โอวาทสูตร เล่ม ๒๓

๒. โอวาทสูตร

ว่าด้วยคุณสมบัติของภิกษุผู้สอนนางภิกษุณี

{๑๔๒} [๕๒] สมัยหนึ่ง พระผู้มีพระภาคเจ้าประทับอยู่ ณ กูฏาคารศาลา ป่ามหาวัน ใกล้พระนครเวสาลี ครั้งนั้นแล ท่านพระอานนท์เข้าไปเฝ้าพระผู้มีพระภาคเจ้าถึงที่ประทับ ครั้นแล้วได้ถวายบังคมพระผู้มีพระภาคเจ้า นั่ง ณ ที่สมควรข้างหนึ่งแล้วได้กราบทูลพระผู้มีพระภาคเจ้าว่า “ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญภิกษุผู้ประกอบด้วยธรรมเท่าไรหนอแล สงฆ์จึงควรสมมติ ให้เป็นผู้สอนนางภิกษุณี”พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสว่า “ดูก่อนอานนท์ ภิกษุผู้ประกอบด้วยธรรม ๘ ประการ สงฆ์จึงควรสมมติให้เป็นผู้สอนนางภิกษุณี ธรรม ๘ ประการคืออะไรบ้าง คือ ภิกษุในธรรมวินัยนี้

(๑) เป็นผู้มีศีล คือ สำรวมในปาติโมกขสังวร ถึงพร้อมด้วยอาจาระและโคจรอยู่ มีปกติเห็นภัยในโทษผิดแม้เพียงเล็กน้อย สมาทานศึกษาอยู่ในสิกขาบททั้งหลาย

(๒) ภิกษุเป็นพหูสูต คือ เป็นผู้ทรงสุตะ สั่งสมสุตะ ธรรมเหล่าใดงามในเบื้องต้น งามในท่ามกลาง งามในที่สุด กล่าวถึงพรหมจรรย์

พร้อมทั้งอรรถทั้งพยัญชนะบริสุทธิ์บริบูรณ์ครบถ้วน ธรรมทั้งหลาย เห็นปานนั้นอันภิกษุนั้นได้สดับมาก ทรงจำไว้ได้ คล่องปาก ขึ้นใจ แทงตลอดด้วยปัญญา(๓) ทรงจำปาติโมกข์ทั้งสอง ได้โดยพิสดาร จำแนกแจกแจงวินิจฉัยได้ถูกต้องทั้งโดยสูตรและโดยพยัญชนะ (๔) เป็นผู้มีวาจางาม คือ กล่าวถ้อยคำไพเราะ ประกอบด้วยวาจาของชาวเมือง อันสละสลวย ไม่มีโทษ ให้รู้เรื่องได้(๕) เป็นผู้สามารถเพื่อยังภิกษุณีสงฆ์ให้เห็นแจ้ง ให้สมาทาน ให้อาจหาญให้ร่าเริงด้วยธรรมีกถาได้

(๖) เป็นที่รัก เป็นที่ชอบใจของภิกษุณีทั้งหลายโดยมาก

(๗) ไม่เคยล่วงละเมิดครุธรรม กับภิกษุณีผู้นุ่งห่มผ้ากาสาวพัสตร์บวชอุทิศเฉพาะพระผู้มีพระภาคเจ้านั่น

(๘) เป็นผู้มีพรรษา ๒๐ หรือเกินกว่า

ดูก่อนอานนท์ ภิกษุผู้ประกอบด้วยธรรม ๘ ประการนี้แลสงฆ์ควรสมมติให้เป็นผู้สอนนางภิกษุณี”

๓. สังขิตตสูตร

ว่าด้วยลักษณะสิ่งที่เป็นธรรมวินัย ๘ ประการ

{๑๔๓} [๕๓] สมัยหนึ่ง พระผู้มีพระภาคเจ้าประทับอยู่ ณ กูฏาคารศาลา ป่ามหาวัน ใกล้พระนครเวสาลี ครั้งนั้นแล พระมหาปชาบดีโคตมีเสด็จเข้าไปเฝ้าพระผู้มีพระภาคเจ้าถึงที่ประทับ ครั้นแล้วได้ถวายบังคมพระผู้มีพระภาคเจ้า ประทับยืน ณ ที่สมควรข้างหนึ่งแล้วได้กราบทูลพระผู้มีพระภาคเจ้าว่า “ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ ขอประทานพระวโรกาส ขอพระผู้มีพระภาคเจ้าทรงแสดงธรรมโดยย่อแก่หม่อมฉันซึ่งหม่อมฉันได้ฟังแล้วจะพึงเป็นผู้ปลีกตัวออกจากหมู่ อยู่ตามลำพัง ไม่ประมาท มีความเพียร มีจิตมุ่งพระนิพพานอยู่ด้วยเถิด”พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสว่า “ดูก่อนโคตมี เธอพึงรู้ธรรมเหล่าใดว่า ‘ธรรมเหล่านี้เป็นไปเพื่อความกำหนัด

ไม่เป็นไปเพื่อความคลายกำหนัด เป็นไปเพื่อประกอบสัตว์ไว้ ไม่เป็นไปเพื่อพรากสัตว์ออก เป็นไปเพื่อสั่งสมกิเลส ไม่เป็นไปเพื่อไม่สั่งสมกิเลส เป็นไปเพื่อความมักมาก ไม่เป็นไปเพื่อความมักน้อย เป็นไปเพื่อความไม่สันโดษ ไม่เป็นไปเพื่อความสันโดษ เป็นไปเพื่อความคลุกคลีด้วยหมู่คณะ ไม่เป็นไปเพื่อความสงัด เป็นไปเพื่อความเกียจคร้าน ไม่เป็นไปเพื่อปรารภความเพียร เป็นไปเพื่อความเป็นคนเลี้ยงยาก ไม่เป็นไปเพื่อความเป็นคนเลี้ยงง่าย’ ดูก่อนโคตมี เธอพึงทรงจำธรรมเหล่านั้นไว้ โดยส่วนเดียวว่า ‘นี้ไม่ใช่ธรรม ไม่ใช่วินัย ไม่ใช่คำสั่งสอนของพระศาสดา’ดูก่อนโคตมี เธอพึงรู้ธรรมเหล่าใดว่า ‘ธรรมเหล่านี้เป็นไปเพื่อคลายกำหนัด ไม่เป็นไปเพื่อความกำหนัด เป็นไปเพื่อพรากสัตว์ออก ไม่เป็นไปเพื่อประกอบสัตว์ไว้ เป็นไปเพื่อไม่สั่งสมกิเลส ไม่เป็นไปเพื่อสั่งสมกิเลส เป็นไปเพื่อความมักน้อย ไม่เป็นไปเพื่อความมักมาก เป็นไปเพื่อสันโดษ ไม่เป็นไปเพื่อไม่สันโดษ เป็นไปเพื่อความสงัด ไม่เป็นไปเพื่อความคลุกคลีด้วยหมู่คณะ เป็นไปเพื่อปรารภความเพียร ไม่เป็นไปเพื่อความเกียจคร้าน