พระอภิธรรมปิฎก ธัมมสังคณี จิตตุปปาทกัณฑ์ กุศลธรรม · รูปวาจรกุศล กสิณ ฌาน
วิโมกข์ ๓ เล่ม ๓๔
ชั้นตัวบทพุทธพจน์ข้อ ๑๘๙ (ฉบับหลวง)ลำดับ ๖/๘ ในรูปวาจรกุศล กสิณ ฌานมี ๔ ฉบับคลังนี้ตอบแบบ “อ่านตัวบท · ไม่ตีความ” — ระบบแสดงตัวบทตามฉบับที่มี และไม่สรุป ไม่ตีความ ไม่ให้คะแนนความน่าเชื่อถือ
พระอภิธรรมปิฎก ธัมมสังคณี จิตตุปปาทกัณฑ์ กุศลธรรม รูปวาจรกุศล กสิณ ฌาน วิโมกข์ ๓ (ฉบับหลวง เล่ม ๓๔ · ฉบับมหาจุฬาฯ เล่ม ๓๔ · ฉบับมหามกุฏฯ เล่ม ๗๕ · ฉบับเฉลิมพระเกียรติ เล่ม ๓๔)
ไทย (เฉลิมพระเกียรติ ๒๕๔๙) เล่ม ๓๔ หน้า ๑๐๘–๑๐๙
{๑๘๙} [๒๔๘] ธรรมเป็นกุศล เป็นไฉน
โยคาวจรบุคคลเจริญมรรคปฏิปทาเพื่อเข้าถึงรูปภูมิ เป็นผู้ได้รูปฌาน มีรูปภายในเป็นอารมณ์ เห็นรูปทั้งหลาย สงัดจากกาม ... บรรลุปฐมฌาน ... อยู่ในสมัยใด ผัสสะ ... อวิกเขปะ มีในสมัยนั้น ...
สภาวธรรมเหล่านี้ชื่อว่าธรรมเป็นกุศล
[๒๔๙] ธรรมเป็นกุศล เป็นไฉน
โยคาวจรบุคคลเจริญมรรคปฏิปทาเพื่อเข้าถึงรูปภูมิ ไม่มีบริกรรม สัญญาในรูปภายใน เห็นรูปภายนอก สงัดจากกาม ... บรรลุปฐมฌาน ... อยู่ในสมัยใด ผัสสะ ... อวิกเขปะ มีในสมัยนั้น ...
สภาวธรรมเหล่านี้ชื่อว่าธรรมเป็นกุศล
[๒๕๐] ธรรมเป็นกุศล เป็นไฉน
โยคาวจรบุคคลเจริญมรรคปฏิปทาเพื่อเข้าถึงรูปภูมิ ผูกใจอยู่ใน วัณณกสิณว่างาม สงัดจากกาม ... บรรลุปฐมฌาน ... อยู่ในสมัยใด ผัสสะ ... อวิกเขปะ มีในสมัยนั้น ...
สภาวธรรมเหล่านี้ชื่อว่าธรรมเป็นกุศล
จบ แม้วิโมกข์ ๓ ก็แจกอย่างละ ๑๖
- ๑คำว่า วิโมกข์ หมายถึงภาวะที่จิตปลอดพ้นจากสิ่งรบกวน(ปัจจนีกธรรมคือนิวรณ์ ๕)และน้อมดิ่งเข้าไปในอารมณ์นั้น ๆ อย่างปล่อยจิตเต็มที่ เหมือนการที่ทารกนอนปล่อยตัวอยู่บนตักของบิดา (อภิ.สงฺ.อ. ๒๔๔) วิโมกข์ในพระสุตตันตปิฎกมี ๘ (พึงดูรายละเอียดใน ที.ปา. (แปล) /๑๑/๓๓๙/ ๓๖๔-๓๖๕, องฺ.อฏฺฐก. (แปล) ๒๓/๖๖/๓๘๘-๓๘๙) แต่ในที่นี้ กล่าวย่อไว้ ๓ คือ (๑) วิโมกขฌาน ที่ได้โดยการเพ่งเฉพาะกสิณภายในและภายนอกเป็นอารมณ์ (๒) วิโมกขฌานที่ได้โดยการเพ่ง เฉพาะกสิณภายนอกเท่านั้นเป็นอารมณ์ (๓) วิโมกขฌานที่ได้โดยการเพ่งวัณณกสิณที่มีสี งดงามเป็นอารมณ์ มีนัยแห่งการจำแนกเหมือนกสิณฌาน
พรหมวิหารฌาน ๔ แจกอย่างละ ๑๖
{๑๙๐} [๒๕๑] ธรรมเป็นกุศล เป็นไฉน
โยคาวจรบุคคลเจริญมรรคปฏิปทาเพื่อเข้าถึงรูปภูมิ สงัดจากกาม ... บรรลุปฐมฌานที่สหรคตด้วยเมตตา ... อยู่ในสมัยใด ผัสสะ ... อวิกเขปะ มีในสมัยนั้น ...
สภาวธรรมเหล่านี้ชื่อว่าธรรมเป็นกุศล
[๒๕๒] ธรรมเป็นกุศล เป็นไฉน
โยคาวจรบุคคลเจริญมรรคปฏิปทาเพื่อเข้าถึงรูปภูมิ เพราะวิตกวิจาร สงบไป ... บรรลุทุติยฌานที่สหรคตด้วยเมตตา ... อยู่ในสมัยใด ผัสสะ ... อวิกเขปะ มีในสมัยนั้น ...
สภาวธรรมเหล่านี้ชื่อว่าธรรมเป็นกุศล
[๒๕๓] ธรรมเป็นกุศล เป็นไฉน
โยคาวจรบุคคลเจริญมรรคปฏิปทาเพื่อเข้าถึงรูปภูมิ เพราะปีติสิ้น ไป ... บรรลุตติยฌานที่สหรคตด้วยเมตตา ... อยู่ในสมัยใด ผัสสะ ... อวิกเขปะ มีในสมัยนั้น ...
สภาวธรรมเหล่านี้ชื่อว่าธรรมเป็นกุศล
[๒๕๔] ธรรมเป็นกุศล เป็นไฉน
โยคาวจรบุคคลเจริญมรรคปฏิปทาเพื่อเข้าถึงรูปภูมิ สงัดจากกาม ... บรรลุปฐมฌานที่สหรคตด้วยเมตตา ... อยู่ในสมัยใด ผัสสะ ... อวิกเขปะ มีในสมัยนั้น ...
สภาวธรรมเหล่านี้ชื่อว่าธรรมเป็นกุศล
[๒๕๕] ธรรมเป็นกุศล เป็นไฉน
จบ วิโมกข์ ๓