๑๐. สัพพลหุสสูตร เล่ม ๒๓

สุราและเมรัยอันเป็นที่ตั้งแห่งความประมาท เว้นขาดจากการดื่มนํ้าเมาคือ สุราและเมรัยอันเป็นที่ตั้งแห่งความประมาทแล้วชื่อว่าย่อมให้ความไม่มีภัย ความไม่มีเวร ความไม่เบียดเบียนแก่เหล่าสัตว์หาประมาณมิได้ ครั้นให้ความไม่มีภัย ความไม่มีเวร ความไม่เบียดเบียนแก่เหล่าสัตว์หาประมาณมิได้แล้ว ชื่อว่า เป็นผู้มีส่วนแห่งความไม่มีภัย ความไม่มีเวร ความไม่เบียดเบียนหาประมาณ มิได้ ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย นี้เป็นทานประการที่ ๕ ที่เป็นมหาทาน รู้กันว่าเป็นเลิศ มีมานาน เป็นวงศ์แห่งอารยชน เป็นของเก่า ไม่ถูกละเลย ไม่เคยถูกละเลย อันบัณฑิตทั้งหลายไม่ละเลยอยู่ จักไม่ละเลย ทั้งสมณะ และพราหมณ์ที่เป็นวิญญูชนก็ไม่รังเกียจกัน ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย นี้เป็นห้วงบุญห้วงกุศลอันเป็นปัจจัยนำมาซึ่งความสุข ให้อารมณ์อันเลิศ มีสุขเป็นผล เป็นไปเพื่อเกิดในสวรรค์ ย่อมเป็นไปเพื่อประโยชน์เกื้อกูล เพื่อความสุข อันน่าปรารถนา น่าใคร่ น่าพอใจ ประการที่ ๘ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ห้วงบุญห้วงกุศล ๘ ประการนี้แลอันเป็นปัจจัยนำมาซึ่งความสุข ให้อารมณ์อันเลิศ มีสุขเป็นผล เป็นไปเพื่อเกิดในสวรรค์ ย่อมเป็นไปเพื่อประโยชน์เกื้อกูล เพื่อความสุขอันน่าปรารถนา น่าใคร่น่าพอใจ”

๑๐. สัพพลหุสสูตร (ทุจจริตวิปากสูตร)

ว่าด้วยผลแห่งอกุศลอย่างเบา

{๑๓๐} [๔๐] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ปาณาติบาตอันบุคคลซ่องเสพแล้ว เจริญแล้ว ทำให้มากแล้ว ย่อมยังบุคคลนั้นให้เป็นไปในนรก ในกำเนิดสัตว์ดิรัจฉาน ในปิตติวิสัย (แดนเปรต) วิบากแห่งปาณาติบาตอย่างเบาที่สุดย่อมทำให้เขาผู้มาเกิดเป็นมนุษย์มีอายุสั้น

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย อทินนาทานอันบุคคลซ่องเสพแล้ว เจริญแล้ว ทำให้มากแล้ว ย่อมยังบุคคลนั้นให้เป็นไปในนรก ในกำเนิดสัตว์ดิรัจฉาน ในปิตติวิสัย วิบากแห่งอทินนาทานอย่างเบาที่สุดย่อมทำให้เขาผู้มาเกิดเป็นมนุษย์ มีโภคสมบัติเสื่อมสูญพินาศดูก่อนภิกษุทั้งหลาย กาเมสุมิจฉาจารอันบุคคลซ่องเสพแล้ว เจริญแล้ว ทำให้มากแล้ว ย่อมยังบุคคลนั้นให้เป็นไปในนรก ในกำเนิดสัตว์ดิรัจฉาน ในปิตติวิสัย วิบากแห่งกาเมสุมิจฉาจารอย่างเบาที่สุด ย่อมทำให้เขาผู้มาเกิดเป็นมนุษย์มีศัตรูและเวรมากดูก่อนภิกษุทั้งหลาย มุสาวาทอันบุคคลซ่องเสพแล้ว เจริญแล้ว ทำให้มากแล้ว ย่อมยังบุคคลนั้นให้เป็นไปในนรก ในกำเนิดสัตว์ดิรัจฉาน

ในปิตติวิสัย วิบากแห่งมุสาวาทอย่างเบาที่สุดย่อมทำให้เขาผู้มาเกิดเป็นมนุษย์ ถูกกล่าวตู่ด้วยเรื่องที่ไม่เป็นจริงดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ปิสุณวาจา (การพูดส่อเสียด) อันบุคคลซ่องเสพแล้ว เจริญแล้ว ทำให้มากแล้ว ย่อมยังบุคคลนั้นให้เป็นไปในนรก ในกำเนิด สัตว์ดิรัจฉาน ในปิตติวิสัย วิบากแห่งปิสุณวาจาอย่างเบาที่สุดย่อมทำให้เขา ผู้มาเกิดเป็นมนุษย์แตกจากมิตรทั้งหลายดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ผรุสวาจา (การพูดคำหยาบ) อันบุคคลซ่องเสพแล้ว เจริญแล้ว ทำให้มากแล้ว ย่อมยังบุคคลนั้นให้เป็นไปในนรก ในกำเนิดสัตว์ ดิรัจฉาน ในปิตติวิสัย วิบากแห่งผรุสวาจาอย่างเบาที่สุดย่อมทำให้เขาผู้มา เกิดเป็นมนุษย์ได้ยินได้ฟังแต่เสียงที่ไม่น่าพึงใจดูก่อนภิกษุทั้งหลาย สัมผัปปลาปะ (การพูดเพ้อเจ้อ) อันบุคคลซ่องเสพแล้ว เจริญแล้ว ทำให้มากแล้ว ย่อมยังบุคคลนั้นให้เป็นไปในนรก ในกำเนิด สัตว์ดิรัจฉาน ในปิตติวิสัย วิบากแห่งสัมผัปปลาปะอย่างเบาที่สุดย่อมทำให้ เขาผู้มาเกิดเป็นมนุษย์ไม่มีใครเชื่อถือคำพูดของตน

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย การดื่มนํ้าเมาคือสุราและเมรัยอันบุคคลซ่องเสพแล้ว เจริญแล้ว ทำให้มากแล้ว ย่อมยังบุคคลนั้นให้เป็นไปในนรก ในกำเนิดสัตว์ดิรัจฉาน ในปิตติวิสัย วิบากแห่งการดื่มสุราและเมรัยอย่างเบาที่สุด ย่อมทำให้เขาผู้มาเกิดเป็นมนุษย์เป็นบ้า”

จบ ทานวรรคที่ ๔

รวมพระสูตรที่มีในวรรคนี้ คือ

๑. ปฐมทานสูตร ๒. ทุติยทานสูตร

๓. ทานวัตถุสูตร ๔. เขตตสูตร

๕. ทานูปปัตติสูตร ๖. ปุญญกิริยาวัตถุสูตร

๗. สัปปุริสทานสูตร ๘. สัปปุริสสูตร

๙. อภิสันทสูตร ๑๐. สัพพลหุสสูตร

๕. อุโปสถวรรค

๑. สังฃิตตุโปสถสูตร

ว่าด้วยอุโบสถมีองค์ ๘ มีผลมากโดยสังเขป

{๑๓๑} [๔๑] ข้าพเจ้าได้สดับมาแล้วอย่างนี้

สมัยหนึ่ง พระผู้มีพระภาคเจ้าประทับอยู่ ณ พระวิหารเชตวัน อารามของอนาถบิณฑิกคฤหบดี ใกล้พระนครสาวัตถี ณ ที่นั้นแล พระผู้มีพระภาคเจ้า ตรัสเรียกภิกษุทั้งหลายว่า “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย” ภิกษุเหล่านั้นทูลรับพระดำรัส พระผู้มีพระภาคเจ้าแล้ว พระผู้มีพระภาคเจ้าได้ตรัสว่า

“ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย อุโบสถประกอบด้วยองค์ ๘ ประการอันบุคคลเข้าจำแล้วย่อมมีผลมาก มีอานิสงส์มาก มีความรุ่งเรืองมาก มีความแพร่หลายมาก ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ก็อุโบสถประกอบด้วยองค์ ๘ ประการอันบุคคลเข้าจำแล้วอย่างไร จึงมีผลมาก มีอานิสงส์มาก มีความรุ่งเรืองมาก มีความแพร่หลายมาก

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย อริยสาวกในธรรมวินัยนี้พิจารณาเห็นดังนี้ว่า

(๑) ‘พระอรหันต์ทั้งหลายเป็นผู้ละปาณาติบาต เว้นขาดจากปาณาติบาต วางท่อนไม้ วางศัสตรา มีความละอาย เอื้อเอ็นดู อนุเคราะห์เกื้อกูลสรรพสัตว์ อยู่จนตลอดชีวิต แม้ในวันนี้เราก็จะละปาณาติบาต เว้นขาดจากปาณาติบาต วางท่อนไม้ วางศัสตรา มีความละอาย เอื้อเอ็นดู อนุเคราะห์เกื้อกูลสรรพสัตว์ อยู่ตลอดคืนและวันนี้ แม้ด้วยองค์ข้อนี้เราก็จะได้ชื่อว่าทำตามพระอรหันต์ ทั้งหลายและอุโบสถก็จักเป็นอันเราเข้าจำแล้ว’ อุโบสถประกอบด้วยองค์ที่ ๑ นี้(๒) ‘พระอรหันต์ทั้งหลายเป็นผู้ละอทินนาทาน เว้นขาดจากอทินนาทาน ถือเอาแต่สิ่งของที่เขาให้ หวังแต่สิ่งของที่เขาให้ ประพฤติตนไม่เป็นขโมย