๑๓. อสังคหิเตนสัมปยุตตวิปปยุตตปทนิทเทส เล่ม ๓๖

๑๓. เตรสมนัย

๑๓. อสังคหิเตนสัมปยุตตวิปปยุตตปทนิทเทส

{๔๔๔} [๔๔๘] สภาวธรรมเหล่าใดสงเคราะห์ไม่ได้ด้วยรูปขันธ์โดยการสงเคราะห์เป็นขันธ์ โดยการสงเคราะห์เป็นอายตนะ โดยการสงเคราะห์เป็นธาตุ

สภาวธรรมเหล่านั้นสัมปยุตด้วยขันธ์ อายตนะ ธาตุเท่าไร

สภาวธรรมเหล่านั้นสัมปยุตด้วยขันธ์ ๓ สัมปยุตด้วยอายตนะ ๑ ธาตุ ๑ บางส่วน

วิปปยุตจากขันธ์ อายตนะ ธาตุเท่าไร

วิปปยุตจากขันธ์ ๑ อายตนะ ๑๐ ธาตุ ๑๐ วิปปยุตจากอายตนะ ๑ ธาตุ ๑ บางส่วน

{๔๔๕} [๔๔๙] สภาวธรรมเหล่าใดสงเคราะห์ไม่ได้ด้วยธัมมายตนะ ด้วยธัมมธาตุด้วยอิตถินทรีย์ ด้วยปุริสินทรีย์ ด้วยชีวิตินทรีย์ ด้วยนามรูปที่เกิดมีเพราะวิญญาณเป็นปัจจัย ด้วยอสัญญาภพ ด้วยเอกโวการภพ ด้วย ชาติ ด้วยชรา ด้วยมรณะโดยการสงเคราะห์เป็นขันธ์ โดยการสงเคราะห์เป็นอายตนะ โดยการสงเคราะห์เป็นธาตุ สภาวธรรมเหล่านั้นสัมปยุตด้วยขันธ์ ๓ สัมปยุตด้วยอายตนะ ๑ ธาตุ ๑ บางส่วนวิปปยุตจากขันธ์ อายตนะ ธาตุเท่าไร

วิปปยุตจากขันธ์ ๑ อายตนะ ๑๐ ธาตุ ๑๐ วิปปยุตจากอายตนะ ๑ ธาตุ ๑ บางส่วน

{๔๔๖} [๔๕๐] สภาวธรรมเหล่าใดสงเคราะห์ไม่ได้ด้วยอรูปภพ ด้วยเนวสัญญานาสัญญาภพ ด้วยจตุโวการภพ ด้วยอิทธิบาทโดยการสงเคราะห์เป็นขันธ์ โดยการสงเคราะห์เป็นอายตนะ โดยการสงเคราะห์เป็นธาตุ

สภาวธรรมเหล่านั้นสัมปยุตด้วยขันธ์ อายตนะ ธาตุเท่าไร

ไม่มีการสัมปยุต

วิปปยุตจากขันธ์ อายตนะ ธาตุเท่าไร

วิปปยุตจากขันธ์ ๔ อายตนะ ๑ ธาตุ ๗ วิปปยุตจากอายตนะ ๑ ธาตุ ๑ บางส่วน

{๔๔๗} [๔๕๑] สภาวธรรมเหล่าใดสงเคราะห์ไม่ได้ด้วยสภาวธรรมที่เป็นกุศล ด้วยสภาวธรรมที่เป็นอกุศล ด้วยสภาวธรรมที่สัมปยุตด้วยสุขเวทนา ด้วยสภาวธรรมที่สัมปยุตด้วยทุกขเวทนา ด้วยสภาวธรรมที่สัมปยุตด้วยอทุกขมสุขเวทนา ด้วยสภาวธรรมที่เป็นวิบาก ด้วยสภาวธรรม ที่เป็นเหตุให้เกิดวิบาก ด้วยสภาวธรรมที่กรรมอันสัมปยุตด้วยตัณหา ทิฏฐิไม่ยึดครองและไม่เป็นอารมณ์ของอุปาทาน ด้วยสภาวธรรมที่กิเลสทำให้เศร้าหมองและเป็นอารมณ์ของกิเลส ด้วยสภาวธรรมที่กิเลสไม่ทำให้เศร้าหมองและไม่เป็นอารมณ์ของกิเลส ด้วยสภาวธรรมที่มีทั้งวิตกและวิจาร ด้วยสภาวธรรมที่ไม่มีวิตกมีเพียงวิจารด้วยสภาวธรรมที่สหรคตด้วยปีติ ด้วยสภาวธรรมที่สหรคตด้วยสุขด้วยสภาวธรรมที่สหรคตด้วยอุเบกขา ด้วยสภาวธรรมที่โสดาปัตติมรรคพึงประหาณ ด้วยสภาวธรรมที่มรรคเบื้องสูง ๓ พึงประหาณ ด้วยสภาวธรรมที่มีเหตุอันโสดาปัตติมรรคพึงประหาณ ด้วยสภาวธรรมที่มีเหตุอันมรรคเบื้องสูง ๓ พึงประหาณ ด้วยสภาวธรรมที่เป็นเหตุให้ถึงปฏิสนธิและจุติ ด้วยสภาวธรรมที่เป็นเหตุให้ถึงนิพพาน ด้วยสภาวธรรมที่เป็นของเสกขบุคคล ด้วย

สภาวธรรมที่เป็นของอเสกขบุคคล ด้วยสภาวธรรมที่เป็นมหัคคตะ ด้วยสภาวธรรมที่เป็นอัปปมาณะ ด้วยสภาวธรรมที่มีอารมณ์เป็นปริตตะ ด้วยสภาวธรรมที่มีอารมณ์เป็นมหัคคตะ ด้วยสภาวธรรมที่มีอารมณ์เป็นอัปปมาณะ ด้วยสภาวธรรมอย่างตํ่า ด้วยสภาวธรรมอย่างประณีต ด้วยสภาวธรรมที่มีสภาวะผิดและให้ผลแน่นอน ด้วยสภาวธรรมที่มีสภาวะชอบและให้ผลแน่นอน ด้วยสภาวธรรมที่มีมรรคเป็นอารมณ์ ด้วยสภาวธรรมที่มีมรรคเป็นเหตุ ด้วยสภาวธรรมที่มรรคเป็นอธิบดี ด้วยสภาวธรรมที่มีอารมณ์เป็นอดีต ด้วยสภาวธรรมที่มีอารมณ์เป็นอนาคต ด้วยสภาวธรรมที่มีอารมณ์เป็นปัจจุบัน ด้วยสภาวธรรม มีอารมณ์เป็นภายในตน ด้วยสภาวธรรมที่มีอารมณ์เป็นภายนอกตน ด้วยสภาวธรรมที่มีอารมณ์เป็นภายในตนและภายนอกตนสภาวธรรมเหล่าใดสงเคราะห์ไม่ได้ด้วยสภาวธรรมที่มีเหตุ ด้วยสภาวธรรมที่สัมปยุตด้วยเหตุ ด้วยสภาวธรรมที่มีเหตุแต่ไม่เป็นเหตุ ด้วยสภาวธรรมที่สัมปยุตด้วยเหตุแต่ไม่เป็นเหตุ ด้วยสภาวธรรมทีไม่เป็นเหตุแต่มีเหตุโดยการสงเคราะห์เป็นขันธ์ โดยการสงเคราะห์เป็นอายตนะ โดยการสงเคราะห์เป็นธาตุ

สภาวธรรมเหล่านั้นสัมปยุตด้วยขันธ์ อายตนะ ธาตุเท่าไร

ไม่มีการสัมปยุต

วิปปยุตจากด้วยขันธ์ อายตนะ ธาตุเท่าไร

วิปปยุตจากขันธ์ ๔ อายตนะ ๑ ธาตุ ๗ วิปปยุตจากอายตนะ ๑ ธาตุ ๑ บางส่วน

{๔๔๘} [๔๕๒] สภาวธรรมเหล่าใดสงเคราะห์ไม่ได้ด้วยสภาวธรรมที่เป็นรูปโดยการสงเคราะห์เป็นขันธ์ โดยการสงเคราะห์เป็นอายตนะ โดยการ

สงเคราะห์เป็นธาตุ

สภาวธรรมเหล่านั้นสัมปยุตด้วยขันธ์ ๓ สัมปยุตด้วยอายตนะ ๑ ธาตุ ๑ บางส่วน

วิปปยุตจากขันธ์ อายตนะ ธาตุเท่าไร

วิปปยุตจากขันธ์ ๑ อายตนะ ๑๐ ธาตุ ๑๐ วิปปยุตจากอายตนะ ๑ ธาตุ ๑ บางส่วน

{๔๔๙} [๔๕๓] สภาวธรรมเหล่าใดสงเคราะห์ไม่ได้ด้วยสภาวธรรมที่เป็นอรูป ด้วยสภาวธรรมที่เป็นโลกุตตระ ด้วยสภาวธรรมที่ไม่เป็นอารมณ์ของอาสวะ ด้วยสภาวธรรมที่สัมปยุตด้วยอาสวะ ด้วยสภาวธรรมที่สัมปยุตด้วยอาสวะแต่ไม่เป็นอาสวะ ด้วยสภาวธรรมที่ไม่สัมปยุตด้วยอาสวะและไม่เป็นอารมณ์ของอาสวะ ด้วยสภาวธรรมที่ไม่เป็นอารมณ์ของสังโยชน์ ด้วยสภาวธรรมที่ไม่เป็นอารมณ์ของคันถะ ด้วยสภาวธรรมที่ไม่เป็นอารมณ์ของโอฆะ ด้วยสภาวธรรมที่ไม่เป็นอารมณ์ของโยคะ ด้วยสภาวธรรมที่ไม่เป็นอารมณ์ของนิวรณ์ ด้วยสภาวธรรมที่ไม่เป็นอารมณ์ของปรามาส ด้วยสภาวธรรมที่สัมปยุตด้วยปรามาส ด้วยสภาวธรรมที่วิปปยุตจากปรามาสและไม่เป็นอารมณ์ของปรามาส ด้วยสภาวธรรมที่มีอารมณ์โดยการสงเคราะห์ เป็นขันธ์ โดยการสงเคราะห์เป็นอายตนะ โดยการสงเคราะห์เป็นธาตุสภาวธรรมเหล่านั้นสัมปยุตด้วยขันธ์ อายตนะ ธาตุเท่าไร

ไม่มีการสัมปยุต

วิปปยุตจากขันธ์ อายตนะ ธาตุเท่าไร

วิปปยุตจากขันธ์ ๔ อายตนะ ๑ ธาตุ ๗ วิปปยุตจากอายตนะ ๑ ธาตุ ๑ บางส่วน

{๔๕๐} [๔๕๔] สภาวธรรมเหล่าใดสงเคราะห์ไม่ได้ด้วยสภาวธรรมที่รับรู้อารมณ์ไม่ได้ ด้วยสภาวธรรมที่ไม่เป็นจิต ด้วยสภาวธรรมที่วิปปยุตจากจิต ด้วยสภาวธรรมที่ไม่เจือกับจิต ด้วยสภาวธรรมที่มีจิตเป็นสมุฏฐานด้วยสภาวธรรมที่เกิดพร้อมกับจิต ด้วยสภาวธรรมที่เกิดคล้อยตามจิตด้วยสภาวธรรมที่เป็นภายนอกตน ด้วยสภาวธรรมที่เป็นอุปาทายรูป โดยการสงเคราะห์เป็นขันธ์ โดยการสงเคราะห์เป็นอายตนะ โดยการสงเคราะห์เป็นธาตุ

สภาวธรรมเหล่านั้นสัมปยุตด้วยขันธ์ อายตนะ ธาตุเท่าไร

สภาวธรรมเหล่านั้นสัมปยุตด้วยขันธ์ ๓ สัมปยุตด้วยอายตนะ ๑ ธาตุ ๑ บางส่วน

วิปปยุตจากขันธ์ อายตนะ ธาตุเท่าไร

วิปปยุตจากขันธ์ ๑ อายตนะ ๑๐ ธาตุ ๑๐ วิปปยุตจากอายตนะ ๑ ธาตุ ๑ บางส่วน

{๔๕๑} [๔๕๕] สภาวธรรมเหล่าใดสงเคราะห์ไม่ได้ด้วยสภาวธรรมที่ไม่เป็นอารมณ์ของอุปาทาน ด้วยสภาวธรรมที่สัมปยุตด้วยอุปาทาน ด้วยสภาวธรรมที่สัมปยุตด้วยอุปาทานแต่ไม่เป็นอุปาทาน ด้วยสภาวธรรมที่วิปปยุตจากอุปาทานและไม่เป็นอารมณ์ของอุปาทาน ด้วยสภาวธรรมที่ไม่เป็นอารมณ์ของกิเลส ด้วยสภาวธรรมที่กิเลสทำให้เศร้าหมอง ด้วยสภาวธรรมที่สัมปยุตด้วยกิเลส ด้วยสภาวธรรมที่กิเลสทำให้เศร้าหมองแต่ไม่เป็นกิเลส ด้วยสภาวธรรมที่สัมปยุตด้วยกิเลสแต่ ไม่เป็นกิเลส ด้วยสภาวธรรมที่วิปปยุตจากกิเลสและไม่เป็นอารมณ์ของกิเลส ด้วยสภาวธรรมที่โสดาปัตติมรรคพึงประหาณ ด้วยสภาวธรรมที่มรรคเบื้องสูง ๓ พึงประหาณ ด้วยสภาวธรรมที่มีเหตุ อันโสดาปัตติมรรคพึงประหาณ ด้วยสภาวธรรมที่มีเหตุอันมรรคเบื้องสูง ๓ พึงประหาณ ด้วยสภาวธรรมที่มีวิตก ด้วยสภาวธรรมที่มี

วิจาร ด้วยสภาวธรรมที่มีปีติ ด้วยสภาวธรรมที่สหรคตด้วยปีติ ด้วยสภาวธรรมที่สหรคตด้วยสุข ด้วยสภาวธรรมที่สหรคตด้วยอุเบกขา ด้วยสภาวธรรมที่ไม่เป็นกามาวจร ด้วยสภาวธรรมที่เป็นรูปาวจร ด้วยสภาวธรรมที่เป็นอรูปาวจร ด้วยสภาวธรรมที่ไม่นับเนื่องในวัฏฏทุกข์ ด้วยสภาวธรรมที่เป็นเหตุนำออกจากสังสารทุกข์ ด้วยสภาวธรรมที่ให้ผลแน่นอน ด้วยสภาวธรรมที่ไม่มีธรรมอื่นยิ่งกว่า ด้วยสภาวธรรมที่เกิดกับกิเลสอันเป็นเหตุให้สัตว์ร้องไห้โดยการสงเคราะห์เป็นขันธ์ โดยการสงเคราะห์ เป็นอายตนะ โดยการ สงเคราะห์เป็นธาตุสภาวธรรมเหล่านั้นสัมปยุตด้วยขันธ์ อายตนะ ธาตุเท่าไร

ไม่มีการสัมปยุต

วิปปยุตจากขันธ์ อายตนะ ธาตุเท่าไร

วิปปยุตจากขันธ์ ๔ อายตนะ ๑ ธาตุ ๗ วิปปยุตจากอายตนะ ๑ ธาตุ ๗ บางส่วน

รวมบทธรรมในเตรสมนัย ๒๒ บท

รูปขันธ์ ๑ ธัมมายตนะ ๑ ธัมมธาตุ ๑ อิตถินทรีย์ ๑

ปุริสินทรีย์ ๑ ชีวิตินทรีย์ ๑ นามรูป ๑

ภพ ๒ ชาติ ๑ ชรา ๑ มรณะ ๑ รูปีบท ๑

อนารัมมณบท ๑ โนจิตตบท ๑ จิตตวิปปยุตตบท ๑

จิตตวิสังสัฏฐบท ๑ จิตตสมุฏฐานบท ๑ จิตตสหภูบท ๑

จิตตานุปริวัตติบท ๑ พาหิรบท ๑ อุปาทาบท ๑ รวม

๒๒ บทนี้ มีนัยที่จะพึงรู้ได้ง่าย

จบ อสังคหิเตนสัมปยุตตวิปปยุตตปทนิทเทสที่ ๑๓

๑๔. จุททสมนัย

๑๔. วิปปยุตเตนสังคหิตาสังคหิตปทนิทเทส

๑. ขันธ์เป็นต้น

{๔๕๒} [๔๕๖] สภาวธรรมเหล่าใดวิปปยุตจากรูปขันธ์ สภาวธรรมเหล่านั้นสงเคราะห์ได้ด้วยขันธ์ อายตนะ ธาตุเท่าไรสภาวธรรมเหล่านั้นสงเคราะห์ได้ด้วยขันธ์ ๔ อายตนะ ๒ ธาตุ ๘

สงเคราะห์ไม่ได้ด้วยขันธ์ อายตนะ ธาตุเท่าไร

สงเคราะห์ไม่ได้ด้วยขันธ์ ๑ อายตนะ ๑๐ ธาตุ ๑๐

{๔๕๓} [๔๕๗] สภาวธรรมเหล่าใดวิปปยุตจากเวทนาขันธ์ จากสัญญาขันธ์ จากสังขารขันธ์ จากวิญญาณขันธ์ จากมนายตนะ จากมนินทรีย์สภาวธรรมเหล่านั้นสงเคราะห์ได้ด้วยขันธ์ อายตนะ ธาตุเท่าไร

สภาวธรรมเหล่านั้น เว้นอสังขตะจากขันธ์เสีย สงเคราะห์ได้ด้วยขันธ์ ๑ อายตนะ ๑๑ ธาตุ ๑๑สงเคราะห์ไม่ได้ด้วยขันธ์ อายตนะ ธาตุเท่าไร

สงเคราะห์ไม่ได้ด้วยขันธ์ ๔ อายตนะ ๑ ธาตุ ๗

{๔๕๔} [๔๕๘] สภาวธรรมเหล่าใดวิปปยุตจากจักขายตนะ ... จากโผฏฐัพพายตนะ จากจักขุธาตุ ... จากโผฏฐัพพธาตุ ...

สภาวธรรมเหล่านั้นสงเคราะห์ได้ด้วยขันธ์ ๔ อายตนะ ๒ ธาตุ ๘

สงเคราะห์ไม่ได้ด้วยขันธ์ อายตนะ ธาตุเท่าไร

สงเคราะห์ไม่ได้ด้วยขันธ์ ๑ อายตนะ ๑๐ ธาตุ ๑๐