คันถโคจฉกะ เล่ม ๓๔

โมหะที่สหรคตด้วยอุทธัจจะ กุศลในภูมิ ๓ วิบากในภูมิ ๓ กิริยา อัพยากฤตในภูมิ ๓ และรูปทั้งหมด สภาวธรรมเหล่านี้ชื่อว่าธรรมวิปปยุต จากสังโยชน์แต่เป็นอารมณ์ของสังโยชน์[๑๔๘๘] ธรรมวิปปยุตจากสังโยชน์และไม่เป็นอารมณ์ของสังโยชน์ เป็นไฉน

มรรค ๔ ที่เป็นโลกุตตระ สามัญญผล ๔ และนิพพาน สภาวธรรม เหล่านี้ชื่อว่าธรรมวิปปยุตจากสังโยชน์และไม่เป็นอารมณ์ของสังโยชน์ธรรมสัมปยุตด้วยสังโยชน์จะกล่าวว่าธรรมวิปปยุตจากสังโยชน์แต่เป็น อารมณ์ของสังโยชน์ก็ไม่ได้ ว่าธรรมวิปปยุตจากสังโยชน์และไม่เป็นอารมณ์ ของสังโยชน์ก็ไม่ได้

จบ สังโยชนโคจฉกะ

คันถโคจฉกะ

{๙๒๕} [๑๔๘๙] ธรรมเป็นคันถะ เป็นไฉน

คันถะ ๔ คือ อภิชฌากายคันถะ พยาปาทกายคันถะ สีลัพพตปรามาสกายคันถะ อิทังสัจจาภินิเวสกายคันถะ

อภิชฌากายคันถะ เกิดขึ้นในจิตตุปบาทที่สหรคตด้วยโลภะ ๘ ดวง

พยาปาทกายคันถะ เกิดขึ้นในจิตตุปบาทที่สหรคตด้วยโทมนัสสเวทนา ๒ ดวง

สีลัพพตปรามาสกายคันถะ และอิทังสัจจาภินิเวสกายคันถะ เกิดขึ้น ในจิตตุปบาทที่สัมปยุตด้วยทิฏฐิ ๔ ดวง

สภาวธรรมเหล่านี้ชื่อว่าธรรมเป็นคันถะ

[๑๔๙๐] ธรรมไม่เป็นคันถะ เป็นไฉน

อกุศลที่เหลือ เว้นคันถะทั้งหลาย กุศลในภูมิ ๔ วิบากในภูมิ ๔ กิริยาอัพยากฤตในภูมิ ๓ รูปและนิพพาน สภาวธรรมเหล่านี้ชื่อว่าธรรมไม่ เป็นคันถะ

{๙๒๖} [๑๔๙๑] ธรรมเป็นอารมณ์ของคันถะ เป็นไฉน

กุศลในภูมิ ๓ อกุศล วิบากในภูมิ ๓ กิริยาอัพยากฤตในภูมิ ๓ และรูป ทั้งหมด สภาวธรรมเหล่านี้ชื่อว่าธรรมเป็นอารมณ์ของคันถะ

[๑๔๙๒] ธรรมไม่เป็นอารมณ์ของคันถะ เป็นไฉน

มรรค ๔ ที่เป็นโลกุตตระ สามัญญผล ๔ และนิพพาน สภาวธรรม เหล่านี้ชื่อว่าธรรมไม่เป็นอารมณ์ของคันถะ

[๑๔๙๓] ธรรมสัมปยุตด้วยคันถะ เป็นไฉน

จิตตุปบาทที่สัมปยุตด้วยทิฏฐิ ๔ ดวง จิตตุปบาทที่สหรคตด้วยโลภะ วิปปยุตจากทิฏฐิ ๔ ดวง เว้นโลภะที่เกิดขึ้นในจิตตุปบาทนี้ จิตตุปบาท ที่สหรคตด้วยโทมนัสสเวทนา ๒ ดวง เว้นปฏิฆะที่เกิดขึ้นในจิตตุปบาทนี้ สภาวธรรมเหล่านี้ชื่อว่าธรรมสัมปยุตด้วคันถะ[๑๔๙๔] ธรรมวิปปยุตจากคันถะ เป็นไฉน

โลภะที่เกิดขึ้นในจิตตุปบาทที่สหรคตด้วยโลภะ วิปปยุตจากทิฏฐิ ๔ ดวง ปฏิฆะที่เกิดขึ้นในจิตตุปบาทที่สหรคตด้วยโทมนัสสเวทนา ๒ ดวง จิตตุปบาทที่สหรคตด้วยวิจิกิจฉา จิตตุปบาทที่สหรคตด้วยอุทธัจจะ กุศล ในภูมิ ๔ วิบากในภูมิ ๔ กิริยาอัพยากฤตในภูมิ ๓ รูป และนิพพาน สภาวธรรมเหล่านี้ชื่อว่าธรรมวิปปยุตจากคันถะ{๙๒๘} [๑๔๙๕] ธรรมเป็นคันถะและเป็นอารมณ์ของคันถะ เป็นไฉน

คันถธรรมเหล่านั้นแหละชื่อว่าธรรมเป็นคันถะและเป็นอารมณ์ของ คันถะ

[๑๔๙๖] ธรรมเป็นอารมณ์ของคันถะแต่ไม่เป็นคันถะ เป็นไฉน

อกุศลที่เหลือ เว้นคันถธรรมทั้งหลาย กุศลในภูมิ ๓ วิบากในภูมิ ๓ กิริยาอัพยากฤตในภูมิ ๓ และรูปทั้งหมด สภาวธรรมเหล่านี้ชื่อว่าธรรม เป็นอารมณ์ของคันถะแต่ไม่เป็นคันถะธรรมเป็นอารมณ์ของคันถะจะกล่าวว่าธรรมเป็นคันถะและเป็นอารมณ์ ของคันถะก็ไม่ได้ ว่าธรรมเป็นอารมณ์ของคันถะแต่ไม่เป็นคันถะก็ไม่ได้

{๙๒๙} [๑๔๙๗] ธรรมเป็นคันถะและสัมปยุตด้วยคันถะ เป็นไฉน

ทิฏฐิและโลภะเกิดขึ้นร่วมกันในจิตตุปบาทใด สภาวธรรมเหล่านี้ชื่อ ว่าธรรมเป็นคันถะและสัมปยุตด้วยคันถะ

[๑๔๙๘] ธรรมสัมปยุตด้วยคันถะแต่ไม่เป็นคันถะ เป็นไฉน

จิตตุปบาทที่สหรคตด้วยโลภะ ๘ ดวง จิตตุปบาทที่สหรคตด้วย โทมนัสสเวทนา ๒ ดวง เว้นคันถะทั้งหลายที่เกิดขึ้นในจิตตุปบาทเหล่านั้น สภาวธรรมเหล่านี้ชื่อว่าธรรมสัมปยุตด้วยคันถะแต่ไม่เป็นคันถะธรรมวิปปยุตจากคันถะจะกล่าวว่าธรรมเป็นคันถะและสัมปยุตด้วย คันถะก็ไม่ได้ ว่าธรรมสัมปยุตด้วยคันถะแต่ไม่เป็นคันถะก็ไม่ได้

{๙๓๐} [๑๔๙๙] ธรรมวิปปยุตจากคันถะแต่เป็นอารมณ์ของคันถะ เป็นไฉน

โลภะที่เกิดขึ้นในจิตตุปบาทที่สหรคตด้วยโลภะ วิปปยุตจากทิฏฐิ ๔ ดวง ปฏิฆะที่เกิดขึ้นในจิตตุปบาทที่สหรคตด้วยโทมนัสสเวทนา ๒ ดวง จิตตุปบาทที่สหรคตด้วยวิจิกิจฉา จิตตุปบาทที่สหรคตด้วยอุทธัจจะ กุศลใน ภูมิ ๓ วิบากในภูมิ ๓ กิริยาอัพยากฤตในภูมิ ๓ และรูปทั้งหมด สภาวธรรม เหล่านี้ชื่อว่าธรรมวิปยุตจากคันถะแต่เป็นอารมณ์ของคันถะ

[๑๕๐๐] ธรรมวิปปยุตจากคันถะและไม่เป็นอารมณ์ของคันถะ เป็น ไฉน

มรรค ๔ ที่เป็นโลกุตตระ สามัญญผล ๔ และนิพพาน สภาวธรรม เหล่านี้ชื่อว่าธรรมวิปปยุตจากคันถะและไม่เป็นอารมณ์ของคันถะธรรมสัมปยุตด้วยคันถะจะกล่าวว่าธรรมวิปปยุตจากคันถะแต่เป็น อารมณ์ของคันถะก็ไม่ได้ ว่าธรรมวิปปยุตจากคันถะและไม่เป็นอารมณ์ของ คันถะก็ไม่ได้

จบ คันถโคจฉกะ

โอฆโคจฉกะ

{๙๓๑} [๑๕๐๑] ธรรมเป็นโอฆะ เป็นไฉน ...

โยคโคจฉกะ

[๑๕๐๒] ธรรมเป็นโยคะ เป็นไฉน ...

นีวรณโคจฉกะ

[๑๕๐๓] ธรรมเป็นนิวรณ์ เป็นไฉน

นิวรณ์ ๖ คือ กามฉันทนิวรณ์ พยาปาทนิวรณ์ ถีนมิทธนิวรณ์ อุทธัจจ กุกกุจจนิวรณ์ วิจิกิจฉานิวรณ์ อวิชชานิวรณ์กามฉันทนิวรณ์เกิดขึ้นในจิตตุปบาทที่สหรคตด้วยโลภะ ๘ ดวง

พยาปาทนิวรณ์เกิดขึ้นในจิตตุปบาทที่สหรคตด้วยโทมนัสสเวทนา ๒ ดวง

ถีนมิทธนิวรณ์เกิดขึ้นในอกุศลจิตที่เป็นสสังขาริก

อุทธัจจนิวรณ์เกิดขึ้นในจิตตุปบาทที่สหรคตด้วยอุทธัจจะ กุกกุจจนิวรณ์ เกิดขึ้นในจิตตุปบาทที่สหรคตด้วยโทมนัสสเวทนา ๒ ดวงวิจิกิจฉานิวรณ์เกิดขึ้นในจิตตุปบาทที่สหรคตด้วยวิจิกิจฉา

อวิชชานิวรณ์เกิดขึ้นในอกุศลจิตทั้งปวง

สภาวธรรมเหล่านี้ชื่อว่าธรรมเป็นนิวรณ์

[๑๕๐๔] ธรรมไม่เป็นนิวรณ์ เป็นไฉน

อกุศลที่เหลือ เว้นนิวรณ์ทั้งหลาย กุศลในภูมิ ๔ วิบากในภูมิ ๔ กิริยาอัพยากฤตในภูมิ ๓ รูป และนิพพาน สภาวธรรมเหล่านี้ชื่อว่าธรรม ไม่เป็นนิวรณ์{๙๓๒} [๑๕๐๕] ธรรมเป็นอารมณ์ของนิวรณ์ เป็นไฉน

กุศลในภูมิ ๓ อกุศล วิบากในภูมิ ๓ กิริยาอัพยากฤตในภูมิ ๓ และรูป ทั้งหมด สภาวธรรมเหล่านี้ชื่อว่าธรรมเป็นอารมณ์ของนิวรณ์[๑๕๐๖] ธรรมไม่เป็นอารมณ์ของนิวรณ์ เป็นไฉน

มรรค ๔ ที่เป็นโลกุตตระ สามัญญผล ๔ และนิพพาน สภาวธรรมเหล่า นี้ชื่อว่าธรรมไม่เป็นอารมณ์ของนิวรณ์{๙๓๓} [๑๕๐๗] ธรรมสัมปยุตด้วยนิวรณ์ เป็นไฉน

จิตตุปบาทฝ่ายอกุศล ๑๒ ดวง สภาวธรรมเหล่านี้ชื่อว่าธรรมสัมปยุต ด้วยนิวรณ์

[๑๕๐๘] ธรรมวิปปยุตจากนิวรณ์ เป็นไฉน

กุศลในภูมิ ๔ วิบากในภูมิ ๔ กิริยาอัพยากฤตในภูมิ ๓ รูป และนิพพาน สภาวธรรมเหล่านี้ชื่อว่าธรรมวิปปยุตจากนิวรณ์{๙๓๔} [๑๕๐๙] ธรรมเป็นนิวรณ์และเป็นอารมณ์ของนิวรณ์ เป็นไฉน