วรรคที่ ๒ เล่ม ๒๐

{๘} [๗] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เราไม่พิจารณาเห็นเสียงอื่นแม้สักอย่างหนึ่งที่จะครอบงำจิตของสตรีตั้งอยู่ได้ เหมือนเสียงบุรุษเลย ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เสียงบุรุษย่อมครอบงำจิตของสตรีตั้งอยู่” (๗){๙} [๘] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เราไม่พิจารณาเห็นกลิ่นอื่นแม้สักอย่างหนึ่งที่จะครอบงำจิตของสตรีตั้งอยู่ได้ เหมือนกลิ่นบุรุษเลย ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย กลิ่นบุรุษย่อมครอบงำจิตของสตรีตั้งอยู่” (๘){๑๐} [๙] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เราไม่พิจารณาเห็นรสอื่นแม้สักอย่างหนึ่งที่จะครอบงำจิตของสตรีตั้งอยู่ได้ เหมือนรสบุรุษเลย ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย รสบุรุษย่อมครอบงำจิตของสตรีตั้งอยู่” (๙){๑๑} [๑๐] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เราไม่พิจารณาเห็นโผฏฐัพพะอื่นแม้สักอย่างหนึ่งที่จะครอบงำจิตของสตรีตั้งอยู่ได้ เหมือนโผฏฐัพพะบุรุษเลย ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย โผฏฐัพพะบุรุษย่อมครอบงำจิตของสตรีตั้งอยู่” (๑๐)

จบ รูปาทิวรรคที่ ๑

๒. นีวรณปหานวรรค

ว่าด้วยเหตุเกิดนิวรณ์

{๑๒} [๑๑] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เราไม่พิจารณาเห็นธรรมอื่นแม้สักอย่างหนึ่งที่จะเป็นเหตุให้กามฉันท์ที่ยังไม่เกิดย่อมเกิดขึ้น หรือกามฉันท์ที่เกิดขึ้นแล้ว

ย่อมเป็นไปเพื่อความเจริญไพบูลย์ยิ่งขึ้น เหมือนสุภนิมิตเลย ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เมื่อบุคคลใส่ใจสุภนิมิตโดยไม่แยบคาย กามฉันท์ที่ยังไม่เกิดย่อมเกิดขึ้น และกามฉันท์ที่เกิดขึ้นแล้วย่อมเป็นไปเพื่อความเจริญไพบูลย์ยิ่งขึ้น” (๑)

{๑๓} [๑๒] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เราไม่พิจารณาเห็นธรรมอื่นแม้สักอย่างหนึ่งที่จะเป็นเหตุให้พยาบาทที่ยังไม่เกิดย่อมเกิดขึ้น หรือพยาบาทที่เกิดขึ้นแล้ว ย่อมเป็นไปเพื่อความเจริญไพบูลย์ยิ่งขึ้น เหมือนปฏิฆนิมิตเลย ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เมื่อบุคคลใส่ใจปฏิฆนิมิตโดยไม่แยบคาย พยาบาทที่ยังไม่เกิดย่อมเกิดขึ้น และพยาบาทที่เกิดขึ้นแล้วย่อมเป็นไปเพื่อความเจริญไพบูลย์ยิ่งขึ้น” (๒){๑๔} [๑๓] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เราไม่พิจารณาเห็นธรรมอื่นแม้สักอย่างหนึ่งที่จะเป็นเหตุให้ถีนมิทธะที่ยังไม่เกิดย่อมเกิดขึ้น หรือถีนมิทธะที่เกิดขึ้นแล้วย่อมเป็นไปเพื่อความเจริญไพบูลย์ยิ่งขึ้น เหมือนความไม่ยินดี

ความเกียจคร้าน ความบิดขึ้เกียจ ความเมาอาหาร และความที่จิตหดหู่เลย ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เมื่อบุคคลมีจิตหดหู่ ถีนมิทธะที่ยังไม่เกิดย่อมเกิดขึ้น และถีนมิทธะที่เกิดขึ้นแล้วย่อมเป็นไปเพื่อความเจริญไพบูลย์ยิ่งขึ้น” (๓){๑๕} [๑๔] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เราไม่พิจารณาเห็นธรรมอื่นแม้สักอย่างหนึ่งที่จะเป็นเหตุให้อุทธัจจกุกกุจจะที่ยังไม่เกิดย่อมเกิดขึ้น หรืออุทธัจจกุกกุจจะที่เกิดขึ้นแล้วย่อมเป็นไปเพื่อความเจริญไพบูลย์ยิ่งขึ้น เหมือนความไม่สงบแห่งใจเลย ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เมื่อบุคคลมีจิตไม่สงบแล้ว อุทธัจจกุกกุจจะที่ยังไม่เกิดย่อมเกิดขึ้น และอุทธัจจกุกกุจจะที่เกิดขึ้นแล้วย่อมเป็นไป เพื่อความเจริญไพบูลย์ยิ่งขึ้น” (๔)

{๑๖} [๑๕] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เราไม่พิจารณาเห็นธรรมอื่นแม้สักอย่างหนึ่งที่จะเป็นเหตุให้วิจิกิจฉาที่ยังไม่เกิดย่อมเกิดขึ้น หรือวิจิกิจฉาที่เกิดขึ้นแล้ว ย่อมเป็นไปเพื่อความเจริญไพบูลย์ยิ่งขึ้น เหมือนการใส่ใจโดยไม่แยบคายเลย ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เมื่อบุคคลใส่ใจโดยไม่แยบคาย วิจิกิจฉาที่ยังไม่เกิดย่อมเกิดขึ้น และวิจิกิจฉาที่เกิดขึ้นแล้วย่อมเป็นไปเพื่อความเจริญไพบูลย์ยิ่งขึ้น” (๕)

เหตุไม่ให้นิวรณ์ ๕ เกิดขึ้น

{๑๗} [๑๖] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เราไม่พิจารณาเห็นธรรมอื่นแม้สักอย่างหนึ่งที่จะเป็นเหตุให้กามฉันท์ที่ยังไม่เกิดย่อมไม่เกิดขึ้น หรือกามฉันท์ที่เกิดขึ้นแล้วอันบุคคลย่อมละได้ เหมือนอสุภนิมิตเลย ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เมื่อบุคคลใส่ใจอสุภนิมิตโดยแยบคาย กามฉันท์ที่ยังไม่เกิดย่อมไม่เกิดขึ้น และกามฉันท์ที่เกิดขึ้นแล้วอันบุคคลย่อมละได้” (๖){๑๘} [๑๗] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เราไม่พิจารณาเห็นธรรมอื่นแม้สักอย่างหนึ่งที่จะเป็นเหตุให้พยาบาทที่ยังไม่เกิดย่อมไม่เกิดขึ้น หรือพยาบาทที่เกิดขึ้นแล้วอันบุคคลย่อมละได้ เหมือนเมตตาเจโตวิมุตติเลย ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เมื่อบุคคลใส่ใจเมตตาเจโตวิมุตติโดยแยบคาย พยาบาทที่ยังไม่เกิดย่อมไม่เกิดขึ้น และพยาบาทที่เกิดขึ้นแล้วอันบุคคลย่อมละได้” (๗){๑๙} [๑๘] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เราไม่พิจารณาเห็นธรรมอื่นแม้สักอย่างหนึ่งที่จะเป็นเหตุให้ถีนมิทธะที่ยังไม่เกิดย่อมไม่เกิดขึ้น หรือถีนมิทธะที่เกิดขึ้น

แล้วอันบุคคลย่อมละได้ เหมือนความริเริ่ม ความพากเพียร ความบากบั่นเลย ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เมื่อบุคคลปรารภความเพียรแล้ว ถีนมิทธะที่ยังไม่เกิดย่อมไม่เกิดขึ้น และถีนมิทธะที่เกิดขึ้นแล้วอันบุคคลย่อมละได้” (๘)

{๒๐} [๑๙] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เราไม่พิจารณาเห็นธรรมอื่นแม้สักอย่างหนึ่งที่จะเป็นเหตุให้อุทธัจจกุกกุจจะที่ยังไม่เกิดย่อมไม่เกิดขึ้น หรืออุทธัจจกุกกุจจะที่เกิดขึ้นแล้วอันบุคคลย่อมละได้ เหมือนความสงบแห่งใจเลย ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เมื่อบุคคลมีจิตสงบแล้ว อุทธัจจกุกกุจจะที่ยังไม่เกิดย่อมไม่เกิดขึ้น และอุทธัจจกุกกุจจะที่เกิดขึ้นแล้วอันบุคคลย่อมละได้” (๙){๒๑} [๒๐] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เราไม่พิจารณาเห็นธรรมอื่นแม้สักอย่างหนึ่งที่จะเป็นเหตุให้วิจิกิจฉาที่ยังไม่เกิดย่อมไม่เกิดขึ้น หรือวิจิกิจฉาที่เกิดขึ้นแล้วอันบุคคลย่อมละได้ เหมือนการใส่ใจโดยแยบคายเลย ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เมื่อบุคคลใส่ใจโดยแยบคาย วิจิกิจฉาที่ยังไม่เกิดย่อมไม่เกิดขึ้น และวิจิกิจฉาที่เกิดขึ้นแล้วอันบุคคลย่อมละได้”

จบ นีวรณปหานวรรคที่ ๒

๓. อกัมมนิยวรรค

ว่าด้วยความต่างแห่งจิตที่ได้อบรมและมิได้อบรม

{๒๒} [๒๑] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เราไม่พิจารณาเห็นธรรมอื่นแม้สักอย่างหนึ่ง ที่ไม่อบรมแล้วย่อมไม่ควรแก่การงาน เหมือนจิตเลย ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย จิตที่ไม่อบรมแล้วย่อมไม่ควรแก่การงาน” (๑)