พระอภิธรรมปิฎก ธัมมสังคณี จิตตุปปาทกัณฑ์ กุศลธรรม · โลกุตตรกุศลจิต
อธิบดี เล่ม ๓๔
ชั้นตัวบทพุทธพจน์ข้อ ๒๗๐ (ฉบับหลวง)ลำดับ ๓/๖ ในโลกุตตรกุศลจิตมี ๔ ฉบับคลังนี้ตอบแบบ “อ่านตัวบท · ไม่ตีความ” — ระบบแสดงตัวบทตามฉบับที่มี และไม่สรุป ไม่ตีความ ไม่ให้คะแนนความน่าเชื่อถือ
พระอภิธรรมปิฎก ธัมมสังคณี จิตตุปปาทกัณฑ์ กุศลธรรม โลกุตตรกุศลจิต อธิบดี (ฉบับหลวง เล่ม ๓๔ · ฉบับมหาจุฬาฯ เล่ม ๓๔ · ฉบับมหามกุฏฯ เล่ม ๗๕ · ฉบับเฉลิมพระเกียรติ เล่ม ๓๔)
ไทย (เฉลิมพระเกียรติ ๒๕๔๙) เล่ม ๓๔ หน้า ๑๔๓–๑๔๔
{๒๗๐} [๓๕๘] ธรรมเป็นกุศล เป็นไฉน
โยคาวจรบุคคลเจริญฌานเป็นโลกุตตระ อันเป็นเครื่องออกไปจากโลก นำไปสู่นิพพาน เพื่อละทิฏฐิ เพื่อบรรลุภูมิเบื้องต้น สงัดจากกาม ... บรรลุปฐมฌานที่เป็นฉันทาธิปไตย ... เป็นวีริยาธิปไตย ... เป็นจิตตาธิปไตย ... เป็นวีมังสาธิปไตย ... เป็นทุกขาปฏิปทา ทันธาภิญญา ... อยู่ในสมัยใด ผัสสะ ... อวิกเขปะ มีในสมัยนั้น ...
สภาวธรรมเหล่านี้ชื่อว่าธรรมเป็นกุศล
[๓๕๙] ธรรมเป็นกุศล เป็นไฉน
โยคาวจรบุคคลเจริญฌานเป็นโลกุตตระ อันเป็นเครื่องออกไปจากโลก นำไปสู่นิพพาน เพื่อละทิฏฐิ เพื่อบรรลุภูมิเบื้องต้น เพราะวิตกวิจารสงบไป ... บรรลุทุติยฌาน ... บรรลุตติยฌาน ... บรรลุจตุตถฌาน ... บรรลุปฐมฌาน ... บรรลุปัญจมฌานที่เป็นฉันทาธิปไตย ... เป็นวีริยาธิปไตย ... เป็น จิตตาธิปไตย ... เป็นวีมังสาธิปไตย เป็นทุกขาปฏิปทา ทันธาภิญญา ... อยู่ในสมัยใด ผัสสะ ... อวิกเขปะ มีในสมัยนั้น ...
สภาวธรรมเหล่านี้ชื่อว่าธรรมเป็นกุศล
[๓๖๐] ธรรมเป็นกุศล เป็นไฉน
โยคาวจรบุคคลเจริญมรรคเป็นโลกุตตระ ... เจริญสติปัฏฐานเป็น โลกุตตระ ... เจริญสัมมัปปธานเป็นโลกุตตระ ... เจริญอิทธิบาทเป็น โลกุตตระ ... เจริญอินทรีย์เป็นโลกุตตระ ... เจริญพละเป็นโลกุตตระ ...
- ๑อธิบดี ในที่นี้หมายถึงนัยแห่งการแสดงโลกุตตรกุศลจิตจำแนกตามธรรมที่เป็นอธิบดีคือเป็นใหญ่ หรือเป็นแนวนำ ๔ อย่าง คือ ฉันทะ วิริยะ จิตตะ และวิมังสา
เจริญโพชฌงค์เป็นโลกุตตระ ... เจริญสัจจะเป็นโลกุตตระ ... เจริญสมถะ เป็นโลกุตตระ ... เจริญธรรมเป็นโลกุตตระ ... เจริญขันธ์เป็นโลกุตตระ ... เจริญอายตนะเป็นโลกุตตระ ... เจริญธาตุเป็นโลกุตตระ ... เจริญอาหารเป็น โลกุตตระ ... เจริญผัสสะเป็นโลกุตตระ ... เจริญเวทนาเป็นโลกุตตระ ... เจริญ สัญญาเป็นโลกุตตระ ... เจริญเจตนาเป็นโลกุตตระ ... เจริญจิตเป็นโลกุตตระ อันเป็นเครื่องออกไปจากโลก นำไปสู่นิพพาน เพื่อละทิฏฐิ เพื่อบรรลุ ภูมิเบื้องต้น สงัดจากกาม ... บรรลุปฐมฌานที่เป็นฉันทาธิปไตย ... เป็น วีริยาธิปไตย ... เป็นจิตตาธิปไตย ... เป็นวีมังสาธิปไตย เป็นทุกขาปฏิปทา ทันอาภิญญา ... อยู่ในสมัยใด ผัสสะ ... อวิกเขปะ มีในสมัยนั้น ...
สภาวธรรมเหล่านี้ชื่อว่าธรรมเป็นกุศล
จบ อธิบดี
จบ มรรคจิตดวงที่ ๑
มรรคจิตดวงที่ ๒
{๒๗๑} [๓๖๑] ธรรมเป็นกุศล เป็นไฉน
โยคาวจรบุคคลเจริญฌานเป็นโลกุตตระ อันเป็นเครื่องออกไปจากโลก
นำไปสู่นิพพาน เพื่อบรรลุภูมิที่ ๒ เพื่อบรรเทากามราคะและพยาบาทให้เบา บางลง สงัดจากกาม ... บรรลุปฐมฌาน เป็นทุกขาปฏิปทา ทันธาภิญญา ... อยู่ในสมัยใด ผัสสะ ... อัญญินทรีย์ ... อวิกเขปะ มีในสมัยนั้น ...
สภาวธรรมเหล่านี้ชื่อว่าธรรมเป็นกุศล
จบ มรรคจิตดวงที่ ๒
- ๑ภูมิที่ ๒ หมายถึงสามัญญผลขั้นที่ ๒ คือสกทาคามิผลภูมิ (นัย อภิ.สงฺ.อ. ๒๗๑,๒๙๖)
จบ อธิบดี