัย
{๓๙๑} [๓๓๙] สภาวธรรมที่เป็นกุศลเจือปนกับสภาวหธรรมที่เป็นกุศล เกิดขึ้นเพราะอารัมมณปัจจัย เพราะอธิปติปัจจัย ...
(ในปฏิสนธิขณะ ไม่มีอธิปติปัจจัย)
เพราะอนันตรปัจจัย เพราะสมนันตรปัจจัย เพราะสหชาตปัจจัย เพราะอัญญมัญญปัจจัย เพราะนิสสยปัจจัย เพราะอุปนิสสยปัจจัย
(ทุก ๆ ปัจจัย เหมือนกับปัจจัยที่มีเหตุปัจจัยเป็นมูล)
ปุเรชาตปัจจัย
{๓๙๒} [๓๔๐] สภาวธรรมที่เป็นกุศลเจือปนกับสภาวธรรมที่เป็นกุศลเกิดขึ้น เพราะปุเรชาตปัจจัย คือ ขันธ์ ๓ เจือปนกับขันธ์ ๑ ที่เป็นกุศลเกิดขึ้น ขันธ์ ๑ เจือปนกับขันธ์ ๓ เกิดขึ้น ขันธ์ ๒ เจือปนกับขันธ์ ๒ เกิดขึ้น ขันธ์ ทั้งหลายเจือปนกับหทัยวัตถุเกิดขึ้นเพราะปุเรชาตปัจจัย (๑)สภาวธรรมที่เป็นอกุศลเจือปนกับสภาวธรรมที่เป็นอกุศลเกิดขึ้นเพราะปุเรชาตปัจจัย คือ ขันธ์ ๓ เจือปนกับขันธ์ ๑ ที่เป็นอกุศลเกิดขึ้น ขันธ์ ๑ เจือปนกับขันธ์ ๓ เกิดขึ้น ขันธ์ ๒ เจือปนกับขันธ์ ๒ เกิดขึ้น ขันธ์ทั้งหลาย เจือปนกับหทัยวัตกุเกิดขึ้นเพราะปุเรชาตปัจจัย (๑)สภาวธรรมที่เป็นอัพยากฤตเจือปนกับสภาวธรรมที่เป็นอัพยากฤต เกิดขึ้นเพราะปุเรชาตปัจจัย คือ ขันธ์ ๓ เจือปนกับขันธ์ ๑ ที่เป็นอัพยากตวิบากและอัพยากตกิริยาเกิดขึ้น ขันธ์ ๑ เจือปนกับขันธ์ ๓ เกิดขึ้น ขันธ์ ๒ เจือปนกับขันธ์ ๒ เกิดขึ้นเพราะปุเรชาตปัจจัย (๑)
อาเสวนปัจจัย
{๓๙๓} [๓๔๑] สภาวธรรมที่เป็นกุศลเจือปนกับสภาวธรรมที่เป็นกุศลเกิดขึ้น เพราะอาเสวนปัจจัย ... สภาวธรรมที่เป็นอกุศลเจือปนกับสภาวธรรมที่เป็นอกุศลเกิดขึ้นเพราะอาเสวนปัจจัย ... สภาวธรรมที่เป็นอัพยากฤตเจือปนกับสภาวธรรมที่เป็นอัพยากฤตเกิดขึ้นเพราะอาเสวนปัจจัย คือ ขันธ์ ๓ เจือปน กับขันธ์ ๑ ที่เป็นอัพยากตกิริยาเกิดขึ้น ...
กัมมปัจจัย
{๓๙๔} [๓๔๒] สภาวธรรมที่เป็นกุศลเจือปนกับสภาวธรรมที่เป็นกุศลเกิดขึ้น เพราะกัมมปัจจัย ... สภาวธรรมที่เป็นอกุศลเจือปนกับสภาวธรรมที่เป็น
อกุศลเกิดขึ้นเพราะกัมมปัจจัย ... สภาวธรรมที่เป็นอัพยากฤตเจือปนกับ สภาวธรรมที่เป็นอัพยากฤตเกิดขึ้นเพราะกัมมปัจจัย ...
วิปากปัจจัย
[๓๔๓] สภาวธรรมที่เป็นอัพยากฤตเจือปนกับสภาวธรรมที่เป็นอัพยากฤตเกิดขึ้นเพราะวิปากปัจจัย คือ ขันธ์ ๓ เจือปนกับขันธ์ ๑ ที่เป็นอัพยากตวิบากเกิดขึ้น ...
อาหาราทิปัจจัย
{๓๙๕} [๓๔๔] สภาวธรรมที่เป็นกุศลเจือปนกับสภาวธรรมที่เป็นกุศลเกิดขึ้น เพราะอาหารปัจจัย เพราะอินทริยปัจจัย เพราะฌานปัจจัย เพราะมัคคปัจจัย เพราะอัมปยุตตปัจจัย (ปัจจัยเหล่านี้เหมือนกับเหตุปัจจัย)
วิปปยุตตปัจจ้ย
{๓๙๖} [๓๔๕] สภาวธรรมที่เป็นกุศลเจือปนกับสภาวธรรมที่เป็นกุศลเกิดขึ้น เพราะวิปปยุตตปัจจัย คือ ขันธ์ ๓ เจือปนกับขันธ์ ๑ ที่เป็นกุศลเกิดขึ้น ... ขันธ์ ๒ เจือปนกับขันธ์ ๒ เกิดขึ้น ขันธ์ทั้งหลายเจือปนกับ หทัยวัตถุเกิดขึ้นเพราะวิปปยุตตปัจจัยสภาวธรรมที่เป็นอกุศลเจือปนกับสภาวธรรมที่เป็นอกุศลเกิดขึ้นเพราะวิปปยุตตปัจจัย คือ ... ขันธ์ทั้งหลายเจือปนกับหทัยวัตถุเกิดขึ้นเพราะ วิปปยุตตปัจจัย
สภาวธรรมที่เป็นอัพยากฤตเจือปนกับสภาวธรรมที่เป็นอัพยากฤตเกิดขึ้นเพราะวิปปยุตตปัจจัย คือ ... ขันธ์ทั้งหลายเจือปนกับหทัยวัตถุเกิดขึ้น เพราะวิปปยุตตปัจจัย
อัตถิอาทิปัจจัย
{๓๙๗} [๓๔๖] สภาวธรรมที่เป็นกุศลเจือปนกับสภาวธรรมที่เป็นกุศลเกิดขึ้น เพราะอัตถิปัจจัย เพราะนัตถิปัจจัย เพราะวิคตปัจจัย เพราะอวิคตปัจจัย (อัตถิปัจจัยเป็นต้นนี้เหมือนกับเหตุปัจจัย)
๑. ปัจจยานุโลม ๒. สังขยาวาร
สุทธนัย
{๓๙๘} [๓๔๗] ในเหตุปัจจัย มี ๓ วาร
ในอารัมมณปัจจัย ,, ๓ ,,
ในอธิปติปัจจัย ,, ๓ ,,
ในอนันตรปัจจัย ,, ๓ ,,
ในสมนันตรปัจจัย ,, ๓ ,,
ในสหชาตปัจจัย ,, ๓ ,,
ในอัญญมัญญปัจจัย ,, ๓ ,,
ในนิสสยปัจจัย ,, ๓ ,,
ในอุปนิสสยปัจจัย ,, ๓ ,,
ในปุเรชาตปัจจัย ,, ๓ ,,
ในอาเสวนปัจจัย ,, ๓ ,,
ในกัมมปัจจัย ,, ๓ ,,
ในวิปากปัจจัย ,, ๑ ,,
ในอาหารปัจจัย ,, ๓ ,,
ในอินทริยปัจจัย ,, ๓ ,,
ในฌานปัจจัย ,, ๓ ,,
ในมัคคปัจจัย ,, ๓ ,,
ในสัมปยุตตปัจจัย ,, ๓ ,,
ในวิปปยุตตปัจจัย มี ๓ วาร
ในอัตถิปัจจัย ,, ๓ ,,
ในนัตถิปัจจัย ,, ๓ ,,
ในวิคตปัจจัย ,, ๓ ,,
ในอวิคตปัจจัย ,, ๓ ,,
เหตุทุกนัย
[๓๔๘] ในอารัมมณปัจจัย กับเหตุปัจจัย มี ๓ วาร
(วารที่มีเหตุปัจจัยเป็นมูล ก็พึงให้พิสดารเถิด)
อาเสวนทุกนัย
{๓๙๙} [๓๔๙] ในเหตุปัจจัย กับอาเสวนปัจจัย มี ๓ วาร
ในอารัมมณปัจจัย กับ ... มี ๓ วาร
ในอธิปติปัจจัย ,, ,, ๓ ,,
ในอนันตรปัจจัย ,, ,, ๓ ,,
ในสมนันตรปัจจัย ,, ,, ๓ ,,
ในสหชาตปัจจัย ,, ,, ๓ ,,
ในอัญญมัญญปัจจัย ,, ,, ๓ ,,
ในนิสสยปัจจัย ,, ,, ๓ ,,
ในอุปนิสสยปัจจัย ,, ,, ๓ ,,
ในปุเรชาตปัจจัย ,, ,, ๓ ,,
ในกัมมปัจจัย ,, ,, ๓ ,,
ในอาหารปัจจัย ,, ,, ๓ ,,
ในอินทริยปัจจัย ,, ,, ๓ ,,
ในฌานปัจจัย ,, ,, ๓ ,,
ในมัคคปัจจัย กับ ... มี ๓ วาร
ในสัมปยุตตปัจจัย ,, ,, ๓ ,,
ในวิปปยุตตปัจจัย ,, ,, ๓ ,,
ในอัตถิปัจจัย ,, ,, ๓ ,,
ในนัตถิปัจจัย ,, ,, ๓ ,,
ในวิคตปัจจัย ,, ,, ๓ ,,
ในอวิคตปัจจัย ,, ,, ๓ ,, (ย่อ)
วิปากทุกนัย
{๔๐๐} [๓๕๐] ในเหตุปัจจัย กับวิปากปัจจัย มี ๑ วาร
ในอารัมมณปัจจัย กับ ... มี ๑ วาร
ในอธิปติปัจจัย ,, ,, ๑ ,,
ในอนันตรปัจจัย ,, ,, ๑ ,,
ในสมนันตรปัจจัย ,, ,, ๑ ,,
ในสหชาตปัจจัย ,, ,, ๑ ,,
ในอัญญมัญญปัจจัย ,, ,, ๑ ,,
ในนิสสยปัจจัย ,, ,, ๑ ,,
ในอุปนิสสยปัจจัย ,, ,, ๑ ,,
ในปุเรชาตปัจจัย ,, ,, ๑ ,,
ในกัมมปัจจัย ,, ,, ๑ ,,
ในอาหารปัจจัย ,, ,, ๑ ,,
ในอินทริยปัจจัย ,, ,, ๑ ,,
ในฌานปัจจัย ,, ,, ๑ ,,
ในสัมปยุตตปัจจัย ,, ,, ๑ ,,
ในวิปปยุตตปัจจัย กับ ... มี ๑ วาร
ในอัตถิปัจจัย ,, ,, ๑ ,,
ในนัตถิปัจจัย ,, ,, ๑ ,,
ในวิคตปัจจัย ,, ,, ๑ ,,
ในอวิคตปัจจัย ,, ,, ๑ ,, ...
จบ อนุโลมในสังสัฏฐวาร
๒. ปัจจยปัจจนียะ ๑. วิภังควาร
นเหตุปัจจัย
{๔๐๑} [๓๕๑] สภาวธรรมที่เป็นอกุศลเจือปนกับสภาวธรรมที่เป็นอกุศลเกิดขึ้น เพราะนเหตุปัจจัย คือ โมหะที่สหรคตด้วยวิจิกิจฉาอุทธัจจะเจือปนกับขันธ์ทั้งหลายที่สหรคตด้วยวิจิกิจฉาอุทธัจจะเกิดขึ้น (๑)สภาวธรรมที่เป็นอัพยากฤตเจือปนกับสภาวธรรมที่เป็นอัพยากฤตเกิดขึ้น เพราะนเหตุปัจจัย คือ ขันธ์ ๓ เจือปนกับขันธ์ ๑ ที่เป็นอัพยากตวิบาก และอัพยากตกิริยา ขึ้งเป็นอเหตุกะ เกิดขึ้น ขันธ์ ๑ เจือปนกับขันธ์ ๓ เกิดขึ้น ขันธ์ ๒ เจือปนกับขันธ์ ๒เกิดขึ้น ในอเหตุกปฏิสนธิขณะ ขันธ์ ๓ เจือปนกับขันธ์ ๑ ที่เป็นอัพยากตวิบาก เกิดขึ้น ขันธ์ ๑ เจือปนกับขันธ์ ๓ เกิดขึ้น ขันธ์ ๒ เจือปนกับขันธ์ ๒ เกิดขึ้น (๑)
นอธิปติอาทิปัจจัย
{๔๐๒} [๓๕๒] สภาวธรรมที่เป็นกุศลเจือปนกับสภาวธรรมที่เป็นกุศลเกิดขึ้น เพราะนอธิปติปัจจัย เพราะนปุเรชาตปัจจัย คือ ในอรูปภูมิ ขันธ์ ๓ เจือปนกับขันธ์ ๑ ที่เป็นกุศลเกิดขึ้น ... ขันธ์ ๒ เจือปนกับขันธ์ ๒ เกิดขึ้น
จบ สังสัฏฐวาร