พระอภิธรรมปิฎก ปัฏฐาน · อนุโลมปัจจนียทุกปัฏฐาน
เหตุสเหตุกทุกนเหตุสเหตุกทุกะ เล่ม ๔๕
ชั้นตัวบทพุทธพจน์ข้อ ๑๓๕–๑๔๕ (ฉบับหลวง)ลำดับ ๒/๗ ในอนุโลมปัจจนียทุกปัฏฐานมี ๔ ฉบับคลังนี้ตอบแบบ “อ่านตัวบท · ไม่ตีความ” — ระบบแสดงตัวบทตามฉบับที่มี และไม่สรุป ไม่ตีความ ไม่ให้คะแนนความน่าเชื่อถือ
๔. เหตุสเหตุกทุกะ ๑. ปฏิจจวาร
พระอภิธรรมปิฎก ปัฏฐาน ปัฏฐานปกรณ์ ภาค ๖ อนุโลมปัจจนียทุกปัฏฐาน เหตุสเหตุกทุกนเหตุสเหตุกทุกะ (ฉบับหลวง เล่ม ๔๕ · ฉบับมหาจุฬาฯ เล่ม ๔๕ · ฉบับมหามกุฏฯ เล่ม ๙๑ · ฉบับเฉลิมพระเกียรติ เล่ม ๔๕)
บาลี (มหาจุฬาฯ) เล่ม ๔๕ หน้า ๑๖๑–๑๖๔ · ไทย (มหาจุฬาฯ ๒) เล่ม ๔๕ หน้า ๒๕๗–๒๖๐
เหตุญฺเจว สเหตุกญฺจ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นเหตุ เจว นอเหตุโก จ ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา. เหตุญฺเจว สเหตุกญฺจ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นอเหตุโก เจว นนเหตุ จ ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา. เหตุญฺเจว สเหตุกญฺจ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นเหตุ เจว นอเหตุโก จ นอเหตุโก เจว นนเหตุ จ ธมฺมา อุปฺปชฺชนฺติ เหตุปจฺจยา. (๓)
สเหตุกญฺเจว น จ เหตุํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นอเหตุโก เจว นนเหตุ จ ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา. สเหตุกญฺเจว น จ เหตุํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นเหตุ เจว นอเหตุโก จ ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา. สเหตุกญฺเจว น จ เหตุํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นเหตุ เจว นอเหตุโก จ นอเหตุโก เจว นนเหตุ จ ธมฺมา อุปฺปชฺชนฺติ เหตุปจฺจยา. (๓)
เหตุญฺเจว สเหตุกญฺจ สเหตุกญฺเจว น จ เหตุํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นเหตุ เจว นอเหตุโก จ ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา. เหตุญฺเจว สเหตุกญฺจ สเหตุกญฺเจว น จ เหตุญฺจ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นอเหตุโก เจว นนเหตุ จ ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา. เหตุญฺเจว สเหตุกญฺจ สเหตุกญฺเจว น จ เหตุํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นเหตุ เจว นอเหตุโก จ นอเหตุโก เจว นนเหตุ จ ธมฺมา อุปฺปชฺชนฺติ เหตุปจฺจยา. (๓) (สงฺขิตฺตํ.)
เหตุยา นว ฯเปฯ อวิคเต นว. (สหชาตวารมฺปิ ฯเปฯ ปญฺหาวารมฺปิ วิตฺถาเรตพฺพํ.) ๕. เหตุเหตุสมฺปยุตฺตทุก ๑. ปฏิจฺจวาร
สภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุและที่มิใช่ไม่มีเหตุอาศัยสภาวธรรมที่เป็นเหตุและ ที่มีเหตุเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัยสภาวธรรมที่มิใช่ไม่มีเหตุและที่มิใช่ไม่เป็นเหตุอาศัยสภาวธรรมที่เป็นเหตุและที่ มีเหตุเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุที่มิใช่ไม่มีเหตุและที่มิใช่ไม่มีเหตุมิใช่ไม่เป็นเหตุอาศัย สภาวธรรมที่เป็นเหตุและที่มีเหตุเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย (๓)สภาวธรรมที่มิใช่ไม่มีเหตุและที่มิใช่ไม่เป็นเหตุอาศัยสภาวธรรมที่มีเหตุแต่ไม่เป็น เหตุเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุและที่มิใช่ไม่เป็นเหตุอาศัยสภาวธรรมที่มีเหตุแต่ไม่เป็น เหตุเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุมิใช่ไม่มีเหตุและที่มิใช่ไม่มีเหตุมิใช่ไม่เป็นเหตุอาศัย
สภาวธรรมที่มีเหตุแต่ไม่เป็นเหตุเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย (๓)สภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุและที่มิใช่ไม่มีเหตุอาศัยสภาวธรรมที่เป็นเหตุมีเหตุและ ที่มีเหตุแต่ไม่เป็นเหตุเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัยสภาวธรรมที่มิใช่ไม่มีเหตุและที่มิใช่ไม่เป็นเหตุอาศัยสภาวธรรมที่เป็นเหตุมีเหตุ และที่มีเหตุแต่ไม่เป็นเหตุเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุมิใช่ไม่มีเหตุและที่มิใช่ไม่มีเหตุมิใช่ไม่เป็นเหตุอาศัย สภาวธรรมที่เป็นเหตุมีเหตุและที่มีเหตุแต่ไม่เป็นเหตุเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย (๓) (ย่อ)
เหตุปัจจัย มี ๙ วาระ ฯลฯ
อวิคตปัจจัย มี ๙ วาระ
(พึงขยายสหชาตวาร ฯลฯ ปัญหาวารให้พิสดาร)
เหตุญฺเจว เหตุสมฺปยุตฺตญฺจ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นเหตุ เจว นเหตุวิปฺปยุตฺโต จ ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา. เหตุญฺเจว เหตุสมฺปยุตฺตญฺจ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นเหตุวิปฺปยุตฺโต เจว นนเหตุ จ ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา. เหตุญฺเจว เหตุสมฺปยุตฺตญฺจ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นเหตุ เจว นเหตุวิปฺปยุตฺโต จ นเหตุวิปฺปยุตฺโต เจว นนเหตุ จ ธมฺมา อุปฺปชฺชนฺติ เหตุปจฺจยา. (๓)
เหตุสมฺปยุตฺตญฺเจว น จ เหตุํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นเหตุวิปฺปยุตฺโต เจว นนเหตุ จ ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา. เหตุสมฺปยุตฺตญฺเจว น จ เหตุํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นเหตุ เจว นเหตุวิปฺปยุตฺโต จ ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา. เหตุสมฺปยุตฺตญฺเจว น จ เหตุํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นเหตุ เจว นเหตุวิปฺปยุตฺโต จ นเหตุวิปฺปยุตฺโต เจว นนเหตุ จ ธมฺมา อุปฺปชฺชนฺติ เหตุปจฺจยา. (๓)
เหตุญฺเจว เหตุสมฺปยุตฺตญฺจ เหตุสมฺปยุตฺตญฺเจว น จ เหตุญฺจ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นเหตุ เจว นเหตุวิปฺปยุตฺโต จ ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา. เหตุญฺเจว เหตุสมฺปยุตฺตญฺจ เหตุสมฺปยุตฺตญฺเจว น จ เหตุญฺจ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นเหตุวิปฺปยุตฺโต เจว นนเหตุ ธมฺโม จ อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา. เหตุญฺเจว เหตุสมฺปยุตฺตญฺจ เหตุสมฺปยุตฺตญฺเจว น จ เหตุญฺจ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นเหตุ เจว นเหตุวิปฺปยุตฺโต จ นเหตุวิปฺปยุตฺโต เจว นนเหตุ จ ธมฺมา อุปฺปชฺชนฺติ เหตุปจฺจยา. (๓) (สงฺขิตฺตํ.)
เหตุยา นว ฯเปฯ อวิคเต นว. (สหชาตวารมฺปิ ฯเปฯ ปญฺหาวารมฺปิ วิตฺถาเรตพฺพํ.) ๖. นเหตุสเหตุกทุก ๑. ปฏิจฺจวาร
๕. เหตุเหตุสัมปยุตตทุกะ ๑. ปฏิจจวาร
สภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุและที่ไม่วิปปยุตจากเหตุอาศัยสภาวธรรมที่เป็น เหตุและที่สัมปยุตด้วยเหตุเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย
สภาวธรรมที่ไม่วิปปยุตจากเหตุและที่มิใช่ไม่เป็นเหตุอาศัยสภาวธรรมที่เป็นเหตุ และที่สัมปยุตด้วยเหตุเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุไม่วิปปยุตจากเหตุและที่ไม่วิปปยุตจากเหตุมิใช่ไม่เป็น เหตุอาศัยสภาวธรรมที่เป็นเหตุและที่สัมปยุตด้วยเหตุเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย (๓)สภาวธรรมที่ไม่วิปปยุตจากเหตุและที่มิใช่ไม่เป็นเหตุอาศัยสภาวธรรมที่สัมปยุต ด้วยเหตุแต่ไม่เป็นเหตุเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุและที่ไม่วิปปยุตจากเหตุอาศัยสภาวธรรมที่สัมปยุต ด้วยเหตุแต่ไม่เป็นเหตุเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุไม่วิปปยุตจากเหตุและที่ไม่วิปปยุตจากเหตุมิใช่ไม่เป็น
เหตุอาศัยสภาวธรรมที่สัมปยุตด้วยเหตุแต่ไม่เป็นเหตุเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย (๓)สภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุและที่ไม่วิปปยุตจากเหตุอาศัยสภาวธรรมที่เป็นเหตุ สัมปยุตด้วยเหตุและที่สัมปยุตด้วยเหตุแต่ไม่เป็นเหตุเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัยสภาวธรรมที่ไม่วิปปยุตจากเหตุและที่มิใช่ไม่เป็นเหตุอาศัยสภาวธรรมที่เป็นเหตุ สัมปยุตด้วยเหตุและที่สัมปยุตด้วยเหตุแต่ไม่เป็นเหตุเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุไม่วิปปยุตจากเหตุและที่ไม่วิปปยุตจากเหตุมิใช่ไม่เป็น เหตุอาศัยสภาวธรรมที่เป็นเหตุสัมปยุตด้วยเหตุและที่สัมปยุตด้วยเหตุแต่ไม่เป็นเหตุ เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย (๓) (ย่อ)
เหตุปัจจัย มี ๙ วาระ ฯลฯ
อวิคตปัจจัย มี ๙ วาระ
(พึงขยายสหชาตวาร ฯลฯ ปัญหาวารให้พิสดาร)
นเหตุํ สเหตุกํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นเหตุ นสเหตุโก ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา. (สงฺขิตฺตํ.)
เหตุยา นว, อารมฺมเณ จตฺตาริ, อธิปติยา ปญฺจ ฯเปฯ อญฺญมญฺเญ ฉ ฯเปฯ ปุเรชาเต อาเสวเน เทฺว ฯเปฯ อวิคเต นว. (สหชาตวารมฺปิ ฯเปฯ ปญฺหาวารมฺปิ วิตฺถาเรตพฺพํ.) เหตุโคจฺฉกํ นิฏฺฐิตํ. ๗. สปฺปจฺจยทุก ๑. ปฏิจฺจาทิวาร
๖. นเหตุสเหตุกทุกะ ๑. ปฏิจจวาร
สภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุและที่ไม่ใช่มีเหตุอาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุแต่ มีเหตุเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย (ย่อ)
เหตุปัจจัย มี ๙ วาระ
อารัมมณปัจจัย มี ๔ วาระ
อธิปติปัจจัย มี ๕ วาระ ฯลฯ
อัญญมัญญปัจจัย มี ๖ วาระ ฯลฯ
ปุเรชาตปัจจัย มี ๒ วาระ
อาเสวนปัจจัย มี ๒ วาระ ฯลฯ
อวิคตปัจจัย มี ๙ วาระ
(พึงขยายสหชาตวาร ฯลฯ ปัญหาวารให้พิสดาร)
เหตุโคจฉกะ จบ
สปฺปจฺจยํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นอปฺปจฺจโย ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา. (สงฺขิตฺตํ.) เหตุยา เอกํ ฯเปฯ อวิคเต เอกํ.
๗. สัปปัจจยทุกะ ๑. ปฏิจจวารเป็นต้น
สภาวธรรมที่มิใช่ไม่มีปัจจัยปรุงแต่งอาศัยสภาวธรรมที่มีปัจจัยปรุงแต่ง เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย (ย่อ)
เหตุปัจจัย มี ๑ วาระ ฯลฯ
อวิคตปัจจัย มี ๑ วาระ
สปฺปจฺจโย ธมฺโม นอปฺปจฺจยสฺส ธมฺมสฺส อารมฺมณปจฺจเยน ปจฺจโย.
อปฺปจฺจโย ธมฺโม นอปฺปจฺจยสฺส ธมฺมสฺส อารมฺมณปจฺจเยน ปจฺจโย. (สงฺขิตฺตํ.)
เหตุยา เอกํ, อารมฺมเณ เทฺว, อธิปติยา เทฺว ฯเปฯ อุปนิสฺสเย เทฺว ฯเปฯ อวิคเต เอกํ. (สงฺขตํ สปฺปจฺจยสทิสํ.) ๙. สนิทสฺสนทุก ๑. ฏิจฺจวาร
สภาวธรรมที่มีปัจจัยปรุงแต่งเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่มิใช่ไม่มีปัจจัย ปรุงแต่งโดยอารัมมณปัจจัยสภาวธรรมที่ไม่มีปัจจัยปรุงแต่งเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่มิใช่ไม่มีปัจจัยปรุงแต่ง โดยอารัมมณปัจจัย (ย่อ)
เหตุปัจจัย มี ๑ วาระ
อารัมมณปัจจัย มี ๒ วาระ
อธิปติปัจจัย มี ๒ วาระ ฯลฯ
อุปนิสสยปัจจัย มี ๒ วาระ ฯลฯ
อวิคตปัจจัย มี ๑ วาระ
(สังขตทุกะเหมือนกับสัปปัจจยทุกะ)
อนิทสฺสนํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นอนิทสฺสโน ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา. อนิทสฺสนํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นสนิทสฺสโน ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา. อนิทสฺสนํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นสนิทสฺสโน จ นอนิทสฺสโน จ ธมฺมา อุปฺปชฺชนฺติ เหตุปจฺจยา. (๓) (สงฺขิตฺตํ.)
เหตุยา ตีณิ, อารมฺมเณ เอกํ ฯเปฯ อวิคเต ตีณิ. (สพฺพตฺถ วิตฺถาโร.) ๑๐. สปฺปฏิฆทุก ๑. ปฏิจฺจวาร
๙. สนิทัสสนทุกะ ๑. ปฏิจจวาร
สภาวธรรมที่มิใช่เห็นไม่ได้อาศัยสภาวธรรมที่เห็นไม่ได้เกิดขึ้นเพราะ เหตุปัจจัย
สภาวธรรมที่ไม่ใช่เห็นได้อาศัยสภาวธรรมที่เห็นไม่ได้เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย
สภาวธรรมที่ไม่ใช่เห็นได้และที่มิใช่เห็นไม่ได้อาศัยสภาวธรรมที่เห็นไม่ได้เกิด ขึ้นเพราะเหตุปัจจัย (๓) (ย่อ)
เหตุปัจจัย มี ๓ วาระ
อารัมมณปัจจัย มี ๑ วาระ ฯลฯ
อวิคตปัจจัย มี ๓ วาระ
(ทุกปัจจัยพึงขยายให้พิสดาร)
จบ เหตุสเหตุกทุกนเหตุสเหตุกทุกะ