เตภูมิกกุศลธรรม ๓ ประเภท เล่ม ๓๔

เตภูมิกกุศลจิต

กามาวจรกศลจิต

{๑๙๓} [๒๖๙] ธรรมเป็นกุศล เป็นไฉน

กามาวจรกุศลจิตที่สหรคตด้วยโสมนัส สัมปยุตด้วยญาณ เกิดขึ้นเป็น อย่างตํ่า ... เป็นอย่างกลาง ... เป็นอย่างประณีต ... เป็นฉันทาธิปไตย ... เป็นวีริยาธิปไตย ... เป็นจิตตาธิปไตย ... เป็นวีมังสาธิปไตย ... เป็นฉันทาธิปไตยอย่างต่ำ ... เป็นฉันทาธิปไตยอย่างกลาง ... เป็นฉันทาธิปไตยอย่างประณีต ... เป็นวีริยาธิปไตยอย่างต่ำ ... เป็นวีริยาธิปไตยอย่างกลาง ... เป็นวีริยาธิปไตยอย่างประณีต ... เป็นจิตตาธิปไตยอย่างต่ำ ... เป็นจิตตาธิปไตยอย่างกลาง ... เป็นจิตตาธิปไตยอย่างประณีต ... เป็น วีมังสาธิปไตย อย่างตํ่า ... เป็นวีมังสาธิปไตยอย่างกลาง ... เป็นวีมังสาธิปไตยอย่าง ประณีต อยู่ในสมัยใด ผัสสะ ... อวิกเขปะ มีในสมัยนั้น ...

สภาวธรรมเหล่านี้ชื่อว่าธรรมเป็นกุศล

[๒๗๐] ธรรมเป็นกุศล เป็นไฉน

กามาวจรกุศลจิตที่สหรคตด้วยโสมนัส สัมปยุตด้วยญาณ เกิดขึ้น โดยมีการชักจูง ... สหรคตด้วยโสมนัส วิปปยุตจากญาณ เกิดขึ้น ... สหรคต ด้วยโสมนัส วิปปยุตจากญาณ เกิดขึ้นโดยมีการชักจูง ... สหรคตด้วย อุเบกขา สัมปยุตด้วยญาณ เกิดขึ้น ... สหรคตด้วยอุเบกขา สัมปยุต ด้วยญาณ เกิดขึ้นโดยมีการชักจูง ... สหรคตด้วยอุเบกขา วิปปยุตจากญาณ เกิดขึ้น ... สหรคตด้วยอุเบกขา วิปปยุตจากญาณ เกิดขึ้นโดยมีการชักจูง เป็นอย่างต่ำ ... เป็นอย่างกลาง ... เป็นอย่างประณีต ... เป็นฉันทาธิปไตย ... เป็นวีริยาธิปไตย ... เป็นจิตตาธิปไตย ... เป็นฉันทาธิปไตยอย่างต่ำ ... เป็นฉันทาธิปไตย อย่างกลาง ... เป็นฉันทาธิปไตยอย่างประณีต ... เป็น วีริยาธิปไตยอย่างต่ำ ... เป็นวีริยาธิปไตยอย่างกลาง ... เป็นวีริยาธิปไตย อย่างประณีต ... เป็นจิตตาธิปไตยอย่างต่ำ ... เป็นจิตตาธิปไตยอย่างกลาง ... เป็นจิตตาธิปไตยอย่างประณีต ... อยู่ในสมัยใด ผัสสะ ... อวิกเขปะ มีในสมัยนั้น ...

สภาวธรรมเหล่านี้ชื่อว่าธรรมเป็นกุศล

จบ กามาวจรกุศลจิต

รูปาวจรกุศลจิต

{๑๙๔} [๒๗๑] ธรรมเป็นกุศล เป็นไฉน

โยคาวจรบุคคลเจริญมรรคปฏิปทาเพื่อเข้าถึงรูปภูมิ สงัดจากกาม ... บรรลุปฐมฌานที่มีปฐวีกสิณเป็นอารมณ์ เป็นอย่างต่ำ ... เป็นอย่างกลาง ... เป็นอย่างประณีต ... เป็นฉันทาธิปไตย ... เป็นวีริยาธิปไตย ... เป็น จิตตาธิปไตย ... เป็นวีมังสาธิปไตย ... เป็นฉันทาธิปไตยอย่างต่ำ ... เป็น ฉันทาธิปไตยอย่างกลาง ... เป็นฉันทาธิปไตยอย่างประณีต ... เป็น วีริยาธิปไตยอย่างต่ำ ... เป็นวีริยาธิปไตยอย่างกลาง ... เป็นวีริยาธิปไตย

อย่างประณีต ... เป็นจิตตาธิปไตยอย่างต่ำ ... เป็นจิตตาธิปไตยอย่างกลาง ... เป็นจิตตาธิปไตยอย่างประณีต ... เป็นวีมังสาธิปไตยอย่างต่ำ ... เป็น วีมังสาธิปไตยอย่างกลาง ... เป็นวีมังสาธิปไตยอย่างประณีต อยู่ในสมัยใด ผัสสะ ... อวิกเขปะ มีในสมัยนั้น ...

สภาวธรรมเหล่านื้ชื่อว่าธรรมเป็นกุศล

[๒๗๒] ธรรมเป็นกุศล เป็นไฉน

โยคาวจรบุคคลเจริญมรรคปฏิปทาเพื่อเข้าถึงรูปภูมิ เพราะวิตกวิจาร สงบไป ... บรรลุทุติยฌาน ... บรรลุตติยฌาน ... บรรลุจตุตถฌาน ... บรรลุ ปฐมฌาน ... บรรลุปัญจมฌานที่มีปฐวีกสิณเป็นอารมณ์ เป็นอย่างต่ำ ... เป็นอย่างกลาง ... เป็นอย่างประณีต ... เป็นฉันทาธิปไตย ... เป็น วีริยาธิปไตย ... เป็นจิตตาธิปไตย ... เป็นวีมังสาธิปไตย ... เป็น ฉันทาธิปไตยอย่างต่ำ ... เป็นฉันทาธิปไตยอย่างกลาง ... เป็นฉันทาธิปไตย อย่างประณีต ... เป็นวีริยาธิปไตยอย่างต่ำ ... เป็นวีริยาธิปไตยอย่างกลาง ... เป็นวีริยาธิปไตยอย่างประณีต ... เป็นจิตตาธิปไตยอย่างต่ำ ... เป็น จิตตาธิปไตยอย่างกลาง ... เป็นจิตตาธิปไตยอย่างประณีต ... เป็น วีมังสาธิปไตยอย่างต่ำ... เป็นวีมังสาธิปไตยอย่างกลาง ... เป็นวีมังสาธิปไตย อย่างประณีต อยู่ในสมัยใด ผัสสะ ... อวิกเขปะ มีในสมัยนั้น...

สภาวธรรมเหล่านี้ชื่อว่าธรรมเป็นกุศล

จบ รูปาวจรกุศลจิต

อรูปาวจรกุศลจิต

{๑๙๕} [๒๗๓] ธรรมเป็นกุศล เป็นไฉน

โยคาวจรบุคคลเจริญมรรคปฏิปทาเพื่อเข้าถึงอรูปภูมิ เพราะก้าวล่วง รูปสัญญาโดยประการทั้งปวง เพราะความดับไปแห่งปฏิฆสัญญา เพราะ

ไม่มนสิการซึ่งนานัตตสัญญา เพราะละสุขและทุกข์ได้ ... บรรลุจตุตถฌาน อันสหรคตด้วยอากาสานัญจายตนสัญญาเป็นอย่างต่ำ ... เป็นอย่างกลาง ... เป็นอย่างประณีต ... เป็นฉันทาธิปไตย ... เป็นวีริยาธิปไตย ... เป็นจิตตาธิปไตย ... เป็นวีมังสาธิปไตย ... เป็นฉันทาธิปไตยอย่างต่ำ ... เป็นฉันทาธิปไตย อย่างกลาง ... เป็นฉันทาธิปไตยอย่างประณีต ... เป็นวีริยาธิปไตยอย่างต่ำ ... เป็นวีริยาธิปไตยอย่างกลาง ... เป็นวีริยาธิปไตยอย่างประณีต ... เป็น จิตตาธิปไตยอย่างต่ำ ... เป็นจิตตาธิปไตยอย่างกลาง ... เป็นจิตตาธิปไตย อย่างประณีต ... เป็นวีมังสาธิปไตยอย่างต่ำ ... เป็นวีมังสาธิปไตยอย่าง กลาง ... เป็นวีมังสาธิปไตยอย่างประณีต อยู่ในสมัยใด ผัสสะ ... อวิกเขปะ มีในสมัยนั้น...

สภาวธรรมเหล่านี้ชื่อว่าธรรมเป็นกุศล

[๒๗๔] ธรรมเป็นกุศล เป็นไฉน

โยคาวจรบุคคลเจริญมรรคปฏิปทาเพื่อเข้าถึงอรูปภูมิ เพราะก้าวล่วง อากาสานัญจายตนะโดยประการทั้งปวง เพราะละสุขละทุกข์ได้ ... บรรลุ จตุตถฌานอันสหรคตด้วยวิญญาณัญจายตนสัญญาเป็นอย่างต่ำ ... เป็น อย่างกลาง ... เป็นอย่างประณีต ... เป็นฉันทาธิปไตย ... เป็นวีริยาธิปไตย ... เป็นจิตตาธิปไตย ... เป็นวีมังสาธิปไตย ... เป็นฉันทาธิปไตยอย่างต่ำ ... เป็นฉันทาธิปไตยอย่างกลาง ... เป็นฉันทาธิปไตยอย่างประณีต ... เป็น วีริยาธิปไตยอย่างต่ำ ... เป็นวีริยาธิปไตยอย่างกลาง ... เป็นวีริยาธิปไตย อย่างประณีต ... เป็นจิตตาธิปไตยอย่างต่ำ ... เป็นจิตตาธิปไตยอย่างกลาง ... เป็นจิตตาธิปไตยอย่างประณีต ... เป็นวีมังสาธิปไตยอย่างต่ำ ... เป็น วีมังสาธิปไตยอย่างกลาง ... เป็นวีมังสาธิปไตยอย่างประณีต อยู่ในสมัยใด ผัสสะ ... อวิกเขปะ มีในสมัยนั้น...

สภาวธรรมเหล่านี้ชื่อว่าธรรมเป็นกุศล

[๒๗๕] ธรรมเป็นกุศล เป็นไฉน

โยคาวจรบุคคลเจริญมรรคปฏิปทาเพื่อเข้าถึงอรูปภูมิ เพราะก้าวล่วง วิญญาณัญจายตนะโดยประการทั้งปวง เพราะละสุขละทุกข์ได้ ... บรรลุ จตุตถฌานอันสหรคตด้วยอากิญจัญญายตนสัญญาเป็นอย่างต่ำ ... เป็นอย่าง กลาง ... เป็นอย่างประณีต ... เป็นฉันทาธิปไตย ... เป็นวีริยาธิปไตย ... เป็นจิตตาธิปไตย ... เป็นวีมังสาธิปไตย ... เป็นฉันทาธิปไตยอย่างตํ่า ... เป็นฉันทาธิปไตยอย่างกลาง ... เป็นฉันทาธิปไตยอย่างประณีต ... เป็น วีริยาธิปไตยอย่างต่ำ ... เป็นวีริยาธิปไตยอย่างกลาง ... เป็นวีริยาธิปไตย อย่างประณีต ... เป็นจิตตาธิปไตยอย่างต่ำ ... เป็นจิตตาธิปไตยอย่างกลาง ... เป็นจิตตาธิปไตยอย่างประณีต ... เป็นวีมังสาธิปไตยอย่างต่ำ ... เป็น วีมังสาธิปไตยอย่างกลาง ... เป็นวีมังสาธิปไตยอย่างประณีต ... อยู่ในสมัยใด ผัสสะ ... อวิกเขปะ มีในสมัยนั้น...

สภาวธรรมเหล่านี้ชื่อว่าธรรมเป็นกุศล

[๒๗๖] ธรรมเป็นกุศล เป็นไฉน

โยคาวจรบุคคลเจริญมรรคปฏิปทาเพื่อเข้าถึงอรูปภูมิ เพราะก้าวล่วง อากิญจัญญายตนะโดยประการทั้งปวง เพราะละสุขละทุกข์ได้ ... บรรลุ จตุตถฌานอันสหรคตด้วยเนวสัญญานาสัญญายตนสัญญา เป็นอย่างต่ำ ... เป็นอย่างกลาง ... เป็นอย่างประณีต ... เป็นฉันทาธิปไตย ... เป็น วีริยาธิปไตย ... เป็นจิตตาธิปไตย ... เป็นวีมังสาธิปไตย ... เป็นฉันทาธิปไตย อย่างต่ำ ... เป็นฉันทาธิปไตยอย่างกลาง ... เป็นฉันทาธิปไตยอย่างประณีต ... เป็นวีริยาธิปไตยอย่างตํ่า .. . เป็นวียาธิปไตยอย่างกลาง ... เป็นวีริยาธิปไตย อย่างประณีต ... เป็นจิตตาธิปไตยอย่างต่ำ ... เป็นจิตตาธิปไตยอย่างกลาง ... เป็นจิตตาธิปไตยอย่างประณีต ... เป็นวีมังสาธิปไตยอย่างตํ่า ... เป็น วีมังสาธิปไตยอย่างกลาง ... เป็นวีมังสาธิปไตยอย่างประณีต อยู่ในสมัยใด ผัสสะ ... อวิกเขปะ มีในสมัยนั้น ...

สภาวธรรมเหล่านี้ชื่อว่าธรรมเป็นกุศล

จบ อรูปาวจรกุศลจิต

โลกุตตรกุศลจิต

สุทธิกปฏิปทา

มรรคจิตดวงที่ ๑

{๑๙๖} [๒๗๗] ธรรมเป็นกุศล เป็นไฉน

โยคาวจรบุคคลเจริญฌานเป็นโลกุตตระ อันเป็นเครื่องออกไปจากโลก นำไปสู่นิพพาน เพื่อละทิฏฐิ เพื่อบรรลุภูมิเบื้องต้น สงัดจากกามทั้งหลาย ... บรรลุปฐมฌาน เป็นทุกขาปฏิปทา ทันธาภิญญา ... อยู่ในสมัยใด ผัสสะ เวทนา สัญญา เจตนา จิต วิตก วิจาร ปีติ สุข จิตตัสเสกัคคตา สัทธินทรีย์ วิริยินทรีย์ สตินทรีย์ สมาธินทรีย์ ปัญญินทรีย์ มนินทรีย์ โสมนัสสินทรีย์ ชีวิตินทรีย์ อนัญญาตัญญัสสามีตินทรีย์ สัมมาทิฏฐิ สัมมาสังกัปปะ สัมมาวาจา สัมมากัมมันตะ สัมมาอาชีวะ สัมมาวายามะ สัมมาสติ สัมมาสมาธิ สัทธาพละ วิริยพละ สติพละ สมาธิพละ ปัญญาพละ หิริพละ โอตตัปปพละ อโลภะ อโทสะ อโมหะ อนภิชฌา อัพยาปาทะ สัมมาทิฏฐิ หิริ โอตตัปปะ กายปัสสัทธิ จิตตปัสสัทธิ กายลหุตา จิตตลหุตา กายมุทุตา จิตตมุทุตา กายกัมมัญญตา จิตตกัมมัญญตา กายปาคุญญตา จิตตปาคุญญตา กายุชุกตา จิตตุชุกตา สติ สัมปชัญญะ สมถะ วิปัสสนา ปัคคาหะ อวิกเขปะ มีในสมัยนั้น หรืออรูปธรรมที่อิงอาศัยกันเกิดขึ้นแม้อื่นใด มีในสมัยนั้นสภาวธรรมเหล่านี้ชื่อว่าธรรมเป็นกุศล

{๑๙๗} [๒๗๘] ผัสสะ มีในสมัยนั้น เป็นไฉน