พลสูตร ที่ ๒ เล่ม ๒๓

(๖) บัณฑิต มีการไม่เพ่งโทษเป็นกำลัง

(๗) พหูสูตบุคคล มีการพิจารณาเป็นกำลัง

(๘) สมณพราหมณ์ มีขันติเป็นกำลัง

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย กำลังมี ๘ ประการนี้แล”

๘. ทุติยพลสูตร

ว่าด้วยกำลัง ๘ ของพระขีณาสพ

{๑๑๘} [๒๘] ครั้งนั้นแล ท่านพระสารีบุตรเข้าไปเฝ้าพระผู้มีพระภาคเจ้าถึงที่ประทับ ครั้นแล้วถวายบังคมพระผู้มีพระภาคเจ้าแล้วนั่ง ณ ที่สมควรข้างหนึ่ง แล้วพระผู้มีพระภาคเจ้าได้ตรัสถามท่านพระสารีบุตรว่า “ดูก่อนสารีบุตร กำลัง ของภิกษุผู้ขีณาสพมีเท่าไร ที่ภิกษุผู้ขีณาสพถึงพร้อมแล้วเป็นเหตุให้ปฏิญาณถึงความสิ้นอาสวะทั้งหลายว่า ‘อาสวะทั้งหลายของเราสิ้นแล้ว”ท่านพระสารีบุตรกราบทูลว่า “ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ กำลังของภิกษุผู้ขีณาสพมี ๘ ประการ ที่ภิกษุผู้ขีณาสพถึงพร้อมแล้วเป็นเหตุให้ปฏิญาณถึงความสิ้นอาสวะทั้งหลายว่า ‘อาสวะทั้งหลายของเราสิ้นแล้ว’ กำลัง ๘ ประการคืออะไรบ้าง คือ

ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ ภิกษุผู้ขีณาสพในพระธรรมวินัยนี้เห็นสังขารทั้งปวงดีแล้วโดยความเป็นของไม่เที่ยงด้วยปัญญาอันชอบตามความเป็นจริง ข้อที่ภิกษุผู้ขีณาสพเห็นสังขารทั้งปวงดีแล้วโดยความเป็นของไม่เที่ยงด้วยปัญญาอันชอบตามความเป็นจริง นี้เป็นกำลังของภิกษุผู้ขีณาสพ ที่ภิกษุผู้ขีณาสพถึงพร้อมแล้วเป็นเหตุให้ปฏิญาณถึงความสิ้นอาสวะทั้งหลายว่า‘อาสวะทั้งหลายของเราสิ้นแล้ว’ (๑)

อีกประการหนึ่ง พระพุทธเจ้าข้า ภิกษุผู้ขีณาสพเห็นกามทั้งหลายซึ่งเปรียบด้วยหลุมถ่านเพลิงดีแล้วด้วยปัญญาอันชอบตามความเป็นจริง ข้อที่ภิกษุผู้ขีณาสพเห็นกามทั้งหลายซึ่งเปรียบด้วยหลุมถ่านเพลิงดีแล้วด้วยปัญญาอันชอบตามความเป็นจริง นี้เป็นกำลังของภิกษุผู้ขีณาสพ ที่ภิกษุผู้ขีณาสพถึงพร้อมแล้วเป็นเหตุให้ปฏิญาณถึงความสิ้นอาสวะทั้งหลายว่า ‘อาสวะทั้งหลายของเราสิ้นแล้ว’ (๒)

อีกประการหนึ่ง พระพุทธเจ้าข้า ภิกษุผู้ขีณาสพมีจิตน้อมไป โน้มไปโอนไปในวิเวก ตั้งมั่นอยู่ในวิเวก ยินดียิ่งในเนกขัมมะ <*> สิ้นไปแล้วจากธรรมอันเป็นที่ตั้งแห่งอาสวะโดยประการทั้งปวง ข้อที่ภิกษุผู้ขีณาสพมีจิตน้อมไป โน้มไป โอนไปในวิเวก ตั้งมั่นอยู่ในวิเวก ยินดียิ่งในเนกขัมมะ สิ้นไปแล้วจากธรรมอันเป็นที่ตั้งแห่งอาสวะโดยประการทั้งปวง นี้เป็นกำลังของภิกษุผู้ขีณาสพ ที่ภิกษุผู้ขีณาสพถึงพร้อมแล้วเป็นเหตุให้ปฏิญาณถึงความสิ้นอาสวะทั้งหลายว่า ‘อาสวะทั้งหลายของเราสิ้นแล้ว’ (๓)อีกประการหนึ่ง พระพุทธเจ้าข้า ภิกษุผู้ขีณาสพเจริญสติปัฏฐาน ๔ แล้ว อบรมดีแล้ว ข้อที่ภิกษุผู้ขีณาสพเจริญสติปัฏฐาน ๔ แล้ว อบรมดีแล้ว นี้เป็นกำลังของภิกษุผู้ขีณาสพ ที่ภิกษุผู้ขีณาสพถึงพร้อมแล้วเป็นเหตุให้ปฏิญาณถึงความสิ้นอาสวะทั้งหลายว่า ‘อาสวะทั้งหลายของเราสิ้นแล้ว’ (๔)

อีกประการหนึ่ง พระพุทธเจ้าข้า ภิกษุผู้ขีณาสพเจริญอิทธิบาท ๔ แล้ว อบรมดีแล้ว ข้อที่ภิกษุผู้ขีณาสพเจริญอิทธิบาท ๔ แล้ว อบรมดีแล้ว นี้เป็นกำลังของภิกษุผู้ขีณาสพ ที่ภิกษุผู้ขีณาสพถึงพร้อมแล้วเป็นเหตุให้ปฏิญาณถึงความสิ้นอาสวะทั้งหลายว่า ‘อาสวะทั้งหลายของเราสิ้นแล้ว’ (๕)

อีกประการหนึ่ง พระพุทธเจ้าข้า ภิกษุผู้ขีณาสพเจริญอินทรีย์ ๕ แล้วอบรมดีแล้ว ข้อที่ภิกษุผู้ขีณาสพเจริญอินทรีย์ ๕ แล้ว อบรมดีแล้วนี้เป็นกำลังของภิกษุผู้ขีณาสพ ที่ภิกษุผู้ขีณาสพถึงพร้อมแล้วเป็นเหตุให้ปฏิญาณถึงความสิ้นอาสวะทั้งหลายว่า ‘อาสวะทั้งหลายของเราสิ้นแล้ว’ (๖)อีกประการหนึ่ง พระพุทธเจ้าข้า ภิกษุผู้ขีณาสพเจริญโพชฌงค์ ๗ แล้วอบรมดีแล้ว ข้อที่ภิกษุผู้ขีณาสพเจริญโพชฌงค์ ๗ แล้ว อบรมดีแล้วนี้เป็นกำลังของภิกษุผู้ขีณาสพ ที่ภิกษุผู้ขีณาสพถึงพร้อมแล้วเป็นเหตุให้ปฏิญาณถึงความสิ้นอาสวะทั้งหลายว่า ‘อาสวะทั้งหลายของเราสิ้นแล้ว’ (๗)อีกประการหนึ่ง พระพุทธเจ้าข้า ภิกษุผู้ขีณาสพเจริญอริยมรรคมีองค์ ๘ แล้ว อบรมดีแล้ว ข้อที่ภิกษุผู้ขีณาสพเจริญอริยมรรคมีองค์ ๘ แล้ว อบรมดีแล้วนี้เป็นกำลังของภิกษุผู้ขีณาสพ ที่ภิกษุผู้ขีณาสพถึงพร้อมแล้วเป็นเหตุให้ปฏิญาณถึงความสิ้นอาสวะทั้งหลายว่า ‘อาสวะทั้งหลายของเราสิ้นแล้ว’ (๘)ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ กำลังของภิกษุผู้ขีณาสพมี ๘ ประการนี้แล ที่ภิกษุขีณาสพถึงพร้อมแล้วเป็นเหตุให้ปฏิญาณถึงความสิ้นอาสวะทั้งหลายว่า‘อาสวะทั้งหลายของเราสิ้นแล้ว”

๙. อักขณสูตร

ว่าด้วยสมัยประพฤติพรหมจรรย์ไม่ได้ ๘ ประการ

{๑๑๙} [๒๙] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ปุถุชนผู้มิได้สดับแล้วย่อมกล่าวว่า ‘ชาวโลกทำงานกันในเวลา ชาวโลกทำงานกันในเวลา’ แต่ปุถุชนนั้นย่อมไม่รู้ว่าเวลาใดควร เวลาใดไม่ควร ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เวลาที่มิใช่ขณะ มิใช่สมัยในการอยู่ประพฤติพรหมจรรย์มี ๘ ประการ เวลา ๘ ประการคืออะไรบ้าง คือ