นีวรณโคจฉกะ เล่ม ๓๔

อุทธัจจนิวรณ์เกิดขึ้นในจิตตุปบาทที่สหรคตด้วยอุทธัจจะ กุกกุจจนิวรณ์ เกิดขึ้นในจิตตุปบาทที่สหรคตด้วยโทมนัสสเวทนา ๒ ดวงวิจิกิจฉานิวรณ์เกิดขึ้นในจิตตุปบาทที่สหรคตด้วยวิจิกิจฉา

อวิชชานิวรณ์เกิดขึ้นในอกุศลจิตทั้งปวง

สภาวธรรมเหล่านี้ชื่อว่าธรรมเป็นนิวรณ์

[๑๕๐๔] ธรรมไม่เป็นนิวรณ์ เป็นไฉน

อกุศลที่เหลือ เว้นนิวรณ์ทั้งหลาย กุศลในภูมิ ๔ วิบากในภูมิ ๔ กิริยาอัพยากฤตในภูมิ ๓ รูป และนิพพาน สภาวธรรมเหล่านี้ชื่อว่าธรรม ไม่เป็นนิวรณ์{๙๓๒} [๑๕๐๕] ธรรมเป็นอารมณ์ของนิวรณ์ เป็นไฉน

กุศลในภูมิ ๓ อกุศล วิบากในภูมิ ๓ กิริยาอัพยากฤตในภูมิ ๓ และรูป ทั้งหมด สภาวธรรมเหล่านี้ชื่อว่าธรรมเป็นอารมณ์ของนิวรณ์[๑๕๐๖] ธรรมไม่เป็นอารมณ์ของนิวรณ์ เป็นไฉน

มรรค ๔ ที่เป็นโลกุตตระ สามัญญผล ๔ และนิพพาน สภาวธรรมเหล่า นี้ชื่อว่าธรรมไม่เป็นอารมณ์ของนิวรณ์{๙๓๓} [๑๕๐๗] ธรรมสัมปยุตด้วยนิวรณ์ เป็นไฉน

จิตตุปบาทฝ่ายอกุศล ๑๒ ดวง สภาวธรรมเหล่านี้ชื่อว่าธรรมสัมปยุต ด้วยนิวรณ์

[๑๕๐๘] ธรรมวิปปยุตจากนิวรณ์ เป็นไฉน

กุศลในภูมิ ๔ วิบากในภูมิ ๔ กิริยาอัพยากฤตในภูมิ ๓ รูป และนิพพาน สภาวธรรมเหล่านี้ชื่อว่าธรรมวิปปยุตจากนิวรณ์{๙๓๔} [๑๕๐๙] ธรรมเป็นนิวรณ์และเป็นอารมณ์ของนิวรณ์ เป็นไฉน

นิวรณธรรมเหล่านั้นแหละชื่อว่าธรรมเป็นนิวรณ์และเป็นอารมณ์ของ นิวรณ์

[๑๕๑๐] ธรรมเป็นอารมณ์ของนิวรณ์แต่ไม่เป็นนิวรณ์ เป็นไฉน

อกุศลที่เหลือ เว้นนิวรณ์ทั้งหลาย กุศลในภูมิ ๓ วิบากในภูมิ ๓ กิริยาอัพยากฤตในภูมิ ๓ และรูปทั้งหมด สภาวธรรมเหล่าชื่อว่าธรรม เป็นอารมณ์ของนิวรณ์แต่ไม่เป็นนิวรณ์ธรรมไม่เป็นอารมณ์ของนิวรณ์จะกล่าวว่าธรรมเป็นนิวรณ์และเป็น อารมณ์ของนิวรณ์ก็ไม่ได้ ว่าธรรมเป็นอารมณ์ของนิวรณ์แต่ไม่เป็นนิวรณ์ก็ ไม่ได้{๙๓๕} [๑๕๑๑] ธรรมเป็นนิวรณ์และสัมปยุตด้วยนิวรณ์ เป็นไฉน

นิวรณ์ ๒-๓ อย่างเกิดขึ้นร่วมกันในจิตตุปบาทใด สภาวธรรมเหล่านี้ชื่อ ว่าธรรมเป็นนิวรณ์และสัมปยุตด้วยนิวรณ์[๑๕๑๒] ธรรมสัมปยุตด้วยนิวรณ์แต่ไม่เป็นนิวรณ์ เป็นไฉน

อกุศลที่เหลือ เว้นนิวรณ์ทั้งหลาย สภาวธรรมเหล่านี้ชื่อว่าธรรม สัมปยุตด้วยนิวรณ์แต่ไม่เป็นนิวรณ์

ธรรมวิปปยุตจากนิวรณ์ จะกล่าวว่าธรรมเป็นนิวรณ์และสัมปยุตด้วย นิวรณ์ก็ไม่ได้ ว่าธรรมสัมปยุตด้วยนิวรณ์แต่ไม่เป็นนิวรณ์ก็ไม่ได้[๑๕๑๓] ธรรมวิปปยุตจากนิวรณ์แต่เป็นอารมณ์ของนิวรณ์ เป็นไฉน

กุศลในภูมิ ๓ วิบากในภูมิ ๓ กิริยาอัพยากฤตในภูมิ ๓ และรูปทั้งหมด สภาวธรรมเหล่านี้ชื่อว่าธรรมวิปปยุตจากนิวรณ์แต่เป็นอารมณ์ของนิวรณ์[๑๕๑๔] ธรรมวิปปยุตจากนิวรณ์และไม่เป็นอารมณ์ของนิวรณ์ เป็นไฉน

มรรค ๔ ที่เป็นโลกุตตระ สามัญญผล ๔ และนิพพาน สภาวธรรม เหล่านี้ชื่อว่าธรรมวิปปยุตจากนิวรณ์และไม่เป็นอารมณ์ของนิวรณ์

ธรรมสัมปยุตด้วยนิวรณ์จะกล่าวว่าธรรมวิปปยุตจากนิวรณ์แต่เป็น อารมณ์ของนิวรณ์ก็ไม่ได้ ว่าธรรมวิปปยุตจากนิวรณ์และไม่เป็นอารมณ์ ของนิวรณ์ก็ไม่ได้

จบ นีวรณโคจฉกะ

ปรามาสโคจฉกะ

{๙๓๗} [๑๕๑๕] ธรรมเป็นปรามาสะ เป็นไฉน

ทิฏฐิปรามาสะเกิดขึ้นในจิตตุปบาทที่สัมปยุตด้วยทิฏฐิ ๔ ดวง สภาวธรรม เหล่านี้ชื่อว่าธรรมเป็นปรามาสะ

[๑๕๑๖] ธรรมไม่เป็นปรามาสะ เป็นไฉน

อกุศลที่เหลือ เว้นปรามาสะ กุศลในภูมิ ๔ วิบากในภูมิ ๔ กิริยาอัพยากฤตในภูมิ ๓ รูป และนิพพาน สภาวธรรมเหล่านี้ชื่อว่าธรรมไม่เป็น ปรามาสะ{๙๓๘} [๑๕๑๗] ธรรมเป็นอารมณ์ของปรามาสะ เป็นไฉน

กุศลในภูมิ ๓ อกุศล วิบากในภูมิ ๓ กิริยาอัพยากฤตในภูมิ ๓ และรูป ทั้งหมด สภาวธรรมเหล่านี้ชื่อว่าธรรมเป็นอารมณ์ของปรามาสะ[๑๕๑๘] ธรรมไม่เป็นอารมณ์ของปรามาสะ เป็นไฉน

มรรค ๔ ที่เป็นโลกุตตระ สามัญญผล ๔ และนิพพาน สภาวธรรม เหล่านี้ชื่อว่าธรรมไม่เป็นอารมณ์ของปรามาสะ{๙๓๙} [๑๕๑๙] ธรรมสัมปยุตด้วยปรามาสะ เป็นไฉน

จิตตุปบาทที่สัมปยุตด้วยทิฏฐิ ๔ ดวง เว้นปรามาสะที่เกิดขึ้นใน จิตตุปบาทเหล่านี้ สภาวธรรมเหล่านี้ชื่อว่าธรรมสัมปยุตด้วยปรามาสะ