พระสุตตันตปิฎก อังคุตตรนิกาย เอกาทสกนิบาต · นิสสายวรรค
๑. กิมัตถิยสูตร เล่ม ๒๔
ชั้นตัวบทพุทธพจน์ข้อ ๒๐๘ (ฉบับหลวง)ลำดับ ๑/๑๐ ในนิสสายวรรคมี ๔ ฉบับคลังนี้ตอบแบบ “อ่านตัวบท · ไม่ตีความ” — ระบบแสดงตัวบทตามฉบับที่มี และไม่สรุป ไม่ตีความ ไม่ให้คะแนนความน่าเชื่อถือ
พระสุตตันตปิฎก อังคุตตรนิกาย เอกาทสกนิบาต นิสสายวรรค กิมัตถิยสูตร (ฉบับหลวง เล่ม ๒๔ · ฉบับมหาจุฬาฯ เล่ม ๒๔ · ฉบับมหามกุฏฯ เล่ม ๓๘ · ฉบับเฉลิมพระเกียรติ เล่ม ๒๔)
ไทย (เฉลิมพระเกียรติ ๒๕๔๙) เล่ม ๒๔ หน้า ๓๒๓–๓๒๕
เพื่อความสลัดออกไปซึ่งราคะ ธรรม ๑๐ ประการคืออะไรบ้าง คือ (๑) สัมมาทิฏฐิ ... (๑๐) สัมมาวิมุตติ ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ธรรม ๑๐ ประการ นี้แลอันบุคคลควรเจริญเพื่อกำหนดรู้... เพื่อความหมดสิ้นไป... เพื่อละ... เพื่อความสิ้นไป... เพื่อความเสื่อมไป... เพื่อความคลายไป... เพื่อความดับไป... เพื่อสงบระงับ... เพื่อสละ... เพื่อสลัดออกไปซึ่งราคะ (๔-๓๐)[๒๖๗-๗๔๖] ดูก่อนภิกษุทั้งหลายธรรม ๑๐ ประการอันบุคคลควร เจริญเพื่อกำหนดรู้... เพื่อความหมดสิ้นไป... เพื่อละ... เพื่อความสิ้นไป... เพื่อความเสื่อมไป...เพื่อความคลายไป... เพื่อความดับไป... เพื่อสงบระงับ... เพื่อสละ... เพื่อความสลัดออกไปซึ่งโทสะ...
โมหะ... โกธะ (ความโกรธ)... อุปนาหะ (ความผูกโกรธ)... มักขะ (ความลบหลู่คุณท่าน)... ปลาสะ (ความตีเสมอ)... อิสสา (ความริษยา)... มัจฉริยะ (ความตระหนี่)... มายา (มารยา)... สาเถยยะ (ความโอ้อวด)... ถัมภะ (ความหัวดื้อ)... สารัมภะ (ความแข่งดี)... มานะ (ความถือตัว)... อติมานะ (ความดูหมิ่นเขา)... มทะ (ความมัวเมา)... ปมาทะ (ความประมาท)... ธรรม ๑๐ ประการคืออะไรบ้าง คือ (๑) สัมมาทิฏฐิ ... (๑๐) สัมมาวิมุตติ ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ธรรม ๑๐ ประการนี้แลอันบุคคลควรเจริญ เพื่อกำหนดรู้... เพื่อความหมดสิ้นไป... เพื่อละ... เพื่อความสิ้นไป... เพื่อความเสื่อมไป... เพื่อความคลายไป... เพื่อความดับไป... เพื่อสงบระงับ... เพื่อสละ... เพื่อความสลัดออกไปซึ่งโทสะ... โมหะ...โกธะ....อุปนาหะ... มักขะ... ปลาสะ... อิสสา... มัจฉริยะ... มายา... สาเถยยะ... ถัมภะ... สารัมภะ... มานะ... อติมานะ... มทะ... ปมาทะ” (๓๑-๕๑๐)
จบ ราคเปยยาล
จบ ปัญจปัณณาสก์ที่ ๕
จบ พระบาลีทสกนิบาต
-----------------------------------------
พระบาลีสุตตันตปิฎก
ขอนอบน้อมแด่พระผู้มีพระะภาคอรหันตสัมมาสัมพุทธเจ้าพระองค์นั้น
๑. นิสสายวรรค
๑. กิมัตถิยสูตร
ว่าด้วยผลของศีลห้าที่เป็นกุศล
{๒๐๘} [๑] ข้าพเจ้าได้สดับมาแล้วอย่างนี้
สมัยหนึ่ง พระผู้มีพระภาคเจ้าประทับอยู่ ณ พระวิหารเชตวัน อารามของอนาถบิณฑิกคฤหบดี ใกล้พระนครสาวัตถี ครั้งนั้นแล ท่านพระอานนท์ เข้าไปเฝ้าพระผู้มีพระภาคเจ้าถึงที่ประทับ ครั้นแล้วถวายบังคมพระผู้มีพระภาคเจ้าแล้วนั่ง ณ ที่สมควรข้างหนึ่ง แล้วได้ทูลถามพระผู้มีพระภาคเจ้าว่า“ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ ศีลที่เป็นกุศลมีอะไรเป็นผล มีอะไรเป็นอานิสงส์”
พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสตอบว่า “ดูก่อนอานนท์ ศีลที่เป็นกุศลมี ความอวิปฏิสารคือความไม่เดือดร้อนใจเป็นผล มีอวิปปฏิสารเป็นอานิสงส์”
- ----------------------------------------
- ๑เอกาทสกนิบาต หมายถึงหมวดหมู่พระสูตรที่มีหัวข้อธรรมสูตรละ ๑๑ หัวข้อ มีพระสูตรทั้งหมด ๖๗๑ สูตร แบ่งเป็น ๓ วรรค กับ ๑ หัวข้อเปยยาล จัดรวมกับ ทสกนิบาต เป็นเล่มที่ ๒๔ ของพระไตรปิฏก ๔๕ เล่ม จัดเป็นเล่มที่ ๑๖ ของพระบาลีสุตตันตปิฎก ๒๕ เล่ม (๙-๓๓) และจัดเป็นเล่มหนังสือที่ ๕ ของคัมภีร์อังคุตตรนิกาย ๕ เล่ม (๒๐-๒๔)
“ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ อวิปปฏิสารมีอะไรเป็นผล มีอะไรเป็นอานิสงส์”“ดูก่อนอานนท์ ก็ความไม่เดือดร้อนใจมีความปราโมทย์เป็นผล มีความปราโมทย์เป็นอานิสงส์”“ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ ก็ความปราโมทย์มีอะไรเป็นผล มีอะไรเป็นอานิสงส์”“ดูก่อนอานนท์ ความปราโมทย์มีปีติเป็นผล มีปีติเป็นอานิสงส์”
“ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ ก็ปีติมีอะไรเป็นผล มีอะไรเป็นอานิสงส์”
“ดูก่อนอานนท์ ปีติมีปัสสัทธิเป็นผล มีปัสสัทธิเป็นอานิสงส์”
“ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ ก็ปัสสัทธิมีอะไรเป็นผล มีอะไรเป็นอานิสงส์”
“ดูก่อนอานนท์ ปัสสัทธิมีสุขเป็นผล มีสุขเป็นอานิสงส์”
“ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ ก็สุขมีอะไรเป็นผล มีอะไรเป็นอานิสงส์”
“ดูก่อนอานนท์ สุขมีสมาธิเป็นผล มีสมาธิเป็นอานิสงส์”
“ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ ก็สมาธิมีอะไรเป็นผล มีอะไรเป็นอานิสงส์”
“ดูก่อนอานนท์ สมาธิมียถาภูตญาณทัสสนะเป็นผล มียถาภูตญาณทัสสนะเป็นอานิสงส์”“ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ ก็ยถาภูตญาณทัสสนะมีอะไรเป็นผล มีอะไรเป็นอานิสงส์”“ดูก่อนอานนท์ ยถาภูตญาณทัสสนะมีนิพพิทาเป็นผล มีนิพพิทาเป็นอานิสงส์”“ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ ก็นิพพิทามีอะไรเป็นผล มีอะไรเป็นอานิสงส์”
“ดูก่อนอานนท์ นิพพิทามีวิราคะเป็นผล มีวิราคะเป็นอานิสงส์”
“ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ ก็วิราคะมีอะไรเป็นผล มีอะไรเป็นอานิสงส์”
“ดูก่อนอานนท์ วิราคะมีวิมุตติญาณทัสสนะเป็นผล มีวิมุตติญาณทัสสนะเป็นอานิสงส์”
“ดูก่อนอานนท์ ศีลที่เป็นกุศลมีอวิปปฏิสารเป็นผล มีอวิปปฏิสารเป็นอานิสงส์ อวิปปฎิสารมีความปราโมทย์เป็นผล มีความปราโมทย์เป็นอานิสงส์ ความปราโมทย์มีปีติเป็นผล มีปีติเป็นอานิสงส์ ปีติมีปัสสัทธิเป็นผล มีปัสสัทธิเป็นอานิสงส์ ปัสสัทธิมีสุขเป็นผล มีสุขเป็นอานิสงส์ สุขมีสมาธิเป็นผล มีสมาธิเป็นอานิสงส์ สมาธิมียถาภูตญาณทัสสนะเป็นผล มียถาภูตญาณทัสสนะ เป็นอานิสงส์ ยถาภูตญาณทัสสนะมีนิพพิทาเป็นผล มีนิพพิทาเป็นอานิสงส์ นิพพิทามีวิราคะ เป็นผล มีวิราคะเป็นอานิสงส์ วิราคะมีวิมุตติญาณทัสสนะเป็นผล มีวิมุตติญาณทัสสนะเป็นอานิสงส์ ด้วยประการดังนี้แล ดูก่อนอานนท์ ศีลที่เป็นกุศลย่อมยังอรหัตให้บริบูรณ์ ด้วยประการดังนี้แล”
๒. เจตนากรณียสูตร
ว่าด้วยผู้ไม่ต้องทำเจตนาก็ได้รับผล
{๒๐๙} [๒] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย บุคคลผู้มีศีลสมบูรณ์ด้วยศีลไม่ต้องทำเจตนาว่า ‘ขอให้อวิปปฏิสารจงเกิดขึ้นแก่เรา’ ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ข้อนี้เป็นธรรมดา คือ อวิปปฏิสารย่อมเกิดขึ้นแก่บุคคลผู้มีศีลสมบูรณ์ด้วยศีล
ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย บุคคลผู้ไม่มีความเดือดร้อนใจไม่ต้องทำเจตนาว่า ‘ขอให้ความปราโมทย์จงเกิดขึ้นแก่เรา’ ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ข้อนี้เป็นธรรมดา คือข้อที่ความปราโมทย์ย่อมเกิดขึ้นแก่บุคคลผู้ไม่มีความเดือดร้อนใจ
- ๑ตั้งแต่สูตรที่ ๑ ถึงสูตรที่ ๕ นิสสยวรรค แห่งเอกาทสกนิบาตนี้ พึงเทียบดูกับสูตรที่ ๑ ถึงสูตรที่ ๕ อานิสังสวรรค แห่งทสกนิบาต (หน้า ๑ - ๑๐ ในเล่มนี้) ซึ่งมีเนื้อความคล้ายกัน ต่างกันแต่ว่า ในทสกนิบาต นิพพิทาวิราคะ ได้จัดรวมเป็นข้อธรรมเดียวกัน ส่วนในเอกาทสกนิบาตนี้ได้แยก เป็นข้อธรรมคนละข้อ คือ เป็นนิพพิทาข้อหนึ่ง เป็นวิราคะข้อหนึ่ง จึงนับรวมหัวข้อธรรมได้ ๑๑ หัวข้อ (นัย องฺ.เอกาทสก.อ. ๓๘๒)
จบ ๑. กิมัตถิยสูตร