มหานัย ๒๐ เล่ม ๓๔

{๒๕๙} [๓๓๘] สังขารขันธ์ มีในสมัยนั้น เป็นไฉน

ผัสสะ เจตนา วิตก วิจาร ปีติ จิตตัสเสกัคคตา สัทธินทรีย์ วิริยินทรีย์ สตินทรีย์ สมาธินทรีย์ ปัญญินทรีย์ ชีวิตินทรีย์ อนัญญาตัญญัสสามีตินทรีย์ สัมมาทิฏฐิ สัมมาสังกัปปะ สัมมาวาจา สัมมากัมมันตะ สัมมาอาชีวะ สัมมาวายามะ สัมมาสติ สัมมาสมาธิ สัทธาพละ วิริยพละ สติพละ สมาธิพละ ปัญญาพละ หิริพละ โอตตัปปพละ อโลภะ อโทสะ อโมหะ อนภิชฌา อัพยาปาทะ สัมมาทิฏฐิ หิริ โอตตัปปะ กายปัสสัทธิ จิตตปัสสัทธิ กายลหุตา จิตตลหุตา กายมุทุตา จิตตมุทุตา กายกัมมัญญตา จิตตกัมมัญญตา กายปาคุญญตา จิตตปาคุญญตา กายุชุกตา จิตตุชุกตา สติ สัมปชัญญะ สมถะ วิปัสสนา ปัคคาหะ อวิกเขปะ หรืออรูปธรรม ที่อิงอาศัยกันเกิดขึ้นแม้อื่นใด เว้นเวทนาขันธ์ สัญญาขันธ์ วิญญาณขันธ์ มีอยู่ในสมัยนั้น นี้ชื่อว่า สังขารขันธ์ มีในสมัยนั้น ...

สภาวธรรมเหล่านี้ชื่อว่าธรรมเป็นกุศล

ธรรมเป็นกุศล เป็นไฉน

โยคาวจรบุคคลเจริญฌานเป็นโลกุตตระ อันเป็นเครื่องออกไปจากโลก นำไปสู่นิพพาน เพื่อละทิฏฐิ เพื่อบรรลุภูมิเบื้องต้น สงัดจากกาม ... บรรลุปฐมฌาน เป็นทุกขาปฏิปทา ทันธาภิญญา ... อยู่ในสมัยใด ผัสสะ ... อวิกเขปะ มีในสมัยนั้น ...

สภาวธรรมเหล่านี้ชื่อว่าธรรมเป็นกุศล

{๒๖๐} [๓๓๙] ธรรมเป็นกุศล เป็นไฉน

โยคาวจรบุคคลเจริญฌานเป็นโลกุตตระ อันเป็นเครื่องออกไปจากโลก นำไปสู่นิพพาน เพื่อละทิฏฐิ เพื่อบรรลุภูมิเบื้องต้น สงัดจากกาม... บรรลุ

ปฐมฌาน เป็นทุกขาปฏิปทา ขิปปาภิญญา...อยู่ในสมัยใด ผัสสะ ... อวิกเขปะ มีในสมยนั้น...

สภาวธรรมเหล่านี้ชื่อว่าธรรมเป็นกุศล

{๒๖๒} [๓๔๐] ธรรมเป็นกุศล เป็นไฉน

โยคาวจรบุคคลเจริญฌานเป็นโลกุตตระ อันเป็นเครื่องออกไปจากโลก นำไปสู่นิพพาน เพื่อละทิฏฐิ เพื่อบรรลุภูมิเบื้องต้น สงัดจากกาม ... บรรลุปฐมฌาน เป็นสุขาปฏิปทา ทันธาภิญญา ... อยู่ในสมัยใด ผัสสะ ... อวิกเขปะ มีในสมัยนั้น ...

สภาวธรรมเหล่านี้ชื่อว่าธรรมเป็นกุศล

{๒๖๓} [๓๔๑] ธรรมเป็นกุศล เป็นไฉน

โยคาวจรบุคคลเจริญฌานเป็นโลกุตตระ อันเป็นเครื่องออกไปจากโลก นำไปสู่นิพพาน เพื่อละทิฏฐิ เพื่อบรรลุภูมิเบื้องต้น สงัดจากกาม ... บรรลุปฐมฌาน เป็นสุขาปฏิปทา ขิปปาภิญญา ... อยู่ในสมัยใด ผัสสะ ... อวิกเขปะ มีในสมัยนั้น ...

สภาวธรรมเหล่านี้ชื่อว่าธรรมเป็นกุศล

{๒๖๔} [๓๔๒] ธรรมเป็นกุศล เป็นไฉน

โยคาวจรบุคคลเจริญฌานเป็นโลกุตตระ อันเป็นเครื่องออกไปจากโลก นำไปสู่นิพพาน เพื่อละทิฏฐิ เพื่อบรรลุภูมิเบื้องต้น เพราะวิตกวิจารสงบไป ... บรรลุทุติยฌาน ... บรรลุตติยฌาน ... บรรลุจตุตถฌาน ... บรรลุปฐมฌาน ... บรรลุปัญจมฌาน ... เป็นทุกขาปฏิทา ทันธาภิญญา ... เป็นทุกขาปฏิปทา ขิปปาภิญญา ... เป็นสุขาปฏิปทา ทันธาภิญญา ... เป็นสุขาปฏิปทา ขิปปาภิญญา ... อยู่ในสมัยใด ผัสสะ ... อวิกเขปะ มีในสมัยนั้น ...

สภาวธรรมเหล่านี้ชื่อว่าธรรมเป็นกุศล

จบ สุทธิกปฏิปทา

สุญญตะ

{๒๖๕} [๓๔๓] ธรรมเป็นกุศล เป็นไฉน

โยคาวจรบุคคลเจริญฌานเป็นโลกุตตระ อันเป็นเครื่องออกไปจากโลก นำไปสู่นิพพาน เพื่อละทิฏฐิ เพื่อบรรลุภูมิเบื้องต้น สงัดจากกาม ... บรรลุปฐมฌานอันเป็นสุญญตะ ... อยู่ในสมัยใด ผัสสะ ... อวิกเขปะ มีในสมัยนั้น ...

สภาวธรรมเหล่านี้ชื่อว่าธรรมเป็นกุศล

[๓๔๔] ธรรมเป็นกุศล เป็นไฉน

โยคาวจรบุคคลเจริญฌานเป็นโลกุตตระ อันเป็นเครื่องออกไปจากโลก นำไปสู่นิพพาน เพื่อละทิฏฐิ เพื่อบรรลุภูมิเบื้องต้น เพราะวิตกวิจารสงบ... บรรลุทุติยฌาน ... บรรลุตติยฌาน ... บรรลุจตุตถฌาน ... บรรลุปฐมฌาน ... บรรลุปัญจมฌาน ... อันเป็นสุญญตะ อยู่ในสมัยใด ผัสสะ ... อวิกเขปะ มีในสมัยนั้น ...

สภาวธรรมเหล่านี้ชื่อว่าธรรมเป็นกุศล

จบ สุญญตะ

สุญญตมูลกปฏิปทา

{๒๖๖} [๓๔๕] ธรรมเป็นกุศล เป็นไฉน

โยคาวจรบุคคลเจริญฌานเป็นโลกุตตระ อันเป็นเครื่องออกไปจากโลก นำไปสู่นิพพาน เพื่อละทิฏฐิ เพื่อบรรลุภูมิเบื้องต้น สงัดจากกาม ... บรรลุปฐมฌานอันเป็นสุญญตะ เป็นทุกขาปฏิปทา ทันธาภิญญา ... อยู่ ในสมัยใด ผัสสะ ... อวิกเขปะ มีในสมัยนั้น ...

สภาวธรรมเหล่านี้ชื่อว่าธรรมเป็นกุศล

[๓๔๖] ธรรมเป็นกุศล เป็นไฉน

โยคาวจรบุคคลเจริญฌานเป็นโลกุตตระ อันเป็นเครื่องออกไปจากโลก นำไปสู่นิพพาน เพื่อละทิฏฐิ เพื่อบรรลุภูมิเบื้องต้น สงัดจากกาม ... บรรลุปฐมฌานอันเป็นสุญญตะ เป็นทุกขาปฏิปทา ขิปปาภิญญา ... อยู่ใน สมัยใด ผัสสะ ... อวิกเขปะ มีในสมัยนั้น ...

สภาวธรรมเหล่านี้ชื่อว่าธรรมเป็นกุศล

[๓๔๗] ธรรมเป็นกุศล เป็นไฉน

โยคาวจรบุคคลเจริญฌานเป็นโลกุตตระ อันเป็นเครื่องออกไปจากโลก นำไปสู่นิพพาน เพื่อละทิฏฐิ เพื่อบรรลุภูมิเบื้องต้น สงัดจากกาม... บรรลุปฐมฌานอันเป็นสุญญตะ เป็นสุขาปฏิปทา ทันธาภิญญา ... อยู่ใน สมัยใด ผัสสะ ... อวิกเขปะ มีในสมัยนั้น ...

สภาวธรรมเหล่านี้ชื่อว่าธรรมเป็นกุศล

[๓๔๘] ธรรมเป็นกุศล เป็นไฉน

โยคาวจรบุคคลเจริญฌานเป็นโลกุตตระ อันเป็นเครื่องออกไปจากโลก นำไปสู่นิพพาน เพื่อละทิฏฐิ เพื่อบรรลุภูมิเบื้องต้น สงัดจากกาม ... บรรลุปฐมฌานอันเป็นสุญญตะ เป็นสุขาปฏิปทา ขิปปาภิญญา ... อยู่ใน สมัยใด ผัสสะ ... อวิกเขปะ มีในสมัยนั้น ...

สภาวธรรมเหล่านี้ชื่อว่าธรรมเป็นกุศล

[๓๔๙] ธรรมเป็นกุศล เป็นไฉน

โยคาวจรบุคคลเจริญฌานเป็นโลกุตตระ อันเป็นเครื่องออกไปจากโลก นำไปสู่นิพพาน เพื่อละทิฏฐิ เพื่อบรรลุภูมิเบื้องต้น เพราะวิตกวิจารสงบไป ... บรรลุทุติยฌาน ... บรรลุตติยฌาน ... บรรลุจตุตถฌาน ... บรรลุปฐมฌาน ... บรรลุปัญจมฌานอันเป็นสุญญตะ เป็นทุกขาปฏิปทา ทันธาภิญญา ... อันเป็นสุญญตะ เป็นทุกขาปฏิปทา ขิปปาภิญญา ... อันเป็นสุญญตะ เป็นสุขาปฏิปทา ทันธาภิญญา ... อันเป็นสุญญตะ เป็นสุขาปฏิปทา ขิปปาภิญญา ... อยู่ในสมัยใด ผัสสะ ... อวิกเขปะ มีในสมัยนั้น ...

สภาวธรรมเหล่านี้ชื่อว่าธรรมเป็นกุศล

จบ สุญญตมูลกปฏิปทา

อัปปณิหิตะ

{๒๖๗} [๓๕๐] ธรรมเป็นกุศล เป็นไฉน

โยคาวจรบุคคลเจริญฌานเป็นโลกุตตระ อันเป็นเครื่องออกไปจากโลก

นำไปสู่นิพพาน เพื่อละทิฏฐิ เพื่อบรรลุภูมิเบื้องต้น สงัดจากกาม ...

บรรลุปฐมฌานอันเป็นอัปปณิหิตะ ... อยู่ในสมัยใด ผัสสะ ... อวิกเขปะ

มีในสมัยนั้น ...

สภาวธรรมเหล่านี้ชื่อว่าธรรมเป็นกุศล

[๓๕๑] ธรรมเป็นกุศล เป็นไฉน

โยคาวจรบุคคลเจริญฌานเป็นโลกุตตระ อันเป็นเครื่องออกไปจากโลก นำไปสู่นิพพาน เพื่อละทิฏฐิ เพื่อบรรลุภูมิเบื้องต้น เพราะวิตกวิจารสงบไป ... บรรลุทุติยฌาน ... บรรลุตติยฌาน ... บรรลุจตุตถฌาน ... บรรลุปฐมฌาน ... บรรลุปัญจมฌานอันเป็นอัปปณิหิตะ ... อยู่ในสมัยใด ผัสสะ ... อวิกเขปะ มีในสมัยนั้น ...

สภาวธรรมเหล่านี้ชื่อว่าธรรมเป็นกุศล

จบ อัปปณิหิตะ

อัปปณิหิตมูลกปฏิปทา

{๒๖๘} [๓๕๒] ธรรมเป็นกุศล เป็นไฉน

โยคาวจรบุคคลเจริญฌานเป็นโลกุตตระ อันเป็นเครื่องออกไปจากโลก นำไปสู่นิพพาน เพื่อละทิฏฐิ เพื่อบรรลุภูมิเบื้องต้น สงัดจากกาม ... บรรลุปฐมฌานอันเป็นอัปปณิหิตะ เป็นทุกขาปฏิปทา ทันธาภิญญา ... อยู่ ในสมัยใด ผัสสะ ... อวิกเขปะ มีในสมัยนั้น ...

สภาวธรรมเหล่านี้ชื่อว่าธรรมเป็นกุศล

[๓๕๓] ธรรมเป็นกุศล เป็นไฉน

โยคาวจรบุคคลเจริญฌานเป็นโลกุตตระ อันเป็นเครื่องออกไปจากโลก นำไปสู่นิพพาน เพื่อละทิฏฐิ เพื่อบรรลุภูมิเบื้องต้น สงัดจากกาม ... บรรลุปฐมฌานอันเป็นอัปปณิหิตะ เป็นทุกขาปฏิปทา ขิปปาภิญญา ... อยู่ ในสมัยใด ผัสสะ ... อวิกเขปะ มีในสมัยนั้น ...

สภาวธรรมเหล่านี้ชื่อว่าธรรมเป็นกุศล

[๓๕๔] ธรรมเป็นกุศล เป็นไฉน

โยคาวจรบุคคลเจริญฌานเป็นโลกุตตระ อันเป็นเครื่องออกไปจากโลก นำไปสู่นิพพาน เพื่อละทิฏฐิ เพื่อบรรลุภูมิเบื้องต้น สงัดจากกาม ... บรรลุปฐมฌานอันเป็นอัปปณิหิตะ เป็นสุขาปฏิปทา ทันธาภิญญา ... อยู่ ในสมัยใด ผัสสะ ... อวิกเขปะ มีในสมัยนั้น ...

สภาวธรรมเหล่านี้ชื่อว่าธรรมเป็นกุศล

[๓๕๕] ธรรมเป็นกุศล เป็นไฉน

โยคาวจรบุคคลเจริญฌานเป็นโลกุตตระ อันเป็นเครื่องออกไปจากโลก นำไปสู่นิพพาน เพื่อละทิฏฐิ เพื่อบรรลุภูมิเบื้องต้น สงัดจากกาม ... บรรลุปฐมฌาน อันเป็นอัปปณิหิตะ เป็นสุขาปฏิปทา ขิปปาภิญญา ... อยู่ ในสมัยใด ผัสสะ ... อวิกเขปะ มีในสมัยนั้น ...

สภาวธรรมเหล่านี้ชื่อว่าธรรมเป็นกุศล

[๓๕๖] ธรรมเป็นกุศล เป็นไฉน

โยคาวจรบุคคลเจริญฌานเป็นโลกุตตระ อันเป็นเครื่องออกไปจากโลก นำไปสู่นิพพาน เพื่อละทิฏฐิ เพื่อบรรลุภูมิเบื้องต้น เพราะวิตกวิจารสงบไป ... บรรลุทุติยฌาน ... บรรลุตติยฌาน ... บรรลุจตุตถฌาน ... บรรลุปฐมฌาน ... บรรลุปัญจมฌานอันเป็นอัปปณิหิตะ เป็นทุกขาปฏิปทา ทันธาภิญญา ... อันเป็นอัปปณิหิตะ เป็นทุกขาปฏิปทา ขิปปาภิญญา ... อันเป็นอัปปณิหิตะ

เป็นสุขาปฏิปทา ทันธาภิญญา ... อันเป็นอัปปณิหิตะ เป็นสุขาปฏิปทา ขิปปาภิญญา ... อยู่ในสมัยใด ผัสสะ ... อวิกเขปะ มีในสมัยนั้น ...

สภาวธรรมเหล่านี้ชื่อว่าธรรมเป็นกุศล

จบ อัปปณิหิตมูลกปฏิปทา

มหานัย ๒๐

{๒๖๙} [๓๕๗] ธรรมเป็นกุศล เป็นไฉน

โยคาวจรบุคคลเจริญมรรคเป็นโลกุตตระ ... เจริญสติปัฏฐานเป็น โลกุตตระ ... เจริญสัมมัปปธานเป็นโลกุตตระ ... เจริญอิทธิบาทเป็น โลกุตตระ ... เจริญอินทรีย์เป็นโลกุตตระ ... เจริญพละเป็นโลกุตตระ ... เจริญโพชฌงค์เป็นโลกุตตระ ... เจริญสัจจะเป็นโลกุตตระ ... เจริญ สมถะเป็นโลกุตตระ ... เจริญธรรมเป็นโลกุตตระ ... เจริญขันธ์เป็นโลกุตตระ ... เจริญอายตนะเป็นโลกุตตระ ... เจริญธาตุเป็นโลกุตตระ ... เจริญ อาหารเป็นโลกุตตระ ... เจริญผัสสะเป็นโลกุตตระ ... เจริญเวทนาเป็น โลกุตตระ ... เจริญสัญญาเป็นโลกุตตระ ... เจริญเจตนาเป็นโลกุตตระ ... เจริญจิตเป็นโลกุตตระ อันเป็นเครื่องออกไปจากโลก นำไปสู่นิพพาน เพื่อละทิฏฐิ เพื่อบรรลุภูมิเบื้องต้น สงัดจากกาม ... บรรลุปฐมฌาน เป็น ทุกขาปฏิปทา ทันธาภิญญา ... อยู่ในสมัยใด ผัสสะ ... อวิกเขปะ มีใน สมัยนั้น ...

สภาวธรรมเหล่านี้ชื่อว่าธรรมเป็นกุศล

จบ มหานัย ๒๐

อธิบดี

{๒๗๐} [๓๕๘] ธรรมเป็นกุศล เป็นไฉน

โยคาวจรบุคคลเจริญฌานเป็นโลกุตตระ อันเป็นเครื่องออกไปจากโลก นำไปสู่นิพพาน เพื่อละทิฏฐิ เพื่อบรรลุภูมิเบื้องต้น สงัดจากกาม ... บรรลุปฐมฌานที่เป็นฉันทาธิปไตย ... เป็นวีริยาธิปไตย ... เป็นจิตตาธิปไตย ... เป็นวีมังสาธิปไตย ... เป็นทุกขาปฏิปทา ทันธาภิญญา ... อยู่ในสมัยใด ผัสสะ ... อวิกเขปะ มีในสมัยนั้น ...

สภาวธรรมเหล่านี้ชื่อว่าธรรมเป็นกุศล

[๓๕๙] ธรรมเป็นกุศล เป็นไฉน

โยคาวจรบุคคลเจริญฌานเป็นโลกุตตระ อันเป็นเครื่องออกไปจากโลก นำไปสู่นิพพาน เพื่อละทิฏฐิ เพื่อบรรลุภูมิเบื้องต้น เพราะวิตกวิจารสงบไป ... บรรลุทุติยฌาน ... บรรลุตติยฌาน ... บรรลุจตุตถฌาน ... บรรลุปฐมฌาน ... บรรลุปัญจมฌานที่เป็นฉันทาธิปไตย ... เป็นวีริยาธิปไตย ... เป็น จิตตาธิปไตย ... เป็นวีมังสาธิปไตย เป็นทุกขาปฏิปทา ทันธาภิญญา ... อยู่ในสมัยใด ผัสสะ ... อวิกเขปะ มีในสมัยนั้น ...

สภาวธรรมเหล่านี้ชื่อว่าธรรมเป็นกุศล

[๓๖๐] ธรรมเป็นกุศล เป็นไฉน

โยคาวจรบุคคลเจริญมรรคเป็นโลกุตตระ ... เจริญสติปัฏฐานเป็น โลกุตตระ ... เจริญสัมมัปปธานเป็นโลกุตตระ ... เจริญอิทธิบาทเป็น โลกุตตระ ... เจริญอินทรีย์เป็นโลกุตตระ ... เจริญพละเป็นโลกุตตระ ...