นิททสสูตร ที่ ๒ เล่ม ๒๓

๑๒. ทุติยนิททสสูตร

ว่าด้วยนิททสวัตถุ ๗ ประการ สูตรที่ ๒

{๔๐} [๔๓] ข้าพเจ้าได้สดับมาแล้วอย่างนี้

สมัยหนึ่ง พระผู้มีพระภาคเจ้าประทับอยู่ ณ โฆสิตาราม ใกล้พระนครโกสัมพี ครั้งนั้นแลเป็นเวลาเช้า ท่านพระอานนท์ครองอันตรวาสกแล้ว ถือบาตรจีวรเข้าไปบิณฑบาตยังพระนครโกสัมพี ครั้งนั้น ท่านได้มีความคิดว่า‘การที่เราจะเที่ยวไปบิณฑบาตในพระนครโกสัมพีก็ยังเช้านัก อย่ากระนั้นเลยเราควรเข้าไปยังอารามของพวกอัญเดียรถีย์ปริพาชกเถิด’ลำดับนั้นแล ท่านพระอานนท์เข้าไปยังอารามของพวกอัญเดียรถีย์ปริพาชก ครั้นแล้วได้ปราศรัยกับพวกอัญเดียรถีย์ปริพาชก ครั้นผ่านการปราศรัยพอให้ระลึกถึงกันไปแล้วจึงนั่ง ณ ที่สมควรข้างหนึ่ง

ก็สมัยนั้น พวกอัญเดียรถีย์ปริพาชกนั่งชุมนุมสนทนากันอยู่ว่า ‘ท่านผู้มีอายุทั้งหลาย ใครก็ตามประพฤติพรหมจรรย์บริสุทธิ์บริบูรณ์มาจนครบ ๑๒ ปี ควรจะเรียกได้ว่าภิกษุผู้นิททสะ”

ครั้งนั้นแล ท่านพระอานนท์ไม่ยินดีไม่คัดค้านคำกล่าวของพวกอัญเดียรถีย์ปริพาชกเหล่านั้น ครั้นแล้วจึงลุกจากอาสนะหลีกไปด้วยตั้งใจว่า “เราจะได้รู้ทั่วถึงเนื้อความแห่งภาษิตนี้ในสำนักของพระผู้มีพระภาคเจ้า”

ลำดับนั้น ท่านพระอานนท์เที่ยวไปบิณฑบาตในพระนครโกสัมพี กลับจากบิณฑบาตหลังฉันภัตตาหารแล้ว เข้าไปเฝ้าพระผู้มีพระภาคเจ้าถึงที่ประทับ ครั้นแล้วถวายบังคมพระผู้มีพระภาคเจ้าแล้วนั่ง ณ ที่สมควรข้างหนึ่ง แล้วได้กราบทูลพระผู้มีพระภาคเจ้าว่า ”ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ ขอประทานพระวโรกาส เมื่อเช้านี้ ข้าพระองค์ครองอันตรวาสกแล้วถือบาตรจีวรเข้าไปบิณฑบาตในพระนครโกสัมพี ข้าพระองค์นั้นได้มีความคิดว่า ‘การที่เราจะ

เที่ยวไปบิณฑบาตในพระนครโกสัมพีก็ยังเช้านัก อย่ากระนั้นเลย เราควร เข้าไปยังอารามของพวกอัญเดียรถีย์ปริพาชกเถิด’ ลำดับนั้น ข้าพระองค์ เข้าไปยังอารามของพวกอัญเดียรถีย์ปริพาชก ครั้นแล้วได้ปราศรัยกับพวก อัญเดียรถีย์ปริพาชก ครั้นผ่านการปราศรัยพอให้ระลึกถึงกันไปแล้ว จึงนั่ง ณ ที่สมควรข้างหนึ่ง ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ ก็ขณะนั้น พวกอัญเดียรถีย์ ปริพาชกนั่งชุมนุมสนทนากันอยู่ว่า ‘ท่านผู้มีอายุทั้งหลาย ใครก็ตามประพฤติพรหมจรรย์บริสุทธิ์บริบูรณ์มาจนครบ ๑๒ ปี ควรจะเรียกได้ว่าภิกษุผู้นิททสะ” ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ ขณะนั้นแล ข้าพระองค์ไม่ยินดีไม่คัดค้านคำกล่าวของพวกอัญเดียรถีย์ปริพาชกเหล่านั้น

ครั้นแล้วจึงลุกจากอาสนะหลีกไปด้วยคิดว่า ‘เราจะได้รู้ทั่วถึงเนื้อความแห่งภาษิตนี้ในสำนักของพระผู้มีพระภาคเจ้า’ ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ พระองค์จะทรงสามารถไหมที่จะทรงบัญญัติภิกษุ ผู้นิททสะด้วยเหตุเพียงนับพรรษาอย่างเดียวในพระธรรมวินัยนี้”พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสว่า “ดูก่อนอานนท์ ไม่มีใครดอกที่จะสามารถ บัญญัติภิกษุผู้นิททสะด้วยเหตุเพียงนับพรรษาอย่างเดียวในธรรมวินัยนี้ ดูก่อนอานนท์ สาเหตุแห่งความเป็นนิททสะ ๗ ประการนี้เราทำให้แจ้งด้วยปัญญาอันยิ่งเองประกาศไว้แล้ว สาเหตุแห่งความเป็นนิสทสะ ๗ ประการเป็นไฉน คือ ภิกษุในธรรมวินัยนี้

(๑) เป็นผู้มีศรัทธา (๒) มีหิริ

(๓) มีโอตตัปปะ (๔) เป็นพหูสูต

(๕) ปรารภความเพียร (๖) มีสติ

(๗) มีปัญญา

ดูก่อนอานนท์ สาเหตุแห่งความเป็นนิททสะ ๗ ประการนี้แลเราได้ทำให้แจ้งด้วยปัญญาอันยิ่งเองประกาศไว้แล้ว ดูก่อนอานนท์ ภิกษุผู้ถึงพร้อมด้วยสาเหตุแห่งความเป็นนิททสะ ๗ ประการนี้แล ถ้าประพฤติพรหมจรรย์

บริสุทธิ์บริบูรณ์มาจนครบ ๑๒ ปี ก็ควรจะเรียกได้ว่าภิกษุผู้นิททสะ ถ้าประพฤติพรหมจรรย์บริสุทธิ์บริบูรณ์มาครบ ๒๔ ปีก็ดี ... ๓๖ ปีก็ดี ... ๔๘ ปีก็ดี ก็ควรจะเรียกได้ว่าภิกษุผู้นิททสะ”

จบ เทวตาวรรคที่ ๔

รวมพระสูตรที่มีในวรรคนี้ คือ

๑. อัปปมาทสูตร ๒. หิริมาสูตร

๓. ปฐมสุวจสูตร ๔. ทุติยสุวจสูตร

๕. ปฐมสขสูตร ๖. ทุติยสขสูตร

๗. ปฐมปฏิสัมภิทาสูตร ๘. ทุติยปฏิสัมภิทาสูตร

๙. ปฐมวสสูตร ๑๐. ทุติยวสสูตร

๑๑. ปฐมนิททสสูตร ๑๒. ทุติยนิททสสูตร

๕. มหายัญญวรรค

๑. จิตตสูตร

ว่าด้วยวิญญาณฐิติ ๗ ประการ

{๔๑} [๔๔] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย วิญญาณฐิติ มี ๗ ประการนี้ วิญญาณฐิติ ๗ ประการคืออะไรบ้าง คือ